Thế giới hạnh phúc hơn trừ người trẻ?

Chuyến leo núi Ngũ Chỉ Sơn (Lào Cai) đầu tháng 4 của Nguyễn Thảo, 23 tuổi, ở Hà Nội kết thúc bằng việc cơ thể trầy xước, máy ảnh hỏng và tốn tiền triệu thuê người cõng xuống núi.

Hành trang hai ngày một đêm chinh phục ngọn núi cao gần 3.000 m của Thảo là quần áo kiểu cách, giày thể thao thời trang, mỹ phẩm và máy ảnh. "Lúc đó, tôi chỉ nghĩ làm thế nào để có ảnh đẹp nên phớt lờ các cảnh báo về đồ chuyên dụng", Thảo nói.

9h sáng, Thảo cùng nhóm 12 người xuất phát. Sau một tiếng đi ở đoạn đường bằng phẳng, cả đoàn tiến vào khu địa hình vách đá dốc. Do đi giày mũi cứng, bàn chân Thảo bắt đầu sưng tấy. Trời đổ mưa, sương mù dày đặc. Trong khi các thành viên lấy ủng cao su ra sử dụng, cô không có đồ thay thế.

Suốt cung đường, cô phải bám vào vách đá, trườn bò theo triền dốc. Ở một đoạn đường hẹp, do nán lại quay phim, Thảo trượt chân, rơi xuống và kẹt vào bụi tre dưới vách núi. Cơ thể kiệt sức, cô phải chi hơn một triệu đồng thuê người cõng về lán.

"Cả hành trình chỉ cúi mặt xuống đất để bò nhằm bảo toàn tính mạng", cô cho biết.

Ngọc Nhi (27 tuổi, ở Hà Nội) cũng rơi vào tình cảnh kiệt quệ sức lực khi mua tour chinh phục đỉnh Pu Ta Leng (Lai Châu) cao 3.049 m cuối năm ngoái. Từng leo một ngọn núi cao 462 m, cô tự tin tham gia chuyến đi mà không rèn luyện thể lực. "Thấy mọi người đi ngắm hoa đỗ quyên, tôi cũng muốn thử để tạm xa công việc", cô kể.

Trong ba ngày bám vách đá và lội suối, cô liên tục kiệt sức, phải nhờ người dìu đến lán nghỉ. Đêm trên núi nhiệt độ giảm sâu, cô thức trắng hơ quần áo ướt bên bếp củi. Nhi nhận ra chuyến đi chữa lành đã trở thành cuộc "hành xác", những ngọn núi khắc nghiệt không dành cho người thiếu kinh nghiệm.

Trên mạng xã hội, các hội nhóm trekking (leo núi, đi bộ đường dài) thu hút hàng nghìn thành viên. Riêng nền tảng TikTok có hơn 100.000 người dùng chia sẻ hành trình leo núi. Video sự cố trượt ngã, kiệt sức, ngất xỉu khi leo núi thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn bình luận đồng cảm.

Theo anh Nguyễn Quang Hải, đại diện một đơn vị lữ hành trekking phía Bắc, lượng khách tham gia leo núi tăng đột biến từ cuối năm ngoái. Tháng cao điểm (3,5,9,11), lượng khách trên một cung đường đạt 500-700 người, thậm chí xuất hiện tình trạng tắc đường trên núi.

Khách hàng của anh Hải đa số là nhân viên văn phòng từ 22 đến 30 tuổi, chưa có kinh nghiệm trekking và thường ưu tiên các cung đường có cảnh quan đẹp. Nhiều người chọn tuyến đường khó bất chấp tư vấn từ đơn vị lữ hành, dẫn đến tình trạng suy kiệt, chuột rút, nhiễm lạnh chỉ sau 30 phút xuất phát.

"Chúng tôi từng cấp cứu một khách hàng giấu bệnh tim mạch, ngất giữa dốc. Nhóm dẫn đường phải luân phiên cõng nạn nhân chạy bộ xuống vùng thấp để đưa đi bệnh viện", anh kể.

Anh Hải nhận thấy ngoài yếu tố thể lực, việc chuẩn bị sơ sài khiến nhiều người gặp rủi ro. Du khách sử dụng trang phục không đủ ấm, khó thoát mồ hôi. Nhóm đi tự túc thường thiếu thiết bị sinh tồn, đèn pin, thức ăn dự phòng.

Những năm gần đây liên tiếp các vụ gặp nạn khi trekking báo động sự chủ quan, thiếu kỹ năng của người leo núi. Tháng 8/2025, một người đàn ông ngã tại Hàm Lợn (Sóc Sơn, Hà Nội) được đưa xuống núi bằng cán chuyên dụng. Tháng 8/2025 và tháng 2/2026, hai nhóm khách lạc rừng Tây Yên Tử (Quảng Ninh) do tự ý đi đường mòn. Mới nhất là vụ nam sinh mất tích ở Tam Đảo hôm 19/4 do tự ý tách đoàn.

Thượng tá Phan Văn Thực, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đạo Trù (Phú Thọ), người trực tiếp tham gia chiến dịch tìm kiếm nam sinh đi lạc ở Tam Đảo, cho biết địa hình đồi núi tại Việt Nam có cấu trúc phức tạp. Du khách chỉ cần bước chệch khỏi đường mòn 1-2 m là mất phương hướng, có thể rơi vào vùng không có sóng viễn thông. Nhiều nhóm thiếu chuẩn bị, di chuyển đơn lẻ trong điều kiện sương mù, dốc trơn trượt và không thuê người dẫn đường.

Ông Thực nhận định nguyên nhân khiến nhiều người trẻ đi leo núi khi thiếu kỹ năng là tâm lý muốn trải nghiệm cảm giác mạnh và vượt qua giới hạn bản thân.

Thượng tá Phan Văn Thực cho biết thêm việc mang theo túi y tế cá nhân và áo gió để chống hạ thân nhiệt là yêu cầu bắt buộc. "Đặc biệt, dù có kinh nghiệm hay không cũng tuyệt đối không đi một mình, không tách đoàn và phải nghe theo sự điều phối của người hướng dẫn", ông Thực nói, "Môi trường rừng núi chứa nhiều rủi ro hơn dự tính, người tham gia không được đặt bản thân vào các tình huống ngoài tầm kiểm soát".

Anh Nguyễn Quang Hải khuyên người mới nên chọn cung đường vừa sức, đảm bảo 4 yếu tố an toàn gồm: địa hình, độ cao, thời gian vận động và khoảng cách cứu hộ. Du khách nên chọn đường mòn rõ ràng, lán nghỉ cố định, cao dưới 2.800 m, đi bộ 4-6 tiếng mỗi ngày và lộ trình gần điểm có xe cơ giới. Quá trình di chuyển cần duy trì nhịp thở đều, uống nước từng ngụm, bám sát đường mòn, dùng bản đồ ngoại tuyến và đi cùng người dẫn đường chuyên nghiệp.

Anh Nguyễn Trọng Cung, 34 tuổi, ở Hà Nội với 10 năm kinh nghiệm trekking, cho biết người leo núi cần mang theo còi, đèn pin và bật lửa để phát tín hiệu cầu cứu, tạo luồng sáng định vị hoặc đốt lửa tạo khói. Nếu mất phương hướng, cần để lại manh mối bằng cách khắc dấu lên cây, bỏ lại vỏ kẹo tại vị trí dễ quan sát. Sau đó, tìm nơi trú ẩn gần đường mòn, giữ ấm cơ thể chờ cứu hộ.

Anh Cung cảnh báo việc men theo suối để xuống núi rất nguy hiểm vì phần lớn các con suối dẫn đến vực sâu hoặc thác ghềnh.

Về sơ cấp cứu, với các chấn thương như trật khớp, bong gân hay chuột rút, nạn nhân tuyệt đối không cố đi lại để tránh tổn thương nghiêm trọng. Riêng trường hợp khó thở do độ cao hoặc gắng sức, các bài tập thở sâu bằng bụng giúp ổn định lượng oxy trong phổi hiệu quả.

Sau chuyến đi rủi ro tại Ngũ Chỉ Sơn, Nguyễn Thảo cho biết trekking là môn thể thao đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc. "Sự cố trầy xước cơ thể và vỡ máy ảnh là bài học đắt giá. Môi trường tự nhiên khắc nghiệt không phải là nơi để đùa giỡn với sức khỏe", cô nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Bề mặt giấy dán tường thường có vân, dễ bám bụi bẩn, vây tay, thức ăn cho đến các vết bút bi. Bà Mary Marlowe Leverette, chuyên gia 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc nhà cửa tại Mỹ, gợi ý nhiều phương pháp làm sạch bề mặt hiệu quả bằng những nguyên liệu sẵn có trong bếp.

Tuy nhiên mỗi loại giấy dán tường cần có phương pháp vệ sinh riêng biệt, tránh để nước thừa làm lỏng keo hoặc rách giấy.

Vệ sinh giấy dán tường chịu nước

Giấy dán tường chịu nước có màng vinyl chống thấm. Nhiều gia đình dán loại giấy này trong bếp, phòng tắm và phòng trẻ em. Gia chủ kiểm tra độ chống thấm bằng vài giọt nước. Nước đọng lại trên bề mặt chứng tỏ giấy chịu nước.

Để làm sạch loại này, chủ nhà pha một lít nước ấm và một thìa nước rửa bát không màu. Sau đó dùng khăn sợi nhỏ nhúng vào dung dịch, vắt khô trước khi chà bề mặt.

Trong quá trình vệ sinh nên lau dọc từ trên xuống dưới. Khăn sợi nhỏ khô thấm lại phần vừa lau. Người dùng thay nước giặt khăn liên tục tránh lây lan vết bẩn. Thao tác lau theo chiều dọc bảo vệ mí nối giấy.

Vệ sinh giấy dán tường kỵ nước

Giấy kỵ nước bao gồm giấy không phủ, lụa hoặc sợi tự nhiên. Chủ nhà nên dùng cách phủi bụi thường xuyên. Trường hợp vết chất lỏng vô tình văng lên tường nên dùng khăn trắng thấm ngay.

Riêng các vết bẩn đã khô, tùy từng đặc tính sẽ sử dụng một lát bánh mì trắng thấm hút tốt vết dầu mỡ. Bột ngô, phấn rôm, baking soda cũng hút ẩm hiệu quả hoặc sử dụng cục tẩy chuyên dụng xử lý vết xước và vết bẩn cứng đầu.

Tuy nhiên trước khi áp dụng, chủ nhà nên thử hóa chất trên góc khuất dán giấy như sau sofa, giường, tủ quần áo để thử phản ứng, trước khi áp dụng trên mảng tường lớn.

Cách tẩy từng vết bẩn khác nhau trên giấy dán tường kỵ nước

Vết xước: Sử dụng quả bóng tennis sạch hoặc cục tẩy chà nhẹ lên vết xước. Vết xước sẽ mờ dần sau nhiều lần thao tác.

Vết mực, sáp màu, bút dạ: Gia chủ có thể dùng bọt biển ẩm lau sạch khu vực dính bẩn. Dùng khăn ướt trẻ em tẩy sạch mực bút dạ do hợp chất này tan trong nước. Hoặc dùng hỗn hợp baking soda tẩy mực chống nước.

Đối với vết bẩn từ bút dạ quang, bạn thử dùng cồn, nước rửa tay, keo xịt tóc hoặc nước tẩy sơn móng tay. Hãy thử ở góc khuất trước và đeo găng tay cao su. Nếu không muốn dùng hóa chất, bạn hãy rắc bột baking soda lên khăn ẩm và chà sát thật nhẹ. Việc này có thể làm mờ họa tiết nhưng cần thao tác chậm rãi và cố gắng không làm lem mực.

Riêng sáp màu, bạn cạo bỏ bằng dao cùn, sau đó dùng bàn ủi và khăn giấy để hút các vết bẩn cứng đầu.

Vết dầu mỡ: Dùng bột ngô trộn nước tạo hỗn hợp sệt. Gia chủ thoa lên vết bẩn, chờ khô và chải sạch.

Ngoài ra, phấn rôm thấm hút vết mỡ trên giấy dán tường không phải vinyl. Bạn bôi phấn lên vết bẩn, để 5 phút rồi chải đi.

Tẩy nấm mốc: Bạn hãy bắt đầu với hỗn hợp nước xà phòng. Nếu chưa sạch, hãy pha thêm giấm trắng và thoa lên vết mốc. Thao tác xoay tròn hướng vào trong để nấm mốc không lây lan.

Dấu vân tay: Theo chuyên gia, cục tẩy giúp sạch xóa mờ vết vân tay bằng lực nhẹ. Tuy nhiên để đạt kết quả tốt nhất, bạn có thể dùng bọt biển tẩy rửa chuyên dụng và chà xát nhẹ lên bề mặt.

Vết thức ăn: Đầu tiên bạn hãy nhẹ nhàng cạo lớp thức ăn bám trên tường. Với vết bẩn bám chặt, chà nhẹ bằng bàn chải đánh răng nhúng nước xà phòng. Cuối cùng, bạn lấy khăn ướt lau sạch và thấm khô.

Vết rượu vang: Cách tốt nhất là thấm khô, cẩn thận không làm lan rộng vết bẩn. Sau đó dùng bọt biển tự nhiên thấm nhẹ dung dịch nước ấm và nước rửa bát để lau. Thấm khô và lặp lại.

Nếu cách này không hiệu quả, bạn thêm giấm vào hỗn hợp nước xà phòng để xử lý vết bẩn cứng đầu.

Lưu ý trong quá trình vệ sinh tường

Vệ sinh giấy dán tường thường xuyên kéo dài tuổi thọ bề mặt. Chủ nhà lau tường bằng chổi lông hoặc khăn sợi hai tháng một lần. Hoặc dùng máy hút bụi gắn đầu chổi mềm lấy đi các hạt bụi nhỏ. Có thể dùng cán dài nối bàn chải tiếp cận khu vực cao.

Quá trình hút bụi bắt đầu từ trên xuống dưới. Máy hút bụi làm sạch các mép giấy, góc và phào chỉ chân tường.

Tin Gốc: Vnexpress

Mỗi vùng đất đều có một món đặc sản riêng khiến người ta nhớ mãi, có những món ăn tưởng chừng bình dị nhưng lại trở thành "của hiếm" được săn lùng mỗi mùa trong năm.

Nấm mối từ lâu được xem là một trong những đặc sản thiên nhiên được nhiều người săn đón. Loại nấm này không thể nuôi trồng nhân tạo mà chỉ xuất hiện trong tự nhiên, thường mọc ở các vùng bán sơn địa, rừng núi hoặc những khu đất cao gần tổ mối.

Ẩn mình dưới lớp lá mục quanh những gốc cây lớn, nấm mối như một món quà bí mật của thiên nhiên, khiến việc tìm kiếm chúng trở thành trải nghiệm đầy thú vị.

Mỗi năm, khi những cơn mưa lạnh đầu mùa kéo về và gió bắt đầu chuyển hướng, mùa nấm mối cũng chính thức bắt đầu. Đây cũng là thời điểm nhiều người sành ăn háo hức săn tìm những mẻ nấm tươi để thưởng thức hương vị đặc trưng chỉ có trong thời gian ngắn ngủi của năm.

Sự khan hiếm chính là lý do khiến nấm mối luôn có giá thành cao. Không chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên, mùa nấm cũng chỉ kéo dài vài tháng nên sản lượng rất hạn chế. Tùy từng địa phương và thời điểm, giá nấm mối có thể dao động từ vài trăm nghìn đồng đến hơn 1 triệu đồng/kg. Những cây nấm mọc trên đất phèn thường nhỏ hơn nhưng có thân chắc, vị ngọt đậm đà hơn so với nấm mọc trên đất cát hoặc đất đỏ bazan.

Lý giải về mức giá tăng cao, những người chuyên săn nấm cho biết nguyên nhân chính đến từ nguồn cung khan hiếm. Năm nay, thời tiết diễn biến thất thường khi mưa đến muộn sau thời gian dài nắng nóng, khiến nấm mọc thưa thớt và không đồng đều như những mùa trước.

"Có đêm đi cả quãng rừng, thu hoạch được cả bao đầy, nhưng cũng có hôm ròng rã suốt đêm chỉ nhặt được vài lạng nấm," một người săn nấm chia sẻ.

Không chỉ sản lượng sụt giảm, chi phí cho việc "săn lộc trời" cũng tăng đáng kể.

Theo anh Thành, một người có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề, bộ đèn và pin chuyên dụng dùng để soi nấm trước đây có giá khoảng 1-1,2 triệu đồng, nay đã tăng lên 1,5-1,6 triệu đồng tùy loại. Bên cạnh đó, chi phí xăng xe và di chuyển vào rừng cũng tăng theo mặt bằng chung.

"Nguồn cung giảm, trong khi chi phí đầu vào lại cao hơn, nên giá nấm đầu mùa năm nay tăng khoảng 7-8% so với cùng kỳ năm ngoái," anh Thành chia sẻ với Vnexpress.

Bên cạnh giá trị ẩm thực, nấm mối còn được đánh giá cao về mặt dinh dưỡng. Loại nấm này chứa nhiều protein, canxi và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Nấm mối đặc biệt phù hợp với người cao tuổi, người đang hồi phục sức khỏe hoặc người mắc bệnh tiểu đường.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu còn cho thấy các hợp chất trong nấm có khả năng hỗ trợ tăng cường miễn dịch, chống oxy hóa, làm chậm quá trình lão hóa và góp phần cải thiện sức khỏe làn da.

Điều làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của nấm mối không chỉ nằm ở độ hiếm mà còn ở hương vị thơm ngon khó cưỡng. Thịt nấm giòn ngọt tự nhiên, mang mùi thơm thanh khiết và có thể kết hợp hài hòa với nhiều nguyên liệu khác mà vẫn giữ được nét đặc trưng riêng. Dù được chế biến theo cách đơn giản hay cầu kỳ, nấm mối luôn là điểm nhấn khiến món ăn trở nên hấp dẫn hơn.

Nhờ hương vị thanh ngọt tự nhiên, nấm mối có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như cháo nấm mối, bánh canh nấm mối, chả trứng nấm mối, nấm hấp, xôi nấm mối hay các món xào cùng hải sản và thịt gà.

Không chỉ là một nguyên liệu cao cấp, nấm mối còn là món quà đặc biệt mà thiên nhiên ban tặng. Với hương vị tinh tế cùng giá trị dinh dưỡng vượt trội, mỗi mùa nấm về đều trở thành thời điểm được những người yêu ẩm thực mong chờ.

Nấm mối là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng, mọc lên từ những tổ mối nằm sâu dưới lòng đất sau các cơn mưa đầu mùa khoảng một tuần. Loại nấm này xuất hiện nhiều ở các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, đặc biệt tại những vùng có rừng cao su hoặc rừng trồng lâu năm.

Khác với nhiều loại nấm có thể nuôi trồng quy mô lớn, nấm mối hoàn toàn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên sản lượng luôn khan hiếm.

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, nấm bắt đầu nhú khỏi mặt đất vào khoảng 5-6 giờ chiều và phát triển nhanh khi màn đêm buông xuống. Chính vì vậy, những người săn nấm thường mang theo đèn pin, lội rừng từ tối đến rạng sáng để tìm kiếm. Thời điểm lý tưởng nhất là khi nấm vừa hé mọc, tai nấm còn khép chặt như búp hoa. Khi ấy, nấm giữ được độ giòn, vị ngọt thanh đặc trưng và có giá trị cao nhất trên thị trường.

Những "thợ săn nấm" lâu năm cho biết mùa nấm mối rộ nhất thường trùng với dịp Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch). Tuy nhiên, mỗi đợt nấm chỉ kéo dài khoảng bốn ngày rồi nhanh chóng kết thúc. Sau đó, người dân phải chờ thêm từ một đến hai tuần mới có thể đón đợt nấm mới xuất hiện.

Hiện nay, trên thị trường đã có nấm mối đen được nuôi trồng nhân tạo nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Dù vậy, với những người sành ăn, nấm mối tự nhiên vẫn được đánh giá cao hơn nhờ hương thơm đặc trưng, vị ngọt đậm đà và độ giòn hấp dẫn mà các loại nấm nuôi trồng khó có thể sánh được.

Tin Gốc: Người Đưa Tin