Sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành điều dưỡng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thu hút tuyển sinh và đào tạo người học trong các trường ĐH và CĐ.
Chia sẻ về vấn đề này, tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết VN hiện chỉ có khoảng 14-15 điều dưỡng/1 vạn dân trong khi Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành T.Ư năm 2017 đặt ra mục tiêu đến năm 2025 phải có 25 điều dưỡng/1 vạn dân và năm 2030 là 33 điều dưỡng/1 vạn dân.
“Tỷ lệ này đang thuộc nhóm thấp của ASEAN. Thái Lan có khoảng 20-25 điều dưỡng/1 vạn dân, Malaysia khoảng 30-35, Singapore trên 70; các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD trung bình từ 80-120. Chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng chuyên môn so với yêu cầu thực tế và so với mặt bằng chung của khu vực cũng như thế giới”, tiến sĩ Dương nhận định.
Theo khảo sát của Cục Quản lý khám chữa bệnh, trong cùng một ca trực, trung bình một điều dưỡng tại khoa hồi sức tích cực phải chăm sóc từ 3-4 bệnh nhân.
“Khi số lượng điều dưỡng không đủ, người bệnh không được theo dõi và chăm sóc toàn diện, liên tục. Tại nhiều khoa lâm sàng, đặc biệt là hồi sức tích cực, một tỷ lệ lớn bệnh viện (BV) vẫn phải huy động người nhà người bệnh tham gia hỗ trợ chăm sóc thường ngày”, ông Dương cho hay.
Hiện nay, VN có trên 100 cơ sở tham gia đào tạo điều dưỡng, tuy nhiên không phải trường nào cũng tuyển được đủ chỉ tiêu hằng năm. Năm 2025, hàng loạt trường phải tuyển bổ sung ngành điều dưỡng như Trường ĐH Y Dược (ĐH Huế, 65 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Thái Bình (86 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Hải Phòng (60 chỉ tiêu)… Trường ĐH Tây Nguyên tuyển 34 chỉ tiêu ngành điều dưỡng ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp thì không có thí sinh (TS) nào nhập học, tổng chỉ tiêu của các phương thức là 48 thì có khoảng 41 TS nhập học.
Các cơ sở đào tạo như ĐH Phenikaa, ĐH Duy Tân, các trường ĐH Văn Lang, Quốc tế Hồng Bàng, Nguyễn Tất Thành, Tân Tạo… đều phải tuyển bổ sung ngành này.
Ở bậc CĐ, số lượng người học ngành điều dưỡng cũng giảm nhiều so với những năm trước. Tiến sĩ Lê Lâm, Hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết: “Cách đây khoảng chục năm, TS đăng ký ngành này rất đông. Thời điểm hiện tại, nhu cầu nhân lực cần nhiều do hệ thống BV tư phát triển, BV công nâng cấp mở rộng, nhưng tại trường, người học điều dưỡng giảm từ 50-70%”.
Trong một nghiên cứu của giảng viên Phạm Dương Thanh Tâm và Nguyễn Thị Thảo Ngọc, Khoa Điều dưỡng – Kỹ thuật y học Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, hầu hết sinh viên các ngành điều dưỡng, dược và y khoa được phỏng vấn đều cho rằng nghề điều dưỡng vất vả và áp lực nhất trong hệ thống y tế.
“Định kiến về ngành điều dưỡng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các yếu tố gia đình, truyền thông và môi trường. Sinh viên cả 3 ngành trên đều nhận định ngành điều dưỡng thiếu vai trò lãnh đạo và cơ hội thăng tiến trong bộ máy quản lý. Hình ảnh người điều dưỡng bị lu mờ, ít được ghi nhận những đóng góp. Các gia đình có xu hướng thiên vị các ngành y đa khoa, dược hơn là điều dưỡng”, nhóm nghiên cứu chia sẻ.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Uyên, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, nêu sự thiếu hụt điều dưỡng tại VN đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chế độ đãi ngộ và mức lương chưa tương xứng khi lương khởi điểm của một điều dưỡng mới ra trường tại các BV công lập hiện nay còn thấp.
“Thứ hai là áp lực công việc. Vì thiếu nguồn điều dưỡng nên một số điều dưỡng phải chăm sóc số lượng bệnh nhân nhiều hơn so với tiêu chuẩn khuyến cáo. Bên cạnh đó là áp lực từ người nhà bệnh nhân cùng với trực đêm dẫn đến dễ kiệt sức. Vị thế xã hội chưa được nhìn nhận đúng khi trong tâm thức của nhiều người dân, bác sĩ là người ra y lệnh, còn điều dưỡng chỉ là người làm theo”, tiến sĩ Uyên nhận định.
Tuy nhiên, theo tiến sĩ Uyên, hiện nay có 2 nhóm TS nhận thức theo 2 hướng. Một là e ngại vì vẫn còn định kiến, coi điều dưỡng là công việc phục vụ, vất vả, trực đêm hôm nhưng thu nhập không tương xứng. Do đó, tỷ lệ TS chọn ngành điều dưỡng có xu hướng sụt giảm. Nhiều trường gặp khó khăn trong việc tuyển sinh đủ chỉ tiêu.
“Trong khi đó, nhóm còn lại vẫn yêu ngành do được xã hội trọng dụng và dễ kiếm việc làm do cầu cao, đặc biệt cơ hội chuyển dịch lao động quốc tế. Các em có thể tới các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản, Canada, Úc, Đài Loan với nhiều chương trình học bổng, tuyển dụng với mức lương rất cao và cơ hội định cư rõ ràng”, tiến sĩ Uyên thông tin.
Tiến sĩ Lưu Nguyễn Đức Hạnh, Phó khoa Điều dưỡng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho hay bên cạnh nhóm TS e ngại thì vẫn có nhiều bạn trẻ nhận thấy điều dưỡng là công việc có tính ổn định cao, nhu cầu xã hội lớn và vị thế của người điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại đã được nâng tầm, không còn đơn thuần là người hỗ trợ mà là một cộng sự quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.
Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và giữ chân sinh viên với nghề, tiến sĩ Đức Hạnh nêu: “Chương trình học của các trường phải bám sát thực tế, chú trọng kỹ năng lâm sàng. Giảng viên giàu kinh nghiệm và tâm huyết để truyền lửa nghề cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị đào tạo và cơ sở thực tập. Khi sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập ổn định và môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp, các em sẽ tự tin theo đuổi nghề”.
Trong khi đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Anh, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho rằng Bộ Y tế và các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách tăng lương cơ bản, tăng phụ cấp ưu đãi nghề, đặc biệt là phụ cấp trực đêm, phụ cấp độc hại riêng cho khối điều dưỡng để họ yên tâm sống được với nghề.
“Phải đẩy mạnh truyền thông để xã hội hiểu rằng điều dưỡng là một ngành khoa học chăm sóc độc lập, phối hợp bình đẳng với bác sĩ chứ không phải nghề phụ thuộc. Môi trường làm việc cũng nên được cải thiện, giảm tải thủ tục hành chính bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin để họ có nhiều thời gian tập trung vào chuyên môn chăm sóc người bệnh, giảm áp lực tâm lý”, tiến sĩ Ánh chia sẻ thêm.
Theo tiến sĩ Ánh, nhà nước cũng có thể cân nhắc áp dụng chính sách miễn giảm học phí hoặc cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành điều dưỡng nhằm thu hút học sinh nộp hồ sơ.
Sáng nay 15.5, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành phối hợp với ĐH Công nghệ và Khoa học Malaysia tổ chức Hội nghị quốc tế lần thứ 9 về Đổi mới sáng tạo số 2026 (ICDI 2026). Hội nghị diễn ra trong hai ngày 15 và 16.5 với chủ đề “Shaping Tomorrow: Innovation & Sustainability at the Crossroads” (Định hình tương lai: Đổi mới và phát triển bền vững).
Tại hội nghị, tiến sĩ Nguyễn Mai Lan, Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, nhận định: "Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự biến đổi khí hậu và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tái cấu trúc lại mọi giá trị. Các lĩnh vực công nghệ vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số đã được nhận diện và đi tiên phong. Chúng ta sẽ cùng làm rõ mối quan hệ giữa đổi mới công nghệ và phát triển bền vững trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động về môi trường, kinh tế – xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số".
Theo đó, các mô hình ĐH thông minh, chuyển đổi số trong quản trị và các giải pháp tăng trưởng xanh, cách giải quyết những bài toán thực tiễn từ an ninh nguồn nước đến việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thích ứng với tương lai được các học giả, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng thảo luận.
Các phiên tham luận và tọa đàm chuyên sâu xoay quanh các lĩnh vực trọng điểm như môi trường và phát triển bền vững; tài chính, kế toán và quản trị; quản trị kinh doanh, marketing và kinh tế; chuỗi cung ứng, vận tải và logistics; trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số theo định hướng gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn doanh nghiệp.
Là diễn giả của chủ đề "Kiến tạo Tương lai: Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững vì một tương lai tự cường", GS-TS Premkumar Rajagopal, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Malaysia, nhận định việc đón đầu các xu hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ và liên tục thích ứng trước những biến động của thị trường là vô cùng quan trọng.
"Trong một kỷ nguyên được định hình bởi sự phát triển công nghệ vượt bậc và những yêu cầu ngày càng cấp bách về phát triển bền vững, các tổ chức đang đứng trước thách thức phải cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với khả năng chống chịu dài hạn", GS-TS Premkumar Rajagopal cho hay.
Từ yêu cầu đó, theo vị hiệu trưởng, các doanh nghiệp và tổ chức đang chuẩn bị cho làn sóng chuyển đổi lực lượng lao động thông qua việc trau dồi các kỹ năng sẵn sàng cho tương lai và thúc đẩy các hệ sinh thái thích ứng được hỗ trợ bởi nền tảng số.
"Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những ưu tiên xung đột lẫn nhau, mà là những động lực tương hỗ mạnh mẽ, cùng thúc đẩy sự thành công trong dài hạn", ông Premkumar Rajagopal nhìn nhận.
Trong khi đó, nghiên cứu của tiến sĩ Julien Chandet, một giảng viên, nhà khởi nghiệp và phát triển dự án, đến từ Trường Kinh doanh KEDGE (Malaysia), chỉ ra quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không chỉ thay đổi các ngành công nghiệp mà còn tái định hình sự phân bổ quyền lực trong nền kinh tế thế giới.
Tiến sĩ Julien Chandet đề xuất một chương trình nghiên cứu dành cho các trường đại học ASEAN. Chương trình này sẽ liên kết các yếu tố: tính bền vững, tài chính và quản trị, chiến lược doanh nghiệp, tích hợp chuỗi cung ứng và trí tuệ nhân tạo thành một mô hình tăng trưởng xanh - số nhất quán.
5 thí sinh có điểm thi theo tổ hợp xét tuyển đạt điểm tuyệt đối. Nhiều á khoa đạt 29,75 điểm.
Thủ khoa toàn quốc tổ hợp toán - lý - hóa (khối A) đạt 30/30 điểm. Thí sinh có số báo danh 24011604 đến từ Bắc Ninh đạt 3 điểm 10 ở cả ba môn thi toán - lý - hóa. Có đến 14 á khoa đạt 29,75 điểm trong tổ hợp này. 33 thí sinh đạt 29,5 điểm.
Ở tổ hợp toán - lý - ngoại ngữ (khối A1), 3 thủ khoa cùng đạt 29,75 điểm. Trong đó có hai thí sinh từ Hà Nội (SBD: 01022852, 01031789) và 1 của tỉnh Hưng Yên (SBD: 33000693). Có 4 á khoa cùng đạt 29,5 điểm.
Ở tổ hợp toán - hóa - sinh (khối B) có 4 thí sinh đạt điểm tuyệt đối. Trong đó có 3 thí sinh đến từ TP.HCM với các số báo danh: 79011867, 79105710, 79105871 và 1 thí sinh đến từ tỉnh Đắk Lắk có số báo danh 66014478. Ở tổ hợp này có 13 thí sinh đạt 29,75 điểm, 20 thí sinh đạt 29,5 điểm.
Ở tổ hợp văn - sử - địa (khối C) , một thí sinh của Hà Nội số báo danh 01002344 đạt thủ khoa với số điểm 28,75 điểm. 7 á khoa cùng đạt 28,5 điểm.
Trong khi ở tổ hợp toán - văn - ngoại ngữ (khối D1) có hai thí sinh Hà Nội (SBD 01027358, 01044351) cùng đạt 29 điểm. 5 á khoa đạt 28,5 điểm.
Đối với những tổ hợp mới được xét tuyển trong thời gian gần đây, thủ khoa đạt điểm khá cao. Thủ khoa tổ hợp toán - lý - sinh đạt 26,5 điểm, toán - văn - sinh đạt 28,25 điểm, toán - văn - sử đạt 29,25 điểm, toán - hóa - ngoại ngữ đạt 29,5 điểm, văn - sử - ngoại ngữ đạt 28,75 điểm.
Thông tin được ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM, chia sẻ tại họp báo kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM chiều 14/5.
Theo ông Minh, thành phố hiện triển khai kế hoạch xây dựng khoảng 1.000 phòng học mới trong vòng 150 ngày để kịp đưa vào sử dụng từ năm học 2026-2027.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng đang rà soát hơn 100 dự án khác nhằm bổ sung cơ sở vật chất, tăng thêm chỗ học cho học sinh trên địa bàn.
TPHCM đặt mục tiêu đạt tỷ lệ 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đến trường.
Ông Hồ Tấn Minh cho biết ngành giáo dục thành phố đang xây dựng chiến lược tuyển sinh mới. Theo đó, từ năm sau, một số khu vực có thể áp dụng hình thức xét tuyển học bạ vào lớp 10 thay cho thi tuyển. Khi điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng đủ nhu cầu học tập, thành phố sẽ hướng tới mục tiêu phổ cập bậc THPT.
Hiện nay, phần lớn trường THPT công lập tại TPHCM tuyển sinh lớp 10 bằng hình thức thi tuyển. Phương thức xét tuyển hiện chỉ áp dụng tại một số trường đặc thù như Trường THCS - THPT Thạnh An tuyển học sinh đã hoàn thành chương trình THCS tại trường; Trường THPT Võ Thị Sáu xét tuyển học sinh tốt nghiệp từ Trường THCS Lê Hồng Phong trên địa bàn.
Theo thống kê của Sở GD&ĐT TPHCM, năm học 2026-2027, toàn thành phố có hơn 151.000 học sinh đăng ký dự thi lớp 10 công lập, trong khi tổng chỉ tiêu tuyển sinh là hơn 118.000 học sinh. Dự kiến khoảng 78% thí sinh dự thi sẽ trúng tuyển.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 tại TPHCM sẽ diễn ra trong hai ngày 1/6 và 2/6.
Thí sinh dự thi 3 môn bắt buộc gồm toán, ngữ văn và ngoại ngữ. Trong đó, toán và ngữ văn thi theo hình thức tự luận với thời gian làm bài 120 phút; ngoại ngữ thi trong 90 phút. Những học sinh đăng ký vào lớp chuyên hoặc lớp tích hợp sẽ thi thêm môn tương ứng.
Hiện nay, trên cả nước mới chỉ có một số địa phương áp dụng hình thức xét tuyển vào lớp 10 thay cho thi tuyển.
Theo thống kê, năm 2026, các tỉnh Vĩnh Long, Cà Mau và Lâm Đồng chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên, còn các trường THPT đại trà áp dụng xét tuyển học bạ.
Tại Gia Lai, trong tổng số 126 trường THPT tuyển sinh lớp 10, có 78 trường thực hiện xét tuyển dựa trên kết quả học tập và rèn luyện của học sinh THCS, trong khi 48 trường tổ chức thi tuyển.
Năm 2026 cũng là lần đầu Cần Thơ áp dụng song song hai hình thức thi tuyển và xét tuyển trong tuyển sinh lớp 10. Theo đó, 59 trường THPT tổ chức thi tuyển, còn 32 trường thực hiện xét tuyển.
