Sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành điều dưỡng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thu hút tuyển sinh và đào tạo người học trong các trường ĐH và CĐ.
Chia sẻ về vấn đề này, tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết VN hiện chỉ có khoảng 14-15 điều dưỡng/1 vạn dân trong khi Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành T.Ư năm 2017 đặt ra mục tiêu đến năm 2025 phải có 25 điều dưỡng/1 vạn dân và năm 2030 là 33 điều dưỡng/1 vạn dân.
“Tỷ lệ này đang thuộc nhóm thấp của ASEAN. Thái Lan có khoảng 20-25 điều dưỡng/1 vạn dân, Malaysia khoảng 30-35, Singapore trên 70; các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD trung bình từ 80-120. Chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng chuyên môn so với yêu cầu thực tế và so với mặt bằng chung của khu vực cũng như thế giới”, tiến sĩ Dương nhận định.
Theo khảo sát của Cục Quản lý khám chữa bệnh, trong cùng một ca trực, trung bình một điều dưỡng tại khoa hồi sức tích cực phải chăm sóc từ 3-4 bệnh nhân.
“Khi số lượng điều dưỡng không đủ, người bệnh không được theo dõi và chăm sóc toàn diện, liên tục. Tại nhiều khoa lâm sàng, đặc biệt là hồi sức tích cực, một tỷ lệ lớn bệnh viện (BV) vẫn phải huy động người nhà người bệnh tham gia hỗ trợ chăm sóc thường ngày”, ông Dương cho hay.
Hiện nay, VN có trên 100 cơ sở tham gia đào tạo điều dưỡng, tuy nhiên không phải trường nào cũng tuyển được đủ chỉ tiêu hằng năm. Năm 2025, hàng loạt trường phải tuyển bổ sung ngành điều dưỡng như Trường ĐH Y Dược (ĐH Huế, 65 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Thái Bình (86 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Hải Phòng (60 chỉ tiêu)… Trường ĐH Tây Nguyên tuyển 34 chỉ tiêu ngành điều dưỡng ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp thì không có thí sinh (TS) nào nhập học, tổng chỉ tiêu của các phương thức là 48 thì có khoảng 41 TS nhập học.
Các cơ sở đào tạo như ĐH Phenikaa, ĐH Duy Tân, các trường ĐH Văn Lang, Quốc tế Hồng Bàng, Nguyễn Tất Thành, Tân Tạo… đều phải tuyển bổ sung ngành này.
Ở bậc CĐ, số lượng người học ngành điều dưỡng cũng giảm nhiều so với những năm trước. Tiến sĩ Lê Lâm, Hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết: “Cách đây khoảng chục năm, TS đăng ký ngành này rất đông. Thời điểm hiện tại, nhu cầu nhân lực cần nhiều do hệ thống BV tư phát triển, BV công nâng cấp mở rộng, nhưng tại trường, người học điều dưỡng giảm từ 50-70%”.
Trong một nghiên cứu của giảng viên Phạm Dương Thanh Tâm và Nguyễn Thị Thảo Ngọc, Khoa Điều dưỡng – Kỹ thuật y học Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, hầu hết sinh viên các ngành điều dưỡng, dược và y khoa được phỏng vấn đều cho rằng nghề điều dưỡng vất vả và áp lực nhất trong hệ thống y tế.
“Định kiến về ngành điều dưỡng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các yếu tố gia đình, truyền thông và môi trường. Sinh viên cả 3 ngành trên đều nhận định ngành điều dưỡng thiếu vai trò lãnh đạo và cơ hội thăng tiến trong bộ máy quản lý. Hình ảnh người điều dưỡng bị lu mờ, ít được ghi nhận những đóng góp. Các gia đình có xu hướng thiên vị các ngành y đa khoa, dược hơn là điều dưỡng”, nhóm nghiên cứu chia sẻ.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Uyên, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, nêu sự thiếu hụt điều dưỡng tại VN đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chế độ đãi ngộ và mức lương chưa tương xứng khi lương khởi điểm của một điều dưỡng mới ra trường tại các BV công lập hiện nay còn thấp.
“Thứ hai là áp lực công việc. Vì thiếu nguồn điều dưỡng nên một số điều dưỡng phải chăm sóc số lượng bệnh nhân nhiều hơn so với tiêu chuẩn khuyến cáo. Bên cạnh đó là áp lực từ người nhà bệnh nhân cùng với trực đêm dẫn đến dễ kiệt sức. Vị thế xã hội chưa được nhìn nhận đúng khi trong tâm thức của nhiều người dân, bác sĩ là người ra y lệnh, còn điều dưỡng chỉ là người làm theo”, tiến sĩ Uyên nhận định.
Tuy nhiên, theo tiến sĩ Uyên, hiện nay có 2 nhóm TS nhận thức theo 2 hướng. Một là e ngại vì vẫn còn định kiến, coi điều dưỡng là công việc phục vụ, vất vả, trực đêm hôm nhưng thu nhập không tương xứng. Do đó, tỷ lệ TS chọn ngành điều dưỡng có xu hướng sụt giảm. Nhiều trường gặp khó khăn trong việc tuyển sinh đủ chỉ tiêu.
“Trong khi đó, nhóm còn lại vẫn yêu ngành do được xã hội trọng dụng và dễ kiếm việc làm do cầu cao, đặc biệt cơ hội chuyển dịch lao động quốc tế. Các em có thể tới các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản, Canada, Úc, Đài Loan với nhiều chương trình học bổng, tuyển dụng với mức lương rất cao và cơ hội định cư rõ ràng”, tiến sĩ Uyên thông tin.
Tiến sĩ Lưu Nguyễn Đức Hạnh, Phó khoa Điều dưỡng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho hay bên cạnh nhóm TS e ngại thì vẫn có nhiều bạn trẻ nhận thấy điều dưỡng là công việc có tính ổn định cao, nhu cầu xã hội lớn và vị thế của người điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại đã được nâng tầm, không còn đơn thuần là người hỗ trợ mà là một cộng sự quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.
Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và giữ chân sinh viên với nghề, tiến sĩ Đức Hạnh nêu: “Chương trình học của các trường phải bám sát thực tế, chú trọng kỹ năng lâm sàng. Giảng viên giàu kinh nghiệm và tâm huyết để truyền lửa nghề cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị đào tạo và cơ sở thực tập. Khi sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập ổn định và môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp, các em sẽ tự tin theo đuổi nghề”.
Trong khi đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Anh, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho rằng Bộ Y tế và các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách tăng lương cơ bản, tăng phụ cấp ưu đãi nghề, đặc biệt là phụ cấp trực đêm, phụ cấp độc hại riêng cho khối điều dưỡng để họ yên tâm sống được với nghề.
“Phải đẩy mạnh truyền thông để xã hội hiểu rằng điều dưỡng là một ngành khoa học chăm sóc độc lập, phối hợp bình đẳng với bác sĩ chứ không phải nghề phụ thuộc. Môi trường làm việc cũng nên được cải thiện, giảm tải thủ tục hành chính bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin để họ có nhiều thời gian tập trung vào chuyên môn chăm sóc người bệnh, giảm áp lực tâm lý”, tiến sĩ Ánh chia sẻ thêm.
Theo tiến sĩ Ánh, nhà nước cũng có thể cân nhắc áp dụng chính sách miễn giảm học phí hoặc cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành điều dưỡng nhằm thu hút học sinh nộp hồ sơ.
Sau giờ đứng lớp tại trường THCS Phong Thủy, xã Lệ Thủy, thầy Hảo lại cặm cụi bên bàn làm việc, xoắn và uốn những sợi dây nhôm mảnh thành đủ mọi dáng thế bonsai.
Thầy cho biết công việc bắt đầu như một thú vui lúc nhàn rỗi, nhưng nay đã trở thành nghề tay trái ổn định.
Ngày nhỏ, thầy Hảo thường tìm các cây nhỏ trong vườn hoặc ven đường mang về trồng trong chậu. Niềm yêu thích ấy dần hình thành sự hiểu biết về thế cây và cách tạo hình bonsai.
Năm 2020, khi dịch Covid-19 bùng phát, thầy Hảo phải ở nhà nhiều hơn. Trong lúc lướt mạng xã hội, thầy tình cờ thấy hình ảnh những cây bonsai được uốn từ dây đồng và dây nhôm.
"Tôi thấy lạ và đẹp nên muốn thử làm xem có được không", thầy kể.
Với 100.000 đồng, thầy mua lại vài động cơ quạt điện, máy bơm nước từ tiệm phế liệu rồi tháo ra lấy dây kim loại bên trong. Những sợi dây được gỡ ra, duỗi thẳng rồi xoắn lại thành thân cây.
Tuy nhiên, những sản phẩm đầu tiên nhìn khá cứng, các nhánh, chi tiết chưa được tự nhiên. Có khi vừa uốn xong, thầy đành tháo ra làm lại từ đầu.
"Có lúc ngồi cả buổi mà vẫn chưa ra được hình cây, dây rối tung. Nhưng vì tò mò nên tôi vẫn kiên trì làm tiếp", thầy nói.
Để tạo dáng chuẩn hơn, thầy Hảo tìm kiếm các video hướng dẫn trên Internet, xem cách tạo thân, tán, rễ và phân bố cành. Sau nhiều lần thử nghiệm, những cây bonsai đầu tiên từ dây đồng và nhôm bắt đầu có hình dáng rõ ràng hơn. Từ một thân dây xoắn đơn giản, thầy dần tạo được các nhánh tỏa ra cân đối, mềm mại.
Khi đã quen với kỹ thuật cơ bản, thầy bỏ hơn một triệu đồng mua dây nhôm để uốn bonsai. Loại dây này được nhập khẩu từ Trung Quốc, đã qua xử lý nên có độ bền cao và nhiều màu sắc.
Theo thầy Hảo, công đoạn khó nhất là kết hợp hàng chục sợi dây nhỏ thành một thân cây hoàn chỉnh. "Từng sợi dây phải xoắn theo cùng chiều để tạo độ chắc, nhưng lực xoắn phải vừa phải. Nếu mạnh quá thân cây bị thô, còn nhẹ quá thì cây không đứng được", thầy giải thích.
Sau khi tạo thân chính, những nhánh nhỏ được tách ra từ các sợi dây còn lại. Thầy Hảo tỉ mỉ uốn cong nhẹ để chúng tạo cảm giác tự nhiên. Ban đầu, những cây bonsai được thầy làm ra chỉ để trang trí trong nhà. Nhưng khi đăng ảnh lên mạng xã hội, nhiều người bắt đầu hỏi mua.
Theo thầy Hảo, một cây bonsai nhỏ có thể hoàn thành trong khoảng 15 phút và bán với giá khoảng 50.000 đồng. Tuy nhiên, những cây lớn, có nhiều tán và dáng thế phức tạp có thể mất tới ba ngày, giá lên tới 3,5 triệu đồng.
Ban ngày, thầy Hảo lên lớp giảng dạy. Buổi tối, sau khi hoàn thành việc soạn giáo án, thầy mới bắt đầu ngồi vào bàn làm bonsai. Một góc nhỏ trong nhà được dành riêng cho công việc này. Trên bàn là kìm, kéo, cuộn dây nhôm cùng những cây bonsai đang làm dở. Sau vài năm, đôi tay của thầy trở nên thuần thục. Nhiều khi vừa xem tivi, thầy vẫn có thể xoắn dây tạo dáng cây mà không cần nhìn quá lâu.
Hiện mỗi tháng thầy Hảo làm khoảng 50 sản phẩm, thu về hơn 10 triệu đồng. Vào dịp Tết, thầy thuê thêm 5 người phụ giúp những công đoạn đơn giản như cắt dây hoặc xoắn nhánh.
Theo ông Lê Đình Lý, Hiệu trưởng trường THCS Phong Thủy, thầy Hảo là giáo viên dạy giỏi cấp huyện môn Toán, có chuyên môn vững vàng và tận tâm.
"Thầy luôn trách nhiệm và gần gũi với học sinh. Ngoài chuyên môn, thầy còn tích cực tham gia các hoạt động xây dựng cảnh quan trường học", ông Lý nhận xét.
Với thầy Hảo, việc làm bonsai không chỉ là cách tận dụng thời gian rảnh mà còn là niềm vui, giúp thư giãn sau những giờ đứng lớp.
"Mỗi cây bonsai hoàn thành giống như một tác phẩm nhỏ. Nhìn thấy nó đẹp dần lên từ những sợi dây ban đầu, tôi cảm thấy rất vui", thầy nói.
Theo lịch của Sở GD&ĐT Hà Nội, thí sinh làm bài thi môn toán trong 120 phút, từ 8h đến 10h.
Ghi nhận trong sáng sớm 31/5, thời tiết Hà Nội tương đối thuận lợi cho việc đi lại và dự thi. Nhiệt độ dao động khoảng 28-33 độ C, nắng không quá gắt, giúp giảm áp lực cho thí sinh và phụ huynh trong ngày thi cuối cùng.
Trước đó, ngày 30/5, gần 125.000 học sinh đã hoàn thành hai môn thi ngữ văn và ngoại ngữ. Theo số liệu của Sở GD&ĐT Hà Nội, môn ngữ văn có 123.692/124.082 thí sinh dự thi, vắng 390 em. Đến buổi thi ngoại ngữ, số thí sinh dự thi là 123.681 em, vắng 401 em.
Kỳ thi cũng ghi nhận 2 trường hợp vi phạm quy chế, đều do mang điện thoại vào phòng thi, mỗi buổi thi có một trường hợp. Đồng thời, không có cán bộ coi thi nào vi phạm quy chế.
Đánh giá về đề thi ngữ văn, nhiều giáo viên cho rằng đề bám sát định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018, có tính mở, khuyến khích học sinh liên hệ thực tiễn và thể hiện quan điểm cá nhân thay vì học thuộc văn mẫu. Câu hỏi phân hoá học sinh nằm ở phần đọc hiểu.
Trong khi đó, đề thi tiếng Anh năm nay giữ ổn định về cấu trúc nhưng tăng cường đánh giá năng lực vận dụng ngôn ngữ. Nhiều câu hỏi gắn với các tình huống thực tế như lựa chọn nghề nghiệp, quản lý thời gian cá nhân.
Đề có độ phân hóa tốt, học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản có thể đạt 5-6 điểm, học sinh khá đạt 7-8 điểm, trong khi nhóm học sinh giỏi cần cẩn trọng ở phần đọc hiểu và hoàn thành đoạn văn để hướng tới điểm 9-10.
Năm học 2026-2027, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó gần 125.000 em đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập, tăng khoảng 20.000 em so với năm trước. Toàn thành phố tuyển khoảng 82.700 chỉ tiêu vào các trường THPT công lập, tương đương tỷ lệ trúng tuyển khoảng 56,3%.
Sau khi hoàn thành môn toán sáng nay, thí sinh dự thi vào các trường THPT không chuyên sẽ kết thúc kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Các thí sinh đăng ký vào lớp chuyên sẽ tiếp tục dự thi môn chuyên vào ngày 1/6.
Ngày 26/4, cuộc thi quý II Đường lên đỉnh Olympia được phát sóng với màn tranh tài của 4 thí sinh: Lý Thái Dương (THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ), Đoàn Trí Anh (THPT Đan Phượng, Hà Nội), Nguyễn Sư Minh Khôi (THPT Đông Hà, Quảng Trị) và Trần Nguyên Đức (THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Hà Nội).
Trước khi bước vào cuộc thi, Thái Dương chia sẻ động lực lớn nhất là dòng máu người Phú Thọ. Ngày phát sóng lượt thi quý đúng dịp Giỗ tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) nên em hy vọng mang cầu truyền hình trận chung kết về quê hương.
Ở phần thi Khởi động, mỗi thí sinh trải qua lượt thi cá nhân (6 câu hỏi) và thi chung (15 câu), nội dung về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn hóa - thể thao - nghệ thuật, sự kiện...
Trí Anh gây ấn tượng khi trả lời đúng 5/6 câu hỏi cá nhân, trong khi Minh Khôi, Thái Dương và Nguyên Đức chỉ đúng 1-3 câu.
Đến lượt thi chung, Trí Anh và Minh Khôi vượt trội về số lượt bấm chuông giành quyền trả lời. Tuy nhiên, cả hai đều chưa tận dụng hiệu quả. Khép lại phần thi này, Trí Anh vẫn dẫn đầu với 45 điểm. Bám sát là Minh Khôi với 30 điểm. Thái Dương và Nguyên Đức lần lượt có 15 điểm và 10 điểm.
Bước ngoặt của trận đấu đến ở phần thi Vượt chướng ngại vật. Các thí sinh phải tìm từ khóa gồm 25 chữ cái thông qua 4 từ hàng ngang và các góc hình ảnh gợi ý.
Chỉ vài giây sau khi MC đọc câu hỏi cho hàng ngang đầu tiên, Thái Dương bất ngờ bấm chuông và đưa ra đáp án cho chướng ngại vật là "Không có gì quý hơn độc lập, tự do".
Dương giải thích dữ kiện giúp em suy luận là đáp án cho câu hỏi đầu tiên về quảng trường mang tên một danh nhân Việt Nam, được khánh thành ngày 29/7/2025 tại Nga. Các khán giả ở trường quay từ thảng thốt khi nghe Dương bấm chuông đến vỡ òa khi MC thông báo câu trả lời của em chính xác.
Sau phần thi này, ngôi đầu đoàn leo núi đổi chủ. Thái Dương vươn lên với 75 điểm, ba thí sinh còn lại không thay đổi điểm số.
Đến phần thi Tăng tốc, các thí sinh chỉ tận dụng được 3 trong 4 cơ hội ghi điểm. Câu hỏi về các quốc gia có dân số trên 100 triệu người khiến cả 4 em bó tay. Thái Dương duy trì phong độ ổn định khi ghi thêm 90 điểm, củng cố ngôi đầu với 165 điểm. Nguyên Đức cải thiện đáng kể thành tích, vươn lên vị trí thứ hai với 90 điểm. Trong khi đó, Trí Anh có 85 điểm, Minh Khôi sở hữu 60 điểm.
Bước vào phần thi Về đích, Thái Dương lựa chọn chiến thuật an toàn với ba câu hỏi 20 điểm. Em ghi thêm 40 điểm nhưng để Trí Anh giành 20 điểm nên khép lại lượt thi của mình với 185 điểm.
Đang có 105 điểm, Trí Anh chọn gói câu hỏi 80 điểm. Nam sinh chỉ trả lời đúng một câu 30 điểm nhưng cũng mất tương đương khi Nguyên Đức giành quyền trả lời ở một câu. Cuối cùng, nam sinh bảo toàn điểm số 105.
Lượt thi của Nguyên Đức diễn ra kịch tính. Em chọn gói câu hỏi 70 điểm khi đang có 120 điểm. Đức trả lời đúng hai câu và tận dụng hiệu quả ngôi sao hy vọng để vươn lên dẫn đầu với 190 điểm.
Bị Nguyên Đức vượt mặt, Thái Dương cố gắng giành điểm trong lượt thi của Minh Khôi để lấy lại vị trí dẫn đầu. Em hai lần bấm chuông giành quyền trả lời. Lần thứ nhất, Dương trả lời đúng, ghi thêm 30 điểm, vươn lên với 215 điểm.
Lần thứ hai, cả em và Nguyên Đức đều nhấn chuông. Thái Dương bấm chuông nhanh hơn nhưng câu trả lời chưa chính xác nên bị trừ 15 điểm.
Với số điểm chung cuộc 200 điểm, hơn Nguyên Đức 10 điểm, Thái Dương giành vòng nguyệt quế.
Thái Dương và người chiến thắng cuộc thi quý I - Gia Bảo (THPT chuyên Lê Quý Đôn - Đông Hải, Khánh Hòa), là hai thí sinh đầu tiên của trận chung kết năm 26 của Đường lên đỉnh Olympia.
