5 giờ sáng, trên quốc lộ 6 hướng từ P.Chương Mỹ về nội thành Hà Nội, từng “binh đoàn” xe máy, xe ba gác chở thịt lợn nối đuôi nhau lao vun vút. Những thân thịt đỏ au được vắt ngang yên xe, phủ hờ bằng vài mảnh vải cũ kỹ, thậm chí để trần giữa bụi đường hướng thẳng về các chợ dân sinh nội thành trước khi trời sáng hẳn.
Sau nhiều ngày bám theo những chiếc xe cà tàng ấy, PV Báo Thanh Niên tìm đến một cơ sở giết mổ lợn nằm lọt thỏm giữa cánh đồng ở thôn Trung Tiến, phường Chương Mỹ. Đây là cơ sở của ông N.B.D đang chịu sự giám sát kiểm dịch của lực lượng thú y Hà Nội. Sau nhiều ngày theo dõi, chúng tôi phát hiện công tác kiểm dịch ở đây vô cùng tùy tiện, bát nháo.
Cơ sở giết mổ lợn này là dãy nhà cấp bốn, xung quanh được lợp tôn che chắn kín 3 mặt, nằm cách xa khu dân cư. Trước lối vào là một nhà tôn 2 gian được chủ lò mổ dựng lên để bán nước cho thương lái, cũng là nơi cán bộ thú y trực kiểm tra, đóng dấu kiểm dịch, giao biên lai thu phí cho người mua thịt để đưa ra thị trường.
Cơ sở giết mổ hoạt động sôi động nhất từ 3 – 6 giờ và từ 13 – 15 giờ 30 phút hằng ngày. Sau nhiều ngày khảo sát, nắm bắt quy luật hoạt động, chúng tôi quyết định tiếp cận khu nhà tôn. Đón chúng tôi là hàng chục cặp mắt săm soi, dò xét, bởi hằng ngày chỉ có thương lái, cán bộ thú y ra vào nên “người lạ” ghé thăm khiến họ đề phòng, cảnh giác. Tự giới thiệu là người từ nơi khác đến mua thịt nhưng chúng tôi bị người nhà chủ lò mổ từ chối với lý do không bán lẻ, phải mua nguyên con.
Trong buổi chiều ngồi uống nước tại nhà tôn này, chúng tôi phát hiện hộp dấu K.S.G.M (kiểm soát giết mổ) của cán bộ thú y được thương lái tự ý lấy đóng lên thân lợn thịt. Sau mỗi lần tự đóng dấu, các thương lái đều đến lấy biên lai, trả tiền cho một người đàn ông. Trong khoảng 5 phút, chúng tôi ghi nhận hơn 10 xe máy đến chở thịt lợn và có 3 thương lái tự ý đóng dấu kiểm dịch. Số còn lại được người đàn ông nói trên trực tiếp đóng dấu, phát biên lai chứ không hề có cán bộ thú y trực tại lò mổ.
Trong gần 1 tháng đeo bám, theo dõi, chúng tôi nhiều lần phát hiện lỗ hổng kiểm dịch ở cơ sở giết mổ của ông N.B.D. Ngay cả khi có cán bộ thú y ngồi bên ngoài, các xe chở thịt lợn vẫn đi qua dễ dàng, hầu như không đứng lại kiểm tra.
Đặc biệt, trong vai người câu cá tiếp cận lò mổ vào trưa 20.4, chúng tôi ghi nhận tình huống cán bộ thú y rời chốt sớm, nhờ người đóng dấu hộ dù bên trong vẫn còn hàng loạt thương lái chờ đưa thịt ra ngoài. Cuộc nói chuyện diễn ra rất ngắn gọn nhưng người nhờ và người được nhờ dường như rất hiểu ý nhau. “Tí còn con nào đóng nốt hộ tớ nhé (đóng dấu kiểm dịch – PV)”, nữ cán bộ thú y nói và người đàn ông đang cầm xấp biên lai cùng tiền mặt (theo tìm hiểu, người này tên L., là người nhà chủ lò mổ) đáp “vâng”. Thế rồi, người phụ nữ này ra lấy xe, mặc áo chống nắng, đội mũ bảo hiểm rời khỏi khu vực kiểm tra.
Sau khi cán bộ thú y ra về, các xe máy chở lợn liên tục đi ra ngoài, nhiều xe không cần đóng dấu hoặc phát biên lai. Cạnh đó, có những tốp thương lái khoảng 3 – 5 người vào nhà tôn uống nước, nói chuyện rôm rả để chờ ông L. phát biên lai giết mổ.
Khoảng thời gian vắng bóng lực lượng chức năng dường như cũng là lúc khu nhà tôn này đông vui, rôm rả nhất. Xe máy chở lợn của thương lái dựng đầy trước chốt, mỗi người tự lấy dấu đóng lên thân lợn đang chở trên xe rồi nhận tem kiểm dịch từ ông L. Cá biệt, có những người đóng 4 lần dấu vào thân một con lợn đã giết mổ chở trên xe. Đóng dấu xong, người này vào uống nước, nhận biên lai từ một người phụ nữ trung tuổi (theo tìm hiểu là bà M., người nhà ông D.).
Nếu thương lái đang bận, bà M. sẽ tự dùng con dấu đóng vào thân thịt trên xe thương lái và phát tem kiểm dịch, thu tiền. Hành động này lặp đi lặp lại cho đến khi lò mổ hết người, không còn tiếng giết mổ.
Bám theo xe thương lái từ lò mổ của ông D., chúng tôi thấy thịt lợn được đưa về tiêu thụ tại các chợ Chúc Sơn, Hà Đông, Nam Trung Yên… Các thương lái đều coi biên lai thu phí kiểm soát giết mổ là “giấy thông hành” nếu bị cơ quan chức năng kiểm tra hay xuất trình cho những khách hàng khó tính.
Trong vai người mua thịt, chúng tôi tìm gặp vợ chồng tiểu thương N.H – người vừa nhập thịt lợn từ lò mổ của ông D. để bán tại chợ dân sinh Nam Trung Yên. Ban đầu, vợ chồng người này cho biết quy trình kiểm dịch, đóng dấu ở đây rất chặt chẽ, mỗi ngày đều có cán bộ thú y đóng dấu, khi đi chốt kiểm dịch phải dừng lại chờ đến khi được kiểm tra, đóng dấu mới được phép di chuyển ra ngoài.
Tuy nhiên, sau khi phóng viên đưa ra thông tin cho thấy tại lò mổ không có cán bộ thú y xuất hiện, tiểu thương H. thừa nhận hôm nay được ông L. đóng dấu, phát biên lai. Vợ chồng thương lái này còn cho biết những ngày cán bộ thú y bận không đến kiểm dịch được thì đều có người đóng dấu, cấp biên lai hộ.
Từ những bằng chứng, hình ảnh thu thập được, chúng tôi liên hệ làm việc với ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, thủy sản và thú y Hà Nội. Ông Đảng xác nhận lò mổ của ông D. là cơ sở giết mổ tập trung tạm thời, công suất khoảng 50 – 100 con/ngày nhưng không nằm trong quy hoạch cơ sở giết mổ tập trung những năm tới.
Theo quy định, cơ sở này phải có cán bộ thú y kiểm dịch. Cụ thể, cán bộ thú y phải có mặt kiểm tra nguồn gốc nguồn hàng, tình trạng lâm sàng của lợn trước khi giết mổ; giám sát quá trình giết mổ và kiểm tra, đóng dấu kiểm dịch và bàn giao biên lai cho thương lái. Khi phóng viên cung cấp hình ảnh thương lái tự đóng dấu kiểm dịch, người không liên quan phát biên lai và đóng dấu lên thân lợn, ông Đảng rất sửng sốt, bất ngờ: “Không được phép, làm sao lại có chuyện đấy được?”.
Liên quan hình ảnh một phụ nữ mặc đồng phục thú y nhờ ông L. đóng dấu kiểm dịch hộ, ông Đảng xác nhận đây là nhân viên của Trạm chẩn đoán xét nghiệm và kiểm soát giết mổ động vật thuộc chi cục. Ngoài ra, ông cũng xác nhận thêm người đàn ông nhiều ngày đóng dấu hộ, phát biên lai kiểm dịch thay cho cán bộ thú y của trạm là con trai ông D., từng là nhân viên thú y xã Thụy Hương trước đây. “Cứ quen nhau rồi làm không đúng quy trình là không được”, ông Đảng nhấn mạnh, và cho rằng dù là người có chuyên môn về thú y nhưng đóng dấu, bàn giao biên lai giết mổ “không phải là nhiệm vụ của ông L.”.
Ông Đảng đề nghị PV Thanh Niên cung cấp chi tiết thông tin để phục vụ xác minh, xử lý cán bộ nếu có vi phạm và sẽ cung cấp thông tin phản hồi khi có kết quả.
Thông tin được Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, nêu tại buổi làm việc với nhóm nghiên cứu Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) thuộc Đại học Texas (Mỹ), sáng 18/6.
Theo ông Trung, sau sáp nhập, TP HCM có 7 khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ nhưng chưa xác định được vị trí chính xác. Đây đều là những địa bàn diễn ra các trận đánh lớn giai đoạn 1966-1970.
Một trong số đó là khu vực phường Chánh Phú Hòa (tỉnh Bình Dương cũ), nơi diễn ra chiến dịch Hòn Đá Lăn ngày 21/1/1966. Tài liệu cho thấy 154 chiến sĩ được chôn trong hai hố bom B-52. Tại xã Bông Trang (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), sau trận đánh Láng Cà Thi ngày 30/12/1970, 21 chiến sĩ được quân đội Australia an táng trong hai ngôi mộ tập thể.
Ngoài ra, ba trận đánh ở Gò Mây, phía tây cầu Bình Lợi (TP HCM) năm 1968 và tại xã Xà Bang (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) cũng được cho là có nhiều liệt sĩ được chôn cất tập thể. Riêng khu vực sân bay Tân Sơn Nhất từng phát hiện hai rãnh mộ. Năm 1985, lực lượng chức năng khai quật một rãnh, quy tập 182 hài cốt liệt sĩ, song vị trí rãnh còn lại đến nay vẫn chưa được xác định.
Theo Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn do nguồn tư liệu trong nước hạn chế, nhân chứng ngày càng lớn tuổi. "Chúng tôi rất mong được hỗ trợ khai thác dữ liệu từ thời Việt Nam Cộng hòa cũng như từ cựu binh Mỹ, Australia để xâu chuỗi thông tin, xác định vị trí các hố chôn tập thể, phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ", ông nói.
Tiến sĩ Stephen Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, Chủ nhiệm nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết nhóm đã khai thác nhiều tư liệu từ Trung tâm Khai thác Tài liệu Hỗn hợp (CDEC). Đây là nguồn hồ sơ gồm thư tay, nhật ký, giấy tờ tùy thân và các tài liệu thu thập từ balô hoặc thi thể chiến sĩ hy sinh do quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hòa lưu giữ sau các trận đánh.
Hiện Trung tâm Việt Nam và Văn khố tại Đại học Texas lưu trữ hơn 261.000 hồ sơ CDEC.
Ông Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm nghiên cứu VWAI, cho biết các tài liệu được chia thành ba nhóm chính: hồ sơ chỉ dẫn vị trí chôn cất có sơ đồ kèm theo; hồ sơ ghi danh sách người hy sinh nhưng chưa xác định nơi an táng; và hồ sơ kỷ vật như nhật ký, thư tay.
Ngoài ra còn có các báo cáo tác chiến, nhật ký vô tuyến, mật lệnh và báo cáo sau trận đánh của quân đội Mỹ. Theo ông Phong, những tư liệu này có thể đối chiếu với hình ảnh, bản đồ và các nguồn dữ liệu khác để xác định vị trí chôn cất liệt sĩ.
"Có những bức thư còn lưu vết máu, những lá thư người lính gửi vợ con nhiều năm không gặp, rất xúc động", ông Phong nói.
Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, ông đề xuất Bộ Tư lệnh TP HCM xây dựng cơ chế phối hợp với các địa phương nhằm trao đổi, xác minh và đối chiếu thông tin từ các kho lưu trữ.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thời gian tới đơn vị sẽ thành lập lực lượng chuyên trách, tăng cường phối hợp với nhóm nghiên cứu trong phân tích tư liệu, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Ngày 30/6, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết đã nhận kế hoạch khai thác của ba hãng bay trong nước, đồng thời làm việc với nhiều hãng quốc tế để chuẩn bị phương án vận hành sân bay Long Thành.
Theo ACV, Vietravel Airlines dự kiến khai thác thương mại tại Long Thành từ cuối năm 2026, sau đó tăng tần suất từ lịch bay mùa hè năm 2027. Vietjet Air cam kết duy trì ít nhất hai đường bay quốc tế tại sân bay trong giai đoạn đầu. Vietnam Airlines đề xuất chuyển một số đường bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành, chiếm khoảng 12% số chuyến quốc tế của hãng.
ACV cũng trao đổi với Vietnam Airlines và Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam (VIAGS) về phương án bố trí quầy thủ tục, kiosk, khu vực tự gửi hành lý, cửa khởi hành, băng chuyền hành lý và các hạng mục phục vụ mặt đất.
Với các hãng nước ngoài, Ban Quản lý dự án sân bay Long Thành đã làm việc với Hiệp hội các hãng hàng không khai thác tại Tân Sơn Nhất, Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) cùng đại diện 34 hãng như Korean Air, All Nippon Airways, Cathay Pacific, Japan Airlines... để thảo luận kế hoạch khai thác.
Song song đó, ACV đã ký hợp đồng tư vấn với liên danh Incheon Airport nhằm xây dựng phương án vận hành sân bay. Các nội dung về quy trình khai thác, chính sách thương mại, phương án kinh doanh và chiến lược tài chính đến nay đã hoàn thành.
Ngoài chuyển một số đường bay hiện hữu từ Tân Sơn Nhất, ACV kỳ vọng việc xúc tiến thị trường, mở thêm đường bay thẳng mới sẽ giúp Long Thành có thêm khoảng 2 triệu khách mỗi năm đến 2030. Các thị trường tiềm năng gồm Bắc Mỹ, châu Âu, châu Đại Dương, Trung Đông, Nam Á và Trung Á.
Sân bay Long Thành rộng khoảng 5.000 ha, tổng vốn đầu tư gần 16 tỷ USD. Giai đoạn 1 dự kiến khai thác cuối năm 2026, được kỳ vọng giảm tải cho Tân Sơn Nhất và tạo động lực phát triển logistics hàng không, thương mại, dịch vụ, tài chính, khách sạn, hội nghị quanh khu vực sân bay.
Giai đoạn 1 sân bay Long Thành có một đường băng, một nhà ga hành khách, công suất thiết kế 25 triệu khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi khai thác, sân bay này sẽ cùng Tân Sơn Nhất đảm nhận vai trò cửa ngõ hàng không vùng TP HCM, trong đó Long Thành được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho các đường bay quốc tế và vận chuyển hàng hóa.
Sáng nay 29.6, Tòa án quân sự Trung ương mở phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án xảy ra tại dự án sân bay Nha Trang (cũ), liên quan đến Tập đoàn Phúc Sơn, một số cựu cán bộ thuộc Bộ Quốc phòng và UBND tỉnh Khánh Hòa (cũ).
5 bị cáo có đơn kháng cáo gồm: cựu thiếu tướng Nguyễn Duy Cường (cựu Hiệu trưởng Trường sĩ quan Không quân), cựu thiếu tướng Hoàng Viết Quang (cựu Phó cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Quốc phòng), Nguyễn Văn Hậu (cựu Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn), Nguyễn Thị Hằng (cựu Phó chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn), Trần Hữu Định (Giám đốc Công ty CP Đầu tư Nam Á).
Đáng chú ý, ngoài nhóm bị cáo, có tới hàng trăm bị hại là các nhà đầu tư cũng kháng cáo vì "không muốn" làm bị hại.
Bản án sơ thẩm xác định quá trình thực hiện dự án sân bay Nha Trang (cũ), các bị cáo thuộc Bộ Quốc phòng và UBND tỉnh Khánh Hòa đã làm trái trình tự thủ tục, bàn giao hơn 62 ha đất quốc phòng cho Tập đoàn Phúc Sơn.
Bị cáo Hậu biết rõ dự án chưa đảm bảo tính pháp lý nhưng vẫn ban hành chính sách, ký 983 hợp đồng "tiến trình thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất" với 683 cá nhân, tổ chức, thu về hơn 7.000 tỉ đồng.
Hồi tháng 1, Tòa án quân sự Quân khu 5 tuyên phạt bị cáo Hậu 11 năm tù (tổng hợp với bản án khác là 30 năm tù). Hai cựu thiếu tướng Nguyễn Duy Cường và Hoàng Viết Quang cùng bị tuyên 2 năm 6 tháng tù về tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai. Nhiều cựu lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa (cũ) cũng lãnh án tù.
Bên cạnh trách nhiệm hình sự, tòa sơ thẩm còn buộc bị cáo Hậu bồi thường hơn 7.000 tỉ đồng cho các nhà đầu tư, được xác định tư cách là bị hại.
Song, những người này cho rằng thời điểm ký kết hợp đồng với phía Phúc Sơn, họ tin tưởng tuyệt đối vào các văn bản của các cơ quan có thẩm quyền, không hề hay biết về sai phạm bị phát hiện về sau.
Cạnh đó, việc nộp tiền cho Tập đoàn Phúc Sơn thực chất là góp phần tạo nguồn lực tài chính để doanh nghiệp thực hiện dự án tại tỉnh Khánh Hòa. Doanh nghiệp sử dụng tiền này để thi công hạ tầng chứ không chiếm đoạt hay biến mất như một hành vi lừa đảo.
Các nhà đầu tư muốn được xác định tư cách của mình là bên thứ ba, đề nghị tòa buộc Tập đoàn Phúc Sơn tiếp tục hoàn thiện thủ tục pháp lý để triển khai dự án, bàn giao đất cho họ theo đúng nội dung hợp đồng.
Trường hợp bị cáo Hậu và cổ đông công ty chuyển nhượng cổ phần thì phải đảm bảo đối tác kế thừa và thực hiện đến cùng mọi nghĩa vụ cho đến khi chuyển nhượng, bàn giao sản phẩm bất động sản.
Mới đây, lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa đã có buổi đối thoại với đại diện các khách hàng cùng sự tham gia của các sở, ngành, địa phương và đại diện Tập đoàn Phúc Sơn.
UBND tỉnh sau đó có văn bản gửi Tòa án Quân sự Trung ương và Viện Kiểm sát quân sự Trung ương, kiến nghị đến các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các bên; đồng thời ổn định tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.
Tại bản án sơ thẩm, tòa cũng kiến nghị UBND tỉnh Khánh Hòa và cấp có thẩm quyền tạo điều kiện cho phép dự án tiếp tục được triển khai, nhằm phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương, tránh lãng phí, đảm bảo lợi ích hài hòa cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
