Trong các đường hầm tối tăm bên dưới một khu mỏ hẻo lánh ở huyện Longcheng, tỉnh Xaisomboun, miền trung Lào, lực lượng cứu nạn đa quốc gia đang mạo hiểm mạng sống để tìm kiếm nhóm 7 người mắc kẹt trong hang từ ngày 20/5. Họ vào hang tìm vàng và bị kẹt lại khi mưa lớn gây lũ quét chặn lối ra.
“Chúng tôi vẫn chưa tìm thấy họ, nhưng chiến dịch đang được đẩy mạnh và chúng tôi rất hy vọng họ vẫn còn sống”, Mikko Paasi, thợ lặn Phần Lan từng tham gia chiến dịch giải cứu đội bóng thiếu niên mắc kẹt trong hang động ở Thái Lan hồi năm 2018, hôm 26/5 cho hay.
Theo hãng thông tấn Lào, họ mắc kẹt cách cửa hang khoảng 180 mét, bám trụ trên một mỏm đá cao, nơi có luồng không khí lưu thông. Một thành viên trong nhóm tìm vàng đã kịp thoát ra ngoài trước khi lối ra ngập nước và thông báo tình hình với giới chức.
Một sở chỉ huy chiến dịch tìm kiếm cứu nạn được thành lập giữa rừng, cạnh lối vào hang, để điều phối hoạt động của các thợ lặn và tình nguyện viên. Ông Paasi đã từ Thái Lan đến hiện trường để hỗ trợ chiến dịch giải cứu 7 người mắc kẹt.
“Nguy cơ sập hầm rất cao vì các thợ lặn liên tục phải chạm vào trần những đường hầm được đào thủ công, không có bất kỳ hệ thống chống đỡ nào”, ông Paasi giải thích.
Lực lượng cứu nạn đã bố trí nhiều thiết bị quanh cửa hang, như máy phát điện, hệ thống liên lạc, máy bơm nước. Dân làng đã phát quang một lối đi dài khoảng 4 km xuyên rừng, bởi họ rất mong hàng xóm của mình được cứu sống.
Khi ông Paasi và đội cứu nạn len lỏi sâu vào trong hang, xung quanh họ là những gờ đá sắc nhọn và số bình oxy rất hạn chế. Một khi họ lặn xuống dòng nước đục ngầu, tầm nhìn gần như bằng không, buộc họ phải lần dò đường bằng đầu ngón tay.
Chiến dịch lần này còn nguy hiểm hơn vụ giải cứu đội bóng thiếu niên mắc kẹt ở hang Tham Luang, miền bắc Thái Lan 8 năm trước. Không gian trong hang ở Lào nhỏ hơn, chật hẹp đến mức ngột ngạt, chỉ rộng tương đương bề ngang của chiếc lốp ôtô.
Đường hầm hẹp đến mức thợ lặn không thể quay người dưới nước, còn những đoạn không ngập nước thì quá nhỏ để họ có thể đeo bình dưỡng khí trên lưng đi qua. Họ phải kéo bình khí phía sau, thậm chí thở ra hết mức để hóp người lại một chút mới có thể lọt qua những khe hẹp hơn.
“Nếu phía trước bạn có ai đó chắn đường, bạn sẽ bị mắc kẹt. Và không có cách nào quay đầu cho tới khi tới được khoang rộng hơn tiếp theo, có thể cách đó 100 mét”, ông Paasi nói.
Những hiểm nguy đó khiến chiến dịch cứu nạn diễn ra với tốc độ chậm chạp, trong khi nhóm mắc kẹt đang phải đối mặt nguy cơ hạ thân nhiệt, ngộ độc khí CO2 và thiếu thức ăn, nước uống. Tuy nhiên, người dân địa phương cho biết những người tìm vàng thường ở trong hầm nhiều ngày và có lẽ đã mang theo thực phẩm cần thiết.
“Tất nhiên tôi vẫn hy vọng và tin tưởng”, ông Paasi nói khi được hỏi liệu các nạn nhân còn sống hay không.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại mối nguy khác. Ngay cả khi những người mắc kẹt còn sống, nếu họ đã kiệt sức hoặc không thể di chuyển, ông Paasi không cho rằng ông hoặc bất kỳ ai khác có thể kéo họ ra ngoài, bởi điều đó quá nguy hiểm.
Bounkham Luanglath, lãnh đạo Đội tình nguyện cứu nạn nhân dân Lào, cho biết người dân địa phương thường xuyên đến khu vực này để tìm kiếm các vỉa vàng, bất chấp cảnh báo rủi ro của chính quyền.
Hãng AFP ngày 30.6 đưa tin quân đội Mỹ đã mở lại một cảng lớn ở Venezuela để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng viện trợ, trong bối cảnh số người chết do hai trận động đất kinh hoàng hồi tuần trước vượt quá 1.700 và hàng chục ngàn người khác vẫn còn mất tích.
Thủy quân Lục chiến Mỹ đã hoàn thành việc sửa chữa một trong hai cảng chính của Venezuela để cho phép vận chuyển hàng hóa và thiết bị.
Cảng La Guaira "hiện đã hoạt động và tàu USS Fort Lauderdale đang sử dụng cảng này để vận chuyển hàng hóa và thiết bị cần thiết", thông cáo của quân đội Mỹ cho biết, đề cập đến một tàu chiến của Mỹ được điều động để hỗ trợ các nỗ lực viện trợ.
Không quân Mỹ cũng đang hỗ trợ khôi phục lưu thông tại sân bay quốc tế Simon Bolivar gần Caracas, nơi cũng bị thiệt hại trong thảm họa động đất thuộc loại nghiêm trọng nhất lịch sử Mỹ La tinh. Sân bay đã mở cửa lại một phần cho các chuyến bay chở hàng và viện trợ vào ngày 27.6.
Cơ hội tìm thấy người sống sót dưới những đống đổ nát đã giảm dần kể từ khi thời hạn 72 giờ quan trọng trôi qua. Tuy nhiên hôm 29.6, nạn nhân Aaron Levi (21 tuổi) đã được giải cứu tại thị trấn Tanaguarena.
Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez đã cập nhật số người chết chính thức lên ít nhất 1.719 người, trong khi điều phối viên của Liên Hiệp Quốc Gianluca Rampolla del Tindaro cho biết sẽ cung cấp cho Venezuela 10.000 túi đựng thi thể.
"Thật đáng buồn, và chúng tôi thực sự hy vọng rằng con số thực tế sẽ ít hơn thế", ông del Tindaro phát biểu trong một cuộc họp báo trực tuyến.
Ông del Tindaro cho biết 27 quốc gia đã cử hơn 40 đội tìm kiếm đến Venezuela, đồng thời nói thêm rằng "ít nhất 2.500 công trình bị ảnh hưởng, hầu hết đều sụp đổ hoàn toàn" do hai trận động đất. Hôm 29.6, Mỹ tăng gấp đôi cam kết viện trợ trước đó từ 150 triệu USD lên 300 triệu USD.
Sau khi giao tranh tái bùng phát trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump gây bối rối khi tuyên bố ngừng bắn với Iran đã kết thúc, nhưng Washington vẫn đồng ý đàm phán.
Nguyên nhân chính khiến ngừng bắn rạn nứt trong tuần này là việc Mỹ tố Iran tiếp tục tấn công vào tàu thuyền ở Hormuz, vi phạm cam kết trong bản ghi nhớ thỏa thuận ngừng bắn, dẫn đến các đòn không kích trả đũa của Mỹ.
Theo các nhà phân tích, Trung Đông hiện đang ở trạng thái lưng chừng giữa chiến tranh và hòa bình do cách Washington và Tehran diễn giải khác nhau về bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình, đặc biệt là vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
"Văn bản quá mơ hồ nên mỗi bên đều hiểu theo cách khác nhau. Hiện nay các cuộc đàm phán diễn ra trong lúc bom đạn vẫn rơi và mỗi bên đều tìm cách gây sức ép lên đối phương", ông Yoel Guzansky - người đứng đầu Trung tâm nghiên cứu vùng Vịnh (Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia, Đại học Tel Aviv), nhận định với tờ Washington Post.
Ông cho rằng eo biển Hormuz hiện nay đã trở thành đòn bẩy lớn nhất của Iran trong cuộc chiến. Việc gián đoạn trên tuyến hàng hải này đã gây ra cú sốc giá dầu toàn cầu.
Nếu ở giai đoạn đầu xung đột, Mỹ và Israel tập trung vào các mục tiêu như thay đổi chế độ hay giải trừ hạt nhân Iran, thì nay trọng tâm gần như chỉ còn là eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Ông William Wechsler - giám đốc cấp cao Trung tâm Rafik Hariri và Chương trình Trung Đông thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng các vụ tấn công tàu thuyền có thể là cách Iran từng bước leo thang căng thẳng để thiết lập một trạng thái "bình dường mới", dưới ngưỡng chiến tranh toàn diện.
Sau khi giành được mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz, Tehran đang tìm cách tối đa hóa lợi thế chiến lược này.
Đánh giá của nhiều tờ báo Mỹ cho rằng tuyên bố của ông Trump là một cảnh báo nhằm gây sức ép buộc Iran phải nhượng bộ và chấp nhận những điều kiện của Mỹ.
Theo ông Guzansky, dù thường phát biểu cứng rắn và nắm trong tay sức mạnh quân sự, ông Trump không có ý định sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài trong khu vực.
Trong khi đó Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei - người kế nhiệm sau khi cha ông, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel - lại cần chứng tỏ sự cứng rắn với dư luận trong nước, khiến Tehran khó lòng chấp nhận nhượng bộ.
Đài CNN chỉ ra rằng việc thực sự chấm dứt ngừng bắn sẽ đặt Mỹ vào những lựa chọn khó khăn.
Một mặt Mỹ có thể quay lại chiến tranh toàn diện để gây thêm sức ép lên Iran.
Dù vậy ông Trump vẫn khẳng định không muốn một cuộc chiến kéo dài và nhiều lần cho rằng chiến dịch quân sự đã đạt mục tiêu làm suy yếu chương trình hạt nhân của Tehran, cho thấy ông muốn sớm khép lại xung đột.
Mặt khác, Washington cũng phải cân nhắc có tái áp đặt phong tỏa hải quân ở eo biển Hormuz hay không.
Washington xem đây là đòn bẩy gây áp lực nên kinh tế của Iran và có thể sẽ mạnh tay chặn tuyến hàng hải này nếu Tehran không cam kết tuân thủ của bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu Mỹ sẽ tái áp dụng biện pháp này.
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
