Húng quế thuộc họ bạc hà, có nguồn gốc chủ yếu từ các vùng nhiệt đới của Ấn Độ, châu Phi và Đông Nam Á. Loại rau thơm này được sử dụng phổ biến trong ẩm thực lẫn y học cổ truyền nhằm hỗ trợ sức khỏe.
Giàu vitamin và chất chống oxy hóa
Một muỗng canh (khoảng 2 g) húng quế cung cấp:
*RDI: Mức tiêu thụ khuyến nghị hằng ngày
Dù thường chỉ được dùng với lượng nhỏ trong món ăn, húng quế vẫn cung cấp nhiều vi chất quan trọng, đặc biệt là vitamin K – dưỡng chất cần thiết cho quá trình đông máu và sức khỏe xương.
Húng quế còn chứa vitamin A, mangan, canxi và sắt. Các hợp chất thực vật như eugenol, linalool, flavonoid trong lá giúp tạo mùi thơm đặc trưng, đồng thời có đặc tính chống oxy hóa và kháng viêm. Những chất chống oxy hóa này có thể giúp trung hòa gốc tự do – yếu tố liên quan đến lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.
Hỗ trợ tim mạch, kiểm soát đường huyết
Chiết xuất húng quế có khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch thông qua việc giảm huyết áp, cải thiện tuần hoàn và cholesterol.
Loại thảo mộc này cũng có tác dụng hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu, giảm đường huyết ở người mắc bệnh tiểu đường type 2. Các chuyên gia cho rằng lợi ích này có thể liên quan đến hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm của các hợp chất thực vật trong húng quế.
Hỗ trợ giảm căng thẳng
Theo y học Ayurveda của Ấn Độ, húng quế được xem là loại thảo mộc giúp cơ thể thích nghi với stress. Chiết xuất húng quế có thể góp phần cải thiện tâm trạng, giảm triệu chứng trầm cảm, căng thẳng, lo âu kéo dài đồng thời hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn.
Dù vậy, chuyên gia khuyến cáo mọi người không nên tự ý dùng thực phẩm chức năng chứa húng quế kéo dài mà chưa tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt nếu đang điều trị bệnh mạn tính.
Đặc tính kháng khuẩn
Tinh dầu húng quế chứa nhiều hoạt chất có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm. Chiết xuất từ loại cây này có thể giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây sâu răng hoặc một số chủng vi khuẩn kháng thuốc. Nhờ đặc tính này, húng quế còn được nghiên cứu ứng dụng trong bảo quản thực phẩm nhằm hạn chế vi sinh vật gây hại.
Tuy nhiên, hiệu quả kháng khuẩn của húng quế trong đời sống hàng ngày chủ yếu mang tính hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị nhiễm trùng.
Cách dùng húng quế trong bữa ăn
Húng quế có hương thơm nhẹ, dễ kết hợp với nhiều món ăn như salad, mì Ý, súp, thịt nướng hoặc các món cà chua.
Lá tươi thường có hương vị tốt hơn và nên cho vào món ăn ở giai đoạn cuối để tránh nhiệt độ cao làm mất mùi thơm. Trong khi đó, húng quế khô tiện bảo quản hơn nhưng có vị đậm hơn nên chỉ cần dùng lượng nhỏ.
Ngoài nấu ăn, nhiều người còn dùng húng quế để pha trà hoặc xay cùng dầu ô liu, tỏi và phô mai làm sốt pesto.
Dù an toàn khi dùng như rau gia vị thông thường, húng quế vẫn có thể ảnh hưởng đến một số nhóm người nếu sử dụng lượng lớn hoặc dưới dạng chiết xuất.
Người đang dùng thuốc chống đông máu như warfarin cần lưu ý vì húng quế chứa nhiều vitamin K – dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thuốc. Trong khi đó, các thực phẩm bổ sung từ húng quế có thể làm tăng nguy cơ chảy máu ở người rối loạn đông máu.
Ngoài ra, người đang điều trị tăng huyết áp hoặc tiểu đường nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm chiết xuất từ húng quế vì chúng có thể làm hạ huyết áp hoặc đường huyết quá mức. Phụ nữ mang thai cũng không nên tự ý dùng thực phẩm chức năng chứa húng quế do chưa có đủ dữ liệu an toàn.
Omega-3 có ba dạng chính gồm ALA, EPA và DHA. Trong đó, ALA chủ yếu có trong thực vật, còn EPA và DHA thường đến từ hải sản. Dù cơ thể có thể chuyển ALA thành EPA và DHA, nhưng tỷ lệ này khá thấp. Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị nên bổ sung omega-3 từ nhiều nguồn khác nhau để đảm bảo hiệu quả tối ưu, theo Today (Mỹ).
Bà Vanessa King, chuyên gia dinh dưỡng và người phát ngôn của Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ, cho biết omega-3 không chỉ bảo vệ tim mạch mà còn giúp chống viêm, cải thiện da, hỗ trợ nhận thức, đồng thời quan trọng cho sức khỏe trẻ sơ sinh, phát triển não bộ và tăng cường miễn dịch suốt vòng đời.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Mỹ Frances Largeman-Roth, omega-3 từ hải sản giúp giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim, còn ALA từ thực vật liên quan đến giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Một số nghiên cứu cũng cho thấy omega-3 có tiềm năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư.
Thực phẩm giàu omega-3 còn cung cấp thêm nhiều dưỡng chất mà viên bổ sung không có, ví dụ: Ngoài EPA và DHA, hải sản còn cung cấp protein; thực vật giàu ALA cung cấp chất xơ, cùng các vitamin và khoáng chất như vitamin D, kali, magie, canxi.
Cá hồi: Ngoài omega-3 tốt cho tim, cá hồi còn cung cấp protein chất lượng cao, vitamin B6, B12 và selenium. Cá hồi cũng là một trong số ít thực phẩm tự nhiên giàu vitamin D, giúp cơ thể hấp thu canxi để xây dựng và duy trì xương chắc khỏe.
Quả óc chó: Trong 28 g óc chó cung cấp khoảng 2,5 g ALA, hơn 200% nhu cầu mỗi ngày, hỗ trợ tim và não khỏe mạnh. Óc chó còn giàu L-arginine, giúp giảm viêm và cải thiện huyết áp, đồng thời cung cấp chất xơ, magie, đồng và mangan.
Hạt chia: 28 g hạt chia cung cấp khoảng 5 g ALA, hơn 400% nhu cầu hằng ngày. ALA trong hạt chia giúp chống viêm, bảo vệ tim và não. Hạt chia còn tốt cho da, tiêu hóa và xương, chứa protein và chất xơ giúp no lâu.
Cá trích: Cá trích là loại cá nhỏ nhiều dầu, giàu chất béo tốt cho tim, thường được đóng hộp hoặc ngâm giấm. Trong 85 g cá trích Đại Tây Dương cung cấp khoảng 1,6 g EPA và DHA, hơn 100% nhu cầu hằng ngày. Cá trích còn giàu protein, creatine tự nhiên, vitamin D, A, selenium và phốt pho.
Hạt lanh: 1 muỗng canh hạt lanh chứa khoảng 2,35 g ALA. Hạt lanh giàu chất xơ, protein thực vật, magie và thiamin (vitamin B1) - cần thiết cho chức năng thần kinh và cơ bắp. Chúng cũng chứa nhiều chất chống oxy hóa có đặc tính chống viêm mạnh.
Cá thu: Một khẩu phần cá thu nấu chín cung cấp hơn 1 g omega-3. Hàm lượng EPA và DHA cao trong cá thu giúp hạ huyết áp, giảm viêm và giảm cholesterol xấu (LDL). Cá thu cũng rất giàu vitamin D, vitamin nhóm B, phốt pho, canxi và i ốt. Nên chọn cá thu Đại Tây Dương hoặc Thái Bình Dương vì ít thủy ngân.
Hàu: Hàu là nguồn omega-3 rất tốt vì chứa đủ cả ALA, EPA và DHA. Một khẩu phần hàu tự nhiên nấu chín cung cấp khoảng 0,7 g omega-3. Hàu giàu protein nạc, kẽm, axit amin thiết yếu, vitamin và khoáng chất.
Đậu nành non (edamame): Nửa cốc đậu nành non chứa khoảng 0,3 g ALA. Ngoài omega-3 chống viêm, đậu nành non còn có lượng protein cao nhất trong các loại đậu, nhiều chất xơ, tốt cho tim mạch, cholesterol và đường ruột. Thực phẩm này cũng giàu vitamin C, K, canxi, folate và sắt.
Ngày 11.5, Cục phòng bệnh (Bộ Y tế) cập nhật mới nhất về năng lực xét nghiệm virus Hanta. Đây là virus lây từ chuột, nguồn lây rất sẵn có tại Việt Nam, gây bệnh nguy hiểm, chưa có thuốc điều trị.
Qua rà soát, một số đơn vị đầu ngành đã báo cáo về năng lực xét nghiệm virus Hanta.
Trong đó, Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư (NIHE) hiện thực hiện 5 kỹ thuật xét nghiệm nhanh và xét nghiệm chẩn đoán xác định, bao gồm: xét nghiệm nhanh phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgM kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật RT-PCR phát hiện ARN của Hantavirus; giải trình tự gen xác định Hantavirus.
Theo báo cáo, NIHE hiện có đầy đủ các sinh phẩm và các bộ mồi, sinh phẩm xét nghiệm gen, giải trình tự gen. Với điều kiện nhân lực, thiết bị và sinh phẩm y tế, đơn vị này đầy đủ năng lực để xét nghiệm phát hiện virus Hanta khi có yêu cầu.
Về điều trị ca bệnh do virus Hanta, theo tiến sĩ, bác sĩ Đoàn Thu Trà, quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai), hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh Hantavirus. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO - hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể để duy trì sự sống.
"Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", bác sĩ Trà lưu ý.
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí.
Virus cũng có thể lây qua vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh. Điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.
Trước đó, theo thông tin của WHO, đầu tháng 5.2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương, đã ghi nhận ít nhất 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch.
Trên tàu có 147 người (bao gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch, chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.
Kết quả nghiên cứu được trình bày vào ngày 31/5 tại Chicago, trong khuôn khổ hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) – hội nghị về ung thư lớn nhất thế giới. Theo đó, giới y khoa đã tiêm amivantamab cho 102 bệnh nhân ung thư đầu và cổ. Kết quả, 43 người ghi nhận khối u co lại hoặc biến mất.
Cụ thể, thuốc đánh bay sạch tế bào ung thư ở 15 trường hợp và làm khối u nhỏ đi đáng kể ở 28 người. Nhóm bệnh nhân này đạt thời gian sống thêm trung vị 12,5 tháng kể từ ngày bắt đầu dùng thuốc. Đây là con số vô cùng ý nghĩa vì họ mang tiên lượng rất xấu và từng thất bại với hóa trị lẫn liệu pháp miễn dịch, tờ Guardian trích dẫn hôm 30/5.
Tập đoàn Johnson & Johnson phát triển amivantamab dưới dạng tiêm dưới da, giúp bác sĩ thao tác nhanh tại phòng khám ngoại trú thay vì phải cắm kim truyền tĩnh mạch phức tạp. Thuốc mang cơ chế ba tác động là chặn protein EGFR (chất kích thích khối u lớn lên), khóa chặt MET (con đường vòng tế bào ung thư dùng để né thuốc) và kích hoạt hệ miễn dịch tấn công trực tiếp mầm bệnh. Bác sĩ tiêm thuốc định kỳ ba tuần một lần. Tác dụng phụ chỉ ở mức nhẹ đến trung bình, với tỷ lệ người bệnh phải bỏ cuộc chưa tới 10%.
Các nhà khoa học tập trung thử nghiệm nhóm bệnh nhân mắc ung thư đầu cổ thể biểu mô tế bào vảy không do virus HPV (virus u nhú) gây ra. Giới y khoa đánh giá đây là dạng ung thư cực kỳ hung hãn và rất khó chữa trị. Hiện nay, y bác sĩ cũng triển khai khoảng 60 thử nghiệm lâm sàng thuốc amivantamab trên toàn cầu để đánh giá hiệu quả đối với ung thư phổi, đại trực tràng, não và dạ dày.
Giáo sư Kevin Harrington tại Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR) đánh giá hiệu quả tiêu diệt khối u của loại thuốc này vô cùng mạnh mẽ, chưa từng có tiền lệ trên nhóm bệnh nhân cạn kiệt lựa chọn điều trị.
Đồng quan điểm, Giám đốc điều hành ICR Kristian Helin khẳng định mũi tiêm tạo ra bước tiến lớn cho nền y học hiện đại khi mang lại tỷ lệ sống sót khả quan cho những ca bệnh phức tạp nhất.
Ông Carl Walsh, 56 tuổi, sống tại Birmingham (Anh), là một trong những người đầu tiên hưởng lợi từ liệu pháp này. Bác sĩ chẩn đoán ông mắc ung thư lưỡi hồi tháng 5/2024. Sau khi hóa trị và liệu pháp miễn dịch không đem lại kết quả, ông đăng ký tham gia thử nghiệm amivantamab vào tháng 7/2025.
Đến nay, trải qua 17 chu kỳ tiêm, ông phục hồi hoàn toàn giọng nói và có thể đeo tai nghe làm việc bình thường. Từ chỗ sụt cân nghiêm trọng, chỉ sống dựa vào súp và sữa dinh dưỡng do sưng đau tột độ, bệnh nhân đã ăn uống bình thường sau 6 tháng dùng thuốc và tận hưởng trọn vẹn món bít tết yêu thích.
Hiện chưa rõ thời gian hoàn thành thử nghiệm lâm sàng và đưa ra thị trường của thuốc.
Trên toàn cầu, thử nghiệm lâm sàng được xem là "tiêu chuẩn vàng" và là lộ trình bắt buộc để mọi thuốc ung thư thế hệ mới được cấp phép lưu hành. Đối với người bệnh, đặc biệt là những ca giai đoạn muộn hoặc kháng thuốc, đây là cơ hội quý giá để tiếp cận sớm các liệu pháp đột phá như miễn dịch hay thuốc đích (targeted therapy) nhiều năm trước khi chúng được thương mại hóa rộng rãi. Tham gia nghiên cứu còn giúp bệnh nhân giải tỏa gánh nặng tài chính khổng lồ, bởi toàn bộ chi phí thuốc men đắt đỏ và các xét nghiệm gene chuyên sâu thường được nhà tài trợ chi trả hoàn toàn.
Tuy nhiên, bản chất của thử nghiệm là quá trình tìm kiếm dữ liệu, do đó người tham gia phải đối mặt với những rủi ro hiện hữu về các độc tính mới chưa từng được y văn ghi nhận hoặc khả năng thuốc không mang lại đáp ứng điều trị như kỳ vọng. Mặt khác, các quy trình nghiêm ngặt về chọn mẫu và yếu tố ngẫu nhiên hóa (randomization) có thể khiến người bệnh rơi vào nhóm đối chứng dùng phác đồ tiêu chuẩn thay vì thuốc mới, đồng thời phải tuân thủ lịch trình theo dõi cũng như xét nghiệm xâm lấn dày đặc hơn điều trị thông thường. Do vậy, đây được xem là một quyết định y khoa cân não, nơi cơ hội sống của cá nhân song hành cùng sứ mệnh đóng góp dữ liệu quan trọng cho sự tiến bộ của ung thư học thế giới.
