Ngày 17.7, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an quyết định rút toàn bộ vụ án xảy ra tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang từ Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang để trực tiếp điều tra. Diễn biến này cho thấy vụ án đang tăng lên về quy mô và độ phức tạp. Tuy nhiên một vấn đề khác cũng trở nên cấp bách hơn.
Theo kế hoạch tuyển sinh năm 2026, từ ngày 4.8 đến 17 giờ ngày 10.8, Bộ GD-ĐT cùng các cơ sở đào tạo sẽ xử lý nguyện vọng trên hệ thống. Các trường phải thông báo kết quả trúng tuyển đợt một trước 17 giờ ngày 13.8. Như vậy thời gian còn lại để giải quyết sự giao thoa giữa điều tra hình sự và xét tuyển đại học là rất ngắn.
Cho đến lúc này, việc cho phép toàn bộ 328 thí sinh tại điểm thi tiếp tục đăng ký nguyện vọng là cần thiết. Khâu này mới chỉ là việc ghi nhận quyền tham gia xét tuyển, chưa đồng nghĩa với việc một thí sinh đã được công nhận trúng tuyển hoặc chiếm mất vị trí của người khác. Khi chưa có căn cứ xác định cụ thể ai vi phạm, không thể lấy sai phạm xảy ra tại một điểm thi để mặc nhiên hạn chế quyền của tất cả thí sinh thi tại đó. Nhưng sự an toàn này chỉ tồn tại trước thời điểm hệ thống bắt đầu lọc nguyện vọng.
Trong số 328 thí sinh tại điểm thi này, có 299 em đạt từ 24 điểm trở lên khi lựa chọn tổ hợp cao nhất trong năm tổ hợp phổ biến. Trong đó 159 em đạt từ 27 đến 29,5 điểm. Đây là nhóm điểm có khả năng cạnh tranh vào nhiều ngành và cơ sở đào tạo có điểm chuẩn cao. Tất nhiên phần lớn hoặc nhiều em trong số đó hoàn toàn có thể đạt kết quả bằng năng lực thật. Những con số này không phải căn cứ để kết luận gian lận nhưng đủ cho thấy nếu có điểm thi không trung thực được đưa vào hệ thống thì tác động tuyển sinh không còn là giả định xa xôi.
Một thí sinh sử dụng kết quả bị can thiệp có thể không gây ảnh hưởng nếu điểm của em đó vẫn cao hơn đáng kể so với điểm chuẩn sau khi loại bỏ phần điểm không hợp lệ. Nhưng tình hình sẽ khác khi thí sinh đứng đúng tại ranh giới trúng tuyển. Khi kết quả gian lận bị phát hiện, việc xóa tên người trúng tuyển sai chưa chắc đã làm người bị mất cơ hội được gọi trở lại.
Đó là hạn chế lớn nhất của cách xử lý thuần túy bằng hậu kiểm. Hủy kết quả của người vi phạm chỉ giải quyết trách nhiệm của người vi phạm. Nó không tự động phục hồi quyền lợi của người đã bị đẩy ra khỏi danh sách trúng tuyển.
Bài học từ các vụ gian lận thi cử năm 2018 cho thấy điều này. Sau khi điểm thật được xác định, một số trường đã hủy kết quả trúng tuyển hoặc buộc thôi học những sinh viên không còn đủ điểm đầu vào. Nhưng những thí sinh từng đứng ngay sau điểm chuẩn và có thể đã trúng tuyển nếu không có điểm gian lận lại không được gọi nhập học thay thế. Công lý đến muộn đối với người gian lận, nhưng gần như không đến được với người bị mất suất.
Vụ việc tại Tuyên Quang hiện còn khó hơn ở một khía cạnh khác. Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an rút toàn bộ vụ án lên điều tra cho thấy phạm vi xác minh có thể không chỉ dừng ở hành vi của một số cán bộ tại phòng thi. Vì vậy không thể đặt áp lực buộc cơ quan điều tra phải kết thúc toàn bộ vụ án trước ngày hệ thống tuyển sinh lọc nguyện vọng. Tố tụng hình sự phải tuân theo yêu cầu chứng minh chặt chẽ, phân hóa trách nhiệm của từng người và không được hy sinh tính khách quan chỉ để chạy theo một mốc hành chính. Nhưng điều đó cũng không có nghĩa Bộ GD-ĐT phải ngồi chờ kết luận điều tra cuối cùng.
Ở đây cần phân biệt 3 vấn đề. Điều tra tội phạm và truy cứu trách nhiệm hình sự thuộc thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng. Xử lý kết quả thi thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý giáo dục và hội đồng thi. Việc sử dụng kết quả thi để xét tuyển đại học lại thuộc trách nhiệm điều phối của Bộ GD-ĐT cùng các cơ sở đào tạo. Ba quá trình có liên quan nhưng không nhất thiết phải chờ nhau kết thúc hoàn toàn.
Chỉ đạo của Thủ tướng cũng không yêu cầu Bộ GD-ĐT phải chờ đến khi có bản án có hiệu lực. Yêu cầu được đặt ra là căn cứ quy định pháp luật, quy chế thi và kết quả điều tra, xác minh của cơ quan chức năng để rà soát, thống nhất và quyết định phương án xử lý. Đồng thời việc xử lý phải phân hóa rõ trách nhiệm, giữ nghiêm kỷ cương nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi hợp pháp của những thí sinh không liên quan.
Điều cần thiết lúc này là một cơ chế phối hợp cung cấp thông tin theo từng giai đoạn, thay vì chờ một bản kết luận chung cho toàn bộ vụ án. Trước thời điểm lọc nguyện vọng, cơ quan điều tra có thể cung cấp cho Bộ GD-ĐT danh sách những trường hợp đã có tài liệu xác minh rõ ràng về việc được trợ giúp hoặc có bài làm bị tác động. Đây chưa phải kết luận về tội phạm và càng không phải kết luận thí sinh có tội. Nó chỉ là thông tin phục vụ việc đánh giá giá trị sử dụng của kết quả thi.
Đối với những trường hợp chứng cứ chưa đầy đủ, quyền tham gia xét tuyển phải tiếp tục được bảo đảm. Không thể xử lý một thí sinh chỉ vì em đó ngồi cùng phòng, cùng điểm thi hoặc có điểm cao. Nhưng với những trường hợp đã có căn cứ trực tiếp, Bộ GD-ĐT cần có phương án tạm thời để kết quả đang bị nghi ngờ có căn cứ không tham gia quyết định điểm chuẩn trước khi được xác minh xong.
Cách tiếp cận phù hợp không phải là đóng băng quyền của 328 thí sinh, mà là quản lý rủi ro đối với dữ liệu tuyển sinh. Quyền đăng ký nguyện vọng vẫn được giữ nguyên. Chỉ dữ liệu điểm thi của từng trường hợp có căn cứ xác định bị can thiệp mới được tạm thời đánh dấu, kiểm soát hoặc chưa sử dụng để xác lập kết quả trúng tuyển.
Bộ GD-ĐT cũng cần yêu cầu các trường lưu giữ danh sách những thí sinh đứng sát điểm chuẩn tại các ngành có thí sinh thuộc diện đang được xác minh. Khi một kết quả trúng tuyển bị hủy, phải có cơ chế tuyển thay thế hoặc xét bổ sung cho người lẽ ra được trúng tuyển, trong phạm vi chỉ tiêu và điều kiện đào tạo cho phép. Không thể chỉ xóa tên người sai rồi coi như hậu quả đã được khắc phục.
Quy chế tuyển sinh năm 2026 đang tổ chức toàn bộ quá trình đăng ký, xử lý nguyện vọng và công bố trúng tuyển trên một hệ thống thống nhất. Chính vì hệ thống được quản lý tập trung, Bộ GD-ĐT có khả năng nhận diện các nguyện vọng liên quan, đánh giá mức độ ảnh hưởng và xây dựng phương án kỹ thuật trước khi điểm chuẩn được chốt.
Không thể đặt toàn bộ sự công bằng của mùa tuyển sinh vào tốc độ điều tra. Cũng không thể vì điều tra chưa kết thúc mà để hệ thống tuyển sinh vận hành như thể không có vụ việc nào xảy ra. Điều cần có lúc này là một phương án chuyển tiếp đủ thận trọng để không kết tội nhầm người, nhưng cũng đủ chủ động để công bằng không chỉ được khôi phục sau khi mọi cơ hội đã trôi qua.
Chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 sẽ phát sóng chuyên đề đầu tiên của môn hóa học tại địa chỉ thanhnien.vn , Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=ebW2ECAGYFs
Chuyên đề đầu tiên của môn hóa học do giáo viên Phạm Lê Thanh, Trường THPT Nguyễn Hiền (P.Bình Thới, TP.HCM) thực hiện.
Với chủ đề ''Tổng quan về cấu tạo và lớp vỏ nguyên tử'', mở đầu cho 10 chuyên đề ôn thi, giáo viên Phạm Lê Thanh ôn tập phần kiến thức hóa học lớp 10 thông qua xây dựng nền tảng vững chắc kiến thức hóa học. Chuyên đề giúp học sinh tái hiện nhanh những vấn đề về cấu tạo hạt nhân, nguyên tử, nắm chắc các dạng bài tập về hạt cơ bản và đồng vị – những câu hỏi "ăn điểm" chắc chắn trong đề thi.
Bắt đầu từ ngày 20.4 vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng của Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 20 đến 25.4 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Đây là thông tin GS-TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam nêu ra trong một hội thảo quốc tế tại Hà Hội, sáng 8.4.
"Theo khảo sát, họ làm việc khoảng 10 tiếng/ngày, đến trường từ khi mới mở cửa và ra về khi đã đóng cửa trường. Nhiều thầy cô phản ánh họ chỉ chăm sóc con người khác, không có thời gian chăm sóc con mình và gia đình", GS Lê Anh Vinh nói.
Từ đó ông Vinh cho rằng, cần phải thiết kế chế độ làm việc linh hoạt, phù hợp với nhóm giáo viên mầm non trên cả nước. Cần có kinh phí để chi trả cho giáo viên, bảo mẫu trong việc đón sớm, trả muộn…
Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam cũng nhấn mạnh cần thay đổi trong cách bảo đảm quyền của trẻ em. Phải tiếp cận theo hướng quyền của trẻ em là những thứ chúng ta không thể lấy đi của trẻ chứ không phải những gì chúng ta có thể mang lại cho trẻ.
Đại diện một số cơ sở mầm non tư thục cũng nêu thực trạng tuyển dụng giáo viên khó khăn và không ổn định. Nhiều giáo viên trẻ nghỉ sau sinh cũng nghỉ việc luôn với lý do con họ không có người chăm sóc.
Chỉ 23% cơ sở mầm non tiếp nhận trẻ dưới 2 tuổi
Bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới, Ngân hàng Thế giới cũng nêu những thông tin đáng chú ý, như: chỉ 23% cơ sở mầm non công lập nhận trẻ dưới 2 tuổi, so với 66% ở khu vực tư thục; 11% trường mầm non công lập có số trẻ vượt quá khả năng tiếp nhận chính thức. Có địa phương như tỉnh An Giang, các xã có khu công nghiệp không có cơ sở nào dành cho trẻ dưới 3 tuổi.
59% người sử dụng nhóm chăm sóc trẻ theo gia đình (FCG) đánh giá mức độ kích thích, phát triển chưa đạt kỳ vọng; 66% không hài lòng với cơ sở vật chất của FCG. Đã ghi nhận các trường hợp bạo hành tại các cơ sở nhóm chăm sóc trẻ độc lập (ICG) và FCG ở khu công nghiệp.
75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi hiện chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ em, nhưng sẽ sử dụng dịch vụ có đăng ký với chi phí hợp lý nếu có sẵn. Điều này cho thấy nhu cầu là có, nhưng nguồn cung chưa đáp ứng.
Theo báo cáo, chỉ 8% cơ sở mầm non công lập hoạt động sau 18 giờ, so với hơn 33% ở khu vực tư/ICG và 40% ở FCG. Chỉ 7% cung cấp dịch vụ vào thứ bảy. Trong khi, công nhân làm việc theo ca tại các khu công nghiệp đòi hỏi dịch vụ phải linh hoạt vào buổi tối và cuối tuần.
Chỉ 1,6% trẻ em di cư diện KT4 được tiếp cận dịch vụ công lập, so với 34% ở nhóm thường trú. Trẻ em di cư có khả năng tiếp cận dịch vụ công lập thấp hơn 27 - 30 lần. Đây là mức chênh lệch lớn nhất về công bằng tiếp cận...
Bà Helle Buchhave cũng đề xuất nhiều giải pháp, trong đó chính sách đãi ngộ giáo viên, xây thêm trường công lập, chính sách khuyến khích khu vực trường ngoài công lập tồn tại và phát triển,...
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực cơ bản được hoàn thiện. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi được quan tâm thực chất, bảo đảm ổn định.
Một bộ sách giáo khoa được áp dụng thống nhất trong cả nước bắt đầu từ năm học 2026 - 2027, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ về nội dung, phương pháp, tổ chức dạy học trong trường phổ thông.
Ngành tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển các ngành trọng điểm với 102 ngành và 92 chương trình đào tạo tài năng. Triển khai đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Tập trung xây dựng 229 trường phổ thông liên cấp, đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh lĩnh vực giáo dục và đào tạo có khối lượng nhiệm vụ, công việc rất lớn, được Đảng, Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu.
Cùng các kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ ra những bất cập như số lượng văn bản, đề án, nhiệm vụ chưa hoàn thành còn khá lớn. Việc rà soát sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp còn chậm. Việc số hóa dữ liệu toàn ngành và tái cấu trúc thủ tục hành chính còn nhiều khó khăn.
Vì thế người đứng đầu Chính phủ yêu cầu bộ và ngành giáo dục và đào tạo tiếp tục coi trọng công tác xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh. Hoàn thiện quy chế, đổi mới lề lối làm việc, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, kịp thời thay thế các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ, không bảo đảm chất lượng công việc.
Tập trung thể chế hóa, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ. Trong đó rà soát, sửa đổi nghị định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của bộ để "một việc chỉ giao một cơ quan đầu mối chủ trì", không để chậm, muộn ban hành các văn bản.
Chú trọng quy hoạch, sắp xếp, tổ chức lại và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Sắp xếp, tái cấu trúc các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, sáp nhập, giải thể các cơ sở không đạt chuẩn. Tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy bên trong theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Đẩy mạnh phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi. Bảo đảm đủ sách giáo khoa thống nhất dùng chung trong toàn quốc, tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 bảo đảm an toàn, nghiêm túc, hiệu quả.
Chú trọng nâng cao chất lượng, đẩy mạnh các chương trình đào tạo tài năng gắn kết với nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Nhất là các ngành vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, các ngành, lĩnh vực mới. Đào tạo cấp quốc gia nguồn nhân lực trong các lĩnh vực ưu tiên, chiến lược...
Bảo đảm bố trí đủ biên chế giáo viên, nhân viên trường học theo định mức quy định. Hoàn thiện, báo cáo cấp có thẩm quyền về chính sách ưu đãi đặc thù về tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.
Thủ tướng cũng giao các nhiệm vụ cụ thể sớm hoàn thành. Trong đó đáng chú ý là nghị định về việc miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình để miễn học phí, nghị định về tự chủ trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học. Thực hiện chủ trương bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục khi không tổ chức hội đồng trường.
