Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều thể chế, cơ chế, chính sách trong lĩnh vực cơ bản được hoàn thiện. Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi được quan tâm thực chất, bảo đảm ổn định.
Một bộ sách giáo khoa được áp dụng thống nhất trong cả nước bắt đầu từ năm học 2026 – 2027, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ về nội dung, phương pháp, tổ chức dạy học trong trường phổ thông.
Ngành tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển các ngành trọng điểm với 102 ngành và 92 chương trình đào tạo tài năng. Triển khai đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Tập trung xây dựng 229 trường phổ thông liên cấp, đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh lĩnh vực giáo dục và đào tạo có khối lượng nhiệm vụ, công việc rất lớn, được Đảng, Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu.
Cùng các kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ ra những bất cập như số lượng văn bản, đề án, nhiệm vụ chưa hoàn thành còn khá lớn. Việc rà soát sắp xếp, tổ chức lại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp còn chậm. Việc số hóa dữ liệu toàn ngành và tái cấu trúc thủ tục hành chính còn nhiều khó khăn.
Vì thế người đứng đầu Chính phủ yêu cầu bộ và ngành giáo dục và đào tạo tiếp tục coi trọng công tác xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh. Hoàn thiện quy chế, đổi mới lề lối làm việc, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, kịp thời thay thế các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ, không bảo đảm chất lượng công việc.
Tập trung thể chế hóa, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ. Trong đó rà soát, sửa đổi nghị định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của bộ để “một việc chỉ giao một cơ quan đầu mối chủ trì”, không để chậm, muộn ban hành các văn bản.
Chú trọng quy hoạch, sắp xếp, tổ chức lại và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Sắp xếp, tái cấu trúc các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, sáp nhập, giải thể các cơ sở không đạt chuẩn. Tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy bên trong theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Đẩy mạnh phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi; duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi. Bảo đảm đủ sách giáo khoa thống nhất dùng chung trong toàn quốc, tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 bảo đảm an toàn, nghiêm túc, hiệu quả.
Chú trọng nâng cao chất lượng, đẩy mạnh các chương trình đào tạo tài năng gắn kết với nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Nhất là các ngành vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, các ngành, lĩnh vực mới. Đào tạo cấp quốc gia nguồn nhân lực trong các lĩnh vực ưu tiên, chiến lược…
Bảo đảm bố trí đủ biên chế giáo viên, nhân viên trường học theo định mức quy định. Hoàn thiện, báo cáo cấp có thẩm quyền về chính sách ưu đãi đặc thù về tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.
Thủ tướng cũng giao các nhiệm vụ cụ thể sớm hoàn thành. Trong đó đáng chú ý là nghị định về việc miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình để miễn học phí, nghị định về tự chủ trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học. Thực hiện chủ trương bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục khi không tổ chức hội đồng trường.
Nội dung được nêu trong dự thảo Thông tư về Điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh, vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo gửi, lấy ý kiến các trường và địa phương.
Theo đó, ban đại diện cha mẹ học sinh (hội phụ huynh) có nhiệm vụ phối hợp với trường để thực hiện một số hoạt động giáo dục. Họ được tiếp nhận, sử dụng các khoản hỗ trợ tự nguyện... cho hoạt động này, dùng hội họp hoặc một số nội dung khác đã được thỏa thuận. Việc dùng quỹ này để đầu tư mua sắm, sửa chữa, nâng cấp cũng như các hoạt động thuộc trách nhiệm của trường bị cấm.
Nguyên tắc thu là không được ép buộc, áp đặt hay quy định mức đóng góp cụ thể; không gắn với đánh giá, xếp loại, hoặc quyền lợi hợp pháp của học sinh, phụ huynh. Hội phải công khai thu, chi; đảm bảo phụ huynh khác được tiếp cận đầy đủ thông tin.
Ngược lại, ban đại diện cha mẹ học sinh không được đứng ra thu, tiếp nhận các khoản tài trợ cho nhà trường. Hội không có tư cách pháp nhân, không được nhân danh trường hoặc tổ chức, cá nhân nào để thực hiện giao dịch, hoạt động ngoài quyền hạn.
Đây là điểm cụ thể hơn so với quy định hiện hành (từ năm 2011) do bộc lộ một số hạn chế, bất cập, theo Bộ. Chẳng hạn, cơ chế phối hợp giữa gia đình và trường chưa đầy đủ; việc quản lý, sử dụng các khoản hỗ trợ tự nguyện chưa thống nhất; một số nơi còn xảy ra tình trạng lạm thu, vận động đóng góp không đúng quy định...
Bên cạnh đó, yêu cầu đổi mới giáo dục, tăng cường quản trị nhà trường, chuyển đổi số đòi hỏi cơ chế phối hợp giữa gia đình và trường học một cách rõ ràng hơn.
Năm học trước, cả nước có khoảng 26.000 trường phổ thông (tiểu học, THCS và THPT). Tùy quy mô, mỗi trường có khoảng 30-45 lớp, sĩ số 35-45 học sinh một lớp.
Chương trình do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT) tổ chức với sự đồng hành của Tập đoàn Vingroup.
Ca sĩ Nguyễn Phi Hùng bén duyên với múa từ năm lớp 6 theo định hướng của gia đình. Trong suốt bảy năm, anh vừa học văn hóa vừa học chuyên môn và xác định con đường tương lai sẽ trở thành diễn viên múa.
Như bao bạn bè khác, anh nói hồi đó chưa có định hướng gì lớn lao, chỉ nghĩ học nghề nào theo nghề đó. Càng học anh càng thấy phù hợp với nghệ thuật và nói nếu có quay lại tuổi 18 vẫn chọn theo nghệ thuật.
"Hùng yêu nghệ thuật từ nhỏ. Sau hơn 20 năm làm nghề vẫn cảm thấy nghệ thuật là lĩnh vực bao hàm nhiều ngành nghề, cho mình nhiều trải nghiệm sống. Nghề nào cũng đáng quý miễn là lao động lương thiện", giọng ca Dáng em nói.
Chia sẻ về chọn ngành học, Nguyễn Phi Hùng cho rằng khi lựa chọn cần lấy đam mê là yếu tố quan trọng nhất. Theo anh, công việc nào xã hội cũng cần nên quan trọng là có làm tốt hay không và sẽ nhận giá trị xứng đáng khi làm tốt. Anh cũng chia sẻ với áp lực của học sinh hiện nay khi đứng giữa mong muốn cá nhân và kỳ vọng của gia đình.
"Tôi cho rằng phụ huynh cần lắng nghe, tìm hiểu năng khiếu, sở thích của con. Và chính các bạn trẻ cũng nên trân trọng định hướng từ gia đình. Khi tìm được tiếng nói chung, các bạn sẽ có thêm động lực để theo đuổi con đường mình chọn", ca sĩ nói.
Nhìn lại hành trình hoạt động nghệ thuật, Nguyễn Phi Hùng thừa nhận có những lúc phải gác lại chuyện riêng, giảm bớt thời gian vui chơi để ưu tiên công việc. Giai đoạn khó khăn với anh chính là lúc chuyển từ diễn viên múa sang ca hát, thậm chí từng có thời điểm công việc và thu nhập không ổn định khiến anh dao động.
"Thành công có thể không phụ thuộc vào việc chọn đúng nghề ngay từ đầu mà đến từ sự bền bỉ. Bởi ai cũng có đam mê nhưng sự kiên định và nỗ lực mỗi ngày mới là yếu tố quyết định thành công", anh chia sẻ.
Nói về suy nghĩ người trẻ muốn thành công thật nhanh, anh cho rằng không có con đường tắt bởi thành công nhanh đồng nghĩa với phải nỗ lực nhiều hơn và không có thành công nào đến dễ dàng mà cần sự tập trung và chuyên tâm. "Tuổi 18 còn rất nhiều điều để khám phá. Hãy dám bắt đầu, dấn thân để nhận ra khả năng thật sự của mình", anh nhắn gửi.
Nhớ lại thời điểm trước ngưỡng cửa đại học, ca sĩ Nguyễn Duyên Quỳnh nói đó là một trong những quyết định quan trọng nhất cuộc đời. Gia đình làm nông ở Buôn Ma Thuột, cô mang theo khát vọng duy nhất được học nhạc và trở thành ca sĩ nhưng không được gia đình đồng thuận.
Duyên Quỳnh kể: "Cha phản đối rất quyết liệt vì thấy con gái quá nhút nhát, sợ không đủ bản lĩnh để một mình đến TP theo đuổi nghệ thuật. May mắn là mẹ đã đứng về phía Quỳnh, bảo vệ ước mơ của con đến cùng".
Ngày rời quê thi vào Nhạc viện TP.HCM, Duyên Quỳnh mang theo bao lo lắng của cô gái trẻ trước TP lớn song cũng thật hạnh phúc khi được sống với điều mình yêu thích. Dù gia đình luôn mong con gái có công việc ổn định hơn nhưng trong tâm trí Duyên Quỳnh "chỉ toàn âm nhạc".
"Điều khó khăn với học sinh lớp 12 là làm sao cân bằng giữa đam mê và áp lực tương lai. Các bạn có rất nhiều ước mơ nhưng cũng phải đối diện với thực tế học ngành này có dễ xin việc không? Có đủ thu nhập để lo cho cuộc sống sau này không? Chính sự mơ hồ về tương lai khiến nhiều bạn áp lực khi đưa ra quyết định ở tuổi 18", giọng ca Viết tiếp câu chuyện hòa bình nói.
Vậy nên ưu tiên đam mê hay cơ hội việc làm? Thẳng thắn, Duyên Quỳnh cho rằng đam mê vẫn là yếu tố quan trọng nhất nhưng phải đi kèm sự chuẩn bị thực tế.
"Quỳnh từng học ở Nhạc viện từ năm 2007-2016. Có lúc khó khăn đến mức muốn nghỉ học để tìm việc làm khác nhưng cuối cùng Quỳnh vẫn chọn tiếp tục theo đuổi âm nhạc, vừa học vừa làm thêm để nuôi ước mơ. Các bạn hãy chọn đam mê nhưng phải đi kèm kế hoạch cụ thể và sự nỗ lực gấp nhiều lần người khác", cô chia sẻ.
Từng có quãng thời gian dài đi hát bè, hát hợp xướng trước khi được công chúng biết đến, Quỳnh nhớ mãi mẹ từng gọi điện cho cả họ hàng mở tivi xem con gái biểu diễn nhưng đội hình hợp xướng quá đông, mọi người tìm mãi vẫn không thấy Quỳnh đâu.
Biến cố lớn nhất cuộc đời là năm 2017, Quỳnh nói mẹ mất khi cô chưa kịp có chút thành quả nào để mẹ có thể tự hào về con gái. Chính điều này buộc cô luôn phải quyết tâm, cố gắng nhiều hơn.
Với Quỳnh, để đi đường dài không chỉ là tài năng mà cần kiên trì. Bởi tài năng có thể giúp bạn bước qua cánh cửa đầu tiên nhưng sự kiên trì mới giúp bạn đi đến cuối hành trình. Nữ ca sĩ cũng nhắn nhủ các bạn đang trước ngưỡng cửa lựa chọn ngành học đừng quá sợ việc chọn sai ngành bởi "chọn sai không đáng sợ mà đáng sợ là không dám thử và không dám thay đổi".
Quỳnh sẽ có mặt cùng các bạn học sinh tại Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học - cao đẳng 2026 ở TP.HCM và gửi lời động viên các thí sinh: "Nếu một cô bé nhút nhát từ vùng quê như Quỳnh vẫn có thể theo đuổi được giấc mơ của mình thì các bạn cũng có thể làm được. Hãy lắng nghe trái tim, biết ơn sự hy sinh của cha mẹ và dũng cảm bước đi trên con đường mình đã chọn".
Một trong 2 chính sách giáo dục mới có hiệu lực từ tháng 6 là Thông tư quy định về công tác sinh viên (áp dụng từ 30.6), thay thế cho nhiều quyết định và thông tư riêng lẻ liên quan đến công tác học sinh, sinh viên dành cho trường trung cấp, CĐ, ĐH từ năm 2007 đến trước 30.6.2026.
Thông tư này này áp dụng đối với cơ sở giáo dục ĐH, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; học sinh trung cấp, sinh viên CĐ và ĐH.
Nếu như Thông tư 16 năm 2016 đánh giá kết quả rèn luyện của sinh viên ở 6 mức xuất sắc, tốt, khá, trung bình, yếu, kém thì quy định mới được phân thành 5 loại gồm loại xuất sắc (từ 90 đến 100 điểm), tốt (từ 80 đến dưới 90 điểm), khá (từ 70 đến dưới 80 điểm), trung bình (từ 50 đến dưới 70 điểm) và yếu (dưới 50 điểm).
Kết quả rèn luyện của sinh viên sẽ được sử dụng để xét, cấp học bổng khuyến khích học tập, xét khen thưởng năm học, toàn khóa học và điểm rèn luyện sẽ được thể hiện trực tiếp trên bảng điểm kết quả học tập của sinh viên khi kết thúc khóa học.
Đối với việc kỷ luật, quy định đưa ra có 4 mức. Mức độ 1 là vi phạm có mức độ tác hại không lớn, trong phạm vi của một lớp, sẽ bị khiển trách.
Mức độ 2 là vi phạm có tính chất, mức độ, tác hại lớn, tác động trong phạm vi nhiều lớp, khoa gây dư luận xấu trong hoặc ngoài nhà trường, bị cảnh cáo.
Mức độ 3 là vi phạm có tính chất, mức độ, tác hại rất lớn, phạm vi tác động ngoài nhà trường, gây dư luận bức xúc, làm ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường, sẽ bị đình chỉ học tập có thời hạn.
Mức độ 4 là vi phạm có tính chất, mức độ, tác hại đặc biệt lớn, phạm vi tác động đến toàn xã hội, dư luận rất bức xúc, làm ảnh hưởng lớn đến uy tín của nhà trường. Mức này chịu kỷ luật cao nhất là buộc thôi học.
Sinh viên bị kỷ luật mức khiển trách thì đánh giá rèn luyện tối đa chỉ được loại khá (dưới 80 điểm); nếu bị mức cảnh cáo trở lên thì tối đa chỉ được loại trung bình (dưới 70 điểm).
Sinh viên bị kỷ luật mức đình chỉ học tập không được đánh giá rèn luyện trong thời gian bị đình chỉ; bị kỷ luật mức buộc thôi học không được đánh giá kết quả rèn luyện.
Thông tư 36 ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường dự bị ĐH có hiệu lực từ 7.6, thay thế cho các thông tư năm 2011 và thông tư sửa đổi năm 2013 đã có nhiều điểm mới so với quy định trước.
Cụ thể, nếu như Thông tư 24 năm 2011 quy định trường dự bị ĐH dược thành lập cho con em dân tộc thiểu số, con em các gia đình dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nhằm góp phần đào tạo tạo nguồn cán bộ cho các vùng này, thì Thông tư 36 quy định chức năng của trường dự bị ĐH là thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Thông tư mới yêu cầu các trường dự bị ĐH thực hiện Chương trình các môn học bồi dưỡng dự bị ĐH do Bộ GD-ĐT ban hành. Như vậy, chương trình dự bị ĐH có thêm môn tin học.
Ngoài ra, còn có quy định về hoạt động giáo dục đặc thù, bao gồm giáo dục văn hóa các dân tộc, giáo dục hướng nghiệp và các hoạt động trải nghiệm. Nhà trường bắt buộc phải xây dựng kế hoạch, nội dung cho các hoạt động này (cả trong và ngoài khuôn viên trường) nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa và tăng cường kỹ năng mềm cho học sinh.
Như vậy nếu Thông tư 24 năm 2011 chủ yếu vận hành trường dự bị ĐH như một cơ sở luyện thi/bồi dưỡng kiến thức chuyển tiếp, thì Thông tư 36 năm 2026 đã nâng tầm các trường này thành các trung tâm giáo dục chuyên biệt toàn diện, vừa bù đắp kiến thức vừa nuôi dưỡng văn hóa dân tộc, vừa rèn luyện kỹ năng sống và chuyển đổi số cho học sinh vùng khó khăn.
