Nhiều người thường ăn nhiều hơn vào buổi tối vì quá đói sau cả ngày làm việc. Tuy nhiên, đây lại là thời điểm cơ thể xử lý đường kém hiệu quả hơn so với ban ngày, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Để kiểm soát đường huyết tốt hơn, người mắc bệnh cần tránh những sai lầm sau trong bữa tối:
Cơm trắng gần như là phần không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Thế nhưng, đây cũng là nguồn tinh bột hấp thu nhanh. Khi ăn quá nhiều cơm vào buổi tối, lượng đường glucose trong máu có thể tăng nhanh và kéo dài nhiều giờ.
Người tiểu đường không nhất thiết phải bỏ hoàn toàn cơm trắng. Điều cần làm là nên giảm khẩu phần vào buổi tối và ăn kèm nhiều rau, cá hoặc thịt nạc để làm chậm quá trình hấp thu đường. Ngoài ra, có thể thay một phần cơm trắng bằng gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt để tăng lượng chất xơ và giúp đường huyết ổn định hơn.
Mì ăn liền, bánh mì trắng hay các món làm từ tinh bột trắng thường ít chất xơ và dễ làm đường huyết tăng nhanh sau ăn. Đặc biệt, mì gói còn chứa nhiều chất béo bão hòa và natri, không có lợi cho người tiểu đường vốn đã có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp và bệnh tim mạch.
Ăn nhiều mì ăn liền có thể làm tăng rủi ro mắc hội chứng chuyển hóa, giáo sư Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng và dịch tễ học tại Harvard T.H. Chan School of Public Health (Mỹ), cho biết. Hội chứng chuyển hóa là một nhóm rối loạn bao gồm tăng đường huyết, huyết áp cao và rối loạn mỡ máu.
Nếu muốn ăn món nước vào buổi tối, người tiểu đường nên ưu tiên các món có nhiều rau, giảm lượng bún hoặc bánh phở, đồng thời chọn nguồn protein từ các món lành mạnh như cá, thịt nạc hoặc đậu hũ.
Các món như gà rán, khoai tây chiên, xúc xích chiên hay thức ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa. Những chất béo này có thể làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết hơn. Thay vì chiên ngập dầu, nên ưu tiên những cách chế biến như luộc, hấp, áp chảo ít dầu hoặc nướng.
Trái cây là thực phẩm tốt cho sức khỏe. Thế nhưng, một số loại như xoài chín, nhãn, sầu riêng hay nho chứa lượng đường tự nhiên khá cao. Nếu ăn quá nhiều vào buổi tối, tổng lượng đường bột nạp vào dễ vượt quá nhu cầu của cơ thể.
Người tiểu đường không cần kiêng hoàn toàn trái cây nhưng nên chú ý khẩu phần và chọn loại phù hợp. Những trái cây có chỉ số đường huyết thấp như táo, lê, bưởi hoặc dâu thường thích hợp hơn nếu ăn với lượng vừa phải, theo Healthline.
Trong hành trình làm mẹ, khoảnh khắc đón con chào đời luôn đong đầy cảm xúc nhưng cũng đi kèm không ít lo toan, đặc biệt là với những sản phụ sinh mổ. Những năm gần đây, tỷ lệ sinh mổ tại Việt Nam đang tăng nhanh, hiện chạm mức khoảng 37,4% và thuộc nhóm cao trong khu vực Đông Nam Á.
Bên cạnh những chỉ định y khoa cần thiết, tỷ lệ sinh mổ chủ động cũng có xu hướng tăng cao do nhiều gia đình mong muốn sinh con theo giờ đẹp. Dưới góc độ sinh học, phương pháp này vô tình tạo ra một bước ngoặt khác biệt đối với hệ vi sinh đường ruột của trẻ ngay từ vạch xuất phát. Cụ thể, do không đi qua ống sinh, trẻ sinh mổ thường thiếu hụt lợi khuẩn tự nhiên, trong đó có lợi khuẩn Bifidobacteria, tạo ra một khoảng trống đề kháng kéo dài trong những năm đầu đời.
Khoa học cũng chứng minh khoảng 70 - 80% tế bào miễn dịch tập trung ở đường ruột. Giải thích sâu hơn về cơ chế này, giáo sư Amber Chiou, Phó giám đốc Viện Nghiên cứu Thực phẩm tương lai thuộc Đại học Bách khoa Hồng Kông nhấn mạnh tại Hội nghị Khoa học toàn quốc 2026: "Đường ruột là nơi tập trung rất nhiều tế bào miễn dịch. Vì vậy, quá trình hoàn thiện hệ vi sinh đường ruột và việc duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh này đều rất quan trọng đối với hệ miễn dịch".
Để bù đắp khoảng trống sinh học cho trẻ sinh mổ, hơn 200 nhà khoa học từ nhiều quốc gia trên thế giới cũng dành hơn 50 năm nghiên cứu dinh dưỡng cho trẻ tại các trung tâm nghiên cứu Nutricia của Danone. Trong đó, công thức Synbiotic đặc chế nổi lên như một điểm sáng y khoa nhờ cơ chế vận hành tương tự tự nhiên.
Hệ dưỡng chất này hoạt động theo nguyên lý "gieo mầm và nuôi dưỡng". Probiotic đóng vai trò cung cấp các chủng lợi khuẩn khỏe mạnh (điển hình là lợi khuẩn B. breve M-16V) để định cư trong đường ruột non nớt của trẻ. Song hành cùng đó, Prebiotics (hỗn hợp chất xơ scGOS/lcFOS theo tỷ lệ vàng 9:1) đóng vai trò là nguồn thức ăn chuyên biệt, thúc đẩy các lợi khuẩn này sinh sôi mạnh mẽ và chiếm thế thượng phong trước các hại khuẩn.
Hiệu quả của Synbiotic đặc chế đã được chứng thực qua các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn như JULIUS và DRAGON. Các dữ liệu khoa học khẳng định việc bổ sung công thức Synbiotic kịp thời giúp phục hồi hệ vi sinh đường ruột của trẻ sinh mổ nhanh chóng tiệm cận với trẻ sinh thường, giúp lấp đầy khoảng trống đề kháng từ những ngày đầu đời.
Nhằm đưa các thành quả này đến gần hơn với y bác sĩ và gia đình Việt, Danone phối hợp cùng Hội Nhi khoa Việt Nam tổ chức Hội nghị Khoa học toàn quốc 2026, trong khuôn khổ Hội thảo Dinh dưỡng khu vực Đông Nam Á (SEA Nutrition Congress 2026).
Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh không chỉ giúp nâng cao sức đề kháng mà còn tác động tích cực đến trí não của trẻ thông qua trục não - ruột. Khi đường ruột cân bằng, trẻ sẽ ăn ngon, ngủ tốt, tạo điều kiện lý tưởng để hệ thần kinh tiếp nhận thông tin và khám phá thế giới xung quanh.
Thấu hiểu mối liên kết chặt chẽ này, bên cạnh công thức Synbiotic đặc chế, sản phẩm Aptamil KID CESARBIOTIK 3 của nhãn hàng Aptamil còn bổ sung bộ dưỡng chất thiết yếu gồm DHA, Omega 3, Vitamin B12, sắt và kẽm, giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ phát triển trí não của trẻ trong những năm tháng đầu đời.
Với bề dày lịch sử nghiên cứu chuyên sâu về dinh dưỡng cho trẻ, Tập đoàn Danone và nhãn hàng Aptamil không chỉ dừng lại ở việc sản xuất mà còn tích cực trở thành cầu nối, đưa những tri thức tiến bộ từ các trung tâm nghiên cứu toàn cầu tại Utrecht (Hà Lan) và Paris (Pháp) đến gần hơn với giới y khoa và các gia đình Việt.
Vai trò kết nối tri thức của Danone mang lại giá trị thiết thực cho hành trình nuôi con. Thay vì tự tìm kiếm giữa vô vàn thông tin, cha mẹ ngày nay được tiếp cận kiến thức đã kiểm chứng, chủ động chăm sóc con từ sớm. Với các gia đình có con sinh mổ, những tiến bộ này mở ra góc nhìn tích cực hơn: Khoa học ngày càng hiểu rõ cách giúp trẻ xây dựng nền tảng miễn dịch vững vàng như trẻ sinh thường. Đây cũng là mục tiêu Tập đoàn Danone và Hội Nhi khoa Việt Nam cùng hướng tới, để mỗi trẻ em Việt đều có khởi đầu khỏe mạnh.
Các nhà khoa học hiện đạt được những bước tiến lớn trong việc giải mã "hỗn hợp hóa học" phức tạp khiến một số cá nhân trở nên hấp dẫn hơn đối với những loài hút máu truyền bệnh này.
"Đó không phải là một quan niệm sai lầm - muỗi thực sự bị thu hút bởi một số người nhiều hơn những người khác", tiến sĩ Frederic Simard từ Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp (IRD) chia sẻ với AFP. Tuy nhiên, chuyên gia côn trùng học y tế này cũng bổ sung thêm: "Nhưng không phải tất cả chúng ta đều là 'nam châm' hút muỗi vào mọi thời điểm".
Cách muỗi bị thu hút bởi con người
Một loạt các tín hiệu cảm giác có thể khiến muỗi chọn người này thay vì người kia - chủ yếu là mùi cơ thể, nhiệt lượng tỏa ra và khí carbon dioxide (CO2) mà chúng ta thở ra. Chỉ có muỗi cái mới đốt người, chúng phát hiện các tín hiệu này bằng những thụ thể được tinh chỉnh cực nhạy trước khi quyết định chọn mục tiêu.
"Chúng ta đã biết hơn 100 năm nay rằng muỗi bị thu hút bởi khí CO2 mà chúng ta thở ra - đây là tín hiệu đầu tiên kích hoạt hành vi của chúng khi chúng ở cách xa hàng chục mét", nhà khoa học Thụy Điển Rickard Ignell nói với AFP.
Trong phạm vi khoảng 10 m, muỗi bắt đầu phát hiện mùi cơ thể người. Khi kết hợp với CO2, mùi này càng khiến chúng bị thu hút mạnh mẽ hơn. Khi tiến lại gần hơn nữa, nhiệt độ cơ thể và độ ẩm sẽ biến một số cá nhân trở nên cực kỳ "quyến rũ" trong mắt chúng.
Muỗi thích các nhóm máu hay mùi hương cụ thể hơn?
Một số lý thuyết phổ biến về vấn đề này lại không đứng vững về mặt khoa học. Tiến sĩ Simard khẳng định ý tưởng cho rằng muỗi thích các nhóm máu cụ thể là "không có cơ sở khoa học". "Đã có một số nghiên cứu nhưng chỉ thực hiện trên một nhóm rất ít người", ông nói, thêm rằng nó cũng không liên quan đến màu da, màu mắt hay màu tóc.
Ngược lại, mùi hương lại đóng vai trò tối quan trọng. "Một 'hỗn hợp phân tử' được tạo ra bởi hệ vi sinh vật trên da mỗi người có thể hấp dẫn muỗi ở mức độ khác nhau", tiến sĩ Simard giải thích. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng con người giải phóng từ 300 đến 1.000 hợp chất mùi khác nhau, nhưng các nhà khoa học mới chỉ bắt đầu hiểu được hợp chất nào thực sự thu hút muỗi.
Trong nghiên cứu gần đây của GS Ignell, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm trên 42 phụ nữ trong phòng lab với loài muỗi Aedes aegypti - vật trung gian truyền bệnh sốt vàng da và sốt xuất huyết. "Chúng tôi đã chứng minh rằng muỗi sử dụng một hỗn hợp các hợp chất mùi (chúng tôi xác định được 27 loại mà muỗi sẽ phát hiện ra trong số 1.000 hợp chất tiềm năng) để tìm đến chúng ta", ông cho biết.
Những phụ nữ hấp dẫn muỗi nhất - bao gồm cả phụ nữ mang thai trong tam cá nguyệt thứ hai - sản sinh ra hàm lượng cao một hợp chất được tạo ra từ quá trình phân hủy bã nhờn (chất dầu trên da). Giáo sư Ignell nhấn mạnh rằng ngay cả một sự gia tăng nhỏ của hợp chất này cũng tạo ra sự khác biệt, điều này gây bất ngờ lớn cho đội ngũ nghiên cứu.
Bia rượu khiến bạn trở nên "hấp dẫn" hơn
Uống bia cũng được cho là có liên quan đến việc thu hút muỗi. Theo nhiều nghiên cứu, chất cồn làm tăng nhiệt độ cơ thể, tăng lượng CO2 thở ra và thay đổi mùi da.
Trong một nghiên cứu tiêu chuẩn được thực hiện tại Burkina Faso, các tình nguyện viên đã uống bia và vài ngày sau đó uống nước lọc để so sánh. Kết quả là muỗi Anopheles (vật trung gian truyền bệnh sốt rét) bị thu hút nhiều hơn bởi mùi hương của những người uống bia.
Một nghiên cứu khác năm 2023 tại Hà Lan trên 465 tình nguyện viên cũng cho kết quả tương tự: những người đã uống bia trong vòng 24 giờ trước đó có khả năng thu hút muỗi Anopheles cái cao gấp 1,35 lần.
Việc khám phá ra lý do tại sao muỗi thích những người cụ thể đang trở thành vấn đề cấp bách khi biến đổi khí hậu đang mở rộng phạm vi hoạt động của chúng. Ví dụ, muỗi vằn (truyền virus chikungunya) đang lan sang các khu vực mới. Vào năm 2025, virus này đã lan tới tận vùng Alsace của Pháp lần đầu tiên. "Nguy cơ này đang ảnh hưởng đến ngày càng nhiều người", tiến sĩ Simard cảnh báo.
Tiến sĩ Simard khuyên nên mặc quần áo rộng che kín da, nằm màn và sử dụng thuốc xịt đuổi muỗi. Ngoài ra, ông cũng đưa ra lời khuyên: "Hãy cố gắng ăn các bữa ăn nhẹ nhàng và hạn chế uống rượu bia".
Trong đó, tỷ lệ các đợt kháng sinh kéo dài trên 5 ngày giảm từ 85,4% xuống 73,2% đồng thời đảm bảo an toàn lâm sàng. Việc tối ưu hóa kháng sinh không làm ảnh hưởng đến kết quả điều trị, tỷ lệ hồi phục của bệnh nhi duy trì ổn định ở mức khoảng 93%.
Bệnh viện Nhi T.Ư cũng đã triển khai quản lý kháng sinh kê đơn ngoại trú thông qua hoạt động bình đơn, đánh giá tính hợp lý và an toàn của các đơn thuốc ngoại trú. Hoạt động bình đơn được duy trì hằng tuần. Qua đó, các vấn đề liên quan đến thuốc được xem xét, phản hồi và rút kinh nghiệm, nhằm tối ưu hóa sử dụng thuốc và an toàn khi kê đơn ngoại trú.
Theo Bộ Y tế, chiến lược quốc gia về phòng chống kháng thuốc tại VN giai đoạn 2023 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đưa ra mục tiêu làm chậm sự tiến triển kháng thuốc và ngăn chặn, kiểm soát sự lây lan của các vi sinh vật kháng thuốc, bệnh truyền nhiễm. Đến năm 2030, tỷ lệ hiểu biết đúng về phòng chống kháng thuốc ở người trưởng thành đạt 60% và đạt 70% ở nhân viên y tế, nhân viên thú y.
