Ngày 20-6, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Mỹ có thể áp phí qua eo biển Hormuz nếu nếu hai bên không thể hoàn thành thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Iran.
“Sẽ không có chuyện thu phí ở eo biển Hormuz trong 60 ngày trong thời gian ngừng bắn và sẽ không có thu phí sau khi hết thời hạn 60 ngày, trừ khi chúng được áp đặt bởi và vì nước Mỹ, nếu thỏa thuận không được hoàn thành, để đền bù cho các dịch vụ được cung cấp với tư cách là Thiên thần hộ mệnh cho các quốc gia Trung Đông nhằm mục đích bồi hoàn chi phí trong quá khứ, hiện tại và tương lai”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Quả thật có một điểm chưa rõ ràng trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Tehran là liệu cuối cùng Tehran có giữ quyền kiểm soát eo biển này hay không.
Trước đó, Iran tuyên bố sẽ cho phép các tàu thương mại lưu thông qua eo biển Hormuz mà không thu phí trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, điều đó có thể thay đổi sau giai đoạn này.
Lên đường đến Thụy Sĩ để bắt đầu đàm phán với Iran từ 21-6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết ưu tiên hàng đầu của ông là thiết lập cơ cấu đàm phán, đạt tiến bộ về vấn đề hạt nhân và đạt được lệnh ngừng bắn ở Lebanon.
“Chúng tôi sẽ có cấp lãnh đạo chính trị chính ở cấp cao nhất và sau đó rõ ràng là đội ngũ kỹ thuật sẽ ở lại”, Đài CNN dẫn lời ông Vance cho biết ông sẽ ở Thụy Sĩ một hoặc hai ngày.
Cuối tuần này, Iran lại tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Israel tấn công Lebanon, cáo buộc việc này vi phạm ghi nhớ hòa bình giữa Washington và Tehran.
Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ khẳng định rằng Iran không kiểm soát eo biển Hormuz và lực lượng Mỹ đang theo dõi tình hình để đảm bảo việc di chuyển được tiếp tục qua tuyến hàng hải này.
Phái đoàn Iran gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araqchi cũng đã đến Zurich.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết nước này sẽ buộc các bên phải thực hiện đầy đủ bản ghi nhớ hòa bình tại cuộc đàm phán ở Thụy sĩ. Chấm dứt xung đột ở Lebanon là vấn đề quan trọng bậc nhất trong chương trình nghị sự của Tehran, một quan chức Iran nói với CNN.
Trong khi đó ông Mohammad Mokhber – cố vấn của Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei, chỉ trích Mỹ đã không thực hiện điều khoản đầu tiên trong thỏa thuận tạm thời 14 điểm với Iran, bao gồm lệnh ngừng bắn “trên mọi mặt trận” kể cả Lebanon. Ông nói rằng chừng nào thỏa thuận còn nằm trên giấy thì dòng năng lượng ở Trung Đông sẽ không thể lưu thông.
Tờ Observer của Anh cho biết Thủ tướng Keir Starmer dự kiến sẽ từ chức vào đầu tuần sau và công bố lịch trình cho sự ra đi của ông.
Theo tờ báo này, nhà lãnh đạo Anh đang thảo luận vấn đề này với vợ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng các nhân vật cấp cao của Công Đảng hy vọng ông sẽ ra tuyên bố vào ngày 22-6.
Cuối tuần này, ông Starmer vẫn bác bỏ những chỉ trích về sự lãnh đạo của Mỹ và kêu gọi đảng cầm quyền không tự chia rẽ.
Tuy nhiên, áp lực lên nhà lãnh đạo Anh tiếp tục gia tăng trong nhiều tháng qua với việc đối thủ Andy Burnham của ông giành được một ghế trong quốc hội cho phép ông chính thức khởi động chiến dịch tranh ghế thủ tướng.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni gọi những cuộc tấn công của nhà lãnh đạo Mỹ Donald Trump là “vô nghĩa”, nhắc đến việc ông Trump nói rằng bà Meloni xin chụp ảnh với mình Trump tại hội nghị thượng đỉnh G7 gần đây.
Khi nữ lãnh đạo Ý bác bỏ việc này, ông Trump quả quyết rằng bà Meloni xin chụp ảnh khi tìm cách hàn gắn quan hệ với Washington vì Ý không ủng hộ Washington tấn công Iran.
“Bây giờ, sau khi Mỹ đánh bại Iran về mặt quân sự, bà ấy muốn làm bạn trở lại. Không, cảm ơn!!!”, Hãng tin AFP dẫn lời ông Trump.
“Làm bạn của ông chắc chắn không giúp ích gì… Trong bất cứ trường hợp nào, tỉ lệ ủng hộ của tôi không phải là chuyện ông phải lo. Tôi khuyên ông nên tập trung vào chuyện của mình”, bà Meloni viết lời đáp trả trên nền tảng Instagram.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 21-6 cảnh báo Nga đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine trong vài giờ tới, đồng thời kêu gọi người dân đặc biệt chú ý đến các cảnh báo không kích.
Ông Zelensky cho biết quân đội Ukraine sẽ tiếp tục chiến dịch tấn công tầm trung và tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga. Theo ông, máy bay không người lái Ukraine đã tấn công một nhà máy lọc dầu ở vùng Tyumen thuộc Tây Siberia ngày 21-6, sau khi hai lần đánh trúng nhà máy lọc dầu ở thủ đô Matxcơva trong tuần này.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm 15/7 cho biết: "Các lực lượng Mỹ đã thực thi các biện pháp phong tỏa hàng hải chống lại Iran bằng cách vô hiệu hóa một tàu chở dầu không chở hàng đang cố gắng di chuyển về phía một cảng của Iran ở vịnh Ả rập”.
Theo CENTCOM, họ đã theo dõi tàu chở dầu M/T Belma mang cờ Curacao khi nó di chuyển qua các vùng biển quốc tế hướng về phía đảo Kharg của Iran.
"Một máy bay của Mỹ đã vô hiệu hóa con tàu sau khi bắn các tên lửa Hellfire vào ống khói của tàu. Con tàu hiện không còn di chuyển đến Iran nữa", tuyên bố nói thêm.
Trước đó, hôm 14/7, Mỹ thông báo tái khởi động lệnh phong tỏa hàng hải đối với các tàu thuyền di chuyển đến hoặc đi từ các cảng và khu vực ven biển của Iran.
Mỹ áp lệnh phong tỏa với Iran từ tháng 4, nhưng đã dỡ bỏ tạm thời gần đây sau khi hai bên đạt được lệnh ngừng bắn và ký kết biên bản ghi nhớ để tiếp tục các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt hoàn toàn xung đột.
Căng thẳng đang có chiều hướng leo thang trở lại, chủ yếu liên quan đến vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ liên tiếp tiến hành các cuộc không kích vào Iran kể từ cuối tuần trước do cáo buộc Iran tấn công các tàu thương mại qua eo biển chiến lược này.
Một thanh niên người Pháp có tên Didier Gaspard Owen Maximilien (18 tuổi), đang học tập tại Singapore, đã bị buộc tội gây rối trật tự công cộng, phá hoại tài sản và có nguy cơ bị phạt tù, AFP đưa tin ngày 27.4.
Theo cáo trạng được tòa án Singapore công bố vào ngày 27.4, Maximilien tự quay video thực hiện hành vi liếm ống hút rồi bỏ lại vào máy bán hàng tự động, sau đó đăng lên mạng, dù ý thức được hành động này "sẽ hoặc có thể gây rắc rối cho công chúng”.
Đoạn video được thanh niên thực hiện ngày 12.3 và đã gây sốc trên mạng xã hội Singapore. Cũng theo cáo trạng, Maximilien biết rằng hành động của anh “có thể gây tổn thất hoặc thiệt hại” cho Công ty iJooz - đơn vị vận hành máy bán nước trong vụ việc. Công ty này sau đó phải thay toàn bộ 500 ống hút trong máy tự động. iJooz được biết đến tại Singapore khi vận hành những máy bán hàng tự động có thể ép nước cam tại chỗ.
Tội gây rối trật tự công cộng tại Singapore có thể bị phạt tù tới 3 tháng và phạt tiền, trong khi tội phá hoại tài sản có thể bị phạt tù lên tới 2 năm và phạt tiền. Phiên tòa tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 22.5.
"Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran. Còn không, chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 6/5.
Bài đăng của ông Trump xuất hiện sau khi trang Axios của Mỹ đưa tin rằng Washington và Tehran đã tiến rất gần việc đạt đồng thuận về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể ông Trump, soạn thảo cùng với một số quan chức Iran.
Nội dung MOU đề xuất hai bên tuyên bố chấm dứt chiến tranh và kích hoạt giai đoạn đàm phán 30 ngày, hướng tới thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ.
Mỹ yêu cầu Iran dừng mọi hoạt động làm giàu uranium trong tối thiểu 12 năm và lệnh này sẽ tự động gia hạn nếu Iran vi phạm. Sau giai đoạn này, Iran sẽ được phép làm giàu uranium ở mức thấp 3,67% phục vụ mục đích dân sự, cam kết không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấp nhận các cuộc thanh tra kiểm soát tăng cường cũng như đột xuất.
Hãng thông tấn Iran ISNA dẫn lời Esmaeil Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này, cho hay Tehran đang xem xét đề xuất của Mỹ và sẽ truyền đạt quan điểm của họ qua nước trung gian Pakistan.
Cùng ngày, hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết việc lưu thông qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo "an toàn và ổn định" theo các quy trình mới, sau khi những "mối đe dọa" đã chấm dứt.
Tuyên bố này dường như là phản ứng của Iran với việc Mỹ tuyên bố dừng chiến dịch "Dự án Tự do", huy động tàu chiến hộ tống tàu hàng qua eo biển Hormuz. Tổng thống Trump cho hay ông quyết định dừng chiến dịch hộ tống vì muốn đạt thỏa thuận hòa bình với Iran, thêm rằng "đã có những tiến bộ lớn" để hướng tới việc hoàn tất thỏa thuận "hoàn chỉnh và cuối cùng" với nước này.
Tuy nhiên, khi trả lời với New York Post sáng 6/5, ông Trump cho rằng "còn quá sớm" để bắt đầu nghĩ về vòng đàm phán hòa bình trực tiếp thứ hai giữa Mỹ và Iran tại Pakistan.
