Vướng mắc được đặt ra từ một vụ án mà bị cáo bị truy tố về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Trong suốt quá trình điều tra và tại phiên tòa, người này khai không uống rượu bia trước khi lái xe.
Tuy nhiên, kết quả giám định lại cho thấy trong máu có nồng độ cồn 0,282mg/100ml. Đáng chú ý, cơ quan giám định không xác định được lượng cồn này phát sinh từ đâu.
Từ tình huống trên, tòa án cấp dưới đề nghị hướng dẫn liệu có thể áp dụng tình tiết định khung quy định tại điểm b khoản 2 điều 260 Bộ luật Hình sự hay không.
Đây là tình tiết áp dụng với trường hợp người phạm tội “trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định”.
Trong văn bản giải đáp, Tòa án nhân dân Tối cao cho rằng điều kiện quan trọng để áp dụng tình tiết này là phải có căn cứ xác định người phạm tội “trong tình trạng có sử dụng rượu, bia”. Theo đó, chỉ riêng kết quả xét nghiệm có nồng độ cồn là chưa đủ.
Tòa án tối cao nêu rõ, để áp dụng tình tiết định khung, kết luận giám định phải xác định được nồng độ cồn trong máu xuất phát từ việc sử dụng rượu bia hoặc phải có các chứng cứ khác chứng minh người phạm tội đã uống rượu bia trước khi tham gia giao thông.
“Trường hợp không có căn cứ xác định người phạm tội đã sử dụng rượu, bia thì không áp dụng tình tiết này”, văn bản nêu.
Luật sư Trịnh Văn Tuyến cho rằng hướng dẫn của Tòa án nhân dân Tối cao đã làm rõ một điểm lâu nay còn nhiều cách hiểu khác nhau trong thực tiễn xét xử các vụ án giao thông.
Theo đó, điểm b khoản 2 điều 260 Bộ luật Hình sự quy định tình tiết định khung đối với trường hợp người phạm tội “trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định”. Vì vậy, yếu tố then chốt không chỉ là phát hiện có nồng độ cồn mà còn phải chứng minh được người đó thực sự đã sử dụng rượu bia.
“Đây là hai khái niệm không hoàn toàn đồng nhất”, ông Tuyến nói và cho rằng việc Tòa án nhân dân tối cao yêu cầu phải xác định rõ nguồn gốc nồng độ cồn là “cách diễn giải đúng tinh thần điều luật, tránh việc suy đoán bất lợi cho người bị buộc tội”.
Theo luật sư, trong tố tụng hình sự, trách nhiệm chứng minh thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng. Người bị truy cứu trách nhiệm hình sự không có nghĩa vụ phải chứng minh mình vô tội.
“Vì vậy, nếu chỉ có kết quả xét nghiệm nồng độ cồn mà không kèm các chứng cứ khác như lời khai, hình ảnh camera, nhân chứng, hóa đơn thanh toán hoặc tài liệu thể hiện việc sử dụng rượu bia thì việc áp dụng tình tiết tăng nặng có thể chưa đủ chặt chẽ”.
Ông Tuyến phân tích thêm bản chất của tình tiết định khung này còn gắn với yếu tố lỗi và ý thức chủ quan của người điều khiển phương tiện. Tức cơ quan tố tụng phải làm rõ người đó có chủ động sử dụng rượu bia trước khi tham gia giao thông hay không, nhận thức được việc uống rượu bia có thể ảnh hưởng khả năng lái xe nhưng vẫn điều khiển phương tiện.
“Nếu chưa xác định được nguồn gốc nồng độ cồn, chưa chứng minh được hành vi sử dụng rượu bia thì rất khó khẳng định yếu tố chủ quan của người phạm tội trong trường hợp này”, luật sư nhìn nhận.
Trên thực tế vẫn có những trường hợp trong cơ thể xuất hiện cồn do nguyên nhân khách quan như dùng thuốc, thực phẩm lên men, bệnh lý chuyển hóa hoặc hiện tượng cồn nội sinh. Dù hàm lượng thường không lớn, đây vẫn là yếu tố cần được xem xét, đánh giá thận trọng trong quá trình giải quyết vụ án.
Ông cũng cho rằng hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao cho thấy sự khác biệt giữa xử phạt hành chính và xử lý hình sự. Với vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông, chỉ cần có nồng độ cồn vượt ngưỡng đã có thể bị xử phạt.
Nhưng trong vụ án hình sự, đặc biệt với tình tiết làm tăng nặng trách nhiệm, yêu cầu chứng minh phải nghiêm ngặt hơn để tránh nguy cơ “đồng nhất” giữa việc có nồng độ cồn với hành vi sử dụng rượu bia.
Theo ông Tuyến, hướng dẫn này nhiều khả năng sẽ tác động trực tiếp đến quá trình điều tra, dựng hồ sơ các vụ án giao thông thời gian tới, buộc cơ quan tố tụng phải chú trọng hơn tới việc thu thập chứng cứ về quá trình sử dụng rượu bia thay vì chủ yếu dựa vào kết quả đo nồng độ cồn.
Cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, 67 tuổi, sáng 21/5 bị VKSND Hà Nội đề nghị mức án 5-6 năm tù và buộc khắc phục 108 tỷ đồng trong vụ án xảy ra tại hai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2.
HĐXX ghi nhận bà Tiến đã được con trai nộp thay 24,5 tỷ đồng - nhiều nhất trong số 10 bị cáo của vụ án. Đây được xem là một trong những tình tiết giảm nhẹ cho cựu bộ trưởng.
Bào chữa chiều nay, luật sư Phạm Quang Quyền cho biết bà Tiến tuổi cao, mắc nhiều bệnh nền và bệnh nặng như tiền đình, chóng mặt, u nang, loãng xương...
Theo luật sư, thân chủ được cơ quan tố tụng đánh giá thành khẩn, ăn năn, không quanh co, né tránh trách nhiệm.
Luật sư cũng nhắc đến những đóng góp của bà Tiến với ngành y tế trong giai đoạn xảy ra nhiều dịch bệnh như SARS, cúm gia cầm H5N1, cúm A/H1N1... "đều được kiểm soát tốt". Hệ thống CDC tại các tỉnh, thành do bà xây dựng được cho là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam ứng phó đại dịch Covid-19.
"Việc một phụ nữ lớn tuổi, mang nhiều bệnh nền phải bị tạm giam 7 tháng đã là sự trừng phạt nghiêm khắc, đủ sức răn đe và giáo dục đối với bà Kim Tiến", luật sư nói và đề nghị HĐXX xem xét khoan hồng hơn nữa cho thân chủ.
Tự bào chữa ngắn gọn, bà Tiến cho rằng hai dự án bệnh viện với thiết kế, cấu trúc và trang thiết bị "như một khách sạn 5 sao" là minh chứng cho việc khắc phục lãng phí một cách hiệu quả và thực tế nhất.
Bà Tiến bị bắt tạm giam 7 tháng, từ ngày 16/7/2025 đến 13/2/2026, hiện được tại ngoại.
'Bệnh viện nếu hoạt động có khi Nhà nước phải bù lỗ'
Trong phần bào chữa chiều 21/5, luật sư Lương Thị Thùy Trang - người bảo vệ quyền lợi cho ông Nguyễn Hữu Tuấn, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án trọng điểm Bộ Y tế - cho rằng việc đánh giá hậu quả vụ án chỉ dựa trên giá trị kinh tế là chưa toàn diện.
Theo luật sư, phương pháp tính thiệt hại mà VKS áp dụng phù hợp với các dự án đầu tư kinh doanh vốn nhà nước nhằm mục tiêu lợi nhuận. Trong khi đó, dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 thuộc lĩnh vực y tế, mục tiêu chính là phục vụ xã hội và chăm sóc sức khỏe người dân.
"Không nhất thiết phải tạo ra lợi nhuận mới được coi là hiệu quả", luật sư nói và cho rằng phần lớn bệnh viện hiện nay vẫn chưa thể tự chủ tài chính toàn diện, ngân sách nhà nước vẫn phải bù đắp hoạt động.
"Thậm chí nếu hai bệnh viện này đi vào hoạt động thì ngân sách nhà nước có thể vẫn phải tiếp tục bù lỗ như với nhiều bệnh viện tuyến trung ương hiện nay", bà Trang lập luận.
Theo luật sư, thiệt hại lớn nhất của việc dự án chậm tiến độ là người dân mất cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế, chứ "không phải và không nên được xác định là lợi ích tài chính".
Hiện vụ án được xác định gây thất thoát, lãng phí 803 tỷ đồng.
Trong đó, ngoài khoản thất thoát từ sai phạm lựa chọn đơn vị tư vấn, cơ quan tố tụng còn tính thiệt hại từ việc hơn 5.000 tỷ đồng vốn ngân sách sử dụng không hiệu quả và 4.500 tỷ đồng của SCIC được rút từ các khoản tiền gửi để cấp vốn cho dự án nhưng chưa sử dụng hết. Các khoản này được quy đổi theo lãi suất ngân hàng, tạo thành khoản lãng phí 733 tỷ đồng.
Luật sư Trang cho rằng nguồn vốn thực hiện dự án là vốn đầu tư công trong lĩnh vực y tế, nên bản chất không đặt mục tiêu lợi nhuận hay hiệu quả kinh doanh.
"Việc xuất quỹ SCIC cho hai dự án đồng nghĩa Nhà nước chấp nhận từ bỏ hiệu quả tài chính để đổi lấy hiệu quả kinh tế - xã hội", luật sư nói và đề nghị xem xét lại việc lấy lãi suất ngân hàng làm căn cứ xác định thiệt hại cho các bị cáo.
Ông Nguyễn Hữu Tuấn trước đó bị VKS đề nghị mức án 23-25 năm tù cho hai tội danh, cao thứ hai trong vụ án, sau ông Nguyễn Chiến Thắng.
Theo luật sư, thời gian ông Tuấn điều hành dự án ngắn hơn người tiền nhiệm; số tiền nhận hối lộ cũng thấp hơn nhiều bị cáo khác. Ông bị cáo buộc nhận hơn 12 tỷ đồng và hưởng lợi khoảng 7 tỷ đồng.
Luật sư cho rằng ở giai đoạn sau của dự án, ông Tuấn đã tích cực tìm phương án tháo gỡ khó khăn nhằm cứu vãn công trình, cần được xem là tình tiết giảm nhẹ.
Phiên tòa tiếp tục với phần bào chữa của các luật sư.
Cảnh sát bang New Mexico (Mỹ) cho biết vụ việc xảy ra sáng 20/5 tại thị trấn Mountainair, khi lực lượng chức năng được điều tới hỗ trợ Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Torrance xử lý một ca nghi sốc thuốc.
Sau khi vào nhà, cảnh sát kinh hoàng phát hiện 4 người không rõ danh tính bất tỉnh. 3 trong số 4 người này đã tử vong, người còn lại được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch, nhà chức trách cho biết thêm .
Theo cảnh sát, 18 nhân viên cứu hộ đầu tiên đến hiện trường đã tiếp xúc với chất này và bắt đầu xuất hiện các triệu chứng, bao gồm buồn nôn và chóng mặt.
Người còn lại trong nhà và các nhân viên cứu hộ đã được đưa đến Bệnh viện Đại học New Mexico, nơi họ "hiện đang được cách ly, đánh giá và theo dõi", theo thông báo của sở y tế. Giới chức cho biết 2 nhân viên cứu hộ hiện trong tình trạng nghiêm trọng.
Đội xử lý vật liệu nguy hiểm của lực lượng cứu hỏa Albuquerque được điều động tới hiện trường để xác định loại chất liên quan. Bước đầu, các điều tra viên tin rằng chất này có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp chứ không phát tán qua không khí.
Các quan chức nhấn mạnh hiện không có mối đe dọa nào đối với cộng đồng và một khu vực an ninh đã được thiết lập xung quanh ngôi nhà.
"Chúng tôi đề nghị người dân tránh xa khu vực và cầu nguyện cho các nạn nhân cũng như lực lượng ứng cứu", cảnh sát bang New Mexico cho biết.
Theo Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Ninh Bình, thời gian gần đây, xuất hiện các ứng dụng di động có khả năng giả mạo số điện thoại bất kỳ khi thực hiện cuộc gọi, gây nguy cơ mất an toàn thông tin và phát sinh nhiều vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo phản ánh, chỉ với vài thao tác đơn giản, đối tượng có thể khiến điện thoại của người nhận hiển thị đúng số của người thân, ngân hàng hoặc cơ quan chức năng, từ đó tạo lòng tin để thực hiện hành vi lừa đảo.
Đối tượng sử dụng ứng dụng gọi điện qua Internet để tùy ý thiết lập số điện thoại hiển thị trên máy người nhận để giả danh người thân, cán bộ công an, viện kiểm sát, nhân viên ngân hàng, tổ chức tài chính. Đồng thời, kết hợp tính năng thay đổi giọng nói (voice changer) nhằm tăng độ tin cậy, gây khó khăn trong việc nhận diện.
Các cuộc gọi này có thể "lách" qua hệ thống nhà mạng, hiển thị số giống hoàn toàn số thật khiến người dân dễ bị nhầm lẫn, tạo điều kiện cho đối tượng xấu lừa đảo chuyển tiền, chiếm đoạt tài sản, đánh cắp thông tin cá nhân, mã OTP ngân hàng, mạo danh để quấy rối, bôi nhọ uy tín cá nhân, gây mất an ninh trật tự xã hội.
Cơ quan công an khuyến cáo người dân, không tin tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị. Khi nhận cuộc gọi nghi vấn, bình tĩnh, cúp máy và gọi lại trực tiếp số người thân lưu trong danh bạ để xác minh. Không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng.
Một số dấu hiệu bất thường người dân cần lưu ý: Số điện thoại có thêm mã lạ phía trước; cuộc gọi có chất lượng âm thanh kém, bị trễ.
