“Chúng ta không cần triển khai lính bộ binh lúc này. Chúng ta đã làm được rồi, chúng ta đã đánh bại phần lớn quân đội của họ chỉ bằng ném bom. Chúng ta không đưa bất kỳ lực lượng nào đổ bộ”, Tổng thống Donald Trump nói trong một cuộc phỏng vấn với báo New York Post được công bố hôm 3/6.
Tổng thống Trump thừa nhận ông đang đứng trước một tình thế khó xử để chấm dứt cuộc xung đột với Iran.
“Chúng ta có nên ký một thỏa thuận hay làm theo cách khác? Cách khác thì không tốt lắm”, ông nói, đồng thời cho biết ông muốn làm theo “cách tốt” hơn.
Tổng thống Trump cho biết ông và Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei “dường như hòa hợp khá tốt”, bất chấp việc ông Mojtaba không xuất hiện trước công chúng kể từ khi Mỹ phát động cuộc chiến ở Iran.
Khi được New York Post hỏi về tình trạng sức khỏe của Lãnh tụ Tối cao Iran, Tổng thống Trump trả lời: “Tôi nghe nói ông ấy không được khỏe lắm”.
Phía Mỹ cho rằng Lãnh tụ Tối cao Iran bị thương nặng trong đợt tấn công đầu tiên của Mỹ nhằm vào Iran, khiến cha ông, cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, thiệt mạng.
Khi được hỏi ai là người đưa ra quyết định ở Iran, ông Trump trả lời: “Họ nói rằng ông ấy vẫn đang đưa ra quyết định vì đó là cách mọi việc vẫn diễn ra từ rất lâu rồi. Cha ông ấy rồi đến ông ấy, tôi đoán đó là sự kế vị”.
Tổng thống Trump nói rằng ông muốn gặp Lãnh tụ Tối cao Iran vào một thời điểm nào đó.
“Tôi muốn gặp ông ấy. Có lẽ sẽ gặp nhau vào một thời điểm nào đó, tùy thuộc vào diễn biến của mọi việc”, ông Trump nói thêm.
Khi được hỏi về sự tham gia của Lãnh tụ Tối cao Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ về việc chấm dứt xung đột, ông Trump nói: “Ông ấy có tham gia, chắc chắn rồi. Tôi nghĩ họ rất tôn trọng ông ấy”.
Theo Tổng thống Trump, Iran đã đồng ý “không sở hữu vũ khí hạt nhân”, đồng thời cho rằng một thỏa thuận tiềm năng sẽ dẫn đến “nhiều điều tốt đẹp”.
“Chúng ta không thể để họ sở hữu vũ khí hạt nhân, và họ đã đồng ý rằng họ sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó là điều quan trọng nhất”, ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ bác bỏ quan điểm cho rằng Iran đang chiếm ưu thế trong cuộc xung đột.
“Iran không còn hải quân. Họ không còn không quân. Họ còn rất ít binh lính. Họ không còn lãnh đạo. Nền kinh tế của họ đang sụp đổ. Lạm phát của họ lên tới 250%. Họ có tất cả những gì tồi tệ nhất”, ông Trump nhận định.
Về việc phong tỏa eo biển Hormuz, Tổng thống Trump cho biết ông không kỳ vọng lệnh phong tỏa sẽ kéo dài lâu hơn nữa.
“Tôi nghĩ điều này sẽ được giải quyết khá nhanh chóng”, ông nói, đồng thời cho biết thêm rằng Mỹ đang “đạt được thành công rất lớn về mặt quân sự ở Iran”.
Trong bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/6, Tổng thống Trump đã bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ và Iran đã ngừng đàm phán. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng ra “tối hậu thư” với Iran, yêu cầu quốc gia Trung Đông phải đạt được thỏa thuận.
Trước đó, Tổng thống Trump tuyên bố “các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp tục, với tốc độ nhanh chóng”.
Mặc dù hãng tin Tasnim cho biết Iran đã thông báo đình chỉ các cuộc đàm phán với Mỹ thông qua trung gian do tình trạng leo thang các hành động thù địch tại Li Băng, nhưng Tổng thống Trump khẳng định Iran vẫn chưa chính thức thông báo cho Washington về việc chấm dứt tiến trình đàm phán.
Đồng thời, ông cũng làm rõ rằng tình hình hiện tại không đồng nghĩa với việc Mỹ tự động quay trở lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống lại Iran. Thay vào đó, Washington vẫn duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với Iran.
Phát biểu trước khi rời Nhà Trắng để lên đường sang Trung Quốc tham dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Trump được hỏi liệu tình hình kinh tế của Mỹ - với lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao - có thúc đẩy ông tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình với Iran hay không.
"Hoàn toàn không một chút nào", ông trả lời.
"Với tôi, điều duy nhất quan trọng khi nói về Iran là họ không thể có vũ khí hạt nhân. Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người Mỹ hay bất kỳ ai. Tôi chỉ nghĩ đến một điều: chúng ta không được để Iran sở hữu loại vũ khí ấy. Đó là tất cả và là động lực duy nhất của tôi".
Khi một phóng viên khác hỏi liệu ông có cân nhắc tác động tài chính của cuộc chiến đối với người dân Mỹ hay không, nhà lãnh đạo Mỹ đáp rằng "mọi người Mỹ đều hiểu" rằng Tehran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.
Phát biểu của ông Trump lập tức thu hút sự chú ý trong bối cảnh nền kinh tế nước này đang chịu áp lực lớn từ chi phí năng lượng tăng cao liên quan đến xung đột Iran.
Giá xăng và thực phẩm leo thang trong nhiều tuần qua đã khiến chi phí sinh hoạt tại Mỹ tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát kéo dài.
Dữ liệu công bố ngày 12-5 cho thấy lạm phát tiêu dùng của Mỹ trong tháng 4 ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ba năm qua.
Theo Hãng tin Reuters, nhiều thành viên của Đảng Cộng hòa cũng được cho là ngày càng lo ngại chiến sự kéo dài có thể gây phản ứng tiêu cực từ cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới vào tháng 11. Đảng Cộng hòa đang phải đối mặt với nguy cơ mất quyền kiểm soát Hạ viện và thậm chí cả Thượng viện.
Tuy nhiên, Nhà Trắng khẳng định ưu tiên hàng đầu của ông Trump hiện vẫn là an ninh quốc gia. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cho biết "trách nhiệm tối thượng" của tổng thống là bảo đảm an toàn cho người dân Mỹ.
"Iran không thể có vũ khí hạt nhân. Nếu không có hành động ngăn chặn thì họ sẽ sở hữu chúng, đe dọa đến toàn bộ người dân Mỹ", ông nói.
Trong khi đó, các đánh giá tình báo Mỹ cho biết thời gian để Iran chế tạo một vũ khí hạt nhân gần như không thay đổi kể từ mùa hè năm ngoái, bất chấp cuộc chiến với Mỹ - Israel đã kéo dài hơn hai tháng. Các phân tích chỉ ra chương trình hạt nhân của Tehran nhìn chung vẫn như cũ sau thời gian xung đột.
Tehran nhiều lần phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân, khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ nhằm phục vụ mục đích hòa bình.
"Giờ đây, sau 40 ngày chiến sự, khi Mỹ đã hết hy vọng đạt được bất kỳ mục tiêu nào trong cuộc chiến với Iran, họ lại đề xuất đàm phán", Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm nay nói trước báo giới tại thủ đô New Delhi, Ấn Độ. "Chúng tôi không có chút niềm tin nào vào người Mỹ. Đây chính là trở ngại lớn nhất trên con đường thực hiện mọi nỗ lực ngoại giao. Chúng tôi có đủ lý do để không tin tưởng Mỹ, trong khi họ không có lý do gì để không tin tưởng chúng tôi".
Dù mô tả lệnh ngừng bắn hiện nay giữa Iran với Mỹ đang "rất chông chênh", ông Araghchi khẳng định Tehran vẫn cố gắng duy trì nó nhằm tạo không gian cho các nỗ lực ngoại giao.
Người đứng đầu Bộ Ngoại giao Iran cho biết thêm Tehran đã "nhận được các thông điệp" từ phía Washington về việc tiếp tục các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
"Những tin đồn về việc Mỹ bác bỏ đề xuất từ Iran hay Iran từ chối đề xuất của Mỹ, thực ra là chuyện của vài ngày trước, khi ông Trump đăng bài nói rằng điều đó là không thể chấp nhận được", ông Araghchi phát biểu trước các phóng viên. "Tuy nhiên, sau đó chúng tôi lại nhận được thông điệp từ phía Mỹ nói rằng họ sẵn sàng tiếp tục đàm phán và duy trì mối tương tác này", ông cho hay.
Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh tất cả tàu thuyền hiện nay đều có thể đi qua eo biển Hormuz với điều kiện họ phải phối hợp cùng hải quân Iran, ngoại trừ những tàu thuộc các nước "đang có xung đột" với Iran.
Tuy nhiên, ông lưu ý tình hình xung quanh tuyến đường thủy huyết mạch này đang "rất phức tạp".
Khi được hỏi liệu Tehran có sẵn sàng đón nhận Bắc Kinh trong vai trò trung gian hòa giải hay không, ông Araghchi cho hay Iran trân trọng nỗ lực của bất kỳ quốc gia nào có khả năng giúp đỡ.
"Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt đẹp với Trung Quốc", ông nói. "Chúng tôi là đối tác chiến lược và chúng tôi biết người Trung Quốc có thiện chí. Vì vậy, bất cứ điều gì họ có thể làm để hỗ trợ ngoại giao đều được hoan nghênh".
"Chúng tôi hy vọng với tiến triển của các cuộc đàm phán, chúng ta sẽ đạt được một kết quả tốt đẹp để Hormuz được bảo đảm an toàn và chúng ta có thể đẩy nhanh việc bình thường hóa hoạt động giao thông qua eo biển", Ngoại trưởng Iran nói thêm.
Trung Quốc có quan hệ thân thiết với Iran và cũng là khách hàng tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của quốc gia Tây Á. Trước khi Tổng thống Mỹ lên đường thăm Trung Quốc, nhiều người dự đoán ông sẽ hối thúc Bắc Kinh gây áp lực lên Tehran để nước này chấp nhận thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển Hormuz.
Vài giờ trước khi ông Araghchi phát biểu, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông đang cạn dần kiên nhẫn với Iran. Ông cho biết đã đạt được đồng thuận trong các cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng Tehran phải mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
Ngay trước khi lãnh đạo Mỹ - Trung gặp nhau để dùng trà chiều hôm nay, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra một tuyên bố thẳng thắn bày tỏ thất vọng về cuộc chiến của Mỹ - Israel với Iran: "Cuộc xung đột đáng lẽ không nên xảy ra này không có lý do gì để tiếp tục".
Trên chuyến bay trở về Mỹ, ông Trump nói với các phóng viên rằng ông không "yêu cầu bất kỳ sự hỗ trợ nào" từ Trung Quốc về vấn đề Iran.
Mỹ và Israel phát động chiến dịch chống lại Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào Israel cũng như đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh. Iran cũng gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển dầu và năng lượng của thế giới, từ khi chiến sự bùng phát. Trong khi đó, Mỹ cũng áp phong tỏa với các cảng của Iran.
Lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan. Iran ngày 10/5 chuyển cho Pakistan phản hồi của họ đối với đề xuất hòa bình của Mỹ, trọng tâm là yêu cầu kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon. Iran muốn được bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh "quyền chủ quyền" của họ đối với eo biển Hormuz. Tổng thống Trump mô tả phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
Trưởng đoàn đàm phán Iran ngày 12/5 tuyên bố Mỹ phải chấp nhận kế hoạch hòa bình mới nhất của Tehran, nếu không sẽ đối mặt thất bại.
