Bộ Tư pháp Mỹ ngày 19/5 công bố thỏa thuận dàn xếp vụ kiện giữa Tổng thống Donald Trump cùng hai con trai với Sở Thuế vụ (IRS) hồi cuối tháng 1. Trong đơn kiện, gia đình ông Trump yêu cầu bồi thường 10 tỷ USD vì cho rằng IRS đã không ngăn chặn được việc một cựu nhà thầu làm rò rỉ hồ sơ thuế của họ cho truyền thông.
Theo thỏa thuận, nguyên đơn rút đơn kiện, còn Bộ Tư pháp Mỹ đồng ý lập quỹ “chống vũ khí hóa chính quyền” gần 1,8 tỷ USD để bồi thường cho những người cho rằng họ đã bị truy tố một cách bất công. Thỏa thuận còn có phụ lục nêu rõ IRS “bị cấm vĩnh viễn” kiểm toán hoặc điều tra hồ sơ thuế mà ông Trump, gia đình và doanh nghiệp nộp trước ngày 19/5.
Bộ Tư pháp Mỹ khẳng định đây chỉ là điều khoản mang tính thủ tục nhằm bảo đảm các bên không tiếp tục phát sinh tranh chấp sau dàn xếp. Tuy nhiên, cách giải thích đó khiến các chuyên gia thuế hoài nghi.
“Đây là biện pháp chưa từng có tiền lệ. Mọi người dân đều kỳ vọng hệ thống luật thuế và cơ chế thực thi được áp dụng công bằng với tất cả”, Daniel Werfel, cựu ủy viên IRS, nói với AP.
Các chuyên gia về thuế cho rằng thỏa thuận này có nhiều điểm “đi chệch khỏi thông lệ và pháp luật Mỹ”. IRS thường sẽ khép lại từng sự việc bằng thỏa thuận trực tiếp với người nộp thuế hoặc chuyển hồ sơ sang Bộ Tư pháp Mỹ. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy IRS đã thực hiện một trong hai bước này trong trường hợp của ông Trump.
Trong khi đó, điều khoản miễn trừ lại được đưa vào một vụ kiện dân sự, không phải án thuế. Cơ chế miễn trừ lại có phạm vi rất rộng và không phải do IRS đưa ra.
“Phụ lục này dường như đặt Tổng thống, doanh nghiệp và gia đình ông ấy đứng trên luật thuế”, Brandon DeBot, giám đốc chính sách tại Trung tâm Luật Thuế Đại học New York, cho biết. Theo ông, Bộ Tư pháp Mỹ không có thẩm quyền tự trao “những biện pháp bảo vệ đặc biệt” như vậy và họ đang tạo ra tiền lệ nguy hiểm.
Nghị sĩ Ron Wyden, thành viên Dân chủ hàng đầu tại Ủy ban Tài chính Thượng viện, cho rằng thỏa thuận dàn xếp “phạm luật liên bang rõ ràng”.
“Đảng Dân chủ sẽ đấu tranh với mọi khía cạnh của thỏa thuận mang tính tư lợi này. Bất kể kết quả ra sao, các chính quyền tương lai và lãnh đạo IRS nên xem chỉ đạo bất hợp pháp này là hoàn toàn vô hiệu”, ông Wyden nói.
Sau bê bối Watergate những năm 1970, Mỹ ban hành các quy định nhằm bảo vệ tính độc lập của IRS trước áp lực chính trị. Theo đó, các quan chức hành pháp không được can thiệp vào hoạt động kiểm toán của cơ quan thuế, ngoại trừ một số ngoại lệ dành cho Bộ trưởng Tư pháp.
Phụ lục thỏa thuận lần này được ký bởi quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, cựu luật sư riêng của ông Trump. Do đó, chính quyền Tổng thống Trump có thể lập luận rằng họ vẫn tuân thủ quy định pháp luật.
Tuy nhiên, sự việc vẫn tạo ra hình ảnh chưa từng có trên chính trường Mỹ, BBC bình luận. Ông Trump trở thành tổng thống đầu tiên kiện chính phủ do chính ông lãnh đạo, rồi đạt được thỏa thuận giúp chấm dứt những cuộc rà soát thuế nhằm vào bản thân.
Truyền thông Mỹ năm 2024 đưa tin cuộc kiểm toán của IRS nhằm vào Tổng thống Trump xoay quanh nghi vấn ông đã dùng khoản thua lỗ trong một dự án bất động sản Chicago để khấu trừ thuế hai lần. Nếu vi phạm, ông Trump có thể phải nộp hơn 100 triệu USD tiền truy thu và tiền phạt.
Ông DeBot cho rằng Bộ Tư pháp Mỹ đang tìm cách “xóa sạch hồ sơ” cho ông Trump.
“Theo cách này, Tổng thống và các tổ chức liên quan đến ông ấy có thể không phải nộp số thuế đáng ra phải đóng”, ông DeBot nói. “Điều đó đang tạo ra một bộ quy tắc hoàn toàn khác dành cho Tổng thống so với những người nộp thuế bình thường”.
Hồ sơ thuế của ông Trump từ lâu đã là chủ đề gây tranh cãi. Trong nhiều thập kỷ, các ứng viên và tổng thống Mỹ thường tự nguyện công khai hồ sơ thuế để chứng minh tính minh bạch tài chính. Ông Trump là tổng thống đầu tiên thời hiện đại từ chối thực hiện thông lệ đó.
Tổng thống Trump nhiều lần giải thích rằng mình không thể công bố hồ sơ vì đang bị IRS kiểm toán, trong khi luật Mỹ không cấm ông làm vậy.
Quỹ “chống vũ khí hóa chính quyền” trị giá 1,776 tỷ USD cũng đang tạo ra tranh cãi về cách sử dụng tiền thuế của người dân Mỹ. Khoản tiền này được lấy từ quỹ liên bang do quốc hội dành để giải quyết các khiếu nại pháp lý nhằm vào chính phủ Mỹ. Con số 1,776 tỷ USD được giải thích là gợi nhắc năm 1776, thời điểm Mỹ giành độc lập.
Tuy nhiên, thay vì do tòa án hoặc quốc hội trực tiếp giám sát, quỹ sẽ do một ủy ban 5 người quản lý, trong đó ông Blanche được quyền chỉ định 4 thành viên. Ủy ban này sẽ quyết định ai đủ điều kiện nhận bồi thường nếu chứng minh họ từng bị chính phủ “nhắm mục tiêu với lý do chính trị, cá nhân hoặc ý thức hệ”.
Phe Dân chủ coi đây là “quỹ đen”, nguy cơ bị sử dụng để hỗ trợ các đồng minh của ông Trump hoặc những người tham gia vụ bạo loạn Đồi Capitol năm 2021. Một số nghị sĩ Cộng hòa cũng bày tỏ hoài nghi về quy mô và cơ chế hoạt động của quỹ.
“Việc trao cho nhánh hành pháp quyền phân phối lượng tiền thuế lớn với ít ràng buộc như vậy rất dễ dẫn tới lạm dụng và tham nhũng”, Rupa Bhattacharyya, cựu quan chức Bộ Tư pháp từng giám sát quỹ bồi thường cho nạn nhân vụ khủng bố 11/9, nói với Reuters.
Những trở ngại pháp lý đầu tiên đã xuất hiện. Các tòa án liên bang ở thủ đô Washington và bang Virginia bắt đầu tiếp nhận đơn kiện cho rằng quỹ bồi thường vi hiến và vi phạm đạo luật tự do thông tin. Một số chuyên gia luật cho rằng cơ chế miễn trừ thuế dành cho ông Trump cũng sẽ bị thách thức tại tòa án.
“Việc trao quyền miễn trừ diện rộng như trong thỏa thuận lần này đã vượt quá thẩm quyền thực tế của Bộ Tư pháp Mỹ”, ông DeBot nói.
"Tôi phải bắt đầu với thông tin về thảm kịch mà các bạn có thể đã biết ở Lugansk. Quân đội Ukraine đêm qua tập kích một ký túc xá sinh viên của trường cao đẳng nghề Starobelsk", Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trên truyền hình ngày 22/5, thêm rằng ông đã chỉ đạo quân đội Nga chuẩn bị phương án đáp trả.
Lãnh đạo Nga cho biết sự việc khiến 6 người thiệt mạng, 39 người bị thương và 15 người mất tích. Lực lượng khẩn cấp đang tìm kiếm nạn nhân trong đống đổ nát.
"Không có cơ sở quân sự, cơ quan đặc nhiệm hay đơn vị liên quan nào ở gần khu ký túc xá. Đây không phải là vụ tấn công ngoài ý muốn. Cuộc tập kích diễn ra theo ba đợt, với 16 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào cùng một địa điểm", Tổng thống Putin cho hay.
Starobelsk nằm cách tiền tuyến khoảng 65 km. Lực lượng Nga kiểm soát thị trấn này hồi năm 2022, không lâu sau khi phát động chiến dịch đặc biệt tại Ukraine.
Ủy ban Điều tra Nga cáo buộc quân đội Ukraine đã phóng nhiều UAV vào công trình, khiến ba tầng trên cùng của tòa nhà 5 tầng bị phá hủy nặng nề.
"Đây là tội ác kinh hoàng. Một cuộc tấn công nhằm vào cơ sở giáo dục, nơi có trẻ em và thanh niên", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên. Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố những người chịu trách nhiệm sẽ phải đối mặt với "sự trừng phạt nghiêm khắc và không thể tránh khỏi".
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sẽ họp khẩn vào cuối ngày 22/5 (sáng nay giờ Hà Nội) để thảo luận về sự việc.
Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine bác bỏ cáo buộc của Nga, tuyên bố đã tập kích "một sở chỉ huy của Rubikon" gần thị trấn Starobelsk, đề cập đơn vị vận hành thiết bị không người lái tinh nhuệ thuộc Bộ Quốc phòng Nga. Cơ quan này chỉ trích truyền thông Nga "lan truyền thông tin mang tính thao túng về các cuộc tấn công được cho là nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự do quân đội Ukraine thực hiện".
Hơn 99% diện tích Lugansk trên thực tế đang do lực lượng Nga kiểm soát, ngoại trừ một phần nhỏ ở phía tây còn đang giằng co. Các nhóm theo dõi chiến sự nhận định một số khu vực tại Lugansk vẫn thuộc vùng xám, khu vực đang giao tranh và không thực sự nghiêng về bên nào.
Điện Kremlin thời gian qua giữ nguyên yêu cầu Ukraine rút toàn bộ lực lượng khỏi phần còn lại của vùng Donbass, gồm tỉnh Donetsk và Lugansk, để chấm dứt "giai đoạn nóng" của xung đột. Moskva cho rằng triển vọng giải quyết các vấn đề ngoại giao, bao gồm chấm dứt chiến sự, sẽ rộng mở hơn nếu Kiev đưa ra quyết định rút quân.
Ukraine nhiều lần bác bỏ yêu cầu này, khẳng định lãnh thổ là vấn đề không thể nhượng bộ.
UBND tỉnh Quảng Trị cùng Hải quân và Lục quân Mỹ tối 22/6 khai mạc Chương trình Đối tác Thái Bình Dương - Bạn bè Thái Bình Dương 2026 (PP-PF26) tại phường Đồng Hới.
Trong chương trình kéo dài từ ngày 22/6 đến 7/7, khoảng 270 binh sĩ Mỹ, gồm quân nhân tại ngũ, lực lượng dự bị và thành viên Không quân Vệ binh Quốc gia Oregon sẽ làm việc trực tiếp cùng các đối tác Việt Nam, cũng như lực lượng đối tác đến từ quân đội Canada và Đức.
Lực lượng đa quốc gia sẽ cùng nhau triển khai hơn 20 hoạt động hợp tác quân sự - quân sự và quân sự - dân sự theo bốn lĩnh vực trọng tâm, gồm xây dựng, y tế, quản lý ứng phó thảm họa và giao lưu với nước chủ nhà.
Chương trình Đối tác Thái Bình Dương do Hải quân Mỹ chủ trì là chương trình hỗ trợ nhân đạo và nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó thảm họa đa quốc gia thường niên lớn nhất tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Trong khi đó, Bạn bè Thái Bình Dương là chương trình huấn luyện, hỗ trợ nhân đạo đa quốc gia do Lục quân Mỹ chủ trì, được khởi xướng từ năm 2025, với các hoạt động liên quan đến hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai (HADR) trong các lĩnh vực công binh, y tế và quản lý thảm họa.
PP-PF26 là lần đầu tiên hai chương trình Đối tác Thái Bình Dương và Bạn bè Thái Bình Dương cùng được triển khai trong khuôn khổ hợp tác với Việt Nam.
"Hoạt động hợp tác của chúng ta tại Quảng Trị mang ý nghĩa đặc biệt vì từ lâu Quảng Trị đã đóng vai trò trọng tâm trong các nỗ lực hòa giải và xử lý các vấn đề chiến tranh để lại", Đại biện lâm thời phái đoàn ngoại giao Mỹ John McIntyre phát biểu tại lễ khai mạc.
Ông McIntyre cho hay các công việc như xử lý bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh, hỗ trợ người khuyết tật và nâng cao năng lực cộng đồng đã tạo nền tảng cho mối quan hệ hợp tác quốc phòng và an ninh Việt - Mỹ như hiện nay.
Ông Hoàng Nam, Phó chủ tịch tỉnh Quảng Trị, cho rằng từ những nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh và các hoạt động nhân đạo ban đầu, Việt - Mỹ đến nay đã xây dựng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên nền tảng tin cậy, tôn trọng lẫn nhau và cùng hướng tới hòa bình, thịnh vượng.
Theo ông Nam, PP-PF26 là biểu tượng cho tinh thần sẻ chia, hợp tác và trách nhiệm đối với cộng đồng trong hợp tác Việt - Mỹ. "Chương trình mang đến những hoạt động thiết thực về y tế, giáo dục, ứng phó thiên tai và phát triển, góp phần kết nối con người, tăng cường hiểu biết và củng cố tình hữu nghị giữa các quốc gia", ông nói.
Tại sự kiện, quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao nhắc lại thời điểm chương trình Đối tác Thái Bình Dương vào năm 2012 lần đầu đến TP Vinh, nơi các nhóm chuyên gia đa quốc gia đã thực hiện khám chữa bệnh, phẫu thuật, chăm sóc thú y và nâng cấp nhiều cơ sở y tế địa phương.
Năm 2024, tại Quảng Ngãi, các thành viên tham gia chương trình tiếp tục phối hợp với chuyên gia Việt Nam để chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi chuyên môn và cải tạo trường học, phòng khám cùng nhiều công trình cộng đồng.
Theo ông Hùng Cao, giá trị của chương trình Đối tác Thái Bình Dương không chỉ được đo bằng số lượng dự án hay bệnh nhân được điều trị, mà nằm ở những mối quan hệ được xây dựng, kiến thức được chia sẻ và lòng tin hình thành giữa các đối tác trước khi thiên tai xảy ra.
"Là những người trong quân ngũ, chúng tôi thường nghĩ về khả năng sẵn sàng chiến đấu thông qua tàu thuyền, máy bay, hệ thống vũ khí và các chứng nhận huấn luyện", ông nói. "Nhưng chương trình Đối tác Thái Bình Dương nhắc nhở chúng ta rằng khả năng sẵn sàng còn bao gồm cả lòng tin".
Theo quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ, lòng tin giữa các quốc gia, các lực lượng quân đội, cộng đồng, con người với con người là nền tảng của công tác chuẩn bị ứng phó thảm họa.
"Khi thảm họa xảy ra, chúng ta không có thời gian để làm quen với nhau. Chúng ta không có thời gian để xây dựng các mối quan hệ từ đầu. Chúng ta phải biết cách làm việc cùng nhau từ trước đó. Và đó chính là điều mà chương trình Đối tác Thái Bình Dương mang lại", ông nói.
Ông Hùng Cao cho rằng chương trình tạo ra cơ hội để các bên học hỏi lẫn nhau, hình thành thói quen hợp tác lâu dài và chuẩn bị tốt hơn trước các cuộc khủng hoảng trong tương lai, bởi an ninh sẽ vững mạnh nhất khi được xây dựng trên nền tảng năng lực song hành cùng hợp tác.
"Tương lai của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ không được định hình bởi bất kỳ quốc gia nào hành động đơn lẻ. Tương lai đó sẽ được định hình bởi các quốc gia hợp tác với nhau, được gắn kết bởi những giá trị chung, sự tôn trọng lẫn nhau và cam kết chung đối với một khu vực an toàn và thịnh vượng", ông nhấn mạnh.
