Tổng thống Putin ký luật điều quân đội hỗ trợ công dân bị bắt ở nước ngoài

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn Châu Âu (ECMWF) ngày 29.4 công bố báo cáo về tình hình khí hậu châu Âu năm 2025, theo đó chỉ ra đây là châu lục có tốc độ nóng lên nhanh nhất thế giới.

Đài Euronews dẫn dữ liệu từ báo cáo cho thấy ít nhất 95% diện tích lục địa châu Âu trong năm 2025 ghi nhận mức nhiệt cao hơn mức trung bình.

Trong năm ngoái, châu Âu đã ghi nhận hàng loạt kỷ lục nhiệt độ khắc nghiệt. Nhiệt độ tại khu vực Vòng Bắc Cực đạt 30 độ C. Tại Tây Ban Nha, nhiều vùng nước này trải qua 50 ngày nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ cảm nhận lên đến 32 độ C hoặc cao hơn.

Cũng trong năm 2025, Thổ Nhĩ Kỳ lần đầu tiên ghi nhận nhiệt độ 50 độ C, trong khi 85% diện tích Hy Lạp đối mặt với mức nhiệt trên dưới 40 độ C. Các nước Bắc Âu gồm Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan đã hứng chịu đợt nắng nóng tồi tệ nhất kéo dài 21 ngày vào tháng 7.2025, với mức nhiệt lên tới 34,9 độ C. Anh, Na Uy và Iceland đã trải qua năm nóng nhất trong lịch sử.

Báo cáo chỉ ra châu Âu đang nóng lên nhanh hơn hai lần so với mức trung bình toàn cầu. Nhiệt độ tại châu lục này đã tăng khoảng 2,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Một trong những nguyên nhân khiến nhiệt độ khu vực Vòng Bắc Cực gần châu Âu tăng đến từ thay đổi trong "hiệu ứng phản xạ ánh sáng" (albedo feedback). Cụ thể, khi băng tuyết ở Bắc Cực tan, lượng ánh sáng mặt trời phản chiếu từ bề mặt trái đất giảm đi, trong khi các vùng tối sẽ hấp thụ nhiều nhiệt hơn và đẩy nhanh quá trình tan băng.

Ngoài ra, việc châu Âu siết chặt kiểm soát khí thải một mặt đã giúp giảm ô nhiễm không khí, thế nhưng mặt khác nó cũng vô tình làm giảm sản sinh những đám mây tầng thấp do lớp hạt mịn sol khí (aerosol) tạo ra, vốn được xem là một lớp “rào chắn” hấp thụ ánh sáng mặt trời và có tác dụng làm mát bề mặt.

Theo Al Jazeera, hậu quả của tình trạng nóng lên ở châu Âu đang tàn phá hệ sinh thái. Nắng nóng và khô hạn đã gây ra các trận cháy rừng thiêu rụi hơn 1 triệu ha đất - tương đương diện tích Cyprus. Hạn hán còn khiến 70% các con sông có lưu lượng nước dưới mức trung bình, đe dọa an ninh nguồn nước.

Bà Samantha Burgess, trưởng nhóm chiến lược khí hậu tại ECMWF, nhận định: “Tốc độ biến đổi khí hậu đòi hỏi hành động khẩn cấp hơn. Bằng chứng đã quá rõ ràng rằng biến đổi khí hậu không phải là mối đe dọa trong tương lai, đó là thực trạng của chúng ta”.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo tờ Guardian ngày 8-5, Tòa án Old Bailey ở London kết luận Chi Leung "Peter" Wai (38 tuổi) và Chung Biu Yuen (65 tuổi) phạm tội hỗ trợ cơ quan tình báo nước ngoài theo Luật An ninh quốc gia của Anh.

Bộ trưởng Nội vụ Anh Dan Jarvis cho biết các hoạt động mà hai người này thực hiện "thay mặt Trung Quốc" là hoàn toàn không thể chấp nhận trên lãnh thổ Anh.

Ông nhấn mạnh Bộ Ngoại giao Anh sẽ triệu tập đại sứ Trung Quốc nhằm truyền đạt rõ rằng London sẽ không dung thứ cho các hoạt động đe dọa an ninh và an toàn của người dân tại Anh.

Đáp lại, Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho biết Bắc Kinh đã gửi công hàm phản đối tới Chính phủ Anh và sẽ thực hiện "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ lợi ích của mình.

Người phát ngôn đại sứ quán cáo buộc đây là "động thái mang động cơ chính trị", cho rằng phía Anh "lạm dụng pháp luật và thao túng quy trình tư pháp".

"Mục đích duy nhất của việc này là tiếp tay cho các phần tử chống Trung Quốc đang ẩn náu tại Anh và tìm cách gây bất ổn cho Hong Kong, đồng thời bôi nhọ Chính phủ Trung Quốc và chính quyền đặc khu hành chính Hong Kong", phía Bắc Kinh tuyên bố.

Theo hồ sơ vụ án, Wai từng làm việc cho lực lượng Biên phòng Anh tại sân bay Heathrow, đồng thời là cảnh sát tình nguyện của lực lượng City of London. Ông cũng từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh.

Trong khi đó, Yuen là cựu Giám đốc cảnh sát Hong Kong và giữ vị trí quản lý cấp cao tại Văn phòng Kinh tế và Thương mại Hong Kong (HKETO) ở London - cơ quan đại diện cho chính quyền Hong Kong tại Anh.

Tòa án cho biết Wai đã thu thập thông tin tình báo theo chỉ đạo của Yuen, với mục tiêu chủ yếu là những nhà hoạt động dân chủ Hong Kong lưu vong tại Anh sau các đợt trấn áp của chính quyền Hong Kong và Trung Quốc.

Một trong những mục tiêu nổi bật là Nathan Law - cựu lãnh đạo phong trào biểu tình sinh viên Hong Kong hiện sống tại London.

Các tin nhắn trong điện thoại của Yuen cho thấy hoạt động theo dõi Nathan Law đã bắt đầu từ năm 2021. Công tố viên cho biết nhóm này còn nhắm đến các chính trị gia Anh, bao gồm cựu Bộ trưởng Đảng Bảo thủ Iain Duncan Smith và nữ nghị sĩ Helena Kennedy.

Theo cáo buộc, hai bị cáo đã tiến hành các hoạt động theo dõi, chụp ảnh, thu thập thông tin và sử dụng nhiều thủ đoạn lừa dối để tiếp cận mục tiêu. Một nhân chứng tại phiên tòa cho biết Wai từng đe dọa bắt giữ ông ngay tại London vì phản đối một nhà ngoại giao Hong Kong.

Hoạt động của nhóm bị phanh phui sau khi cảnh sát Anh ngăn chặn vụ bắt cóc Monica Kwong - một phụ nữ Hong Kong đang sống tại Yorkshire (Anh) - vào tháng 5-2024. Cảnh sát cho biết nhóm nghi phạm từng giả làm thợ điện để tìm cách tiếp cận căn hộ của Kwong trước khi bị bắt giữ.

Ngoài tội danh hỗ trợ tình báo nước ngoài, Wai còn bị kết tội lạm dụng chức vụ công vì truy cập trái phép cơ sở dữ liệu của Bộ Nội vụ Anh nhằm tìm kiếm thông tin về những người mà giới chức Hong Kong quan tâm.

Hai bị cáo đã bị tạm giam chờ tuyên án, với ngày 15-5 sẽ ấn định thời điểm tuyên án chính thức.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Sau khi cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua không mang lại thỏa thuận với Iran, hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ 14h ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội) theo lệnh của Tổng thống Donald Trump.

Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị giám sát hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, cho hay lực lượng của họ sẽ chặn các tàu hàng đến hoặc đi từ các cảng của Iran.

Những tàu đến hoặc đi từ cảng của những nước khác sẽ được phép đi qua eo biển, tuyến huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Iran đã phong tỏa tuyến đường biển này để đáp trả chiến dịch tập kích mà Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2. Gần đây, Tehran tuyên bố thu phí với các tàu đi qua eo biển.

"Tôi đã chỉ thị cho hải quân tìm kiếm và ngăn chặn mọi con tàu tại vùng biển quốc tế đã trả phí lưu thông cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp mà có thể lưu thông an toàn trên biển cả", Tổng thống Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social tối 12/4, khi ông thông báo về lệnh phong tỏa.

Ông thêm rằng Mỹ cũng sẽ bắt đầu rà phá thủy lôi đã được rải ở eo biển, đồng thời cảnh báo về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tìm cách sử dụng xuồng tấn công nhanh cản trở lực lượng Mỹ.

"Bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.

Lệnh phong tỏa được thực thi thế nào

Tài liệu năm 2022 của Hải quân Mỹ về quy tắc tác chiến trên biển định nghĩa phong tỏa là "hoạt động của bên tham chiến nhằm ngăn chặn tàu thuyền, máy bay của mọi quốc gia, gồm cả đối phương và nước trung lập, ra vào cảng biển, sân bay hoặc khu vực ven biển thuộc sở hữu hay kiểm soát của một quốc gia đối địch".

Theo thông báo của CENTCOM mà BBC xem được, lệnh phong tỏa sẽ bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, "bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", đồng thời áp dụng cho tất cả tàu thuyền dù mang cờ nước nào ra vào cảng của Iran.

Trước khi lệnh phong tỏa bắt đầu, Mỹ cho phép các tàu trung lập có "thời gian ân hạn" để rời khỏi các cảng của Iran. Sau thời điểm đó, bất kỳ con tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực phong tỏa sẽ bị ngăn chặn, chuyển hướng hoặc bắt giữ.

CENTCOM cho hay sẽ cho phép các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu đi qua eo biển sau khi được kiểm tra.

John Ismay, cựu sĩ quan hải quân Mỹ và hiện là nhà bình luận của NY Times, cho hay các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở vịnh Oman có thể sử dụng hệ thống radar hiện đại của mình để giám sát các cảng của Iran, theo dõi tàu thuyền ra vào khu vực.

Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Mỹ phải triển khai lượng lớn tàu chiến trong khu vực để giám sát toàn bộ đường bờ biển phía nam của Iran. Những chiến hạm này khi hoạt động gần bờ biển có nguy cơ nằm trong tầm bắn của các loại tên lửa chống hạm và máy bay không người lái Iran, theo Lara Seligman, nhà phân tích của WSJ.

CENTCOM có thể giảm thiểu rủi ro bằng cách bố trí một nhóm tàu khu trục ở hai đầu eo biển Hormuz nhằm kiểm soát tàu bè qua lại, đồng thời sử dụng máy bay không người lái để liên tục theo dõi, giám sát các cảng của Iran, theo Ismay.

Theo phó đô đốc Kevin Donegan, người từng lãnh đạo các lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, Washington có thể theo dõi lộ trình của tàu thương mại bằng vệ tinh giám sát, radar quân sự và dữ liệu nguồn mở khi chúng rời vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz. Các quốc gia vùng Vịnh sở hữu máy bay không người lái và nền tảng giám sát hiện đại cũng có thể hỗ trợ nỗ lực này.

WSJ dẫn nguồn tin một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay CENTCOM đã khởi động chiến dịch phong tỏa bằng cách triển khai hơn 15 tàu chiến tới khu vực.

Khi một con tàu được xác định là "mục tiêu nghi vấn", tàu khu trục Mỹ sẽ được điều đến để ngăn chặn và kiểm tra. Khi tiếp cận với tàu mục tiêu, khu trục hạm Mỹ sẽ thiết lập liên lạc qua sóng vô tuyến VHF, tiến hành chất vấn theo quy trình. Họ sẽ yêu cầu tàu cung cấp các thông tin như điểm đến, cảng ghé gần nhất, loại hàng hóa đang chở và số lượng thuyền viên trên tàu.

Tàu chiến sau đó có thể yêu cầu con tàu chấp nhận cho một nhóm binh sĩ Mỹ lên tàu kiểm tra. Trong điều kiện lý tưởng, con tàu sẽ trả lời và chấp thuận yêu cầu bằng cách điều chỉnh hướng đi, tốc độ và thả thang dây để các binh sĩ Mỹ có thể tiếp cận an toàn, dễ dàng hơn.

Trong trường hợp con tàu phớt lờ các thông điệp của tàu chiến Mỹ và tìm cách bỏ chạy, tàu chiến Mỹ có thể triển khai xuồng cao tốc để tiếp cận. Binh sĩ sẽ sử dụng sào nối dài để móc, cố định thang dây vào mạn tàu rồi leo lên. Tuy nhiên, nhiệm vụ này trở nên phức tạp và nguy hiểm trong điều kiện biển động, vào ban đêm, hoặc khi tàu mục tiêu liên tục cơ động để né tránh.

Lựa chọn tốt nhất khi đó là triển khai trực thăng để lính Mỹ đu dây đổ bộ xuống tàu. Nếu có sẵn trực thăng và đội kiểm tra đã được huấn luyện bài bản, phương pháp này sẽ an toàn và nhanh chóng hơn nhiều so với việc cố gắng móc thang và leo lên tàu từ xuồng máy.

Theo quan chức CENTCOM, hải quân Mỹ có hỏa lực đáng kể trong khu vực để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa, bao gồm một tàu sân bay, nhiều tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một tàu đổ bộ tấn công và một số tàu chiến khác. Hầu hết các tàu này có khả năng triển khai trực thăng hỗ trợ hoạt động đổ bộ lên tàu kiểm tra. Mỹ cũng có thể đưa các đội kiểm tra từ đất liền lên tàu bằng trực thăng từ các quốc gia giáp vịnh Ba Tư.

Phó đô đốc John Miller, cựu tư lệnh hải quân thuộc CENTCOM, cho hay có khả năng các tàu treo cờ Iran sẽ cố gắng vượt qua eo biển và được xuồng cao tốc của IRGC bảo vệ trong quá trình này.

Trong trường hợp đó, Mỹ có thể tiến hành các cuộc không kích chính xác nhằm vào những xuồng này. Quân đội Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích như vậy nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.

Các cựu quan chức Mỹ cho hay khi đã đổ bộ lên tàu hàng và nắm quyền kiểm soát, lực lượng Mỹ có thể cần một thuyền trưởng và thủy thủ đoàn để điều khiển tàu nếu thủy thủ đoàn hiện tại không tuân thủ. Mỹ cũng sẽ cần một nơi để đưa tàu bị bắt vào neo đậu.

Kinh nghiệm của hải quân Mỹ

Sau Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Liên Hợp Quốc từng thiết lập hệ thống cho phép Iraq xuất khẩu dầu với điều kiện lợi nhuận phục vụ người dân, thường được gọi là chương trình "đổi dầu lấy lương thực".

Tàu chiến của hải quân Mỹ khi đó thường xuyên kiểm tra các tàu bị nghi đưa dầu Iraq ra khỏi Vịnh Ba Tư trái phép, trước khi tổng thống Mỹ George W. Bush ra lệnh tấn công Iraq vào năm 2003. Đại đa số cuộc kiểm tra đều diễn ra với sự hợp tác từ các tàu dầu.

Sau khi lính Mỹ bắt một con tàu bị phát hiện buôn lậu dầu Iraq, nhóm nhỏ thủy thủ Mỹ sẽ được giao điều khiển tàu đó đến khu vực tạm giữ được đặt mật danh như Fenway hay Comiskey. Cuối cùng, những con tàu này sẽ được đưa đến một cảng ở vịnh, nơi nước sở tại sẽ bán dầu để thanh toán chi phí cho việc kiểm soát tàu cùng thủy thủ đoàn. Tàu sau đó được bán đấu giá và không hiếm trường hợp lại được chính công ty mẹ từng sở hữu con tàu mua lại.

WSJ dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay mục tiêu của Tổng thống Donald Trump khi áp lệnh phong tỏa là gây thêm áp lực kinh tế lên Iran bằng cách cắt đứt một trong những dòng doanh thu còn lại của nước này.

"Iran sẽ không còn hoạt động kinh doanh nào và chúng tôi sẽ duy trì tình trạng đó", ông Trump nói tại Nhà Trắng ngày 13/4.

Mỹ hy vọng việc siết chặt kinh tế đối với chính quyền Iran sẽ buộc họ phải quay lại bàn đàm phán để tìm kiếm một giải pháp chính trị cho xung đột hiện tại. "Nếu không có nguồn thu nhập, tôi nghĩ chính quyền Iran sẽ rất khó để tiếp tục nắm giữ quyền lực", phó đô đốc Miller nói.

Nguy cơ Iran trả đũa

Shelby Holliday, nhà phân tích của WSJ, cho hay Mỹ không thực hiện chiến dịch phong tỏa như vậy từ đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng là vì hoạt động này vừa tiêu tốn nhiều nguồn lực vừa tiềm ẩn rủi ro cho các binh sĩ Mỹ.

Eo biển Hormuz hẹp và nằm sát đường bờ biển của Iran, bất kỳ hoạt động nào qua khu vực đều có thể bị đe dọa bởi thủy lôi, máy bay không người lái và xuồng tấn công của Iran.

Giới chức Mỹ cũng lo ngại Iran có khả năng đáp trả bằng cách bắt tàu chở dầu từ đối tác của Mỹ hoặc rải thủy lôi ở eo biển. Những động thái này sẽ khiến giá dầu tăng mạnh.

Mối lo ngại này vẫn hiện hữu. Quân đội Iran đã bị suy yếu đáng kể, nhưng vẫn giữ được hỏa lực đáng gờm để đe dọa bất kỳ con tàu nào cố gắng phong tỏa eo biển, theo nhà phân tích Holliday.

Iran được cho là vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa hành trình. WSJ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC, tương đương 1.800-3.000 chiếc, vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố việc Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz là "bất hợp pháp và là ví dụ về hành vi cướp biển". Lực lượng này đe dọa sẽ tấn công các cảng ven vịnh Ba Tư và biển Arab nếu an ninh của các cảng Iran bị đe dọa.

"Nếu Iran nổ súng vào tàu Mỹ đang thực hiện lệnh phong tỏa, hoặc nếu lực lượng Mỹ và IRGC xảy ra đấu súng trên một tàu chở dầu, điều đó có thể làm leo thang căng thẳng", Holliday cho hay.

Nhà phân tích của WSJ thêm rằng điều này sẽ tiềm ẩn nguy cơ ông Trump quyết định nối lại chiến dịch tập kích vào Iran, động thái mà ông đã thảo luận với các cố vấn hàng đầu gần đây.

Nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner nói với CBS rằng lệnh phong tỏa là giải pháp cho tình hình. Tuy nhiên, thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, thành viên cấp cao của Ủy ban Tình báo Thượng viện, hoài nghi và nói rằng "tôi không hiểu làm thế nào việc phong tỏa eo biển lại có thể giúp thúc đẩy Iran mở cửa nó".

Tin Gốc: Vnexpress