Cuộc gặp hôm 11.4 nhằm giải quyết xung đột Mỹ – Iran đánh dấu lần tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa quan chức hai nước trong hơn một thập niên, đồng thời là cuộc đối thoại cấp cao nhất kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979 tại Iran.
Bên trong khách sạn sang trọng Serena ở Islamabad, các cuộc thảo luận được bố trí tại hai khu riêng biệt và một khu chung, lần lượt dành cho phái đoàn Mỹ, phái đoàn Iran và các phiên họp ba bên có sự tham gia của phía trung gian Pakistan, Reuters hôm 14.4 dẫn lời nguồn thạo tin.
Trong những vấn đề then chốt trên bàn đàm phán có eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran cùng các lệnh trừng phạt quốc tế.
Cuộc đàm phán kéo dài hơn 20 giờ, và nhân viên khách sạn phải ăn, ngủ và làm việc liên tục trong suốt thời gian đàm phán diễn ra. Những nhân viên này được kiểm tra lý lịch trước khi nhận nhiệm vụ.
Khi cuộc thảo luận chuyển sang những điều khoản về đảm bảo, bao gồm cam kết không tấn công và dỡ bỏ trừng phạt, Ngoại trưởng Abbas Araqchi trở nên gay gắt hơn so với giọng điệu bình thường vốn ôn hòa.
Hai nguồn tin Iran dẫn lời ông Araqchi chất vấn: “Làm sao chúng tôi có thể tin các ông khi trong cuộc họp tại Geneva (Thụy Sĩ) trước đó, các ông nói Mỹ sẽ không tấn công khi nỗ lực ngoại giao đang tiến hành?”
Mỹ và Israel đã phát động cuộc tấn công Iran chỉ hai ngày sau vòng đàm phán Geneva.
Có thời điểm cuộc họp diễn ra vô cùng căng thẳng, tiếng tranh cãi lớn vang ra ngoài phòng họp, và phía Pakistan buộc phải tạm dừng cuộc tranh luận bằng cách tuyên bố nghỉ giữa giờ và di chuyển hai bên về phòng riêng của họ.
Hai nguồn thạo tin tiết lộ điện thoại bị cấm trong phòng họp chính, buộc các đại biểu, bao gồm Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, phải ra ngoài trong giờ nghỉ để truyền đạt thông tin về nước.
“Có thời điểm giữa cuộc họp hy vọng về một bước đột phá và thỏa thuận giữa hai bên là rất lớn. Tuy nhiên, mọi thứ nhanh chóng thay đổi”, theo một nguồn tin từ chính phủ Pakistan.
Một nguồn tin khác cho hay hai bên đã “tiến rất gần” đến thỏa thuận, đạt khoảng “80% tiến trình”, trước khi vấp phải những quyết định không thể giải quyết ngay tại chỗ.
Hai nguồn tin từ quan chức cấp cao Iran cảm thấy bầu không khí là nặng nề và thiếu thiện chí, và cho biết thêm rằng dù Pakistan nỗ lực làm dịu tình hình, không bên nào cho thấy dấu hiệu sẵn sàng hành động để giảm căng thẳng.
Một nhà ngoại giao Trung Đông cho biết các cuộc trao đổi giữa phía trung gian và Mỹ vẫn tiếp diễn sau khi ông Vance rời Islamabad, trong khi một nguồn tin khác cho hay Pakistan tiếp tục đóng vai trò truyền thông điệp giữa Tehran và Washington.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif khẳng định: “Tôi muốn nói rằng mọi nỗ lực vẫn đang được triển khai để giải quyết các vấn đề”.
Dù còn nhiều trở ngại, cả hai bên đều có lý do để cân nhắc hạ nhiệt căng thẳng. Các cuộc không kích của Mỹ không nhận được nhiều ủng hộ trong nước và khó có thể làm lung lay hệ thống chính trị Iran.
Trong khi đó, việc Tehran siết chặt nguồn cung dầu mỏ thông qua hành động phong tỏa eo biển Hormuz đang gây tổn hại kinh tế toàn cầu và đẩy lạm phát tăng cao trước thềm bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot ngày 19/6 cho rằng sẽ không có sự ổn định trong khu vực trừ khi các cuộc hội đàm của Mỹ với Iran cũng giải quyết chương trình tên lửa hành trình của Iran và sự hỗ trợ của nước này dành cho các lực lượng ủy nhiệm.
“Điều kiện đổi lại cho những nhượng bộ lớn sẽ được yêu cầu từ phía Iran là việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, những lệnh trừng phạt đã được áp đặt tại Liên hợp quốc. Pháp là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, vì vậy giống như trường hợp của 10 năm trước, Pháp sẽ phải đưa ra sự chấp thuận của mình thì các lệnh trừng phạt mới được dỡ bỏ”, ông nói.
“Mục tiêu của chúng tôi là giành được những nhượng bộ lớn từ chính quyền Iran, một sự thay đổi căn bản trong lập trường. Và chúng tôi sẽ có tiếng nói của mình, bởi vì với tư cách là một thành viên của Hội đồng Bảo an, điều này chắc chắn sẽ gắn liền với việc giải quyết cuộc khủng hoảng này”, ông Barrot nói.
Pháp là quốc gia nắm giữ quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Pháp cũng là một trong các quốc gia chủ chốt ký kết thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Thỏa thuận này (JCPOA) thực chất được đàm phán và ký kết bởi nhóm P5+1 (5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc) và Đức.
Những bình luận trên được đưa ra không lâu sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột. Hai bên đã ký kết một Bản ghi nhớ hiểu biết và cho phép tiếp tục đàm phán trong vòng 60 ngày để thảo luận các vấn đề còn tồn đọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Tehran. Một thỏa thuận cuối cùng phải được Hội đồng Bảo an thông qua.
Các cường quốc châu Âu lo ngại rằng một đội ngũ đàm phán thiếu kinh nghiệm của Mỹ có thể thất bại trong việc đảm bảo một thỏa thuận hạt nhân vững chắc hoặc không giải quyết được chương trình tên lửa hành trình của Iran trong giai đoạn tiếp theo, dẫn đến nguy cơ xảy ra bế tắc kéo dài. Pháp, Anh và Đức muốn có một vai trò trong việc định hình các cuộc hội đàm sắp tới sau khi bị gạt ra ngoài lề trong những tháng gần đây.
Ba quốc gia này lần đầu tiên can dự với Iran về chương trình hạt nhân của nước này vào năm 2003 và sau đó đã làm việc với chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama để đạt được một thỏa thuận vào năm 2015 nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần chỉ trích thỏa thuận đó, thỏa thuận mà ông đã rút Mỹ ra khỏi trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình.
Ukraine đã phát triển UAV đánh chặn cất cánh thẳng đứng hoàn toàn tự động đầu tiên trên thế giới mang tên LITAVR. Theo tuyên bố của nhà phát triển F-Drones, hệ thống này có khả năng tự cất cánh, truy đuổi và hạ mục tiêu trên không mà không cần người điều khiển trong suốt quá trình bay.
Công ty F-Drones của Ukraine đã phát triển một hệ thống phòng không riêng, kết hợp UAV LITAVR với phần mềm chuyên dụng 3D LARAG. Phần mềm này cho phép theo dõi toàn bộ quá trình tiêu diệt mục tiêu theo thời gian thực thông qua hình ảnh trực quan 2D và 3D.
Để bắt đầu hoạt động, hệ thống chỉ cần tọa độ của mục tiêu. Dữ liệu này có thể được nhận từ bất kỳ loại radar nào thông qua giao diện đa giao thức do chính F-Drones phát triển.
Sau khi nhận được tọa độ mục tiêu, UAV sẽ hoạt động theo quy trình sau: tự động cất cánh và bay vào quỹ đạo đã định; tự động truy đuổi mục tiêu trên không; tự động khóa mục tiêu. Khi còn cách mục tiêu vài trăm m, UAV sẽ giảm tốc độ, bám theo mục tiêu và chờ lệnh cuối cùng.
Mặc dù hoàn toàn tự động trong quá trình bay, hệ thống vẫn vận hành theo nguyên tắc rằng quyết định cuối cùng về việc tiêu diệt mục tiêu luôn do con người đưa ra.
Vai trò của người điều khiển chỉ giới hạn ở hai thao tác: nhấn nút khởi động để cho phép UAV cất cánh; nhấn lệnh đánh chặn để phê duyệt việc tấn công mục tiêu.
Toàn bộ nhiệm vụ có thể được theo dõi và lệnh tiêu diệt mục tiêu có thể được ban hành từ bất kỳ nơi nào trên thế giới. Điều này được thực hiện nhờ hệ thống điều khiển từ xa của F-Drones, vốn đã được sử dụng để hỗ trợ các lực lượng Ukraine trên chiến trường trong thời gian dài.
UAV đánh chặn mới của Ukraine có các đặc tính sau: tầm hoạt động tối đa là 65km với trần bay trên 9km. Các nhà phát triển cho biết họ dự định sẽ sớm tiến hành thử nghiệm tác chiến thực tế đối với công nghệ này và bắt đầu tích hợp hệ thống vào các đơn vị quân đội Ukraine.
Các công ty quốc phòng Ukraine đang ngày càng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ thị giác máy tính vào các nền tảng không người lái. Điều này cho phép tạo ra những hệ thống có khả năng vượt qua hiệu quả các biện pháp tác chiến điện tử của đối phương.
