Đến bản Đội 11, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu vào những ngày này, các loại máy xúc hoạt động hết công suất dọn dẹp hiện trường, khung cảnh hoang tàn, đổ nát khắp nơi. Lực lượng chức năng, quân đội và các cơ quan đoàn thể đều đã có mặt để hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả sau trận lũ quét kinh hoàng.
Nhà cửa cùng những cánh đồng xanh mướt của người dân nay bị bùn đất, gỗ đá san phẳng, chẳng còn lại gì. Quanh năm bám nương rẫy, cày cuốc, họ không thể ngờ cơn lũ quét lại tàn khốc đến thế.
Ngồi thất thần trên ngôi nhà tạm ở vị trí cao nhất bản, đây cũng là nơi hiếm hoi còn nguyên vẹn cạnh dòng nước dữ, ông Lường Văn Nọi (54 tuổi) vẫn nhớ như in giây phút cơn lũ quét ập xuống ngôi làng vốn đang yên bình vào buổi sáng ngày 17.7.
Vợ chồng ông Nọi sống tại căn nhà tạm này để tiện chăn nuôi gà vịt. Ngay sát cạnh đó, ở vùng thấp hơn, là bản làng có ngôi nhà cấp 4 của người con trai út (sống cùng vợ và hai con nhỏ) và nhà của người con gái thứ hai.
“Sáng hôm ấy, vợ tôi phát hiện nước lớn tràn về bản. Bà ấy chạy từ sau nhà xuống gọi tôi thất thanh: ‘Nước đang đổ về nhiều quá!’. Tôi chạy ra xem thì thấy dòng nước đục ngầu đổ về ầm ầm dọc đường đi. Chỉ khoảng10 phút sau, cả bản làng đã trắng băng trong nước, lũ về nhanh đến mức không ai kịp trở tay”, ông Nọi bàng hoàng nhớ lại.
Đứng từ trên cao cách dòng lũ khoảng 40 mét, ông Nọi cố gọi lớn để cảnh báo dân làng nhưng tiếng người hoàn toàn bị “nuốt chửng” bởi tiếng gầm rú của dòng nước. Chỉ vài phút sau, áp lực của dòng nước xiết khiến hai vợ chồng sợ hãi, phải bỏ chạy lên ngọn đồi phía sau nhà tạm để lánh nạn.
Những căn nhà cấp 4 nhanh chóng bị cuốn trôi ngay dòng nước lũ đầu tiên. Ở những ngôi nhà cao tầng, bờ tường bị xé toạc nhưng kết cấu trụ vững, ông Nọi bất lực nhìn người dân trèo lên tầng hai, tiếng khóc than vang lên trong tuyệt vọng.
Khi nước mới dâng, con trai út của ông Nọi liền chạy xuống mấy nhà cuối dòng để hỗ trợ hàng xóm. Đến khi quay lại, nước đã dâng quá cao và chảy xiết, cắt đứt lối vào nhà.
“Trong nhà lúc ấy có 6 người, gồm vợ con nó và 3 bà cháu hàng xóm sang chơi, tất cả đều bị mắc kẹt. Thấy nguy cấp, con tôi đã liều mình cắt mái tôn để kéo từng người ra, đưa lên mái nhà rồi thả xuống cho người phía dưới đỡ. May mắn là thoát nạn an toàn. Đến 11 giờ trưa, nó được mọi người đưa vào viện cấp cứu”, ông Nọi chia sẻ.
Vẫn chưa hoàn hồn sau trận đại nạn, bà Bàng Thị Viên (56 tuổi, vợ ông Nọi) nghẹn ngào tâm sự: “Nhìn nước lũ đổ về như thác, tôi cứ sợ mình không còn cơ hội gặp lại con cháu nữa. Lúc ấy hai vợ chồng chỉ biết khóc nhìn bản làng bị cuốn trôi, bất lực hoàn toàn. Từ nhỏ đến giờ, tôi chưa từng thấy trận lũ nào khinh khủng đến thế”.
Mãi đến 10 giờ sáng ngày hôm sau, hai ông bà mới đến được bệnh viện để thăm con cháu. Anh con trai út của ông bà, người vừa trải qua ranh giới sinh tử để cứu 6 mạng người, đến nay vẫn chưa thể bình tĩnh để nói được lời nào.
Toàn bộ tài sản tích cóp của gia đình anh đều đã bị cơn lũ “nuốt chửng”. Đau xót hơn, hai vợ chồng vừa chắt chiu mua sắm vật liệu, dự định khởi công xây ngôi nhà mới, nhưng giờ đây ngay cả bộ quần áo lành lặn để mặc cũng không còn.
Cùng tâm trạng đứng giữa đống đổ nát tại bản Đội 11, bà Lò Thị Luyến cho biết bà lặn lội đến đây để thu gom đồ đạc giúp nhà chị gái, nhưng thực tế chẳng còn lại gì để dọn. Hôm xảy ra sự việc, nhà bà Luyến ở hướng đầu nguồn cách đó khoảng 1 km, nhưng vì lũ về quá nhanh và bất ngờ, bà hoàn toàn không kịp thông báo cho người thân ở hạ nguồn.
Sau cơn lũ, chị gái của bà đã được chính quyền địa phương bố trí chỗ ở tạm tại khu sơ tán tập trung. “Tôi mới chỉ nói chuyện với chị qua điện thoại. Chị khóc bảo mất trắng rồi, không kịp mang theo bất cứ thứ gì giá trị, ngoài bộ quần áo trên người”, bà Luyến xót xa nói.
Theo báo cáo mới nhất từ Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, trận lũ quét sáng ngày 17.7 xảy ra trên địa bàn xã Mường Than đã khiến 4 người tử vong và 4 người hiện đang mất tích. Các lực lượng chức năng vẫn đang tích cực triển khai công tác tìm kiếm cứu nạn và thực hiện các biện pháp khẩn cấp để hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định cuộc sống.
Tối 17.4, Vietlott thông báo kết quả quay số mở thưởng kỳ 01498 loại hình xổ số tự chọn Vietlott - xổ số Mega 6/45. Bộ số của giải độc đắc được quay tối nay là: 01 – 10 – 19 – 31 – 36 – 38.
Sau khi quay thưởng, loại hình xổ số này ghi nhận không có người trúng giải độc đắc nên tiền thưởng giải độc đắc cộng dồn đến 13.547.280.000 đồng.
Trong khi đó, hệ thống ghi nhận có 16 người trúng giải nhất trị giá 10 triệu đồng; có 884 người trúng giải nhì trị giá 300.000 đồng; có 14.914 người trúng giải ba trị giá 30.000 đồng.
Trước đó, tối 15.4, theo kết quả xổ số tự chọn Vietlott - xổ số Mega 6/45, có một người trúng giải độc đắc với số tiền lên đến 14.929.490.000 đồng. Ngay khi xác định có người trúng giải độc đắc, tiền thưởng của giải này trở về con số ban đầu là 12 tỉ đồng.
Chương trình Goût de France (Hương vị Pháp) được Bộ Ngoại giao Pháp tổ chức từ năm 2015 trên khắp thế giới để quảng bá về nghệ thuật ẩm thực của nước này. Năm nay, tiếp nối chuỗi sự kiện của Goût de France đã diễn ra ở nhiều quốc gia trong suốt tháng 4, Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM vừa tổ chức các buổi thực hành tại Dinh Tổng lãnh sự để khách tham dự có thể khám phá nghệ thuật ẩm thực Pháp một cách thực tế nhất.
Tổng lãnh sự Pháp Étienne Ranaivoson cho biết: "Với 102 triệu du khách trong năm 2025, Pháp tiếp tục khẳng định vị trí quốc gia thu hút nhiều khách du lịch nhất thế giới. Chúng tôi đã giữ vị trí này liên tục nhiều năm qua, và ẩm thực đã góp một phần quan trọng trong đó". Năm 2010, UNESCO đã xếp "bữa ăn kiểu Pháp" vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Sự nhìn nhận này không chỉ dành cho các món ăn, "mà còn cho toàn bộ các công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu; sự hài hòa giữa thức uống và món ăn; đến nghệ thuật bàn ăn, và các nguyên tắc khi phục vụ thực khách", theo ông Ranaivoson.
Chính vì vậy, trong các buổi thực hành tại Goût de France ở Dinh Tổng lãnh sự Pháp vừa qua, ngoài phần hướng dẫn nấu các món Pháp, còn có buổi dành riêng cho nghệ thuật bài trí bàn ăn, do chuyên gia về nhà hàng - khách sạn Gregory Philippe hướng dẫn. "Truyền thống bài trí bàn ăn của Pháp có từ thế kỷ 15, ban đầu chủ yếu là với nĩa, và đến giữa thế kỷ 17, dưới thời Vua Louis XIV thì nghệ thuật sắp xếp đĩa, dao, muỗng, nĩa thật sự thăng hoa. Vua Louis XIV đã đưa những buổi tiệc vào trung tâm của các hoạt động ngoại giao, từ đó, bữa ăn thật sự trở thành một phần trong nghệ thuật sống của người Pháp. Hoàng đế Napoléon Bonaparte đã làm cho việc bài trí thêm tinh tế với các dụng cụ bàn ăn bằng bạc", chuyên gia Philippe nhắc lại một số cột mốc.
Buổi thực hành là một cuộc "bóc tách" từng chi tiết nhỏ nhất của "bàn ăn kiểu Pháp". Những người tham gia - đa phần là các bạn trẻ - không ít lần ồ lên vừa ngạc nhiên, vừa thích thú khi nghe ông Philippe giải thích và sau đó đích thân thực hiện. Tất cả đều có nguyên tắc, dựa trên hai tiêu chí nền tảng là tính trang nhã và sự thoải mái của thực khách: "Nghệ thuật bài trí bàn ăn ít được nhắc đến vì thường được chuẩn bị trước khi tiệc bắt đầu, nhưng có đầy đủ các quy chuẩn nghiêm ngặt, để đảm bảo mọi chi tiết trên bàn đều mang lại cảm giác dễ chịu tối đa cho khách mời".
Bàn tiệc cần trang trọng, và đẹp, nên mọi dụng cụ phải được xếp thẳng hàng và cách đều nhau. Và việc đo đạc, căn chỉnh đều được làm với… lóng đầu tiên của ngón cái. Một bữa tiệc kiểu Pháp thì thường sẽ có rất nhiều món, từ khai vị, hải sản, đến món chính (thường là thịt), tráng miệng… Để thuận lợi cho việc phục vụ, dọn dẹp sau khi xong từng món thì dụng cụ của món ăn chính (dao, nĩa) sẽ được xếp vào trong cùng, dụng cụ cho món khai vị xếp ở ngoài cùng. Trên nguyên tắc, dao thường được để bên phải và nĩa bên trái vì người thuận tay phải vẫn chiếm số đông. Tuy nhiên, ông Philippe cho biết ở những nhà hàng nổi tiếng tại Pháp, phục vụ bàn sẽ để ý, nếu nhận thấy có thực khách thuận tay trái tham gia bữa tiệc thì các dụng cụ sẽ được đổi vị trí.
Tương tự với việc sắp xếp các dụng cụ của món ăn, xếp ly cũng phải theo đúng nguyên tắc, chẳng hạn, ly cho rượu Champagne nhỏ hơn ly của rượu vang nên sẽ được xếp bên ngoài, để người phục vụ khi rót rượu không bị vướng. Ghế được xếp sau cùng khi bày bàn ăn, và cũng được đặt vừa vặn ở phía mép khăn trải bàn, để khách đến có thể ngồi ngay vào bàn mà không cần điều chỉnh. Hoa trang trí ở giữa bàn được cắm giản dị, nhỏ gọn, không quá lớn để tránh che mắt thực khách không thấy được người ngồi đối diện.
Tỉ mẩn dùng ngón tay cái để kiểm tra xem dao, nĩa, muỗng, đĩa mà mình xếp đã có khoảng cách hoàn hảo hay chưa, bạn Ngô Thị Quỳnh Hương, sinh viên Trường đại học Mỹ Thuật TP.HCM nói với Thanh Niên: "Khi đọc được thông báo của Tổng lãnh sự quán Pháp về chương trình này, em đăng ký ngay và may mắn được chọn tham dự. Là sinh viên ngành mỹ thuật, em quan tâm đến mọi hình thức của nghệ thuật, nên rất muốn biết thêm về nghệ thuật bàn ăn kiểu Pháp. Nghệ thuật đến từ đời sống thường nhật, từ bữa ăn hằng ngày. Em vô cùng ấn tượng với những gì được học và thực hành, vì hiểu thêm về sự tinh tế của nền văn hóa ẩm thực Pháp và biết được những điều thú vị, như loại dụng cụ riêng dành để ăn cá, hay nĩa để ăn hàu".
Các thiết bị chuyên dụng phát xung điện vào cáp, đo thời gian tín hiệu phản xạ để xác định khoảng cách là dùng micro cảm biến mặt đất để nghe tiếng phóng điện, giúp khoanh vùng chính xác điểm cáp ngầm bị đứt hoặc chập mà không cần đào xới toàn tuyến.
