Ngày 14/4, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế chủ trì cuộc họp với các nhà nghiên cứu văn hóa, đơn vị thi công trùng tu lăng vua Tự Đức về việc tu bổ, phục hồi trang trí trần, vách ván, cửa nhà hát Minh Khiêm Đường.
Vừa qua, một số ý kiến cho rằng hai cửa ở chái đông Minh Khiêm Đường bị bịt kín là không đúng với hiện trạng công trình trước khi hạ giải trùng tu. Một số hoa văn trang trí trên trần nhà hát cũng chưa đúng.
Lý giải việc dùng vách ván gỗ bịt kín hai cửa phần chái đông, ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty CP Tu bổ di tích Huế, cho rằng dưới thời vua Tự Đức, khu vực này không có hai cửa lớn.
“So sánh các hình ảnh và vật liệu, hai bộ cửa mỗi bộ 4 cánh treo bản lề có kích thước cao và rộng ở phần chái đông được làm sau này do thay đổi công năng sử dụng”, ông Hành nói.
Ông Hành cũng cho rằng khu vực gác cao ở phần chái đông là nơi vua ngự giá ngồi xem diễn viên biểu diễn. Nơi này cao ráo, diện tích hẹp không thể là sân khấu cho diễn viên biểu diễn.
Trong khi đó, nhà văn hóa Nguyễn Xuân Hoa, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế, cho rằng chái đông (khu Long Đình) diện tích nhỏ không thể là nơi vua ngồi xem diễn viên biểu diễn tuồng. Nếu ngồi ở đó, nhà vua chỉ xem được phần đầu diễn viên, không xem được tổng thể.
“Vì vậy, giả thiết Long Đình là nơi vua ngồi xem tuồng là không phù hợp”, ông Hoa nói và cho rằng khu vực vua ngồi xem biểu diễn ở Minh Khiêm Đường là chái tây, phía dưới bức hoành phi của công trình. Hai cửa đang bị bịt kín là lối ra vào của diễn viên trước và sau khi biểu diễn.
Ngoài ra, ông Hoa kiến nghị xem lại hình ảnh các chòm sao được trang trí ở trên trần của nhà hát mới trùng tu xem trùng khớp với mô tả trong các điển chế của triều Nguyễn hay chưa.
Cũng cho rằng hai cánh cửa ở phần chái đông của Minh Khiêm Đường là nơi các diễn viên ra vào trước và sau khi biểu diễn, ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho rằng khu vực giữa Minh Khiêm Đường chính là sân khấu biểu diễn của diễn viên.
Các diễn viên tuồng mang trang phục biểu diễn rất cồng kềnh nên hai cửa lớn hai bên chái đông chính là lối ra vào. Trong diễn tuồng, các diễn viên sẽ ra vào hai cửa khác nhau, tượng trương cho cửa sinh và cửa tử, ông Trung lý giải.
“Việc bịt hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm Đường so với trước lúc hạ giải là không phù hợp. Đơn vị thi công tự quyết làm, không báo cáo với lãnh đạo Trung tâm”, ông Trung nói.
Sau khi tiếp thu các ý kiến của nhà văn hóa, ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, đã yêu cầu Ban Quản lý dự án di tích Huế, Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế điều chỉnh, lắp lại hai cánh cửa lớn ở chái đông Minh Khiêm đường như trước khi hạ giải.
Ông Trung cũng yêu cầu điều chỉnh các chòm sao trang trí trên trần Minh Khiêm Đường, song đại diện Công ty CP Tu bổ di tích Huế, đơn vị thi công từ chối. Giám đốc công ty cho rằng khi hạ giải công trình, trên trần nhà hay ảnh tư liệu, đơn vị thi công không thấy những vì tinh tú làm bằng thủy tinh xung quanh bọc đồng nên rất khó để tu bổ, phục hồi.
Việc thiết kế, thi công những vì tinh tú trên trần nhà Minh Khiêm Đường được ông Trung giao lại cho Ban Quản lý dự án di tích Huế hoàn thiện.
Trước đó từ tháng 6/2024, Công ty CP Tu bổ di tích Huế tiến hành tu bổ điện Hòa Khiêm, Minh Khiêm Đường và Ôn Khiêm Đường nằm trong quần thể lăng vua Tự Đức với tổng kinh phí hơn 99 tỷ đồng. Trong đó, Minh Khiêm Đường là một trong những nhà hát cổ nhất của Việt Nam đã gần hoàn thành việc trùng tu.
Nam tài xế 41 tuổi lái xe khách 29 chỗ chở 24 người từ phường Kim Liên (Hà Nội) đi xã Vân Hồ (Sơn La). Khoảng 10h30, khi đang đi trên tuyến đường liên bản Niên - Nà Bai rộng chừng 2,5 m thì xe lao xuống vực sâu khoảng 100 m.
Trưa 21/5, Nguyễn Văn Đức và Nguyễn Hữu Tập, cùng 16 tuổi, trú xã Hương Phố rủ nhau ra khe Ấm nằm trong trang trại của một người dân để câu cá. Vài phút sau, Đức và Tập trượt chân xuống vũng sâu, bị nhấn chìm.
Tối cùng ngày, không thấy con trở về, người thân tổ chức tìm kiếm, trình báo chính quyền. Đến gần 23h, lực lượng cứu hộ phát hiện thi thể hai nạn nhân dưới khe Ấm.
Theo chính quyền địa phương, khe nước rộng hàng nghìn mét vuông, một số điểm sâu hơn 2 m. Hai nạn nhân đang học lớp 10, trường THPT Hàm Nghi và Hương Khê.
Các xã trước đây thuộc huyện Hương Khê có nhiều khe nước nằm trong trang trại, lòng khe rộng, nhiều điểm sâu và trơn trượt. Nhà chức trách địa phương từng cắm biển cảnh báo nguy cơ đuối nước, đặc biệt với trẻ em trong mùa hè.
Hà Tĩnh có diện tích gần 6.000 km2, địa hình trải dài từ miền núi đến đồng bằng ven biển; nhiều sông, suối, hồ đập phân bố trong khu dân cư; bờ biển dài khoảng 137 km. Toàn tỉnh có hơn 1,6 triệu dân, trẻ em chiếm tỷ lệ lớn. Mỗi năm ghi nhận hàng chục vụ đuối nước, riêng năm 2025 xảy ra 20 vụ làm 21 trẻ em tử vong.
Gần đây nhất, ngày 16-18/5, 9 học sinh 9-14 tuổi tử vong do đuối nước khi tắm ở sông Lô (Phú Thọ) và sông Bánh Lái (Đăk Lăk). Sắp tới là dịp nghỉ hè và mùa mưa bão, nguy cơ tai nạn, thương tích và đuối nước trẻ em có thể tăng.
Trong công điện ngày 19/5 về tăng cường phòng, chống đuối nước trẻ em, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện chương trình, tổ chức dạy bơi cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12; phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước; tăng cường phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong quản lý học sinh, nhất là thời gian nghỉ hè.
Các tỉnh, thành được yêu cầu kịp thời cảnh báo khu vực nguy cơ cao; đầu tư cơ sở vật chất phục vụ dạy bơi, kỹ năng an toàn dưới nước cho trẻ; tăng cường kiểm tra công tác phòng, chống đuối nước tại trường học.
Chàng trai quê Ninh Bình bỏ đại học năm 20 tuổi, khi chỉ cách tấm bằng kỹ sư công trình Thủy lợi hơn một năm đại học. Dù cơ hội việc làm sau khi ra trường không quá bó hẹp khi có người nhà hỗ trợ, nhưng Thái vẫn quyết tâm không trở lại giảng đường vì nhiều lý do. Một phần từ việc cậu không thấy mình hợp với chuyên ngành kỹ thuật.
Hai năm nghỉ học, Thái xoay trở kiếm tiền từ phụ trách quầy pha chế quán cà phê đến phục vụ nhà hàng ăn ở quê - một thị trấn đang phát triển gần khu công nghiệp Đồng Văn. "Việc nào cũng cho thu nhập làng nhàng", cậu kể. Khoản 8 triệu đồng đổi bằng mười tiếng làm việc mỗi ngày, từ 7h đến 12h và trở lại quán với ca 16h đến 22h. Mức lương vừa đủ cho Thái chi tiêu cơ bản ở quê.
Nhưng cũng có những ngày cậu chọn đóng kín cửa không muốn giao tiếp với ai. Sau Tết 2025, Thái nghỉ việc ở quán cà phê khi gần như không có ngày nghỉ mà vẫn thiếu trước hụt sau, phải xin gia đình hỗ trợ.
"Mỗi ngày thức dậy gần như là một vòng lặp lại, mở mắt tôi thấy rất mệt mỏi, không muốn ra khỏi giường, thế là nằm lướt điện thoại xem đủ thứ trên đời. Lướt rồi lại suy nghĩ mình phải làm cái gì đó, nhưng rồi lại không biết làm gì. Đầu óc vẫn nghĩ nhưng chân tay không hành động", Thái kể, vòng lặp khiến chàng trai 22 tuổi thời điểm ấy trì trệ về đầu óc, kiệt quệ tinh thần.
Thái nằm trong số 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo - tức nhóm NEET trong quý I/2026 theo công bố mới nhất của Cục Thống kê. Người trẻ "ba không" chiếm 11,4% tổng số thanh niên cả nước, đồng nghĩa cứ 9 thanh niên thì một người thuộc nhóm NEET.
Thời gian qua, số lượng thanh niên "ba không" tăng giảm tùy từng quý song thường dao động 1,35-1,6 triệu người. Nhóm này tập trung cao nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long với trên 23% và thấp nhất tại Đồng bằng sông Hồng với 15%, theo Điều tra lao động việc làm năm 2023.
Cơ quan Thống kê cho biết tỷ lệ "ba không" phản ánh đặc điểm của lao động trẻ trong giai đoạn gia nhập thị trường. Họ có nhu cầu tìm việc và lựa chọn công việc cao nhưng kinh nghiệm còn hạn chế, kỹ năng chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng. Đồng nghĩa nhóm "ba không" chưa tham gia hiệu quả vào cả thị trường lao động lẫn hệ thống giáo dục và đào tạo. Vì thế họ cần được chú trọng phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.
NEET là chỉ tiêu do Tổ chức Lao động thế giới ILO xây dựng phương pháp tính và khuyến khích các nước thu thập, công bố. Báo cáo Xu hướng việc làm và xã hội năm 2026 của tổ chức này cho biết năm 2025 toàn cầu có khoảng 257 triệu thanh niên "ba không", chiếm tỷ lệ 20%. Nhóm này đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy giáo dục, kỹ năng và kinh nghiệm cho tương lai nghề nghiệp. Tỷ lệ thanh niên nữ "ba không" cao hơn so với thanh niên nam. Xu hướng ứng dụng Al gia tăng càng đặt ra thách thức việc làm với nhóm này.
So với các nước trong khu vực, tỷ lệ thanh niên "ba không" của Việt Nam thấp hơn hoặc tương đương. Tại Thái Lan, tỷ lệ dao động 12,8-15% theo số liệu thống kê năm 2024 của WorldBank và UNICEF. Tại Indonesia là 17-18%, thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á. Philippines thống kê khoảng 12-13%, tập trung vào nhóm thanh niên ở khu vực đô thị nghèo.
Hà Hương, 23 tuổi tự nhận mình mang đặc điểm của nhóm "ba không" khi tốt nghiệp đại học, ra trường giữa năm 2025 đến nay chưa tìm được việc phù hợp. Hương lần đầu ứng tuyển vào doanh nghiệp mỹ phẩm tại Hà Nội nhưng tuyển dụng đòi hỏi "có kinh nghiệm ít nhất hai năm". Cô sau đó làm nhân viên sự kiện cho công ty quảng cáo nhưng chỉ được nửa năm và nghỉ việc từ sau Tết.
"Rất khó, công ty muốn tuyển người trẻ nhưng lại đòi hỏi có kinh nghiệm. Người mới ra trường đáp ứng được tiêu chí trẻ nhưng lấy đâu ra kinh nghiệm nếu không đi làm từ thời sinh viên", cô nói, quyết định tạm dừng nộp CV, chọn làm việc bán thời gian tại phòng tập thể hình. Hương tính học thêm ngoại ngữ rồi về quê tìm việc văn phòng ở khu công nghiệp gần nhà.
Còn Thái, những ngày không ra khỏi nhà, không tiếp xúc với người ngoài cũng không nói chuyện với bạn bè, mọi thứ xung quanh "trở nên bí bách, khó thở hơn". Cậu đi làm trở lại tại nhà hàng ăn uống vào cuối năm ngoái với mức thu nhập cao hơn quán cà phê. Chân tay bận rộn chạy bàn, bưng bê, ghi món liên tục khiến Thái không còn thời gian nằm dài suy nghĩ. Nhưng cậu nhận ra mình chỉ tạm ổn khi không nghĩ đến. Công việc nếu kéo dài thì đến thời điểm nào đó nghỉ việc, vòng luẩn quẩn "nằm dài, lướt điện thoại, suy nghĩ, không làm gì" sẽ tái diễn.
Thái quyết định mình sẽ phải quay lại giảng đường, lấy bằng rồi tính tiếp. Cậu tích lũy được một khoản tiền và đang tập trung ôn thi lại vào đại học tháng 6 tới. Lần này, cậu lựa chọn chuyên ngành liên quan đến luật vì thấy mình phù hợp với khoa học xã hội hơn là khối kỹ thuật trước đây.
"Nhìn lại những ngày ấy tôi thấy mình vô dụng quá, nhưng bắt đầu lại năm 22 tuổi chắc cũng không muộn", cậu nói lãng phí hai năm là điều vô cùng tiếc nuối, nhưng đã chọn là chấp nhận.
