Trung Quốc bắn 21 loạt đại bác chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ngày 12/5 cho biết lá chắn Vòm Vàng dự kiến tiêu tốn khoảng 1.200 tỷ USD để phát triển, biên chế và vận hành trong vòng 20 năm. Con số này cao hơn hai lần so với ước tính được CBO công bố cùng kỳ năm ngoái.

Theo CBO, riêng chi phí mua sắm hệ thống đã chiếm hơn 1.000 tỷ USD, trong đó khoảng 70% dành cho lớp đánh chặn ngoài không gian với 7.800 vệ tinh. Lá chắn Vòm Vàng sẽ bao phủ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, trong đó có bang Alaska và Hawaii, có khả năng đối phó đòn đánh của đối thủ khu vực như Triều Tiên.

Dù vậy, CBO cảnh báo hệ thống vẫn có nguy cơ quá tải nếu đối đầu với cuộc tấn công toàn diện từ những cường quốc ngang hàng như Nga và Trung Quốc.

"Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) được đánh giá có năng lực vượt trội hơn tất cả vũ khí phòng thủ mà Mỹ đang biên chế. Tuy nhiên, nó không phải lá chắn bất khả xâm phạm hay có khả năng đối phó cuộc tấn công quy mô lớn như Nga và Trung Quốc có thể tiến hành", CBO cho biết.

NMD là thuật ngữ được CBO sử dụng để đề cập lá chắn Vòm Vàng.

Văn phòng phụ trách chương trình Vòm Vàng thuộc Lầu Năm Góc từ chối bình luận về đánh giá trên.

Tổng thống Trump hồi tháng 1 ký sắc lệnh phát triển hệ thống phòng không với tên gọi "Vòm Sắt của Mỹ" nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ trước tên lửa hiện đại của đối phương. Giới chức Mỹ sau đó đổi tên tổ hợp thành Vòm Vàng, dường như để phân biệt với hệ thống Vòm Sắt của Israel.

Dự án Vòm Vàng sẽ mở rộng các phương tiện phòng thủ mặt đất như tên lửa đánh chặn, cảm biến và hệ thống chỉ huy, bổ sung những thành phần đặt ngoài không gian với nhiệm vụ phát hiện, theo dõi và bắn hạ mối đe dọa trên quỹ đạo.

Michael Guetlein, giám đốc chương trình Vòm Vàng, hồi tháng 3 cho biết chi phí về "cấu trúc mục tiêu" của chương trình đã tăng thêm 10 tỷ USD, lên mức 185 tỷ USD. Dù vậy, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định ước tính này dường như chỉ tính đến một phần cấu trúc của Vòm Vàng.

Quân chủng Vũ trụ Mỹ đã trao các hợp đồng với tổng trị giá lên tới 3,2 tỷ USD cho 12 công ty để phát triển những hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trên không gian, với kỳ vọng chúng sẽ giúp quân đội Mỹ phá hủy mối đe dọa sớm hơn so với dùng khí tài mặt đất.

Lầu Năm Góc cho biết về lâu dài, các doanh nghiệp có thể giành được những hợp đồng trị giá 1,8-3,4 tỷ USD mỗi năm. Dù vậy, chi phí phát triển ban đầu rất cao và các công ty dự kiến phải tự bỏ khoản vốn từ 200 triệu đến hai tỷ USD.

Những doanh nghiệp hàng đầu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ như Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing và RTX nhiều khả năng sẽ cạnh tranh để giành hợp đồng chế tạo thành phần trong Vòm Vàng.

"Cái gọi là 'Vòm Vàng' của Tổng thống Mỹ chẳng khác nào món quà khổng lồ dành cho doanh nghiệp quốc phòng, còn người lao động Mỹ sẽ phải gánh toàn bộ chi phí", thượng nghị sĩ Jeff Merkley, đảng viên Dân chủ và thành viên cấp cao trong Ủy ban Ngân sách Thượng viện Mỹ, cho biết.

Tin Gốc: Vnexpress

Phái đoàn Iran ngày 26/5 vẫn xuất hiện tại bàn đàm phán với phía Mỹ ở Qatar, dù đêm trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã phá hủy hai xuồng cao tốc của Tehran ở eo biển Hormuz, đồng thời tấn công một trận địa tên lửa phòng không ở Bandar Abbas trong hành động mà Washington mô tả là "tự vệ".

Cuộc tập kích xảy ra sau những tín hiệu trái chiều từ Tổng thống Donald Trump hồi cuối tuần trước. Hôm 23/5, ông tuyên bố thỏa thuận với Tehran về cơ bản đã đàm phán xong, nhưng gần như lập tức thay đổi lập trường sau đó, dường như vì những lời chỉ trích từ một số nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện về các điều khoản trong thỏa thuận sơ bộ.

Bất chấp hành động và phát biểu cứng rắn của Mỹ, Iran tuyên bố những điều đó sẽ không làm chệch hướng tiến trình thảo luận hòa bình. Dù cáo buộc Mỹ vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn, phát ngôn viên chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani hôm 26/5 ngụ ý rằng các nỗ lực ngoại giao nhiều khả năng vẫn tiếp tục.

Trả lời câu hỏi về các cuộc tấn công tại một cuộc họp báo, bà nhấn mạnh việc kết hợp giữa lực lượng quân sự Iran trên thực địa và vai trò đàm phán của Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf "sẽ mang lại lợi ích cho người dân Iran".

Ông Ghalibaf, nhà đàm phán hàng đầu của Tehran, đến Qatar để thảo luận với Mỹ từ hôm 24/5 và vẫn ở lại sau vụ không kích của CENTCOM. Các quan chức Iran cho biết nước này đã hoãn công bố thông tin về việc một số thành viên Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) thiệt mạng trong cuộc không kích, nhằm giữ cho tiến trình đàm phán đi đúng hướng.

Theo giới chức Iran và các nhà trung gian Arab, Tehran đang theo đuổi đàm phán với Washington nhằm đạt được hai mục tiêu đan xen. Một mặt, họ tìm cách cứu vãn nền kinh tế đang chịu áp lực nặng nề từ các lệnh trừng phạt và phong tỏa và đây là lý do họ không rời bàn đàm phán sau cuộc không kích của Mỹ. Mặt khác, họ cũng không nhượng bộ quá mức để tránh tạo cơ hội cho Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng.

Các quan chức am hiểu vấn đề cho hay ông Ghalibaf đến Qatar để thảo luận về một số điểm bế tắc, trong đó có khoản tiền 100 tỷ USD ở nước ngoài của Iran bị phương Tây phong tỏa và những chi tiết về việc mở lại eo biển Hormuz.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 26/5 điện đàm với người đồng cấp Ai Cập Abdel Fattah Al Sisi, một trong các nước trung gian, để thảo luận về những nỗ lực nhằm đạt được một bản ghi nhớ thỏa thuận giữa Tehran và Washington. Đây được coi là một dấu hiệu nữa cho thấy Iran muốn duy trì đối thoại với Mỹ bất chấp biến cố trên thực địa.

Các bên trung gian, gồm Pakistan, Qatar và Ai Cập đang nỗ lực giúp hai bên thu hẹp bất đồng. Giới chức Iran và các nước trung gian cho biết một điểm mấu chốt được thảo luận là việc giải phóng 24 tỷ USD, tức 1/4 số tiền của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Họ cũng cho hay Iran đang tiến gần đến một thỏa thuận thỏa hiệp để được giải ngân trước 50% số tiền đó.

Những thành viên có xu hướng thực tế trong chính quyền Iran muốn thúc đẩy đạt được thỏa thuận này để giảm bớt gánh nặng về kinh tế, vốn chịu tổn thất nặng nề vì chiến sự và lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ, khiến nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ gần như tê liệt.

Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 1, GDP thực của Iran chỉ tăng 0,3% năm 2025, giảm mạnh so với các năm trước đó (3,7% năm 2024 và 5,3% năm 2023). Lạm phát tăng cao đến mức Ngân hàng Trung ương Iran giữa tháng 3 đã phát hành tờ tiền 10 triệu rial, mệnh giá cao nhất đang lưu hành. Trước đó một tháng, cơ quan này đã ra mắt tờ 5 triệu rial, cũng là kỷ lục khi đó.

Các quan chức Iran lo ngại làn sóng chủ nghĩa dân tộc vốn đang bảo vệ chính phủ trước những lời chỉ trích có thể biến thành ngọn lửa bất mãn nếu nền kinh tế tiếp tục suy thoái.

Về phía Mỹ, một số nghị sĩ Cộng hòa có lập trường cứng rắn, như thượng nghị sĩ Ted Cruz, đã phản đối các điều khoản sơ bộ của thỏa thuận vì cho rằng đây là sai lầm có thể tiếp thêm sức mạnh cho Tehran và quá giống với thỏa thuận hạt nhân thời cựu tổng thống Barack Obama, vốn đã bị ông Trump hủy bỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Ông Trump dường như đã tiếp thu những lời chỉ trích này và đang tìm cách thay đổi một số điều khoản của thỏa thuận, thay vì từ bỏ đàm phán.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông cố gắng trấn an đám đông chỉ trích khi tuyên bố rằng thỏa thuận này "hoàn toàn trái ngược" những gì họ phàn nàn. Sau đó, ông cho biết muốn Arab Saudi, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan ký kết Hiệp định Abraham để thiết lập hoặc mở rộng quan hệ ngoại giao với Israel. Ông cũng gợi ý rằng Iran có thể tham gia hiệp định này sau khi Tehran ký kết một thỏa thuận hòa bình.

Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump đã thảo luận với đội ngũ trợ lý và cố vấn bên ngoài về ý tưởng mở rộng phạm vi của Hiệp định Abraham vài giờ trước khi điện đàm với những quốc gia khu vực. Tuy nhiên, các lãnh đạo Trung Đông lại không được thông báo trước theo hướng đó, khiến họ bất ngờ khi ông Trump đưa ra đề xuất.

Theo một quan chức cấp cao của Nhà Trắng, chính Tổng thống đã nảy ra ý tưởng trên.

Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Hiệp định Abraham đã mang lại lợi ích cho tất cả các nước tham gia, vì vậy việc mở rộng nó "sẽ bổ trợ cho một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran".

Bằng việc đề cập đến Hiệp định Abraham cùng lúc với thỏa thuận chấm dứt chiến sự Iran, ông Trump đã làm thay đổi không chỉ tiến trình các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra mà cả mối quan hệ giữa Mỹ với những nước Trung Đông, nơi mà tâm lý hoài nghi về việc bình thường hóa quan hệ với Israel đang lên rất cao sau nhiều năm xung đột bao trùm khu vực.

Các quan chức Mỹ cho hay Tổng thống Trump từ lâu coi Hiệp định Abraham là thành tựu đối ngoại hàng đầu trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình và đã cố gắng mở rộng nó trong nhiệm kỳ thứ hai, với mục tiêu chính là Arab Saudi. Sáng kiến mới từ ông đã nhận được tán thưởng từ các đồng minh chính trị nhưng vấp phải những luồng ý kiến phản đối kín đáo từ Qatar và Riyadh.

Các bên trung gian cho biết họ cũng đã đạt được tiến triển về tình trạng tương lai của kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao mà Iran đang nắm giữ, thứ mà Mỹ lo ngại có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Cuối ngày 25/5, ông Trump đã phần nào nhượng bộ với yêu cầu Iran phải trao toàn bộ hơn 440 kg uranium đã làm giàu cho Mỹ. Trên Truth Social, ông cho biết Iran có thể tiêu hủy số uranium đó tại chỗ hoặc ở một địa điểm được chấp nhận khác, dưới giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Điều này sẽ đưa lập trường của Mỹ lại gần hơn với Iran. Tehran vốn đã đồng ý pha loãng các kho dự trữ uranium của mình xuống mức thấp và bày tỏ sẵn lòng chuyển giao chúng sang Nga.

Dù vậy, các bên trung gian, gồm Pakistan, Qatar và Ai Cập, bày tỏ lo ngại những thành viên thuộc phe cứng rắn ở Iran đang muốn cản trở thỏa thuận hòa bình bằng cách nhắm vào tàu bè qua lại trên biển.

Ảnh vệ tinh do công ty AI ngành hàng hải Windward phân tích cho thấy ba xuồng cao tốc của IRGC đã xuất hiện ở khu vực phía nam eo biển Hormuz hôm 26/5. Cùng ngày, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh cho biết một tàu dầu đã trúng hỏa lực ở vịnh Oman, ngay tại khu vực Iran thường xuyên tấn công tàu thương mại.

Các thành viên thuộc phe cứng rắn trong chính quyền Iran cũng lặp lại những lời chỉ trích đối với nỗ lực đàm phán. Majid Moosavi, chỉ huy đơn vị phụ trách chương trình tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của IRGC, khẳng định "đàm phán với kẻ thù là thất bại hoàn toàn".

Các bên trung gian cũng lo ngại về việc ai thực sự là người đưa ra quyết định tại Iran, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện hay phát biểu trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm hồi tháng 3. Họ đang cố gắng xác định xem đề xuất hiện tại của Iran đã được ông Khamenei và các thành viên cứng rắn khác chấp nhận chưa, hay chỉ mới phản ánh quan điểm của Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araghchi và những thành viên ôn hòa trong chính quyền.

Dù vậy, một quan chức Iran cho biết mọi quyết định không phụ thuộc vào cá nhân duy nhất nào mà được đưa ra trên cơ sở đồng thuận trong Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nơi có cả người ôn hòa như ông Pezeshkian cùng các lãnh đạo quân sự và an ninh thuộc phe cứng rắn.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 6.7, Hải quân Trung Quốc thông báo một tàu ngầm hạt nhân chiến lược của lực lượng này đã phóng thành công tên lửa chiến lược mang đầu đạn trơ hướng về vùng biển tại Thái Bình Dương ngay khi bước qua ngày 6.7, theo Tân Hoa xã. Quả tên lửa rơi chính xác xuống vùng biển đã định.

Theo Hải quân Trung Quốc, đây là cuộc huấn luyện định kỳ thường niên và vụ phóng đã được thông báo trước cho các nước liên quan. "Vụ phóng thử tuân thủ luật pháp và thông lệ quốc tế, không nhắm trực tiếp vào quốc gia hay mục tiêu cụ thể nào", phía Trung Quốc tuyên bố.

Chính phủ New Zealand cho biết đã được thông báo chỉ vài giờ trước vụ phóng và lưu ý rằng quả tên lửa được phóng đến vùng phi hạt nhân Nam Thái Bình Dương.

Vùng này được thiết lập theo Hiệp ước Rarotonga (thủ đô Quần đảo Cook) năm 1986 có sự tham gia của nhiều đảo quốc Thái Bình Dương. Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân tại khu vực. Theo AP, Trung Quốc vào năm 1987 phê chuẩn các nghị định thư cam kết không thử vũ khí hạt nhân trong vùng này và không đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại các nước ký hiệp ước có lãnh thổ nằm trong khu vực.

"Có vẻ như bất chấp sự lo ngại lâu dài của chúng tôi về loại hoạt động này, Trung Quốc vẫn thực hiện vụ thử nghiệm chỉ vài giờ thông báo cho chúng tôi", Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters trả lời AP.

Vụ phóng tên lửa diễn ra cùng ngày Úc và Fiji ký hiệp ước phòng thủ chung. Trả lời phỏng vấn tại Fiji cùng ngày về vụ phóng tên lửa, Ngoại trưởng Úc Penny Wong chỉ trích: "Úc đã làm rõ với Trung Quốc rằng chúng tôi xem hành động này như là việc gây bất ổn khu vực". Bà Wong cho biết Bắc Kinh cũng đã thông tin trước cho Canberra về kế hoạch phóng thử.

Trong khi đó, chính phủ Nhật Bản cho biết đã được Trung Quốc thông báo trước nhưng kêu gọi nước này cân nhắc lại kế hoạch phóng tên lửa. "Chúng tôi đã bày tỏ lo ngại nghiêm trọng về việc gia tăng hoạt động của quân đội Trung Quốc", Tokyo tuyên bố. Tuần duyên Nhật Bản đã được thông báo về khả năng mảnh vỡ rơi xuống vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản. Tuy nhiên, hãng tin Kyodo News dẫn nguồn chính phủ cho hay quả tên lửa rơi bên ngoài EEZ Nhật Bản.

Vụ phóng thử diễn ra cùng ngày Trung Quốc và Nga bắt đầu tập trận chung trên vùng biển ngoài khơi thành phố Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc).

Lần gần nhất Trung Quốc thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa là vào năm 2024, một vụ phóng hiếm hoi cho thấy năng lực quân sự ngày càng tăng của nước này. Theo các nhà phân tích vào thời điểm đó, dường như đó là một trong những tên lửa Đông Phong 31 tiên tiến của Trung Quốc, một loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn nhiệt hạch.

Tin Gốc: Thanh Niên