Theo Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường – Bộ Công an, mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa nhưng chỉ 1,28 triệu tấn (33%) được tái chế. Bình quân mỗi người dân thải ra khoảng 37-41kg nhựa/năm.
65% rác thải nhựa tại Việt Nam có nguy cơ bị rò rỉ ra sông, hồ, kênh, rạch, biển hoặc thải trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm đất, nước, không khí.
Trong nỗ lực thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường bền vững, Chính phủ ban hành Nghị định 110/2026 quy định về trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải.
Cụ thể, các đơn vị này phải tái chế sản phẩm, bao bì do mình đưa ra thị trường theo tỷ lệ và quy cách bắt buộc.
Phạm vi áp dụng bao gồm nhiều nhóm ngành hàng phổ biến từ bao bì giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh, săm lốp cho đến các thiết bị điện tử, ắc quy, pin, dầu nhớt.
Trách nhiệm này không chỉ dành cho đơn vị sản xuất trực tiếp mà còn mở rộng đến các bên đặt gia công hoặc các bên được ủy thác nhập khẩu.
Nghị định xác lập tỷ lệ tái chế bắt buộc cho từng loại vật liệu, là tỷ lệ khối lượng sản phẩm, bao bì tối thiểu phải được tái chế, dựa trên tổng khối lượng mà nhà sản xuất, nhập khẩu đưa ra thị trường trong năm đó.
Ví dụ, đối với nhóm bao bì, tỷ lệ dành cho nhôm và nhựa PET cứng là 22%, trong khi bao bì giấy, carton và kim loại sắt là 20%. Nghĩa là nếu một năm doanh nghiệp đưa ra thị trường 100 tấn bao bì nhôm, nhựa PET thì phải tái chế ít nhất 22 tấn.
Đối với các thiết bị điện tử gia dụng, điện thoại di động chịu tỷ lệ cao nhất là 15%, tiếp sau là các loại máy tính, máy in, máy photocopy ở mức 9%… Ắc quy chì, Pin sạc nhiều lần (trừ Pin lithium, Pin Nickel-Metal Hydrid sử dụng cho phương tiện giao thông)… dao động 8-15%.
Các tỷ lệ này không cố định mà sẽ được điều chỉnh tăng theo chu kỳ 3 năm một lần. Lần thay đổi tỷ lệ đầu tiên theo quy định sẽ bắt đầu vào năm 2029.
Doanh nghiệp được chọn: tự tái chế hoặc đóng tiền
Các nhà sản xuất và nhập khẩu có quyền lựa chọn một trong hai hình thức:
Doanh nghiệp có thể tự tái chế nếu đủ năng lực, thuê đơn vị tái chế chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho một tổ chức trung gian tổ chức các hoạt động thu gom và tái chế thay cho mình. Kế hoạch và báo cáo kết quả tái chế phải được nộp trước 1/4 hằng năm qua Hệ thống thông tin quốc gia.
Nếu không tự tổ chức tái chế, doanh nghiệp có thể thực hiện trách nhiệm bằng cách đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động tái chế.
Mức đóng góp đã có công thức riêng, được tính toán dựa trên khối lượng sản phẩm đưa ra thị trường, tỷ lệ tái chế bắt buộc và mức chi phí tái chế hợp lý cho mỗi đơn vị sản phẩm. Tiền phải được nộp định kỳ trước 20/4 hằng năm.
Nghị định cũng dành những khoảng trống hợp lý để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cụ thể, các nhà sản xuất, nhập khẩu có tổng doanh thu từ các sản phẩm, bao bì thuộc diện phải tái chế dưới 30 tỷ đồng mỗi năm sẽ được miễn thực hiện trách nhiệm này. Ngoài ra, các sản phẩm sản xuất để xuất khẩu hoặc tạm nhập tái xuất cũng được miễn.
Tái chế phải tạo ra sản phẩm sử dụng được
Không đưa ra những con số nửa vời, Nghị định còn nêu cụ thể quy cách tái chế bắt buộc, nhằm đảm bảo chất lượng của sản phẩm sau tái chế.
Cụ thể, Nghị định yêu cầu việc tái chế không chỉ dừng lại ở khâu thu gom đơn thuần mà phải tạo ra các nguyên liệu hoặc sản phẩm có giá trị sử dụng.
Chẳng hạn, đối với bao bì nhựa, quy cách bắt buộc là phải sản xuất ra hạt nhựa thương phẩm hoặc các sản phẩm cụ thể, chứ không được tính các giải pháp như tạo ra mảnh nhựa hay sử dụng làm nhiên liệu đốt.
Đối với thiết bị điện tử có chứa màn hình hoặc bóng đèn thủy tinh, quy trình phải bao gồm việc tháo dỡ, phân loại và xay nghiền thủy tinh để làm nguyên liệu cho các quá trình sản xuất khác như gạch không nung hoặc bê tông.
Sự chi tiết này giúp ngăn chặn tình trạng tái chế hình thức, kém hiệu quả, gây ô nhiễm thứ cấp.
Ngày 15/4, Công an thành phố Hà Nội cho biết Công an phường Hồng Hà đang điều tra hành vi của Dương, 27 tuổi, quê Thanh Hóa.
Theo công an, chị gái của Dương và chồng cũ trước đó có phát sinh mâu thuẫn. Tối 13/4, trong lúc đánh nhau, Dương bị xác định đã dùng dao đâm tử vong anh rể cũ tại số 99 ngõ 374/20 đường Âu Cơ.
Nhận tin báo, công an có mặt tại hiện trường khống chế nghi phạm và ổn định tình hình. Hai con dao là tang vật của vụ án và nghi phạm được bàn giao ngay sau đó cho Công an phường Hồng Hà.
Ngày 3/6, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết đã tiếp nhận trình báo của anh T.Đ.T. (SN 1993, trú xã Cẩm Trung, Hà Tĩnh) về việc bị một nhóm người đi ô tô đến nhà riêng đòi nợ, sau đó nổ súng bắn nhiều phát.
Anh T. cho hay, trước đó vào tháng 2, do cần vốn làm ăn, anh cầm cố giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho một người đàn ông tên H. ở phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh, để vay 350 triệu đồng.
Đến ngày 29/5, anh T. đã thanh toán 380 triệu đồng nhưng vẫn còn nợ hơn 30 triệu đồng và xin gia hạn thêm vài ngày để thu xếp trả số tiền còn lại.
Anh T. cho biết, ngày 30/5, khi đang làm việc tại hồ nuôi tôm, anh nhận được thông tin có người đến đòi nợ. Sau đó, anh đã liên lạc với ông H. để trao đổi về việc kéo dài thời gian thanh toán.
Khoảng 17h30 cùng ngày, ông H. cùng một số người khác đi ô tô đến nhà anh T. để nói chuyện liên quan đến khoản nợ. Trong lúc xảy ra tranh cãi, một người trong nhóm được cho là đã dùng súng bắn nhiều phát, khiến anh T. bị thương ở tay và vùng mặt.
"Tôi bị trúng đạn ở tay và vùng cằm. Sau đó chạy vào nhà khóa cửa rồi gọi báo công an. Khi đó nhóm người này mới rời đi", anh T. kể.
Sau vụ việc, nạn nhân được đưa đến điều trị tại Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh. Hiện sức khỏe anh T. đã ổn định, không nguy hiểm đến tính mạng.
Liên quan đến vụ việc, một cán bộ Công an xã Cẩm Trung cho biết, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh đã thụ lý hồ sơ, tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân và các đối tượng liên quan để xử lý theo quy định của pháp luật.
VKSND TP Hà Nội vừa hoàn tất cáo trạng, chuyển hồ sơ sang TAND cùng cấp để xét xử vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Tâm Lộc Phát.
Ba bị can bị truy tố trong vụ án là Nguyễn Thị Khuyên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Tâm Lộc Phát; Văn Đình Toàn và Bùi Thị Minh Nguyệt, cùng giữ chức Phó Tổng giám đốc.
Theo cáo trạng, tháng 9/2020, Nguyễn Thị Khuyên thành lập Công ty Cổ phần Truyền thông và Tổ chức sự kiện Tâm Lộc Phát. Đến năm 2022, doanh nghiệp đổi tên thành Công ty Cổ phần Tập đoàn Tâm Lộc Phát, đặt trụ sở tại khu đô thị Văn Phú, Hà Nội.
Công ty đăng ký vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng, sau đó nâng lên 100 tỷ đồng với 3 cổ đông sáng lập là Khuyên, Toàn và Nguyệt. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng xác định các cổ đông không góp vốn như đăng ký, doanh nghiệp cũng không triển khai hoạt động kinh doanh đúng ngành nghề.
Để huy động tiền, Nguyễn Thị Khuyên cùng cấp dưới sử dụng pháp nhân Tập đoàn Tâm Lộc Phát mở thêm công ty thành viên, chi nhánh, văn phòng tại nhiều địa phương. Nhóm này kêu gọi người dân góp vốn đầu tư vào 8 lĩnh vực như bất động sản, taxi du lịch, chuỗi cà phê, truyền thông, công nghệ 4.0 và kênh truyền hình.
Các gói đầu tư có giá trị từ 5 triệu đồng đến 5 tỷ đồng. Nhà đầu tư được cam kết mức sinh lời lên tới 9,6%/tháng, bao gồm cả gốc và lãi; trong đó riêng tiền lãi khoảng 2,93%/tháng.
Theo cơ quan truy tố, thực tế Tập đoàn Tâm Lộc Phát không tạo ra lợi nhuận từ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nguồn tiền chi trả cho nhà đầu tư chủ yếu được lấy từ tiền góp vốn của những người tham gia sau.
Để mở rộng mạng lưới huy động vốn, Khuyên xây dựng cơ chế trả hoa hồng 10-15% giá trị hợp đồng cho người giới thiệu, môi giới hoặc chi nhánh, đồng thời thưởng theo doanh số huy động. Doanh nghiệp cũng thường xuyên tổ chức hội nghị, hội thảo tại khách sạn, trung tâm hội nghị ở nhiều tỉnh, thành nhằm quảng bá quy mô hoạt động và tạo niềm tin cho người tham gia.
Cáo trạng xác định, phần lớn số tiền huy động không được sử dụng để đầu tư như cam kết mà dùng để trả lợi nhuận cho nhà đầu tư trước, chi hoa hồng, tiền thưởng, tổ chức sự kiện, quảng bá hình ảnh doanh nghiệp, trả lương nhân viên, thuê trụ sở và các chi phí vận hành khác.
Từ tháng 9/2020 đến khi bị bắt ngày 16/4/2024, thông qua 16 chi nhánh, 10 văn phòng và 16 điểm giao dịch tại 22 tỉnh, thành, Nguyễn Thị Khuyên đã ký gần 40.000 hợp đồng góp vốn với khoảng hơn 17.400 nhà đầu tư. Tổng giá trị hợp đồng hơn 5.100 tỷ đồng.
Sau khi trừ các khoản chiết khấu, số tiền thực tế doanh nghiệp nhận từ nhà đầu tư là gần 4.170 tỷ đồng. Trong đó, Tập đoàn Tâm Lộc Phát đã chi trả khoảng 2.790 tỷ đồng cho nhà đầu tư, gồm cả gốc và lợi nhuận.
Cơ quan điều tra cáo buộc phần còn lại, gần 1.380 tỷ đồng, bị Nguyễn Thị Khuyên chiếm đoạt và sử dụng vào mục đích cá nhân. Đến nay, bị can không có khả năng hoàn trả số tiền này.
Hiện, cơ quan điều tra đã xác định 785 bị hại có đầy đủ thông tin, với tổng số tiền yêu cầu bồi thường hơn 317 tỷ đồng.
VKSND TP Hà Nội cho rằng dù biết doanh nghiệp không có hoạt động kinh doanh tạo ra nguồn lợi nhuận như cam kết, Văn Đình Toàn và Bùi Thị Minh Nguyệt vẫn tham gia điều hành, hỗ trợ việc huy động vốn và chi trả theo mô hình lấy tiền của người sau trả cho người trước. Vì vậy, hai bị can này bị truy tố với vai trò đồng phạm trong vụ án.
