Hồi tháng 3, GS Nga – Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật, giảng viên trường Đại học Xây dựng Hà Nội, được trao giải Kovalevskaia dành cho các nhà khoa học nữ xuất sắc.
“Đây là giải thưởng mà tôi ao ước từ khi còn đi học. Tôi xúc động vì mình đã có vinh dự này sau gần 30 năm”, chị Nga nói.
Là nữ giáo sư duy nhất của ngành Xây dựng được công nhận từ năm 2014 đến nay, hướng nghiên cứu của chị Nga tập trung vào phát triển, cải tiến công nghệ xử lý nước và nước thải; quản lý nước và chất thải bền vững để đảm bảo an ninh năng lượng, thu hồi tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu.
Chị đã thực hiện 21 đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ, trong đó làm chủ nhiệm hai đề tài cấp Nhà nước, 6 cấp Bộ. GS Nga cũng đang chủ trì dự án SATREPS với vốn ODA của Nhật Bản để phát triển hệ thống cấp nước thích ứng với nguồn nước ô nhiễm cho Việt Nam.
Cùng đó là dự án Phục hồi hệ thống sông nội đô (sông Tô lịch, sông Lừ, sông Sét, sông Kim Ngưu). Nhóm của chị đã xem xét các nguồn nước trong lưu vực sông, bao gồm nước mặt, nước ngầm tầng nông, nước mưa và nước thải sau xử lý, qua đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật để kiểm soát ô nhiễm, phục hồi hệ sinh thái.
Hành trình dấn thân vào những bài toán hóc búa ở đô thị của chị Nga mang bóng dáng người bố – GS. TSKH Trần Hữu Uyển, chuyên gia hàng đầu ngành Kỹ thuật cấp thoát nước.
Được thừa hưởng tinh thần học tập và niềm say mê khoa học, năm 1991, cô nữ sinh chuyên Hóa trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam quyết định thi vào Đại học Xây dựng Hà Nội. Mong muốn của chị là tiếp bước cha trong lĩnh vực mà ông đã dành cả đời theo đuổi.
Ở đây, chị nhận ra ngành kỹ thuật cấp thoát nước không chỉ có những con số khô khan mà là sự giao thoa giữa kỹ thuật và xã hội, đòi hỏi hiểu biết nhiều chiều và có hệ thống.
Càng học, chị càng thấy mình phù hợp nhờ tư duy logic về kỹ thuật đã được rèn giũa từ bé. Nền tảng chuyên Hóa cũng giúp chị nắm bắt tốt các quá trình hóa sinh trong xử lý và kiểm soát ô nhiễm nước.
Năm 1996, sau khi tốt nghiệp xuất sắc, chị lên đường sang Thái Lan học thạc sĩ, rồi chinh phục tấm bằng tiến sĩ tại Đại học Tokyo – ngôi trường số 1 Nhật Bản. Trước những lời “cảnh báo” rằng ngành này quá nặng nhọc với phụ nữ, chị không thấy áp lực mà còn học đầy say mê.
“Khó khăn là điều bình thường trong cuộc sống. Thậm chí, đó luôn là động lực, cảm hứng để tôi nỗ lực”, chị Nga tâm niệm.
Chị Nga sau đó làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ ở Đại học Liên Hiệp Quốc (JSPS), lĩnh vực Môi trường và Phát triển bền vững.
Nữ giáo sư nhìn nhận mỗi giai đoạn trên chặng đường học thuật đều đòi hỏi có giải pháp riêng. Thời đại học và cao học, khi mọi nhiệm vụ đều rõ ràng, chị luôn cố gắng mở rộng kiến thức đã học, hoàn thành tốt hơn yêu cầu của đề bài.
Còn khi trở thành một nhà khoa học độc lập, cần tự tìm hiểu và giải quyết vấn đề, chị “lăn lộn” để nhìn thấu đáo vấn đề. Khi đã ra được định hướng, “việc còn lại là tập trung và nỗ lực hết mình”.
Để hoàn thành những nghiên cứu mà nhiều người gọi là “thành tựu”, theo chị Nga, là hàng trăm, hàng nghìn lần thử nghiệm thất bại. Hiểu rằng đó là điều tất yếu trong khoa học, mỗi khi kết quả không đạt kỳ vọng, chị cần mẫn quay lại “lục lọi”, đánh giá phương pháp và thử từ đầu. Cứ như vậy, sau mỗi lần một thí nghiệm thành công là một lần chị được “thắp” thêm sự tự tin để đi tiếp.
Chị Nga là người tiên phong ở Việt Nam nghiên cứu công nghệ màng lọc kỵ khí (AnMBR) để xử lý nước thải, phù hợp với khí hậu Việt Nam.
Điểm đặc biệt của công nghệ này không chỉ nằm ở việc làm sạch nguồn nước mà còn mở ra nhiều tiềm năng: tái sử dụng nước cho nông nghiệp hay thu hồi những vật chất có ích (như khí sinh học) để phục vụ cuộc sống.
Chị Nga nhìn nhận hành trình đưa nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thực tế rất dài, đòi hỏi sự kiên trì của người làm nghề và sự chung tay của cả cộng đồng. Vì vậy, giải thưởng Kovalevskaia là động lực để chị tiếp tục nghiên cứu về phát triển xanh, sạch và bền vững.
Sau 30 năm “lăn lộn” với những bài toán khó, chị Nga đánh giá chất lượng nước sẽ luôn là vấn đề sống còn của xã hội. Chị dự định tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về công nghệ màng trong xử lý nước thải để giải quyết những bài toán mà phương pháp truyền thống chưa thể chạm tới.
Nhìn lại chặng đường đã qua, nữ giáo sư tin rằng nỗ lực trau dồi kiến thức nền tảng, mở rộng tri thức, và học cách bắt nhịp với những xu hướng nghiên cứu của thế giới là chìa khóa cho các bạn trẻ dấn thân vào con đường học thuật lâu dài.
“Nghiên cứu là gian lao, nhưng rất thú vị. Nếu yêu thích, không gì là không thể vượt qua”, chị Nga tâm niệm.
Chị cũng nhìn nhận phụ nữ có những lợi thế riêng trong ngành kỹ thuật nhờ sự thấu cảm, khả năng phối hợp hài hòa và nhìn nhận thấu đáo.
“Khoa học rất bình đẳng. Có sự nỗ lực và tập trung sẽ giúp chúng ta thành công”, chị nói.
Năm nay, ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức 2 đợt thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh. Ở đợt đầu tiên ngày 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực với sự tham gia của 133.489 thí sinh (TS), đạt tỷ lệ dự thi 98,33% so với số đăng ký. Bước sang đợt 2, số lượng TS đăng ký bất ngờ tăng mạnh vượt mốc lịch sử sau 8 năm tổ chức kỳ thi.
Trong số 172.622 TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, có 109.957 TS đã tham dự đợt 1 và chỉ 59.978 TS mới đăng ký dự thi đợt 2. Có trên 82% TS đăng ký dự thi đợt 2 từng tham gia đợt 1 kỳ thi này. So với đợt 2 năm 2025 với 97.387 TS, số lượng đăng ký đợt 2 năm nay tăng 77,25% và vượt xa hơn cả đợt đầu tiên với 133.489 TS.
Sau 8 năm tổ chức (lần đầu tiên tổ chức vào năm 2018), kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM đợt 2 lần đầu tiên ghi nhận số lượng TS đăng ký dự thi tăng đột biến. Năm 2025, hơn 97.121 TS đăng ký dự thi đánh giá năng lực đợt 2, tăng hơn gấp đôi so với cùng đợt thi của năm 2024 với 41.542 TS đăng ký. Năm 2019, đợt 2 kỳ thi này có 15.000 TS đăng ký dự thi. Trong đó, có khoảng 50% TS đã thi đợt 1 tiếp tục đăng ký thi đợt 2. So với 6 năm trước, số lượng TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay tăng hơn 11 lần.
Với mức tăng đột biến TS đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, lần đầu tiên ĐH Quốc gia TP.HCM phải bổ sung địa điểm tổ chức thi, kéo dài thời gian để TS thực hiện việc thay đổi địa điểm thi theo phương án mới.
Lý giải sức hút kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026, đặc biệt ở đợt thứ 2, PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng do điều chỉnh xét tuyển năm nay và TS nhìn thấy lợi thế rõ rệt trong các điều chỉnh này. PGS Thắng nhận xét: "Một số trường tạo lợi thế khi dùng nguyên lý sử dụng kết quả kỳ thi cao hơn để xét tuyển, TS càng không e ngại khi dự thi mà lỡ điểm không cao. Kỳ thi cũng khá nhẹ nhàng chỉ diễn ra trong một buổi, không cần phải luyện thi căng thẳng. TS thi lần 1 xong đăng ký thi lần 2, nhất là đã cảm thấy sự quen thuộc về cách thi nên tự tin có thể có kết quả cao hơn so với lần thi đầu".
Theo thạc sĩ Hoàng Thanh Tú, Phó trưởng phòng Thông tin - Truyền thông Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), sức hút của kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM không chỉ đến từ uy tín kỳ thi mà còn xuất phát từ sự thay đổi trong chiến lược tuyển sinh của các trường ĐH. Khi nhiều trường sử dụng kết quả kỳ thi này như một phương thức xét tuyển độc lập hay phương thức xét tuyển tổng hợp, trong đó điểm đánh giá năng lực chiếm trọng số đáng kể, thì TS không còn xem đây là một phương án dự phòng mà là một cơ hội quan trọng cần được chuẩn bị nghiêm túc.
Bên cạnh đó, cũng theo thạc sĩ Tú, thực tế nhiều năm qua cho thấy phổ điểm đợt 2 thường có xu hướng cao hơn đợt 1. Điều này khá dễ hiểu, bởi sau đợt thi đầu tiên, TS đã có thêm trải nghiệm thực tế, hiểu rõ hơn cấu trúc đề, biết cách phân bổ thời gian, nhận diện được điểm yếu và có tâm lý thi ổn định hơn. Vì vậy, không ít TS xem đợt 2 là cơ hội để cải thiện kết quả, tăng thêm lợi thế cạnh tranh vào ngành học mong muốn.
"Đối với nhóm TS chỉ đăng ký dự thi đợt 2, đây có thể là thời điểm phù hợp đã được các em tính toán trong kế hoạch ôn thi của mình. Nhiều em chủ động chọn đợt 2 để có thêm thời gian củng cố kiến thức, đồng thời quan sát kết quả kỳ thi đợt 1 để có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về tâm lý và chiến thuật dự thi", thạc sĩ Tú phân tích thêm.
PGS-TS Tô Văn Phương, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Nha Trang, cũng nhìn nhận sau 8 năm tổ chức, kỳ thi ngày càng khẳng định uy tín và nhận được quan tâm của xã hội. Số lượng trường ĐH-CĐ sử dụng kết quả kỳ thi này trong tuyển sinh ngày càng tăng, kéo theo số lượng TS đăng ký dự thi tăng mạnh qua từng năm. PGS Phương phân tích: "Việc kỳ thi liên tục thiết lập các kỷ lục mới về quy mô TS là xu hướng tất yếu. Hầu hết các trường khu vực từ Huế đổ vào miền Nam đều sử dụng điểm đánh giá năng lực trong tuyển sinh. Đáng chú ý, xu hướng tuyển sinh năm 2026 của nhiều trường, nhất là các trường trong khối ĐH quốc gia, tuyển sinh theo phương thức xét tuyển kết hợp điểm đánh giá năng lực và các điểm khác, cũng có thể là lý do khiến TS muốn xét tuyển phải đăng ký thi. Khi một kỳ thi trở thành "tấm vé chung" cho rất nhiều trường, TS gần như buộc phải tham gia để mở rộng cơ hội".
"Đặc thù tổ chức kỳ thi cũng là một trong các yếu tố "tạo đột biến" khi khá linh hoạt về thời gian thi, mở rộng địa điểm thi trên nhiều tỉnh thành để giảm áp lực chi phí, di chuyển, giúp các em thoải mái hơn khi đăng ký dự thi để gia tăng cơ hội trong xét tuyển", PGS Phương nói thêm.
Trước số lượng TS tham gia kỳ thi đánh giá năng lực tăng mạnh, chuyên gia tuyển sinh các trường ĐH có những phân tích dự báo bức tranh tuyển sinh sắp tới.
Theo PGS-TS Bùi Hoài Thắng, thực sự năm nay có đột biến TS khi số đăng ký đợt 2 cao hơn nhiều so với đợt 1. Tuy nhiên, TS ồ ạt đăng ký dự thi đánh giá năng lực nhưng tổng số TS thực sự dự thi chưa đến 200.000, chiếm chưa đến 20% tổng số học sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Chưa kể, TS còn tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy khác và có sự trùng lắp TS của các kỳ thi. Có thể nói, xét tuyển năm 2026 vẫn phụ thuộc lớn vào kỳ thi tốt nghiệp THPT và kết quả học THPT, đặc biệt năm nay tính điểm học bạ trong cả 3 năm học. Do đó, điểm xét tuyển có lẽ không có sự đột biến nhiều.
PGS-TS Tô Văn Phương dự báo điểm xét tuyển của nhiều ngành "hot", nhiều trường "top trên" có thể sẽ tăng do số lượng TS dự thi đánh giá năng lực tăng mạnh. Tuy vậy, điểm chuẩn của các nhóm ngành kỹ thuật, nhóm ngành thủy sản (khoa học thủy sản, nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, kỹ thuật biển…) có thể sẽ vẫn ổn định như các năm trước vì một số trường như Trường ĐH Nha Trang vẫn có thể dành nhiều chỉ tiêu cho nhóm ngành này.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng cơ bản không có quá nhiều tác động tới việc xét tuyển của nhiều trường ngoài ĐH quốc gia khi điểm thi đánh giá năng lực vẫn là một trong số các phương thức xét tuyển độc lập.
Lời khuyên với TS, thạc sĩ Hoàng Thanh Tú cho hay: "Một tháng cuối trước kỳ thi không chỉ là giai đoạn tăng tốc, mà còn là thời gian để TS giữ sự tỉnh táo, củng cố sự tự tin và chuẩn bị tâm thế tốt nhất. Các em nên rà soát lại những phần kiến thức trọng tâm, luyện cách phân bổ thời gian cho từng nhóm câu hỏi, làm quen với áp lực thời gian thực tế và lưu ý những lỗi thường gặp để tránh mất điểm đáng tiếc. Hãy xem kỳ thi này như một cơ hội để thể hiện năng lực chứ không phải là "cánh cửa duy nhất" quyết định tương lai".
Còn PGS-TS Bùi Hoài Thắng khuyên TS thi thật tốt đợt 2 kỳ thi này và cả kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Sự việc xảy ra trưa 24/4 tại khu vực gần Khu công nghiệp cầu cảng Yên Lệnh, phường Duy Tiên. Nam sinh lớp 9 đang trên đường đi học về thì bị một nhóm học sinh lớp 7 cùng trường chặn lại, lao vào đánh tới tấp.
Video lan truyền trên mạng xã hội hai hôm nay, gây bức xúc về sự hung hãn. Theo đó, nhóm học sinh dùng dây thắt lưng vụt liên tiếp, đấm đá vào đầu, lưng và mặt nạn nhân. Dù em này cố gắng bỏ chạy, nhóm tiếp tục đuổi theo đánh, xung quanh nhiều học sinh đứng xem, thậm chí hò reo, cổ vũ.
Kết quả xác minh của nhà trường cho thấy có 7 học sinh đánh bạn, trong khi hai em lớp 9 đứng ngoài quay video.
Ngay sau sự việc, nạn nhân được gia đình đưa đến Bệnh viện Hưng Hà (Hưng Yên) thăm khám và điều trị. Em bị chấn thương phần mềm và vùng đầu, đã ổn định sức khỏe.
Trường cho biết yêu cầu các học sinh liên quan viết bản tường trình, mời phụ huynh đến làm việc và báo Công an phường Duy Tiên xác minh. Trong báo cáo của trường gửi Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình, gia đình các học sinh liên quan đề nghị chi trả toàn bộ viện phí và hỗ trợ thêm 16 triệu đồng, song gia đình nạn nhân không đồng ý, yêu cầu mức bồi thường cao hơn.
Các vụ học sinh đánh nhau xảy ra liên tiếp trong thời gian gần đây, gây bức xúc và lo ngại. Cùng đó, vấn đề gây tranh cãi là theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hình thức kỷ luật nặng nhất trong nhà trường với học sinh là nhắc nhở (tiểu học) và viết bản kiểm điểm (THCS, THPT).
Chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 môn toán được phát tại địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=ollxJ1Xr-5M
Chuyên đề đầu tiên của môn toán do giáo viên Trần Văn Toàn, nguyên tổ trưởng tổ toán Trường THPT Marie Curie (P.Xuân Hòa, TP.HCM), thực hiện.
Chuyên đề 1 với chủ đề kiến thức về xác suất có điều kiện. Trong chuyên đề này, thầy Toàn hướng dẫn học sinh cách chuyển bài toán xác suất có điều kiện thành bài toán xác suất cổ điển (năm lớp 10 và 11) đồng thời hướng dẫn cách sử dụng sơ đồ cây một cách linh hoạt để giải bài toán xác suất có điều kiện.
Giáo viên Trần Văn Toàn cho hay, 10 chuyên đề ôn thi sẽ hệ thống hóa kiến thức môn toán đồng thời qua từng chuyên đề giúp học sinh rèn luyện khả năng tính toán, kỹ năng tìm đáp án, trả lời câu hỏi dạng thức trắc nghiệm mới lần đầu tiên áp dụng vào kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
Bắt đầu từ hôm nay, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) từ thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 20 đến 25.4 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
