Một buổi chiều ở Hà Nội, tôi dừng đèn đỏ phía sau một chiếc xe máy chở hai mẹ con. Đứa bé ngồi sau vừa uống hết hộp sữa, vô tư thả tay để chiếc vỏ rơi xuống đường. Người mẹ vẫn lái xe đi tiếp như không có chuyện gì xảy ra. Tôi nhìn theo chiếc hộp sữa nằm chỏng chơ giữa dòng xe cộ và chợt nghĩ: có lẽ bài học về bảo vệ môi trường ở trường học đã bị bỏ quên ngay trên đường về nhà.
Tôi cũng không ít lần bắt gặp cảnh cửa kính ôtô hạ xuống rồi một chiếc lon nước hay túi nilon bị ném thẳng ra ngoài. Điều khiến tôi khó chịu là nhiều người sở hữu những chiếc xe đắt tiền, ăn mặc lịch sự, nói chuyện văn minh, nhưng lại sẵn sàng biến đường phố thành nơi chứa rác của riêng mình. Chiếc xe thì sạch bóng, còn mặt đường phía sau lại thêm một vệt bẩn.
Có lần, tôi ngồi ở một công viên nhỏ và thấy một người đàn ông đứng cạnh bụi cây hút thuốc. Hút xong, anh ta tiện tay búng tàn và ném đầu lọc xuống thảm cỏ rồi bỏ đi. Hành động diễn ra tự nhiên đến mức tôi có cảm giác nhiều người đã quen với suy nghĩ: chỉ cần nơi mình đứng sạch là đủ, phần bẩn đã có người khác dọn.
Chúng ta đang nói rất nhiều về “thành phố thông minh”, về “sống xanh”, về ý thức công dân, nhưng lại chưa hình thành được thói quen giữ rác lại cho đến khi tìm thấy thùng đựng. Sự tiện lợi cá nhân đang bị đẩy lên quá mức. Không ít người mặc nhiên xem việc quét dọn là trách nhiệm của công nhân vệ sinh môi trường, còn việc của mình chỉ là sử dụng rồi xả bỏ. Nhưng họ quên rằng chính họ cũng đang trả giá cho sự tùy tiện ấy bằng tiền thuế, bằng môi trường sống ô nhiễm và bằng bầu không khí mà con cái họ hít thở mỗi ngày.
>> Bãi rác chình ình trước cổng khu dân cư văn hóa
Tôi cho rằng, những lời kêu gọi chung chung về “nâng cao ý thức” giờ đây không còn đủ mạnh. Đã đến lúc cần những biện pháp quyết liệt hơn. Nếu hệ thống camera giao thông và camera đô thị được dùng để phạt nguội hành vi xả rác, nhiều người chắc chắn sẽ cân nhắc trước khi tiện tay ném một vỏ lon hay túi rác ra đường. Một mức phạt đủ sức răn đe đôi khi hiệu quả hơn hàng trăm khẩu hiệu tuyên truyền.
Quan trọng hơn cả vẫn là giáo dục từ gia đình. Trẻ con không học ý thức từ những bài giảng lý thuyết mà từ hành động của người lớn mỗi ngày. Cha mẹ không thể yêu cầu con giữ gìn môi trường nếu chính mình vẫn vô tư xả rác qua cửa xe.
Tôi cũng nghĩ rằng sự im lặng của cộng đồng đang vô tình khiến những hành vi xấu được chấp nhận như chuyện bình thường. Chúng ta ngại nhắc nhở vì sợ phiền phức, ngại va chạm. Nhưng nếu ai cũng im lặng, những đứa trẻ sẽ lớn lên với suy nghĩ rằng xả rác nơi công cộng là điều hoàn toàn bình thường.
Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rộng lớn, mà là cách con người cư xử với không gian chung. Chỉ cần mỗi người bớt đi một chút tùy tiện, đường phố có lẽ đã khác rất nhiều.
Đội tuyển bóng đá U17 Việt Nam chúng ta vừa đoạt chức vô địch giải vô địch U17 Đông Nam Á một cách đầy thuyết phục. Trong đó chiến thắng ấn tượng nhất không phải là chiến thắng 3-0 trước U17 Malaysia ở trận chung kết mà là chiến thắng 2-1 trong thế ngược dòng trước U17 Australia ở bán kết.
Ở trận đấu đó trước một đội U17 đến từ nền bóng đá hàng đầu châu lục, vượt trội về thể hình nhưng các cầu thủ trẻ của chúng ta đã thể hiện được đầy đủ phẩm chất của bóng đá hiện đại: Bản lĩnh, tốc độ, kỹ thuật, sức bền và tính kỷ luật. (Tôi không biết đội U17 Australia có phải là thành phần tốt nhất của họ hay không nhưng những gì mà các cầu thủ trẻ của chúng ta thể hiện trước những đối thủ cùng lứa nhưng cao to hơn là đáng tự hào).
Sau trận đấu đó và đặc biệt là sau chức vô địch có rất nhiều lời khen ngợi dành cho các cầu thủ trẻ đến từ người hâm mộ, từ truyền thông và cả những người làm chuyên môn bóng đá. Và bắt đầu có những giấc mơ và sự kỳ vọng về một vị thế mới của bóng đá Việt Nam bắt đầu từ lứa cầu thủ này.
Âu đó cũng là sự bình thường khi sự khát vọng vươn tầm châu lục (xa hơn nữa là thế giới) luôn cháy bỏng trong tim của mỗi người Việt Nam yêu bóng đá.
Tuy nhiên sự kỳ vọng là một chuyện, còn việc liệu đội tuyển Việt Nam trong tương lai mà nền móng là những cầu thủ các lứa U tài năng hôm nay có được nâng tầm hay không lại là một câu chuyện khác rất dài.
Chúng ta đều biết rằng trong thể thao nói chung và bóng đá nói riêng các vận động viên đều có một cái ngưỡng (hay nói cách khác là trần) nhất định. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào vấn đề nhân chủng học.
Người Việt chúng ta thường có tầm vóc nhỏ bé. Vì vậy khi đến tuổi trưởng thành thường thua thiệt hơn về thể hình và thể lực. Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến ngưỡng phát triển của các vận động viên thể thao chuyên nghiệp, trong đó có cầu thủ bóng đá.
Nói một cách ví von các lứa U trong bóng đá cũng giống như măng ở những giống cây có đốt. Có thể ở trạng thái măng thì mỗi loại không có nhiều khác biệt. Nhưng khi trưởng thành thì sự chênh lệch về hình hài kích thước mới được bộc lộ rõ nét (Ví dụ như tre thì to cao hơn tầm vông chẳng hạn).
Một minh chứng khá rõ là cách đây hơn chục năm, đội tuyển U19 Việt Nam mà nòng cốt là các cầu thủ lứa một của học viện Hoàng Anh Gia Lai - Arsenal JMG với những cái tên như Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh, Đông Triều... cũng gây được tiếng vang lớn trên đấu trường Châu Á.
Và tất nhiên là người ta cũng kỳ vọng rất nhiều từ lứa cầu thủ này sẽ là cơ sở để xây dựng một đội tuyển Việt Nam thành đội mạnh tiệm cận trình độ các đội mạnh ở châu lục.
Có người còn mạnh miệng tuyên bố sẽ hiện thực hóa giấc mơ dự World Cup với lứa cầu thủ này. Kết quả sau đó thì như chúng ta đều đã thấy. Với lứa cầu thủ này thì đội tuyển Việt Nam của chúng ta cũng chỉ tạo được chút vị thế trong khu vực Đông Nam Á mà nhiều người hay nói vui là cái ao làng.
Một vài cầu thủ trong lứa này cũng được tạo điều kiện ra nước ngoài thi đấu (ở một số giải đấu và những câu lạc bộ trung bình) nhưng sự hạn chế về thể hình, thể lực nên họ cũng không tạo được dấu ấn nào đáng kể và cũng không giúp ích gì được cho việc nâng tầm đội tuyển.
Vì vậy, đối với những thành tích mà các lứa U hôm nay đạt được thì chúng ta hãy cứ vui cái đã, còn kỳ vọng vào một đội tuyển bóng đá quốc gia được nâng cấp trong tương lai gần thiết nghĩ cũng cần phải cân nhắc nhiều.
Nếu những cầu thủ trẻ hôm nay khi đến tuổi trưởng thành mà không thể đủ trình độ để ra nước ngoài thi đấu ở những giải đấu có chất lượng và sự cạnh tranh khốc liệt hơn V-League thì thật khó lòng xây dựng một đội tuyển có đẳng cấp châu lục.
Vì như tục ngữ Việt Nam ta có câu "có bột mới gột nên hồ". Tất nhiên tôi tin rằng các nhà quản lý và chuyên môn của bóng đá Việt Nam họ cũng nhìn ra vấn đề và chắc chắn họ cũng có chiến lược để giúp cho các cầu thủ trẻ được phát triển toàn diện, vượt qua được rào cản về nhân chủng học để tiệm cận được trình độ các cầu thủ đến từ những nền bóng đá phát triển ở châu lục cũng như thế giới.
Ở khía cạnh này Nhật Bản là một hình mẫu rất đáng được tham khảo và học hỏi.
"Trường hợp bên trong nhà đang bán phở, tự nhiên vỉa hè trước cửa có người khác thuê để bán theo, vậy quán phở bên trong nhà sẽ bán ra sao? Theo tôi, nên ưu tiên cho chủ nhà thuê trước, nhiều người kinh doanh mặt tiền sẵn sàng bỏ ra một số tiền thuê lại vỉa hè trước cửa để không bị xung đột lợi ích.
Thuê vỉa hè thực ra không mới với nước ngoài, nhưng ở đó, việc kinh doanh bên trong nhà và ngoài vỉa hè không vướng của nhau, không để xe cộ, không ảnh hưởng đến nhà bên trong. Còn ở Việt Nam thì có thể khác. Nếu người thuê vỉa hè cứ lấy cớ bỏ tiền ra nên bán gì, làm gì cũng được, thì người kinh doanh bên trong nhà làm sao tồn tại được?".
Đó là thắc mắc của độc giả Tieunho về nguy cơ xung đột lợi ích khi vỉa hè được áp dụng chính sách cho thuê để kinh doanh đại trà. Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Hoàn Kiếm là một trong hai phường được đề xuất thí điểm giai đoạn đầu, với mức thuê dự kiến 45.000 đồng mỗi m2 một tháng. Đề xuất này cũng vấp phải nhiều băn khoăn, tranh luận từ phía tiểu thương, đặc biệt là những người đang có cửa hàng kinh doanh mặt đường.
>> Thách thức từ vỉa hè Hà Nội cho thuê 45.000 đồng một m2
Lo ngại việc cho thuê vỉa hè đại trà có thể gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người có nhà mặt phố, bạn đọc L.Hbày tỏ:"Nếu cho người khác đến thuê vỉa hè trước nhà tôi, việc ra vào nhà của chúng tôi bị cản trở thì sẽ thế nào? Chưa kể, việc người buôn bán xả rác, xả nước thải nhơ nhớp, bẩn thỉu, hay khách hàng khạc nhổ bừa bãi gây mất vệ sinh thì ai chịu trách nhiệm?".
Nói về những bất cập phát sinh từ việc thí điểm cho thuê vỉa hè, độc giả Flower Sun nêu giải pháp: "Theo tôi, nên ưu tiên chủ nhà mặt tiền được thuê trước để sử dụng với phạm vi nhất định, tối đa 1-2 m từ mép nhà tùy theo độ rộng vỉa hè. Sau đó, nếu họ muốn chia sẻ không gian vỉa hè với người khác thì phải chịu trách nhiệm chung, hoặc nếu không muốn cho thuê lại thì có thể để thoáng. Nếu chủ nhà không đóng tiền thuê vỉa hè thì sẽ nhường lại cho những người khác có nhu cầu thuê".
"Ngày trước, tôi cũng có suy nghĩ 'có rất nhiều môn khác có thể rèn luyện khả năng tư duy, bắt trẻ con học lắm Toán làm gì, sao không dạy nhẹ nhàng như phương Tây?'. Nhưng, có một biến cố xảy đến với sức khỏe của mẹ tôi khiến tôi thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về giá trị của việc học nói chung và môn Toán nói riêng.
Ban đầu, mẹ tôi nằm điều trị tại một bệnh viện quốc tế - nơi y bác sĩ rất tận tình phục vụ. Nhưng sức khỏe của bà ngày càng đi xuống. Nằm viện hai tuần với chi phí 11 triệu đồng một ngày mà bác sĩ chưa tìm được nguyên nhân bệnh. Cuối cùng, tôi được một người bạn khuyên nên chuyển về viện công để bác sĩ đầu ngành chữa trị. Chỉ ba ngày sau, mẹ tôi dần khỏe lại và được về nhà sinh hoạt như bình thường.
Rõ ràng, các bác sĩ được đào tạo chính quy tại các trường đại học Y công lập của Nhà nước (được học chuyên sâu kiến thức Toán, Hóa, Sinh) vẫn là một sự khác biệt rất lớn. Thứ đất nước cần là những bác sĩ giỏi, có thể bắt đúng bệnh cho bệnh nhân và cho thuốc đúng loại, chứ không chỉ cần những người giỏi diễn thuyết, đọc Tiếng Anh vanh vách.
Thực tế, có nhiều người giàu lên do buôn bán, làm nghệ thuật, nhờ đầu cơ bất động sản... Đúng là họ cũng rất thành công mà không cần học nhiều Toán, Lý, Hóa, tôi không hề phản bác điều đó. Nhưng nếu ai cũng chỉ chăm chăm đi buôn, đầu cơ chờ thời thì xã hội này sẽ đi về đâu khi ngành sản xuất thiếu chất xám, không có công nghệ lõi, khi bác sĩ không biết nên chữa cho bệnh nhân như thế nào mà chỉ biết phục vụ truyền nước, đạm, cơm bưng nước rót, thay vì bắt đúng bệnh, kê đúng thuốc.
>> '25 năm ra trường không biết ứng dụng kiến thức Toán vào đâu'
Đó là chia sẻ của độc giả Linh xung quanh những tranh cãi về giá trị của việc học Toán ở bậc phổ thông. Trong nhiều năm qua, việc dạy và học Toán ở bậc phổ thông luôn là một chủ đề gây ra không ít tranh luận. Có ý kiến cho rằng chương trình Toán hiện nay quá nặng, thiên về lý thuyết và chưa gắn chặt với thực tiễn, khiến học sinh dễ cảm thấy áp lực và xa rời ý nghĩa ứng dụng. Ngược lại, cũng có quan điểm nhấn mạnh vai trò cốt lõi của Toán học trong việc rèn luyện tư duy logic, khả năng lập luận và nền tảng cho nhiều lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Nhấn mạnh việc đầu tư thời gian và công sức để học Toán ở bậc phổ thông mang lại nhiều giá trị thiết thực, không chỉ trong học tập mà còn trong cuộc sống lâu dài, bạn đọc Linh kết lại: "Nói như vậy để thấy, môn nào cũng quan trọng, vấn đề là mỗi người có tôn trọng nó hay không mà thôi? Bạn học không giỏi, không sử dụng đến kiến thức Toán sau khi đi làm, nhưng không có nghĩa là người khác cũng vậy. Có thể lĩnh vực họ làm cần nhiều chất xám hơn bạn, vậy thôi.
Tôi từng làm việc tại một công ty FDI, thấy một thực tế là các kỹ sư Việt Nam hầu như chẳng thiết kế được gì cho sản phẩm. Toàn bộ bản thiết kế đều từ nước ngoài chuyển về. Chúng ta chỉ làm theo mẫu có sẵn, gia công lại... Doanh thu hàng tháng vì thế phải trích một phần không nhỏ để chuyển về cho công ty mẹ ở nước ngoài dưới hình thức tiền bản quyền. Chất xám từ Toán nằm ở đó chứ ở đâu?".
