Trong bối cảnh nhiều lô hàng bị siết chặt kiểm tra khi xuất khẩu sang Trung Quốc, đề xuất xây dựng “phác đồ điều trị” cho đất trồng sầu riêng đang được xem là hướng đi đáng chú ý nhằm xử lý tận gốc bài toán tồn dư kim loại nặng.
Xây dựng phòng thí nghiệm để kiểm tra chất lượng đất trồng
Nhận định về vấn đề sầu riêng tại Đồng Tháp gặp khó đầu ra vì vướng kiểm nghiệm những ngày qua, ông Nguyễn Phước Thiện – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp – thừa nhận, tồn dư cadimi trong sầu riêng thực chất là hệ quả của quá trình canh tác kéo dài nhiều năm khiến đất bị ô nhiễm.
Vấn đề này chỉ thực sự “nóng lên” khi Trung Quốc áp dụng ngưỡng kiểm soát nghiêm ngặt đối với trái cây nhập khẩu vào thị trường này, không vượt quá 0,05 mg/kg. Điều này tạo áp lực lớn lên cả doanh nghiệp lẫn người sản xuất khi phải kiểm soát chất lượng từ đất trồng đến thành phẩm.
Để cải thiện vấn đề này, ông Thiện cho biết, Đồng Tháp đang triển khai rà soát, siết chặt quản lý mã số vùng trồng và kiên quyết xử lý những vùng không tuân thủ quy định.
Đặc biệt, địa phương này cũng xây dựng đề án cải tạo đất lâu dài, tham khảo mô hình Hàn Quốc với hệ thống phân tích mẫu đất định kỳ nhằm đưa ra “phác đồ” cải tạo phù hợp cho từng khu vực canh tác.
Theo lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp, bên cạnh việc cải tạo đất, cần cải tiến cơ chế quản lý mã số vùng trồng theo hướng số hóa, tách bạch từng lô hàng để phân định rõ vùng nhiễm và vùng an toàn.
Tại hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản đảm bảo mục tiêu tăng trưởng năm 2026 tổ chức cuối tuần qua, Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng cũng nhìn nhận, nguyên nhân sâu xa của tình trạng nhiễm cadimi chủ yếu đến từ tồn dư trong đất chứ không phải do người dân cố tình đưa vào trong quá trình sản xuất.
Theo ông Hưng, để xử lý tận gốc vấn đề cần triển khai các nghiên cứu về cải tạo đất, hướng dẫn nông dân thay đổi biện pháp canh tác, thực hiện luân canh cây trồng và kiểm soát chặt vật tư đầu vào.
Trong ngắn hạn, Bộ đã đề nghị các địa phương chỉ đạo các đơn vị kiểm định không được từ chối yêu cầu của doanh nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế quản lý mới nhằm tránh ùn tắc hàng hóa do chờ kiểm nghiệm. Về lâu dài, bài toán lớn hơn vẫn là phục hồi chất lượng đất canh tác để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Hàn Quốc phục hồi đất nông nghiệp bằng cách nào?
Trao đổi với Dân trí, TS Nguyễn Đăng Nghĩa – nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và tư vấn Nông nghiệp nhiệt đới – cho rằng, cuộc khủng hoảng hiện nay phản ánh hệ quả của quá trình phát triển thiếu kiểm soát kéo dài nhiều năm của ngành sầu riêng.
Ông cho rằng việc quản lý phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam vẫn còn lỏng lẻo, cadimi không chỉ tồn tại tự nhiên trong đất mà còn xuất hiện trong nhiều loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Tại khu vực ĐBSCL, nông dân từng sử dụng phổ biến một số loại phân DAP nhập khẩu có hàm lượng cadimi cao. Kết hợp với tình trạng xâm nhập mặn cuối mùa khô và việc bón lân kéo dài, cadimi trong đất dễ bị giải phóng và hấp thụ vào cây trồng.
Theo vị chuyên gia này, cải tạo đất thực tế không phải vấn đề quá khó về mặt kỹ thuật và cũng từng được nhiều đơn vị trong nước tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, vấn đề này chưa được quan tâm đúng mức.
Theo TS Nguyễn Đăng Nghĩa, một trong những giải pháp có thể áp dụng là sử dụng biochar – vật liệu giàu carbon được tạo ra từ quá trình nhiệt phân sinh khối trong môi trường hạn chế oxy.
Khi đưa vào đất, biochar hoạt động như một “bẫy” giữ kim loại nặng, giúp ổn định độ pH, cải thiện độ tơi xốp và nâng cao năng suất cây trồng mà vẫn đảm bảo được các tiêu chí về dư lượng kim loại nặng tồn dư trên sản phẩm.
Ngoài ra, TS Nghĩa cho biết, đã có một số mô hình áp dụng thành công như sử dụng biochar và phân bón chọn lọc không có cadimi của một vài công ty. Các mô hình này cũng đang được nhân rộng, giúp cải tạo đất cho bà con trồng sầu riêng tại vùng ĐBSCL.
Riêng với các mô hình cải tạo đất tại Hàn Quốc, TS Nguyễn Đăng Nghĩa cho rằng, hoạt động cải tạo đất của xứ sở kim chi không xa lạ với nông nghiệp Việt Nam.
Theo đó, khác với cách tiếp cận mở rộng diện tích sản xuất, Hàn Quốc tập trung vào nâng cao chất lượng đất nhằm gia tăng giá trị nông sản. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược trong bối cảnh quốc gia này có quỹ đất nông nghiệp hạn chế và chịu áp lực đô thị hóa kéo dài.
Một trong những ưu tiên lớn nhất của Hàn Quốc là phục hồi độ màu mỡ tự nhiên của đất sau nhiều năm lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Nước này chuyển mạnh sang sử dụng phân hữu cơ, phân compost và các chế phẩm vi sinh nhằm tăng hàm lượng hữu cơ và cải thiện hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
Điểm nổi bật trong mô hình của Hàn Quốc là việc ứng dụng công nghệ vào quản lý chất lượng đất. Thay vì canh tác chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, nhiều nông hộ được hỗ trợ phân tích đất định kỳ để xác định hàm lượng dinh dưỡng, độ pH, lượng hữu cơ cũng như nguy cơ tồn dư hóa chất.
Từ kết quả phân tích này, cơ quan chuyên môn sẽ đưa ra khuyến nghị cụ thể về loại phân bón, lượng dinh dưỡng cần bổ sung và phương thức canh tác phù hợp cho từng khu vực. Đây được xem là mô hình “khám bệnh cho đất” trước khi đưa ra “phác đồ điều trị”, cách tiếp cận mà một số địa phương tại Việt Nam đang bắt đầu nghiên cứu áp dụng với cây sầu riêng.
Theo giới chuyên môn, điều làm nên khác biệt trong chính sách cải tạo đất của Hàn Quốc là tư duy dài hạn. Chính phủ nước này xem sức khỏe đất nông nghiệp là yếu tố gắn liền với an ninh lương thực quốc gia, vì vậy các chương trình hỗ trợ cải tạo đất, sản xuất hữu cơ và đào tạo kỹ thuật được triển khai liên tục trong nhiều năm.
Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước mới công bố, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 tăng 0,4 điểm phần trăm so với tháng trước đó. Đây là giai đoạn các ngân hàng điều chỉnh lãi suất mạnh nhất trong một năm qua.
Hiện có gần 10 ngân hàng cho vay với lãi suất thực tế trên 10,5% một năm, tùy khách hàng, mức độ rủi ro, năng lực tài chính và tài sản đảm bảo. Tại TPBank, lãi suất bình quân áp dụng cho cá nhân là 10,95%, còn OCB 10,78% và BVBank 10,45%.
Một số nhà băng công bố lãi suất cho vay bình quân theo kỳ hạn. Điển hình như SeABank giải ngân các khoản vay ngắn hạn cho cá nhân với lãi suất 10,18%, còn trung dài hạn 10,44%. Mức này tại HDBank lần lượt là 8,5% và 10,4%.
Theo Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay ngắn hạn với các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp vừa và nhỏ, ứng dụng công nghệ cao... duy trì 3,9% một năm. Mức này gần tiệm cận trần lãi suất cho vay ngắn hạn theo quy định là 4%.
Đồng thuận với xu hướng biến động lãi suất cho vay, các ngân hàng đều nâng mặt bằng lãi suất tiền gửi ở hầu hết kỳ hạn. Các khoản tiết kiệm 6-12 tháng được trả lãi bình quân 6,1-7,6%; còn trên 24 tháng dao động 7,1-7,8%, đều tăng 0,2 điểm so với tháng trước đó. Đây cũng là mức cao nhất một năm qua.
Các ngân hàng đang giữ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay bình quân khoảng 3-4%, nhích nhẹ so với đầu năm.
Phần đông chuyên gia và nhóm phân tích nghiêng về khả năng mặt bằng lãi suất còn neo cao trong những tháng tới. Trong báo cáo triển vọng đầu tư mới phát hành, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định điều này xuất phát từ việc hệ thống đang thiếu thanh khoản. Việc tính thêm lượng tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) và nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn giúp hạ nhiệt phần nào áp lực, song chưa đủ giải quyết triệt để vấn đề.
Nói với VnExpress đầu tháng này, ông Trần Văn Tánh, Trưởng phòng phân tích Khách hàng tổ chức của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng Ngân hàng Nhà nước chủ trương hạ nhiệt lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng chi phí huy động neo ở mức cao nên các ngân hàng thương mại không có nhiều dư địa để giảm lãi.
Một trong những trở ngại với việc giảm lãi suất là mục tiêu ổn định tỷ giá được đặt lên trước. Theo VDSC, khi chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn (Mỹ, Nhật, EU) vẫn thận trọng và có phần thắt chặt, Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ cần duy trì mức chênh lệch lãi suất USD-VND đủ hấp dẫn để giữ dòng tiền ngoại tệ trong hệ thống.
Dù vậy, nhóm phân tích này cho rằng kịch bản giảm lãi vẫn có khả năng xảy ra trong giai đoạn cuối năm. Mức độ và tốc độ có thể vừa phải do hệ thống cần thời gian cân đối lại nhằm điều chỉnh dần chi phí vốn khi đầu vào đã tăng cao trong 6 tháng đầu năm.
Chuyên gia của Ngân hàng United Overseas Bank (UOB), ngân hàng có trụ sở tại Singapore, cho rằng "kịch bản hợp lý nhất là Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong nửa cuối năm". Theo nhóm này, việc tăng lãi suất điều hành sẽ khó phát huy hiệu quả với lạm phát xuất phát từ phía cung, chẳng hạn như giá năng lượng hay chi phí nhập khẩu đầu vào. Ngược lại, việc cắt giảm lãi suất cũng khó có cơ sở khi lạm phát vẫn ở gần ngưỡng mục tiêu điều hành.
Lạm phát cơ bản tăng 4,12% trong nửa đầu năm, còn mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước là kiểm soát lạm phát bình quân cả năm khoảng 4,5%.
7-Eleven đặt chân vào thị trường bán lẻ Việt Nam từ giữa năm 2017, với mục tiêu mở 100 cửa hàng vào 3 năm đầu và nâng lên 1.000 cơ sở trong 10 năm. Kế hoạch từng được đánh giá tham vọng, bởi họ là người đến sau và phải chịu sức ép cạnh tranh lớn từ nhiều thương hiệu cửa hàng tiện lợi nước ngoài như Circle K, FamilyMart, Ministop.
"Chúng tôi đặt kế hoạch 1.000 cửa hàng trong 10 năm nhưng làm rồi mới thấy khó", ông Lưu Tất Trung, Giám đốc công nghệ 7-Eleven Việt Nam, chia sẻ chiều 2/4.
Theo ông, thương hiệu chủ trương có lời trên từng cửa hàng mở mới nên phải đi chậm mà chắc, không tập trung tăng độ phủ để chiếm thị phần.
7-Eleven Việt Nam hiện có khoảng 150 cửa hàng và hầu hết đều lãi. Trong 5 năm đầu tiên, chuỗi tập trung mở rộng tại khu vực lõi TP HCM với bình quân 16 cửa hàng mỗi năm. Nhóm khách hàng chính được chuỗi này nhắm tới thuộc tầng lớp cư dân trẻ và trung lưu. Giữa năm ngoái, họ mới "Bắc tiến" khi mở thêm 4 cửa hàng tại Hà Nội.
Ông Trung cho biết 7-Eleven Việt Nam thử nhiều cách để cải thiện hiệu quả kinh doanh cho từng cửa hàng. Trong đó, hai hướng chính là tăng doanh số bán trực tuyến và đầu tư công nghệ để tối ưu vận hành.
Ông ví dụ, cuối năm ngoái, 7-Eleven bắt đầu livestream bán hàng với tần suất mỗi tuần một buổi kéo dài 3 tiếng trên Tiktok. Doanh thu mỗi buổi livestream đạt khoảng 27 triệu đồng, tương đương doanh số cả ngày của một cửa hàng vật lý. Thời gian tới, thương hiệu này dự tính mỗi cửa hàng có thể tự livestream và trực tiếp giao hàng. "Đây là cách 7-Eleven sẽ tiếp tục làm", ông Trung nói.
Về công nghệ, theo ông Trung, đơn vị nhượng quyền 7-Eleven tại Việt Nam hợp tác với GreenNode (thành viên Tập đoàn VNG) xây dựng những AI Agents đóng vai trò "cửa hàng trưởng" với khả năng lập luận và ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Trí tuệ nhân tạo được ứng dụng để dự đoán nhu cầu khách hàng theo mùa vụ hoặc hành vi tiêu dùng, tránh tình trạng tồn dư hoặc thiếu hàng.
Nhờ đó, ở cấp độ cửa hàng, mỗi điểm bán hiện chỉ cần khoảng hai nhân sự để quản lý đơn hàng từ nhiều kênh đồng thời, với chi phí khoảng 550.000 đồng. Thời gian xử lý đơn rút ngắn xuống dưới 3 phút, trong khi giá trị giao dịch trung bình tăng khoảng 30%.
Ông Trung cho rằng, ngoài hiệu quả vận hành, hợp tác với một đơn vị cung cấp hạ tầng Cloud (hệ thống trung tâm dữ liệu, máy chủ, lưu trữ, mạng...) trong nước đang giúp 7-Eleven tiết kiệm 60-70% chi phí so với thuê dịch vụ tương đương của đơn vị nước ngoài.
Phiên giao dịch chứng khoán ngày 21/5, VN-Index giảm về dưới 1.900 điểm với thanh khoản sàn HoSE dè dặt quanh mức 22.036 tỷ đồng. VN-Index giảm 16,34 điểm và cổ phiếu gây ảnh hưởng chính là VIC (Vingroup). Mã này giảm 3,53%, lấy đi của chỉ số 11,26 điểm.
Ngoài VIC, một số cổ phiếu ngành dầu khí, bất động sản cũng trong nhóm giảm điểm và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chung, như NVL, BSR, DXG, GAS.
Đáng chú ý, cổ phiếu PC1 của Tập đoàn PC1 bất ngờ tăng hết biên độ lên 20.300 đồng/đơn vị, dư mua giá trần hơn 1,3 triệu đơn vị. Mã này cũng ghi nhận khối lượng giao dịch đột biến hơn 27,2 triệu cổ phiếu, tăng 84% so với hôm qua và cao nhất trong nhiều phiên trở lại đây.
Cổ phiếu doanh nghiệp này có biến động trong bối cảnh chủ tịch, tổng giám đốc cùng loạt lãnh đạo công ty bị khởi tố, bắt tạm giam. Đồng thời, doanh nghiệp cũng vừa báo cáo lợi nhuận quý đầu năm tăng 86% so với cùng kỳ năm trước, lên gần 270 tỷ đồng.
Theo giải trình từ công ty, lợi nhuận ghi nhận "quả ngọt" từ dự án Tháp Vàng trong khi cùng kỳ năm trước vẫn đang trong giai đoạn triển khai. Ngoài ra, công ty mẹ đã hoàn tất thanh lý khoản đầu tư vào công ty liên kết và ghi nhận thu nhập tài chính.
Nhà đầu tư nước ngoài hôm nay bán ròng hơn 1.700 tỷ đồng, tập trung mạnh ở các mã VIC, FPT, VHM, ACB. Ngược lại, khối ngoại mua ròng nhiều ở nhóm ngân hàng với các mã VPB, VCB, LPB, MSB.
