Văn Miếu – Quốc Tử Giám xưa qua tranh

Văn Miếu - Quốc Tử Giám xưa qua tranh

Bức phác họa đầu tiên về Miếu Khổng Tử của họa sĩ Pháp Gaston Roullet (1847-1925) được trưng bày ở triển lãm Quốc Tử Giám trong nghệ thuật, diễn ra từ ngày 5/7 đến 5/8 tại khu Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập di tích.

Từ cuối năm 1885 đến đầu năm 1886, Gaston Roullet đã đi khắp Việt Nam, thực hiện hơn 200 bức tranh màu nước, ký họa, sau đó bày bán ở Paris, Pháp. Trong một lần đến thăm Văn Miếu, ông sáng tác bức ký họa đầu tiên. Tác phẩm sau này được tìm thấy trong một bảo tàng ở Pháp.

Ngoài vẽ tranh, Gaston Roullet viết một cuốn sách, trong đó mô tả Hà Nội ”khắp nơi đều mang một vẻ náo nhiệt, sôi động dù cố gắng bao nhiêu tôi cũng không lột tả được, thật là cảnh tượng nhộn nhịp khó hiểu. Hà Nội đông đúc lắm, ít nhất cũng phải có đến 100.000 dân”.

Bức phác họa đầu tiên về Miếu Khổng Tử của họa sĩ Pháp Gaston Roullet (1847-1925) được trưng bày ở triển lãm Quốc Tử Giám trong nghệ thuật, diễn ra từ ngày 5/7 đến 5/8 tại khu Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập di tích.

Từ cuối năm 1885 đến đầu năm 1886, Gaston Roullet đã đi khắp Việt Nam, thực hiện hơn 200 bức tranh màu nước, ký họa, sau đó bày bán ở Paris, Pháp. Trong một lần đến thăm Văn Miếu, ông sáng tác bức ký họa đầu tiên. Tác phẩm sau này được tìm thấy trong một bảo tàng ở Pháp.

Ngoài vẽ tranh, Gaston Roullet viết một cuốn sách, trong đó mô tả Hà Nội ”khắp nơi đều mang một vẻ náo nhiệt, sôi động dù cố gắng bao nhiêu tôi cũng không lột tả được, thật là cảnh tượng nhộn nhịp khó hiểu. Hà Nội đông đúc lắm, ít nhất cũng phải có đến 100.000 dân”.

Tác phẩm Phong cảnh Văn Miếu do François de Marliave (1874-1953) thực hiện năm 1920. Giai đoạn này, Nho học thoái trào sau các kỳ thi khoa cử cuối cùng. Văn Miếu – Quốc Tử Giám không còn giữ vị thế trung tâm giáo dục khoa bảng rực rỡ mà trở nên u tịch, hoang phế, khiến người Pháp từng gọi là chùa Quạ. Họa sĩ bị cuốn hút bởi nét trầm mặc của di tích cùng những bức tường rêu phong ẩn hiện dưới bóng cổ thụ.

Tác phẩm Phong cảnh Văn Miếu do François de Marliave (1874-1953) thực hiện năm 1920. Giai đoạn này, Nho học thoái trào sau các kỳ thi khoa cử cuối cùng. Văn Miếu – Quốc Tử Giám không còn giữ vị thế trung tâm giáo dục khoa bảng rực rỡ mà trở nên u tịch, hoang phế, khiến người Pháp từng gọi là chùa Quạ. Họa sĩ bị cuốn hút bởi nét trầm mặc của di tích cùng những bức tường rêu phong ẩn hiện dưới bóng cổ thụ.

Bức Phong cảnh Văn Miếu của Jos-Henri Ponchin (1897-1981). Ông là họa sĩ, nhà đồ họa người Pháp, con trai của danh họa Antoine Ponchin. Ông sống ở Hà Nội những năm 1925-1931, làm giáo sư dạy vẽ.

Bức Phong cảnh Văn Miếu của Jos-Henri Ponchin (1897-1981). Ông là họa sĩ, nhà đồ họa người Pháp, con trai của danh họa Antoine Ponchin. Ông sống ở Hà Nội những năm 1925-1931, làm giáo sư dạy vẽ.

Bức khắc gỗ Phong cảnh Văn Miếu do họa sĩ Alix Ayme sáng tác.

Alix Aymé (1894-1989) sinh tại Marseille, miền Nam nước Pháp, là nữ họa sĩ ngoại quốc hiếm hoi tới khám phá và gắn bó lâu dài với văn hóa Việt qua việc nghiên cứu, vẽ tranh. Bà cũng tham gia giảng dạy tại trường Quốc học Huế (1928), trường Trung học Albert Sarraut (1931) và trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.

Bức khắc gỗ Phong cảnh Văn Miếu do họa sĩ Alix Ayme sáng tác.

Alix Aymé (1894-1989) sinh tại Marseille, miền Nam nước Pháp, là nữ họa sĩ ngoại quốc hiếm hoi tới khám phá và gắn bó lâu dài với văn hóa Việt qua việc nghiên cứu, vẽ tranh. Bà cũng tham gia giảng dạy tại trường Quốc học Huế (1928), trường Trung học Albert Sarraut (1931) và trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương.

Hình ảnh một số bia Tiến sĩ ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám vào thế kỷ 20 qua nét vẽ của Henry Emile Volle.

Henry Emile Vollet (1861-1945) sinh tại Paris, Pháp, được trao bằng danh dự cho các sáng tác của mình tại Salon des artistes français năm 1888, huy chương đồng ở triển lãm toàn cầu năm 1900. Ông là một trong số họa sĩ Pháp đến Việt Nam từ thế kỷ 20, có nhiều tranh vẽ các văn sĩ đương thời, cảnh sắc, cuộc sống của người lao động nơi đây.

Hình ảnh một số bia Tiến sĩ ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám vào thế kỷ 20 qua nét vẽ của Henry Emile Volle.

Henry Emile Vollet (1861-1945) sinh tại Paris, Pháp, được trao bằng danh dự cho các sáng tác của mình tại Salon des artistes français năm 1888, huy chương đồng ở triển lãm toàn cầu năm 1900. Ông là một trong số họa sĩ Pháp đến Việt Nam từ thế kỷ 20, có nhiều tranh vẽ các văn sĩ đương thời, cảnh sắc, cuộc sống của người lao động nơi đây.

Danh họa Bùi Xuân Phái khắc họa cảnh đoàn giáo viên và học sinh tham quan di tích trong bức Thăm Văn Miếu.

Tranh ra đời năm 1984, thể hiện bước dịch chuyển của Bùi Xuân Phái từ những sáng tác hoài niệm sang gửi gắm niềm tin vào tương lai. Khác một ”Phố Phái” rêu phong, trầm mặc, bức sơn dầu này như một nốt nhạc tươi sáng trong sự nghiệp của Bùi Xuân Phái với các gam màu rực rỡ, chứa đựng tình yêu cuộc sống, thái độ lạc quan.

Danh họa Bùi Xuân Phái khắc họa cảnh đoàn giáo viên và học sinh tham quan di tích trong bức Thăm Văn Miếu.

Tranh ra đời năm 1984, thể hiện bước dịch chuyển của Bùi Xuân Phái từ những sáng tác hoài niệm sang gửi gắm niềm tin vào tương lai. Khác một ”Phố Phái” rêu phong, trầm mặc, bức sơn dầu này như một nốt nhạc tươi sáng trong sự nghiệp của Bùi Xuân Phái với các gam màu rực rỡ, chứa đựng tình yêu cuộc sống, thái độ lạc quan.

Họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc thực hiện bức vẽ Trong khu bia tiến sĩ năm 1975.

Ông Trịnh Hữu Ngọc (1912-1997) được đào tạo tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, là nghệ sĩ có nhiều dấu ấn trong hội họa, thiết kế nội thất tại Việt Nam. Họa sĩ thường chọn những đề tài gần gũi, mộc mạc với cuộc sống làng quê Hà Nội như hoa cỏ, trái cây, làng mạc. Tháng 7/2023, con trai ông – họa sĩ Trịnh Lữ – ra mắt cuốn sách về sự nghiệp của cha.

  Phạm Băng Băng tự nhận tái sinh từ vực sâu

Họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc thực hiện bức vẽ Trong khu bia tiến sĩ năm 1975.

Ông Trịnh Hữu Ngọc (1912-1997) được đào tạo tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, là nghệ sĩ có nhiều dấu ấn trong hội họa, thiết kế nội thất tại Việt Nam. Họa sĩ thường chọn những đề tài gần gũi, mộc mạc với cuộc sống làng quê Hà Nội như hoa cỏ, trái cây, làng mạc. Tháng 7/2023, con trai ông – họa sĩ Trịnh Lữ – ra mắt cuốn sách về sự nghiệp của cha.

Tranh Cây đa cổng phụ (1975) của họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc.

Theo giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, có nhiều tên tuổi thuộc thế hệ mỹ thuật Đông Dương đã vẽ Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Trong đó, ông Trịnh Hữu Ngọc là người sáng tác nhiều nhất, có khoảng vài chục bức tranh về chủ đề này.

Tranh Cây đa cổng phụ (1975) của họa sĩ Trịnh Hữu Ngọc.

Theo giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, có nhiều tên tuổi thuộc thế hệ mỹ thuật Đông Dương đã vẽ Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Trong đó, ông Trịnh Hữu Ngọc là người sáng tác nhiều nhất, có khoảng vài chục bức tranh về chủ đề này.

Triển lãm còn giới thiệu sáng tác của các nghệ sĩ đương đại, đa dạng chất liệu, hình thức như lụa, sơn mài, nhiếp ảnh, sắp đặt đa phương tiện.

Trong hình là tác phẩm Ký họa thêu vườn Giám (2026) được Phạm Ngọc Trâm thực hiện bằng chỉ thêu tơ tằm trên lụa, ghi lại cảm nhận của nghệ sĩ vào một buổi sáng sớm đi dạo trong khu vườn Quốc Tử Giám.

Triển lãm còn giới thiệu sáng tác của các nghệ sĩ đương đại, đa dạng chất liệu, hình thức như lụa, sơn mài, nhiếp ảnh, sắp đặt đa phương tiện.

Trong hình là tác phẩm Ký họa thêu vườn Giám (2026) được Phạm Ngọc Trâm thực hiện bằng chỉ thêu tơ tằm trên lụa, ghi lại cảm nhận của nghệ sĩ vào một buổi sáng sớm đi dạo trong khu vườn Quốc Tử Giám.

Tranh lụa Giao thoa của tác giả Đỗ Thế Trương.

Họa sĩ Nguyễn Thế Sơn cho biết triển lãm được chuẩn bị trong vài tháng, như một sự tập hợp và đối thoại nghệ thuật của các thế hệ họa sĩ, nghệ sĩ, kiến trúc sư trong nước lẫn quốc tế. Ông hy vọng gần 60 tác phẩm sẽ gợi mở một góc nhìn hấp dẫn về không gian văn hóa lịch sử này.

Tranh lụa Giao thoa của tác giả Đỗ Thế Trương.

Họa sĩ Nguyễn Thế Sơn cho biết triển lãm được chuẩn bị trong vài tháng, như một sự tập hợp và đối thoại nghệ thuật của các thế hệ họa sĩ, nghệ sĩ, kiến trúc sư trong nước lẫn quốc tế. Ông hy vọng gần 60 tác phẩm sẽ gợi mở một góc nhìn hấp dẫn về không gian văn hóa lịch sử này.

Cụm tác phẩm sắp đặt tương tác Vinh quy bái tổ của họa sĩ Nguyễn Thế Sơn, với tám đoàn rước đủ các thành phần, từ những ông Tiến sĩ, Trạng nguyên đến đội rước võng lọng, cờ quạt, kèn trống. Có gần 400 nhân vật được tạo hình từ nguyên mẫu những đám rước trong các tấm ảnh đầu thế kỷ 20 của người Pháp chụp. Video: Phương Linh

Tin Gốc: Vnexpress