Tùng Lâm, 23 tuổi, nhận thư mời từ Đại học Hong Kong vào sáng 7/7, khoảng hai tuần sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Toán lý thuyết, hệ nâng cao, Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong với bằng xuất sắc (First-Class Honours).
Học bổng tiến sĩ của Lâm trị giá hơn 19.000 HKD (khoảng 64 triệu đồng) mỗi tháng trong hai năm học đầu, dự kiến tăng ở các năm sau tùy theo kết quả học tập và nghiên cứu.
Đại học Hong Kong (HKU) hiện đứng đầu châu Á, thứ 11 thế giới theo bảng xếp hạng QS. Tại đây, Lâm sẽ theo đuổi các bài toán về Cluster Algebra, một nhánh của lý thuyết biểu diễn, cùng những lĩnh vực toán học liên quan.
Đồng hành cùng Lâm trong 4 năm tới là ba giáo sư ở khoa Toán của HKU. Trong đó, người hướng dẫn chính là GS Ngô Bảo Châu, nhà toán học Việt Nam đầu tiên đoạt giải Fields, cũng là người mà Lâm ngưỡng mộ từ khi còn nhỏ.
Từ nhỏ, bác sĩ chẩn đoán Lâm mắc hội chứng tự kỷ. Nhờ gia đình, thầy cô đồng hành, cùng nỗ lực bền bỉ, nam sinh dần phát huy được năng khiếu Toán, đỗ trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 2021, Lâm giành huy chương bạc Olympic Toán quốc tế (IMO), trúng tuyển lớp cử nhân tài năng Toán của trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Lâm sau đó du học Hong Kong (Trung Quốc) với hy vọng vừa học thêm kiến thức mới, vừa hình thành định hướng nghiên cứu.
Nam sinh bắt đầu hứng thú với Cluster Algebra vào năm 2024, khi được GS Ivan Ip ở trường giới thiệu và cho đọc những ghi chú bài giảng liên quan. Càng tìm hiểu, Lâm càng thấy cuốn hút, bởi lĩnh vực này có kết nối rộng với nhiều nhánh toán học khác, như hình học đại số, tổ hợp và lý thuyết biểu diễn.
Vì thế, Lâm quyết định học lên tiến sĩ. Nam sinh nhìn nhận hành trình này không chỉ là tiếp tục học Toán mà bước vào một đời sống nghiên cứu nghiêm túc hơn. Lâm sẽ phải học cách đặt câu hỏi, kiên trì với những vấn đề khó, chấp nhận những giai đoạn chưa có lời giải rõ ràng, từ đó trưởng thành như một nhà nghiên cứu.
“Mình biết có nhiều khó khăn ở phía trước, nhưng mình rất thích những điều hấp dẫn, chưa được giải quyết của toán học, cũng như ý nghĩa thực hành của nó”, Lâm chia sẻ.
Lâm cho hay duy trì nguyên tắc từ phổ thông tới đại học là không bỏ cuộc, kiên nhẫn tìm cách giải quyết những vấn đề mình gặp phải. Dù có lợi thế với môn Toán, Lâm gặp thử thách ở những môn như Lý, Hóa, tiếng Trung,… song đã vượt qua bằng cách chủ động học hỏi từ bạn bè, trợ giảng và các giáo sư.
GS Ivan Ip nhận xét Lâm có phong cách nghiên cứu riêng so với những sinh viên khác của ông.
“Tùng Lâm có sự kết hợp giữa thấu hiểu sâu sắc và cần cù, tỉ mỉ. Bạn rất chú trọng đến định nghĩa và cấu trúc logic, sẵn sàng dành thời gian để đảm bảo mọi thứ hoàn toàn rõ ràng”, ông nói.
Ông thường trêu học trò là “quá chi tiết” vì luôn đem theo một xấp tài liệu được chuẩn bị tỉ mẩn tới họp, sau đó viết kín tấm bảng nhỏ trong phòng làm việc của ông. Song, sự tỉ mỉ đó đã tạo nên sức mạnh cho Lâm.
Vị giáo sư đánh giá khả năng tính toán của Lâm có thể so được với một nhà lý thuyết số phân tích dày dạn kinh nghiệm. Trong chương trình nghiên cứu dành cho sinh viên đại học (UROP) của trường, chàng trai Việt đã hoàn thành gần 300 trang ghi chép và tính toán, giành một giải thưởng bài báo UROP hay nhất năm 2025.
Lâm cũng ba lần là quán quân HKUST UG Math Champion – giải vô địch Toán cấp trường, giành học bổng S.S. Chern Class cho sinh viên có thành tích xuất sắc về Toán học. Ngoài ra, Lâm là sinh viên Việt Nam đầu tiên được kết nạp Đảng ở Hong Kong.
Dù vậy, Lâm cho rằng thành tích cá nhân chỉ là một phần nhỏ trong hành trình dài. Điều nam sinh quan tâm là làm sao tiếp tục trưởng thành trong nghiên cứu, và sau này có thể đóng góp lại cho cộng đồng.
Lâm mong có những công trình đóng góp cho cộng đồng Toán học ở Việt Nam và thế giới. Song song, Lâm muốn có cơ hội giảng dạy, truyền lại kiến thức và kinh nghiệm cho các bạn trẻ Việt Nam yêu Toán, từ cách học, cách hiểu một định lý cho tới việc giải và trình bày.
“Mình không muốn nghĩ mình là một người đặc biệt. Mình chỉ là người yêu thích Toán học và muốn theo đuổi nghiên cứu một cách nghiêm túc”, Lâm bộc bạch. “Mình thấy may mắn vì nhận được nhiều sự giúp đỡ, và muốn làm sao để nhiều bạn trẻ khác cũng có thể tìm thấy cơ hội phù hợp với bản thân”.
Lâm đang tự đọc thêm tài liệu để chuẩn bị cho hành trình mới, ấp ủ dự định tiếp tục phát triển và mở rộng hướng nghiên cứu từ một bài báo khoa học thời đại học.
Hiếu là học sinh lớp 12A1 trường THPT Quỳnh Lưu 1. Theo dữ liệu điểm thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngày 1/7, nam sinh đạt điểm tuyệt đối ở hai môn Toán và Hóa học, còn Vật lý đạt 9,75 điểm.
Không chỉ là thủ khoa khối A00 của tỉnh, Hiếu còn là một trong ba thí sinh có tổng điểm 4 môn cao nhất với 37,75 điểm (8 điểm Văn).
Nam sinh kể khi màn hình hiện kết quả, em vỡ òa, tim đập thình thịch, gần như không tin vào số điểm đạt được. Hiếu cho biết đã ước lượng được chừng 29 điểm, song chưa từng nghĩ trở thành thủ khoa.
"Bố mẹ đang đi làm, khi em gọi điện báo tin thì hai người đều lặng đi vài giây vì xúc động, rồi nói rất tự hào về em", Hiếu chia sẻ.
Hiếu là con thứ hai, nhà ở xã Quỳnh Lưu. Suốt 12 năm học phổ thông, em đều đạt danh hiệu học sinh giỏi. Ở ngôi trường Quỳnh Lưu 1 thuộc vùng thuần nông (xã Quỳnh Văn cũ), nam sinh là gương mặt học sinh tiêu biểu, lớp phó học tập.
Năm học vừa qua, Hiếu giành giải nhất thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Toán và Vật lý. Theo nam sinh, quá trình ôn luyện giúp em có nền tảng tốt, tạo lợi thế khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp.
Đánh giá đề thi năm nay, Hiếu cho rằng môn Vật lý có tính phân hóa rõ, phần lớn câu hỏi thuộc kiến thức cơ bản nhưng nếu không nắm chắc dễ mất điểm ngay từ đầu, tổng thể khó hơn các năm trước. Trong khi đó, đề Toán và Hóa học vừa sức, nam sinh đều tự tin đạt trên 9 điểm.
Nói về phương pháp học, em cho biết ưu tiên hiểu bản chất thay vì học thuộc lòng. Trên lớp, Hiếu tập trung nghe giảng, buổi tối ở nhà chủ yếu ôn lại kiến thức sách giáo khoa rồi mới mở rộng thêm tài liệu, tham khảo đề trên mạng.
Nam sinh cho biết mỗi tối thường học từ 20h đến hơn 23h, giai đoạn nước rút thì tăng luyện đề để rèn kỹ năng và hệ thống kiến thức. Tuần cuối trước kỳ thi tốt nghiệp, em chủ động giảm cường độ, dành thời gian nghỉ ngơi, bởi tin rằng trạng thái thoải mái sẽ giúp làm bài tốt hơn.
Hiếu thừa nhận nhiều lúc khá mệt mỏi khi gặp bài toán khó, định bỏ qua nhưng sau đó nhớ tới mục tiêu nên quyết tâm tìm ra lời giải. Theo nam sinh, điều khó nhất không phải kiến thức mà là giữ được sự kiên trì và kỷ luật mỗi ngày.
Cô Nguyễn Thị Tám, giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1, đánh giá học trò có ý chí lớn, luôn đặt mục tiêu cao và tìm cách vượt qua giới hạn bản thân. Ngôi thủ khoa tỉnh Nghệ An, theo cô, là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, có định hướng rõ ràng trong học tập.
"Kết quả này không khiến tôi bất ngờ", cô Tám nói.
Ngoài học tập, Hiếu tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa của trường và Đoàn thanh niên. Em được kết nạp Đảng hôm 13/6.
Sắp tới, Hiếu dự định đăng ký xét tuyển vào Đại học Bách khoa Hà Nội, nhóm ngành kỹ thuật.
Chiều 15/5, khuôn viên trường Đại học Ngoại ngữ (ULIS), Đại học Quốc gia Hà Nội, rộn ràng tiếng hò reo khi Lễ hội xoài ULIS bắt đầu. Đây là lần đầu nhà trường tổ chức hoạt động này, theo Phó hiệu trưởng Hà Lê Kim Anh.
16 đội, mỗi đội gồm 5 thành viên, được phát dụng cụ và bao đựng trước giờ thi. Sau khi bốc thăm vị trí cây xoài, mỗi đội có 20 phút để thu hoạch quả, với yêu cầu không trèo lên cây để đảm bảo an toàn. Đội nào hái được nhiều nhất sẽ thắng.
Ngay khi hiệu lệnh vang lên, các đội lập tức tản ra để tìm cây xoài của mình. Dưới mỗi gốc cây, người hái, người nhặt, người giữ bao liên tục phối hợp trong tiếng hò reo và chỉ dẫn. Không chỉ học sinh, giáo viên, nhiều phụ huynh đến đón con và cả sinh viên trường khác cũng ghé xem.
Theo cô Kim Anh, ý tưởng này do khuôn viên trường trồng nhiều xoài, năm nay lại "được mùa". Do đó, trường muốn biến mùa quả chín thành hoạt động trải nghiệm cho học sinh, sinh viên và giảng viên, tạo không khí vui tươi trước kỳ nghỉ hè.
"Đây không chỉ là một hoạt động vui chơi mà còn tạo sự kết nối, giúp mọi người gần gũi hơn với thiên nhiên và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường", bà Kim Anh nói.
Sau 20 phút, tổng lượng xoài 16 đội hái được lên tới gần 500 kg. Phòng Quản trị Đại học giành giải nhất với 58 kg, được thưởng một triệu đồng. Cán bộ, giáo viên trường THCS Ngoại ngữ về nhì với 55 kg, cách biệt 10 kg so với đội xếp sau.
Là thành viên của đội Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản, Hoàng Văn Khoa, sinh viên năm nhất ngành Ngôn ngữ Nhật, nói nhớ nhất không phải là lượng xoài hái được, mà là không khi gắn kết giữa mọi người.
Dù đội không trong top 3, Khoa vẫn hào hứng vì được ăn xoài lắc, chụp ảnh cùng bạn bè.
TS Mostafa Helil, chuyên gia tại Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Arab, cho biết đặc biệt thích các món chế biến từ xoài. Sống tại Việt Nam 10 năm và xem như ngôi nhà thứ hai, ông thấy vui khi hòa mình vào hoạt động của trường.
Xoài thu hoạch được chế biến thành các món xoài lắc, xoài dầm, đồng thời chia cho học sinh, sinh viên có mặt.
Nguyễn Tường Vy, sinh viên năm thứ ba ngành Biên, phiên dịch, cũng tới sự kiện để được nhận xoài. Nữ sinh hào hứng vì được cho một quả to, sắp chín. Vy kể sinh viên trước mùa thi thường chia sẻ ảnh chụp quả xoài với mong muốn được điểm cao.
"Em coi đây là điềm may và hy vọng sắp tới mình sẽ được điểm A các môn", Vy nói.
Định hướng này được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đưa ra ngày 26/6, khi chủ trì họp triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện còn thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương báo cáo chi tiết số liệu thừa, thiếu giáo viên sau khi các địa phương thực hiện phân bổ biên chế năm 2026. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục cần đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026-2027 và báo cáo Thủ tướng trước 10/7.
Về lâu dài, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu phương án đổi mới cơ chế quản lý biên chế giáo viên, tính toán tổng thể gắn với việc sắp xếp các cơ sở giáo dục, rà soát lại các quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.
Yêu cầu các địa phương cam kết và chịu trách nhiệm về việc chuẩn bị năm học mới, Phó Thủ tướng lưu ý cần rà soát kỹ các nội dung về giáo viên, phòng học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, an toàn trường học…
Liên quan vấn đề lạm thu, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục nghiên cứu ban hành mẫu công khai thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, trong đó phân biệt rõ khoản thu bắt buộc, khoản thu dịch vụ và khoản đóng góp tự nguyện. Việc này phải thống nhất trên phạm vi cả nước, theo yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ Giáo dục nghiên cứu lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, ép học thêm, dạy thêm trá hình; đồng thời công khai quy trình và thời hạn xử lý phản ánh.
Để giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, Phó Thủ tướng cho rằng hướng nghiệp hết sức quan trọng, nhằm định hình lộ trình cuộc đời của người học và cũng là một trong những giải pháp để giảm áp lực thi cử.
Bộ Giáo dục được giao rà soát tổng thể chương trình, nội dung dạy học, kiểm tra, đánh giá theo tinh thần cắt giảm tối đa những yêu cầu, thủ tục, hồ sơ không cần thiết; thậm chí nghiên cứu cắt giảm những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.
“Về thi cử, cần chủ động lựa chọn phương án tổ chức, vừa giảm áp lực cho học sinh, vừa bảo đảm chất lượng và sự công bằng”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Cùng với yêu cầu về an toàn trường học, Phó Thủ tướng đề nghị xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường; mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử trong và xung quanh trường học…
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng thống nhất với đề xuất nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội theo hướng có kiểm soát.
Về việc xây dựng các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới, hiện nay mới có 13/21 địa phương gửi cam kết bằng văn bản. Như vậy, vẫn còn 8 địa phương chưa thực hiện đầy đủ. Phó Thủ tướng phê bình chủ tịch UBND các địa phương này.
Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ nghiên cứu công khai tiến độ thực hiện. Những đợt sau, nếu địa phương nào chậm thì công khai trên cổng thông tin để tăng cường giám sát
