Trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hợp tác song phương trong lĩnh vực không gian đã được đề cập trong các cuộc thảo luận.
Sau hội đàm ngày 2-5, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đã chứng kiến việc trao văn bản sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) về “trao đổi dữ liệu vệ tinh”.
Tại Đại học Quốc gia Hà Nội cùng ngày, khi phát biểu trước các sinh viên, Thủ tướng Takaichi Sanae đã nhắc đến VNSC, nhấn mạnh đây là trái ngọt sau hai thập kỷ bền bỉ hợp tác giữa hai nước. Bà nhấn mạnh tương lai của hợp tác Nhật – Việt trong lĩnh vực không gian là “vô hạn”, không loại trừ một ngày nào đó cả hai nước sẽ “cùng chung tay dẫn đầu trong thám hiểm không gian”.
Trong cuộc gặp với một nhóm nhỏ phóng viên Việt Nam tối 2-5 tại Hà Nội, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản Sakata Natsuko chia sẻ việc sửa đổi thỏa thuận giữa VNSC và JAXA sẽ đẩy mạnh ứng dụng thực tiễn dữ liệu vệ tinh trong ứng phó thiên tai và nông nghiệp.
“Hai bên đã khẳng định kế hoạch phóng và vận hành vệ tinh quan sát Trái đất sẽ đưa hợp tác không gian giữa Nhật Bản và Việt Nam lên một tầm cao mới.
Hai nước đồng thời xác nhận sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, bao gồm cả việc thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực, hướng tới sự thành công của dự án này, trong đó có việc phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào thời điểm sớm nhất có thể”, bà Sakata cho biết thêm.
LOTUSat-1 là vệ tinh quan sát Trái đất bằng công nghệ radar đầu tiên của Việt Nam, được sản xuất bởi một công ty Nhật Bản nhờ sự hỗ trợ từ nguồn ODA của Nhật Bản.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online về tiến độ phóng vệ tinh LOTUSat-1, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho biết theo kế hoạch, dự kiến vệ tinh được phóng vào tháng 2-2025. Tuy nhiên do các thử nghiệm đối với tên lửa đẩy Epsilon-S có vấn đề, việc phóng đã bị hoãn lại.
“Nhật Bản rất quan tâm đến kế hoạch phóng vệ tinh này, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam trong đó có VNSC, hiện thực hóa mục tiêu phóng vệ tinh LOTUSat-1 trong năm 2027. Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản cùng JAXA đang làm việc để hoàn tất việc thử nghiệm tên lửa đẩy”, ông Ito Naoki khẳng định.
Ngoài hợp tác giữa các cơ quan Chính phủ, Đại sứ Ito Naoki chia sẻ Nhật Bản mong muốn có sự tham gia nhiều hơn của các doanh nghiệp tư nhân hai nước trong hợp tác không gian.
Tại sự kiện khánh thành VNSC ở Hòa Lạc vào tháng 3 vừa qua, ông Ito Naoki cho biết một buổi kết nối doanh nghiệp đã được tổ chức, với sự tham gia của khoảng 30 doanh nghiệp tư nhân. Qua đó các doanh nghiệp hai bên đã có cơ hội gặp gỡ, trao đổi về tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực không gian, ứng dụng thực tiễn cuộc sống.
"Iran đã đồng ý hoàn toàn và triệt để với các cuộc thanh tra hạt nhân cấp cao nhất trong thời gian dài, thậm chí là vô thời hạn. Điều này đảm bảo tính trung thực về hạt nhân", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/6 đăng trên mạng xã hội Truth Social. "Nếu họ không đồng ý điều này, sẽ không có thêm bất cứ cuộc đàm phán nào nữa".
Ông Trump tuyên bố dựa trên điều này và "những nhượng bộ lớn khác mà Iran đưa ra", ông đồng ý không thực hiện lệnh phong tỏa hàng hải với các cảng Iran. Tuy nhiên, các chiến hạm Mỹ vẫn ở nguyên vị trí phòng trường hợp tái áp đặt phong tỏa, dù ông Trump cho rằng rất khó xảy ra.
Ngoài ra, các khoản tiền của Iran đang bị đóng băng sẽ được giữ trong tài khoản ký quỹ mà Mỹ kiểm soát, dùng để mua vật tư y tế và thực phẩm từ nước này, trong đó có ngô, lúa mì và đậu nành.
"Đây là những thứ mà Iran đang rất cần. Họ đối mặt với khủng hoảng nhân đạo và tôi cảm thấy phải giúp đỡ ngay lúc này, trước khi mọi thứ quá muộn", ông Trump viết. "Các cuộc đàm phán đang diễn ra tốt đẹp".
Bình luận được ông Trump đưa ra sau khi Iran tuyên bố Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ không được tới các cơ sở hạt nhân đã bị đánh bom của nước này, gồm Fordow, Natanz và Isfahan.
"Chúng tôi chưa có cuộc gặp nào với Tổng giám đốc IAEA, cũng như chưa có kế hoạch để cơ quan này thanh tra các cơ sở hạt nhân Iran bị hư hại trong chiến sự với Mỹ và Israel", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói, đề cập tới xung đột hồi tháng 6/2025.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Ali Bahreini cùng ngày đưa ra thông điệp tương tự, cho biết nước này chưa đưa ra quyết định về việc cho thanh tra viên của IAEA tới các cơ sở hạt nhân.
Iran và Mỹ ngày 17/6 ký bản ghi nhớ để chấm dứt cuộc xung đột gây hỗn loạn khắp Trung Đông và làm rung chuyển nền kinh tế hàng đầu, bắt đầu 60 ngày để giải quyết các vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt.
Hoạt động ngoại giao về thỏa thuận cuối cùng được đẩy mạnh vào ngày 23/6, khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi tới Pakistan, một trong hai quốc gia làm trung gian đàm phán. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng bắt đầu chuyến công du tới các nước đồng minh ở vùng Vịnh.
Trong cuộc thảo luận với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán, và Ngoại trưởng Araghchi, Quốc vương Oman Haitham bin Tariq bày tỏ hy vọng về thành công trong việc đạt được giải pháp hòa bình. Oman là bên trung gian còn lại trong đàm phán Mỹ - Iran.
Các nhà trung gian hòa giải Pakistan và Qatar cho biết Mỹ - Iran đã thống nhất lộ trình đạt thỏa thuận cuối cùng trong 60 ngày. Theo truyền thông Iran, hai bên đã nhất trí thành lập 4 nhóm đàm phán về hạt nhân, lệnh trừng phạt và các vấn đề khác.
Hãng thông tấn Xinhua ngày 4/5 công bố video binh sĩ Trung Quốc huấn luyện với xe tăng chủ lực Type-100 trên thao trường ở vùng đồi núi, thực hành khoa mục di chuyển trên địa hình gồ ghề và khai hỏa nhằm vào mục tiêu giả định, song không rõ có bắn trong trạng thái hành tiến hay không.
Video cũng cho thấy 3 thành viên kíp lái ngồi trong khoang riêng ở phía trước, tách biệt hoàn toàn với tháp pháo phía sau. Thiết kế này từng được ứng dụng trên xe tăng Armata T-14 của Nga, giúp tăng khả năng sống sót của tổ lái trong trường hợp tháp pháo bị xuyên thủng và kích nổ đạn bên trong.
Type-100, còn gọi là ZTZ-100, xuất hiện lần đầu trong lễ duyệt binh ở thủ đô Bắc Kinh tháng 9/2025. Mẫu xe tăng chủ lực này có khối lượng ước tính 35-45 tấn, sử dụng động cơ hybrid kết hợp giữa diesel và điện, trang bị hệ thống phòng thủ chủ động và cảm biến tiên tiến.
"Type-100 cho thấy xu hướng chuyển dịch sang tác chiến bằng xe tăng nhẹ hơn, ưu tiên khả năng phát hiện và đánh chặn mối đe dọa, thay vì tăng độ dày của giáp. Trung Quốc coi Type-100 là khí tài then chốt trong chiến tranh cường độ cao, chống lại những đối thủ sở hữu công nghệ tiên tiến như Mỹ", nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ cho hay.
Type-100 sẽ đóng vai trò nút chiến đấu cơ động cao được số hóa, có khả năng đối phó mối đe dọa ngoài tầm nhìn. Thiết kế của Type-100 còn phản ánh hướng phát triển mới, trong đó xe tăng trở thành một phần mạng lưới kết nối trên chiến trường, giúp phản ứng nhanh hơn, nhắm mục tiêu xa hơn và có thể chống máy bay không người lái (UAV).
Type-100 được trang bị pháo nòng trơn 105 mm cùng hệ thống nạp đạn tự động với cơ số đạn 30-40 viên, có thể khai hỏa 8-12 phát mỗi phút. Trung Quốc sử dụng liều phóng cải tiến để tăng sơ tốc đầu nòng của đạn, bù đắp thiếu hụt về sức công phá khi dùng pháo cỡ nòng nhỏ hơn xe tăng Nga và NATO.
Tầm bắn thẳng của Type-100 là 2-4 km, xe tăng có thể bắn cầu vồng trúng mục tiêu cách 5 km với hệ thống hỗ trợ nhắm mục tiêu và định vị bên ngoài. Type-100 còn có súng máy song song QJY-201 và súng 12,7 mm lắp trên bệ điều khiển từ xa có kính ngắm ảnh nhiệt, chủ yếu nhằm đối phó UAV hoặc phi cơ bay thấp.
Thông tin từ hệ thống cảm biến trên Type-100, cũng như từ UAV hỗ trợ, sẽ được xử lý theo thời gian thực và hiển thị trên mũ bảo hiểm đời mới của kíp lái. Tuy nhiên, các binh sĩ trên xe tăng Type-100 trong video mới công bố dường như vẫn sử dụng mũ cơ bản, chưa có thiết bị hỗ trợ.
Động cơ hybrid của Type-100 cho phép xe tăng di chuyển với tốc độ 80 km/h trên đường nhựa và 50 km/h ở địa hình không bằng phẳng. Khi sử dụng động cơ diesel, Type-100 có tầm hoạt động 400-600 km.
Xe tăng có thể chạy với chế độ chỉ dùng điện trên quãng đường vài chục km, giảm thiểu âm thanh và tín hiệu hồng ngoại phát ra từ động cơ, giúp giữ bí mật cho hoạt động trinh sát hay phục kích. Hệ thống pin của Type-100 có thể cung cấp đủ điện để vận hành cảm biến và thiết bị điện tử mà không cần nổ máy liên tục.
NASA đã công bố kế hoạch mặt trăng trị giá 20 tỉ USD vào tháng 3 nhưng thời điểm đó chỉ đưa ra những mục tiêu tham vọng và còn thiếu nhiều chi tiết. Trong cuộc họp báo ngày 26.5, cơ quan mới đưa ra lộ trình cụ thể. Theo đó, việc phát triển căn cứ mặt trăng được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ nay đến năm 2029 là để thử nghiệm thiết bị, công nghệ. Trong giai đoạn 2 kéo dài từ năm 2029 đến những năm đầu thập niên 2030, NASA sẽ bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, bao gồm cả một mạng lưới điện. Từ năm 2032 trở về sau là giai đoạn hiện diện lâu dài của các phi hành gia trên mặt trăng.
Trong giai đoạn 1, NASA dự kiến thực hiện 25 đợt phóng và 21 lần đổ bộ, đưa khoảng 4 tấn hàng hóa lên mặt trăng. Cơ quan đã bắt đầu đặt hàng các tàu đổ bộ, xe tự hành và thiết bị bay không người lái (drone) cho căn cứ mặt trăng, trao các hợp đồng trị giá hàng trăm triệu USD cho 4 công ty Mỹ.
Công ty Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos nhận hợp đồng 188 triệu USD để phát triển tàu đổ bộ nhằm đưa thiết bị của NASA lên một địa điểm gần khu vực cực nam bề mặt mặt trăng. Hai công ty Astrolab và Lunar Outpost được giao các hợp đồng lần lượt là 219 triệu USD và 220 triệu USD để chế tạo phương tiện địa hình mặt trăng (LTV), giúp các phi hành gia đi lại trên đó. Blue Origin sẽ chịu trách nhiệm đưa các phương tiện này lên mặt trăng với hợp đồng 280 triệu USD.
Ông Carlos Garcia-Galan, Giám đốc chương trình căn cứ mặt trăng của NASA, cho hay căn cứ trải rộng trên hàng trăm ki lô mét vuông, với ranh giới được đánh dấu bằng 4 drone mang tên MoonFall được bố trí tại 4 góc. Các drone này còn giúp nghiên cứu bề mặt, xác định tài nguyên thiên nhiên và các địa điểm hạ cánh tiềm năng. Firefly Aerospace, công ty từng có tàu đổ bộ thành công lên mặt trăng vào năm ngoái, sẽ chịu trách nhiệm vận chuyển những thiết bị này lên "chị Hằng".
Hồi tháng 4, NASA thực hiện sứ mệnh Artemis 2 với việc đưa 4 phi hành gia bay vòng quanh mặt trăng, hành trình thám hiểm không gian có người xa nhất cho đến nay. Dự kiến vào năm 2027, NASA sẽ tiến hành sứ mệnh Artemis 3. Theo đó, một phi hành đoàn sẽ thực hành thử nghiệm kết nối trên quỹ đạo trái đất giữa tàu vũ trụ Orion với các tàu đổ bộ mặt trăng có người đang được Blue Origin và SpaceX của tỉ phú Elon Musk phát triển riêng rẽ. NASA đặt mục tiêu đưa phi hành gia đặt chân lên mặt trăng trong sứ mệnh Artemis 4, sớm nhất là vào năm 2028.
