Các cuộc tấn công của Nga nhằm phong tỏa hoàn toàn hành lang đường biển đến Ukraine vẫn tiếp diễn, với việc thành phố cảng Odessa một lần nữa trở thành mục tiêu vào đêm 27/4.
Đại tá Yuriy Ignat, người phát ngôn lực lượng không quân Ukraine, cho biết phòng không nước này đã bắn hạ 123 UAV Nga, nhưng vẫn có 28 chiếc lọt lưới, gây ra thiệt hại đáng kể.
Theo New Voice of Ukraine, nhiều vụ nổ và tiếng pháo phòng không đã vang lên trước bình minh. Các cuộc tấn công đã đánh trúng một khách sạn và cơ sở hạ tầng cảng, nhưng may mắn không có thường dân thiệt mạng.
Báo Odessa Journal nhận định, các sự kiện gần Odessa giống như sự khởi đầu của việc tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân. Một số tàu đang đậu tại cảng Odessa đã bị tấn công và hư hại.
Những diễn biến này đặt ra nghi vấn về tuyên bố của Bộ Quốc phòng Ukraine rằng lực lượng phòng không của họ đã bảo vệ được “hành lang vận chuyển ngũ cốc” an toàn. Về mặt hình thức, điều này đúng, nhưng chỉ dọc theo bờ biển các nước NATO (Romania, Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ), nơi Nga không được quyền tấn công.
Tuy nhiên, tình hình gần các cảng Biển Đen lại khác, mặc dù cảng Odessa và khu vực ven biển được bảo vệ bởi hệ thống phòng không đa tầng vô cùng dày đặc của lực lượng vũ trang Ukraine (AFU), bao gồm các hệ thống phòng không Gepard, IRIS-T và NASAMS, cùng nhiều nhóm hỏa lực cơ động (MTF).
Nga thay đổi chiến thuật, sử dụng tên lửa mới
Trang Black Sea News dẫn nguồn tin từ AFU cho biết quân đội Nga (RFAF) liên tục thay đổi chiến thuật, ví dụ như phóng UAV tấn công lên độ cao trên 2.000-2.500m để vượt qua các khu vực tác chiến của pháo phòng không cỡ nhỏ và đơn vị phòng không cơ động.
Đáng chú ý, Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) xác nhận RFAF sử dụng tên lửa hành trình S-71K Kover mới, có khả năng vượt qua lưới lửa phòng không của AFU ở Odessa.
Tên lửa S-71K Kover, phóng từ máy bay chiến đấu tàng hình Su-57, được cho là mang theo đầu đạn nổ mạnh OFAB-250-270 nặng 250kg, có thể phá hủy các mục tiêu kiên cố chỉ bằng một đòn đánh trúng. Với động cơ phản lực R500 và tầm bay hơn 300km, việc phát hiện tên lửa này trở nên khó khăn hơn đáng kể.
Đại tá Ignat trấn an dư luận Ukraine rằng không nên quá lo lắng, vì máy bay chiến đấu tàng hình Su-57 với tên lửa S-71K Kover được cho là không có khả năng “phá hủy hoàn toàn” một cảng lớn như Odessa chỉ trong một hoặc nhiều lần tập kích. Tuy nhiên, ông lại giữ im lặng về việc tên lửa hành trình S-71K Kover được thiết kế chủ yếu để tấn công các mục tiêu điểm, ví dụ như hệ thống phòng không.
Chiến lược “vô hiệu hóa và gây sức ép kinh tế”
Đại tá Ignat nói đúng về một điều: cảng Odessa thực sự là một quần thể khổng lồ gồm các bến bãi, nhà kho và cầu tàu. Việc phá hủy hoàn toàn quần thể này sẽ đòi hỏi sử dụng một lượng lớn vũ khí chiến lược, hoặc hàng nghìn tên lửa chiến thuật.
Trung tâm Nghiên cứu Hòa bình (CPS) của Thụy Sĩ đưa ra một tính toán đáng quan tâm, cho rằng, trong bối cảnh quân sự và địa chính trị hiện tại (tính đến tháng 4), Nga không thể phá hủy hoàn toàn cảng Odessa về mặt vật chất, mà chỉ có thể ưu tiên chiến lược “vô hiệu hóa và gây sức ép kinh tế”.
Tất cả những gì đang diễn ra liên quan đến các cuộc tấn công của Nga đều phù hợp với mô hình gây áp lực kinh tế hơn là phá hủy. Điều này thể hiện rõ qua những mục tiêu mà RFAF đang tấn công vào Odessa.
Thay vì phá hủy hoàn toàn các nhà ga và bến cảng, UAV tự sát và tên lửa của Nga đang tiến hành tập kích vào những mục tiêu trọng yếu (kho chứa ngũ cốc, kho nhiên liệu, dịch vụ kỹ thuật) để khiến hoạt động cảng biển trở nên bất khả thi hoặc tốn kém đối với Ukraine. Điều này làm mất đi nguồn thu xuất khẩu của Kiev và gây ra sự sụp đổ về mặt hậu cần mà không cần đến một cuộc tấn công trực diện.
Mặt khác, các cảng của vùng Odessa vẫn nằm trong số những cảng quan trọng đối với an ninh lương thực toàn cầu. Theo Thông tấn xã Quốc gia Ukraina (UNN), cảng Odessa là cảng thương mại đường biển lớn nhất Ukraina và là một trong những cảng quan trọng nhất ở Biển Đen.
Cảng có diện tích khoảng 1.410 ha, bao gồm 21km đường sắt và 8,2km đường nội bộ. Tổng chiều dài khu vực neo đậu tàu thuyền là hơn 10km cầu cảng. Cảng có 55-56 bến, đủ khả năng tiếp nhận nhiều loại tàu khác nhau.
Từ thời Liên Xô, cảng Odessa được thiết kế để xử lý từ 40 đến 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm (bao gồm tới 25 triệu tấn hàng rời dạng lỏng và từ 15 đến 25 triệu tấn hàng rời dạng khô).
Odessa là mục tiêu số một của RFAF, vì phần lớn hàng xuất nhập khẩu của Ukraine đều đi qua đây. Theo số liệu chính thức, kể từ đầu năm, đã có 63 cơ sở hạ tầng cảng bị hư hại do các cuộc tấn công, điều này chắc chắn ảnh hưởng đến việc bốc xếp hàng hóa.
Theo Sergei Lebedev, điều phối viên của tổ chức kháng chiến ngầm Nikolaev (thân Nga), thông tin từ thành phố Izmail về các cuộc tấn công của Nga vào Odessa cho biết: “Cảng Odessa vẫn đang hoạt động, tuy nhiên hai phần ba cảng đã bị san bằng thành đống đổ nát, nhưng các bến tàu còn lại vẫn chưa bị phá hủy”.
"Đối với tất cả những quốc gia không thể tiếp cận nguồn nhiên liệu qua eo biển Hormuz, như Anh, nước đã từ chối tham gia chiến dịch Iran, tôi có một gợi ý. Thứ nhất, hãy mua của Mỹ, chúng tôi có rất nhiều. Thứ hai, hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 31/3.
Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu và LNG thế giới, gần như bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ, Israel phát động chiến dịch tấn công cuối tháng 2, khiến hàng nghìn tàu dầu bị tắc nghẽn ở vịnh Ba Tư và thị trường năng lượng toàn cầu đảo lộn.
Ông Trump từng kêu gọi các đồng minh NATO, EU và một số nước khác triển khai tàu chiến để mở cửa Hormuz. Tuy nhiên, các bên đều không muốn tham gia chiến dịch hộ tống tàu dầu qua eo biển, khiến ông Trump không hài lòng, đặt câu hỏi về tương lai của NATO, đồng thời chỉ trích các đồng minh châu Âu như Anh, Pháp.
"Các vị sẽ phải học cách tự chiến đấu vì chính mình. Mỹ sẽ không còn ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không đứng cùng chúng tôi", Tổng thống Trump viết. "Iran về cơ bản đã bị suy yếu nghiêm trọng. Phần khó nhất đã xong. Hãy tự đi lấy dầu của mình đi".
Ông Trump gần đây liên tục phát tín hiệu tích cực trong đàm phán với Iran, nhưng đồng thời cũng đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện, giếng dầu, cơ sở lọc nước biển của Iran nếu nước này không sớm chấp nhận thỏa thuận với Washington và lập tức mở lại eo biển Hormuz.
Iran đến nay chưa có dấu hiệu nhượng bộ, thậm chí quốc hội nước này đã thông qua kế hoạch thu phí tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz. Trong phỏng vấn sau đó vào ngày 1/4, ông Trump cho biết Nhà Trắng chưa có kế hoạch rút nguồn lực khỏi khu vực eo biển.
"Sẽ có lúc tôi làm điều đó, chưa phải bây giờ, nhưng các nước khác phải bước vào và tự xử lý", ông nói. "Iran đã bị suy yếu, nhưng các nước sẽ phải tự làm phần việc của mình".
Trong họp báo cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ủng hộ quan điểm của ông Trump, cho biết lãnh đạo Mỹ đã "sẵn sàng gánh phần việc nặng nề thay cho thế giới tự do để xử lý mối đe dọa từ Iran".
"Còn rất nhiều quốc gia trên thế giới lẽ ra phải sẵn sàng góp sức tại tuyến hàng hải trọng yếu này. Đây không chỉ là việc của riêng Hải quân Mỹ", ông Hegseth nói. "Theo tôi được biết thì vẫn còn một Hải quân Hoàng gia Anh từng được coi là hùng mạnh và hoàn toàn có thể làm những việc như thế. Tổng thống chỉ đang nhấn mạnh rằng đây là tuyến hàng hải quốc tế mà Mỹ sử dụng ít hơn nhiều nước khác".
Kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, lưu lượng tàu qua lại eo biển Hormuz đã giảm khoảng 95%, theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hải Kpler.
Iran đã cho phép một số tàu từ Malaysia, Trung Quốc, Ai Cập, Hàn Quốc và Ấn Độ qua eo biển Hormuz. Tehran cũng đã công bố danh sách "những nước thân thiện" có thể sử dụng eo biển Hormuz cho hoạt động thương mại mà không bị cản trở gồm Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Trung Quốc và Nga.
Truyền thông Iran cho biết kế hoạch thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz mà quốc hội nước này vừa thông qua có quy định cơ chế thanh toán sử dụng đồng rial của Iran. Kế hoạch được cho là còn đề cập đến những biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải và vai trò của lực lượng vũ trang Iran tại eo biển, nhưng thông tin chi tiết chưa được công bố.
Nga đã phóng 8.150 UAV tấn công tầm xa trong tháng 5, hãng tin AFP tổng hợp từ các báo cáo hằng ngày của Không quân Ukraine. Con số này tăng 24% so với tháng 4 và là mức kỷ lục kể từ khi chiến sự nổ ra hơn 4 năm trước.
Kiev đã xây dựng một mạng lưới phòng không dày đặc trên khắp cả nước, đủ khả năng đánh chặn phần lớn UAV đối phương, nhưng vẫn phụ thuộc vào các đồng minh phương Tây trong việc đánh chặn tên lửa Nga.
Làn sóng tấn công kỷ lục mới diễn ra sau lệnh ngừng bắn kéo dài 3 ngày hồi tháng trước, từng làm dấy lên hy vọng về các nỗ lực hòa bình rộng lớn hơn. Tuy nhiên, cả Kiev lẫn Moscow đều cáo buộc bên kia vi phạm thỏa thuận và tiếp tục gia tăng các cuộc tấn công tầm xa.
Trong tháng 5, Nga cũng phóng 211 tên lửa, một mức tương đối cao theo tháng kể từ đầu cuộc xung đột. Điều này diễn ra trong bối cảnh Ukraine kêu gọi Mỹ khẩn cấp cung cấp thêm đạn cho các tổ hợp phòng không Patriot khi Kiev cho rằng đây là vũ khí hiệu quả nhất để ngăn chặn hỏa lực của Nga.
Nga đã tiến hành một trong những đợt tập kích dữ dội nhất nhằm vào thủ đô Kiev của Ukraine trong nhiều tháng qua.
Trong tháng trước, Moscow cũng triển khai tên lửa đạn đạo siêu vượt âm có khả năng mang đầu đạn hạt nhân Oreshnik lần thứ 3 kể từ khi chiến sự bùng nổ.
Theo dữ liệu của Không quân Ukraine, nước này đã đánh chặn khoảng 91% tổng số UAV và tên lửa Nga phóng đi trong tháng 5.
Nếu con số này là chính xác, thì nó cho thấy Ukraine đã phát triển hiệu quả các hệ thống đánh chặn UAV tầm xa, nhưng vẫn phụ thuộc đáng kể vào các đồng minh phương Tây trong việc đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa.
Các quan chức Ukraine nhiều lần cảnh báo rằng dự trữ hệ thống phòng thủ tên lửa và đạn dược đang suy giảm.
Tháng trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi 600 lá thư kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump và các chính trị gia Mỹ hỗ trợ Ukraine đánh chặn các đợt tấn công bằng tên lửa của Nga.
Tình trạng thiếu hụt này càng trở nên nghiêm trọng hơn do cuộc chiến ở Trung Đông, nơi các đồng minh của Mỹ đã phải tiêu tốn lượng lớn đạn dược phòng không để bảo vệ các mục tiêu tại khu vực Vùng Vịnh.
Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm ngoái với cam kết nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine, nhưng các cuộc đàm phán đã rơi vào bế tắc khi Moscow và Kiev bất đồng về các điều kiện tiên quyết để khép lại chiến sự.
Các nỗ lực ngoại giao cũng bị đình trệ hơn nữa khi sự chú ý của Washington chuyển sang cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran, bùng phát ngày 28/2.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng Kiev chỉ còn khoảng thời gian từ nay đến mùa đông năm 2026 để thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình với Moscow.
Theo ông Zelensky, việc Ukraine giành lại thế chủ động trên chiến trường từ cuối năm 2025 đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nỗ lực ngoại giao. Tuy nhiên, khoảng thời gian này sẽ không kéo dài mãi, bởi đến mùa đông tới, Nga nhiều khả năng sẽ lại mở các chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm vào hạ tầng năng lượng trọng yếu của Ukraine.
Hãng AFP ngày 9.4 đưa tin một người đàn ông vừa thừa nhận sát hại và phân xác 8 phụ nữ, giải đáp bí ẩn kéo dài nhiều thập niên về các vụ án giết người ở bãi biển Gilgo (New York, Mỹ).
Các công tố viên cáo buộc bị cáo Rex Heuermann (63 tuổi) đã siết cổ và phân xác nhiều phụ nữ, rồi phân tán các phần thi thể của họ trong một khu dân cư ven biển cao cấp.
Bị cáo nhận tội về 7 vụ giết người, cộng thêm một vụ thứ 8 chưa bị truy tố, trong chuỗi tội ác đáng sợ kéo dài từ năm 1993 đến năm 2010 tại Long Island, hòn đảo phía đông nam New York.
Bị cáo nhận tội tại Tòa án hạt Suffolk ở Riverhead (bang New York) và đối mặt với án tù chung thân không được ân xá khi bị tuyên án vào tháng 6 tới.
Luật sư Gloria Allred đại diện cho thân nhân của một số nạn nhân hoan nghênh cơ quan chức năng đã không ngừng theo đuổi công lý trong vụ án kinh hoàng này.
Hầu hết bộ phận thi thể của các nạn nhân nữ được tìm thấy vào năm 2010 và 2011 gần bãi biển Gilgo, một bãi biển chắn sóng Đại Tây Dương ở bờ phía nam của Long Island. Thi thể của một nạn nhân được phát hiện cách đó khoảng 110 km vào năm 1993.
Vụ án đã làm khó các nhà điều tra trong nhiều năm mà không xác định được nghi phạm. Một số người cho rằng vụ án sẽ được giải quyết nhanh hơn nếu các nạn nhân nữ không phải là gái mại dâm.
Vào năm 2022, các thám tử đã tập trung điều tra vào ông Heuermann sau khi phát hiện ra nghi phạm này là chủ sở hữu chiếc xe mà một trong các nạn nhân từng sử dụng. Vào thời điểm xảy ra các vụ giết người, nghi phạm này là kiến trúc sư, đã có gia đình và 2 con.
Kể từ đó, vụ án chống lại Heuermann dựa trên bằng chứng ADN từ một hộp pizza bị vứt bỏ và dữ liệu điện thoại di động cho thấy mối liên hệ giữa nghi phạm với các nạn nhân.
Nghi phạm này cũng đã thực hiện hàng trăm lượt tìm kiếm trên internet về cuộc điều tra các vụ giết người, đặt ra những câu hỏi như "Tại sao kẻ giết người hàng loạt ở Long Island vẫn chưa bị bắt?".
Nghi phạm Heuermann bị bắt giữ vào tháng 7.2023 bên ngoài văn phòng kiến trúc sư của ông ở Manhattan. Ban đầu nghi phạm này không nhận tội, làm dấy lên khả năng phiên tòa sẽ kéo dài.
Trong một cuộc họp báo, công tố viên Raymond Tierney đã phác họa một bức tranh rùng rợn về một kẻ giết người hàng loạt tỏ ra là "một người cha vô hại". "Bị cáo này sống giữa chúng ta, đóng vai một người cha bình thường ở vùng ngoại ô, trong khi trên thực tế, hắn ta lại chuyên giết hại những phụ nữ vô tội", ông nói.
