Không ai có thể dự đoán 48 đội tuyển sẽ thi đấu ra sao tại World Cup mùa hè này, nhưng nếu có một cửa để đặt cược dành cho đội bóng ngăn nắp nhất giải đấu, thì đặt niềm tin vào Nhật Bản có lẽ là lựa chọn sáng suốt. Nhờ một chuẩn mực xã hội đã ăn sâu trong văn hóa, người Nhật thường rời đi mà gần như không để lại bất kỳ dấu vết nào. Đó là lý do mà hình ảnh về sự ngăn nắp của cổ động viên và cầu thủ Nhật Bản sau mỗi trận đấu thường gây “bão” trên mạng xã hội.
Thói quen được rèn từ nhỏ
Nozomi Morgan, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Michiki Morgan Worldwide và là chuyên gia về lãnh đạo liên văn hóa, vẫn nhớ như in lần chuyển từ Seattle (Mỹ) đến Tokyo (Nhật Bản) khi mới 8 tuổi, một phần vì trải nghiệm học đường hoàn toàn khác biệt.
“Một trong những điều đầu tiên khiến tôi ngạc nhiên là bạn phải cởi giày đi ngoài đường và thay bằng giày đi trong nhà. Mục tiêu là giữ cho không gian bên trong sạch nhất có thể”, bà nói.
Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu. Cha mẹ bà chuẩn bị cho con gái một chiếc zokin, loại giẻ lau mà học sinh phải mang theo mỗi ngày.
“Mỗi đứa trẻ đều có một chiếc giẻ riêng, được may từ nhiều mảnh vải tái chế ghép lại với nhau và có ghi tên của mình. Tôi nhớ rất rõ nhiệm vụ đầu tiên ở trường là dọn dẹp lớp học”, bà kể.
Tất cả bàn ghế được dồn lên phía trước lớp; học sinh quét dọn rồi dùng những chiếc giẻ nhỏ để lau sàn.
“Cảm giác giống như một trò chơi hơn là công việc nhà. Đó đơn giản là điều mà tất cả chúng tôi cùng làm”, bà cho biết.
Morgan cho biết trong suốt những năm tiểu học và trung học cơ sở, học sinh dọn dẹp mọi nơi, từ quét lá trên cầu thang đến cọ rửa nhà vệ sinh.
“Người Nhật có câu: Con chim bay đi không để lại dấu vết”, bà cho biết, đề cập đến triết lý sống của người dân quốc gia này.
Khi còn nhỏ, Hirokazu Tsunoda từng không thích trải nghiệm này. “Tôi từng rất khó chịu và nghĩ rằng tại sao chúng ta phải làm việc này? Lớp học vốn đã không bẩn, ai cũng bỏ rác đúng chỗ cơ mà”, ông nói.
Nhưng giờ đây khó ai nhận ra ông từng suy nghĩ như vậy.
Từ năm 2008, Tsunoda đã tham dự nhiều kỳ Olympic và World Cup, luôn góp sức dọn dẹp rác mà khán giả để lại trên khán đài.
“Đây không phải nơi bạn có thể làm bất cứ điều gì chỉ vì đã mua vé vào cửa. Đối với chúng tôi, đó là một không gian thiêng liêng. Nếu thực sự yêu thích điều gì đó, bạn sẽ không muốn nơi mình trân trọng trở nên bừa bộn. Vì vậy, bạn sẽ nhặt rác lên”, ông nói.
Tsunoda cho biết chỉ đến khi trưởng thành, trong lúc giúp dọn dẹp tại trường học của con gái, ông mới thực sự hiểu giá trị của việc giữ gìn vệ sinh và không xả rác.
“Có những người chỉ trích người hâm mộ Nhật Bản nhặt rác ở sân vận động, nói rằng chúng tôi chỉ muốn gây chú ý hoặc “làm màu”. Nhưng điều tôi muốn nói với họ là: Hãy thử làm một lần.
Nhặt phần thức ăn thừa hoặc cốc nước uống dở của người khác thực sự rất khó chịu. Nhưng một khi đã trải qua cảm giác đó, bạn sẽ ít có khả năng trở thành người xả rác hơn”, ông chia sẻ.
Bồi đắp tinh thần tình nguyện
Và sự ngăn nắp này không chỉ có các cổ động viên trên khán đài thực hiện. Dù thắng hay thua, tại World Cup 2018 và 2022, phòng thay đồ của đội tuyển Nhật Bản luôn được để lại trong tình trạng sạch bóng. Dấu vết duy nhất còn sót lại là một bức thư cảm ơn cùng vài con hạc giấy origami.
Tám năm trước, đội trưởng tuyển Nhật Bản tại World Cup 2018 Makoto Hasebe từng bày tỏ sự tự hào về thói quen ngăn nắp của các cầu thủ và cổ động viên Nhật Bản.
“Vì sống ở nước ngoài phần lớn thời gian và thường xuyên cùng đội tuyển đến nhiều quốc gia khác nhau, tôi thường cảm thấy không có nơi nào có đường phố sạch như Nhật Bản.
Tôi tin rằng đất nước Nhật Bản và người dân Nhật Bản sở hữu một tinh thần tuyệt vời. Tôi tự hào về điều đó không chỉ với tư cách một cầu thủ bóng đá mà còn là một công dân Nhật Bản”, ông nói.
Tsunoda cho biết ông luôn mang theo túi đựng rác dự phòng khi đi xem bóng đá, và ngày càng có nhiều cổ động viên nước ngoài tham gia dọn dẹp.
“Thực tế, đôi khi số người không phải Nhật Bản tham gia còn nhiều hơn người Nhật. Và trong những khoảnh khắc đó, tôi luôn cố tình cảm ơn họ thật to”, ông cho hay.
Ông cũng phản bác quan điểm cho rằng việc người hâm mộ tự dọn rác có thể làm mất việc của nhân viên vệ sinh.
“Cuối cùng thì sân vận động sạch sẽ hơn, không ai thiệt hại gì, còn các tình nguyện viên và nhân viên vệ sinh có thể về nhà sớm hơn”, ông giải thích.
Ông Tsunoda tin rằng việc nhặt rác vô tư chính là cánh cửa dẫn đến tinh thần tình nguyện rộng lớn hơn.
Ông cho biết mình đã tham gia hơn 200 hoạt động hỗ trợ tại các khu vực thiên tai và, thông qua các chương trình gây quỹ cộng đồng, đã đưa nhiều trẻ em chịu ảnh hưởng bởi thảm họa tới xem World Cup để có những trải nghiệm tích cực.
Theo ông, 7 em nhỏ bị ảnh hưởng bởi trận động đất trên bán đảo Noto năm 2024 sẽ được đưa tới Dallas để xem trận đấu giữa Nhật Bản và Hà Lan.
“Tôi định nghĩa hoạt động tình nguyện là chữa lành những vấn đề của người khác. Đó có thể chỉ đơn giản là nhặt một mẩu rác, có thể là nhường ghế cho người cao tuổi, có thể là nói với ai đó đang mang đồ nặng rằng để tôi giúp bạn.
Trong tất cả những cách để giải quyết khó khăn cho người khác, tôi nghĩ nhặt rác là việc dễ bắt đầu nhất và ai cũng có thể làm. Và tôi tin rằng bản năng tình nguyện đó tồn tại trong phần lớn người Nhật”, ông giải thích.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu lớn nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây.
Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương. Ông Trump cảnh báo sẽ tiếp tục không kích các cây cầu và nhà máy điện Iran nếu giới lãnh đạo nước này không chấp nhận các điều kiện do ông đưa ra để chấm dứt chiến sự.
Một phụ nữ ngoài 20 tuổi bật khóc khi gửi tin nhắn thoại tới các phóng viên BBC, bày tỏ lo ngại sâu sắc về vụ tập kích cầu và những mục tiêu tiếp theo.
"Tôi cảm thấy bất lực. Ông Trump đăng bài trên mạng xã hội thông báo tấn công cây cầu của chúng tôi. Tôi không biết rồi mọi chuyện sẽ còn đi xa đến mức nào. Tại sao không ai ngăn ông ấy lại? Tổng thống Mỹ đang thực sự đẩy chúng tôi về thời đồ đá", cô nói.
"Rồi chúng tôi sẽ chỉ còn lại một đất nước tan hoang. Điều khiến tôi thất vọng và đau lòng hơn cả là tôi đang ở ngay giữa cảnh Iran bị tàn phá mà không thể làm gì. Đất nước tôi đang bị hủy hoại thêm mỗi ngày", một cư dân Tehran ngoài 20 tuổi nói.
Những người dân Iran bất đồng với chính phủ cũng bày tỏ lo ngại khi trao đổi với BBC.
"Cây cầu đó lẽ ra có thể giúp giảm ùn tắc trong thành phố, nhưng nó đã bị phá hủy. Vụ này khiến tôi thật sự bất an. Tôi không hiểu vì sao họ lại hủy hoại cây cầu", một người nói.
Cầu B1 trị giá 400 triệu USD là hạng mục quan trọng thuộc dự án đường cao tốc Bắc Karaj, được thiết kế theo dạng cầu dây văng. Công trình sắp được khánh thành này là một trong những cây cầu cao nhất Iran và khu vực với chiều cao 136 m, dự kiến đóng vai trò giảm tải giao thông cho tuyến kết nối thủ đô Tehran với các khu vực phía bắc.
"Xét về cơ sở hạ tầng, đây là một trong những dự án quan trọng nhất, tốn nhiều thời gian, tiền của nhất của Iran", phóng viên Tohid Asadi của Al Jazeera cho biết.
"Tôi thực sự bất ngờ khi họ tập kích cây cầu, nhưng hẳn phải có lý do", một phụ nữ ngoài 40 tuổi bất đồng với chính phủ nói.
Truyền thông Iran nói rằng Mỹ đã hai lần tập kích cầu B1, trong đó đòn đánh thứ hai diễn ra khi lực lượng ứng phó khẩn cấp được điều tới hiện trường để giúp đỡ các nạn nhân trong vụ tấn công đầu tiên. Theo Asadi, vụ đánh bom kép xảy ra khi người dân Iran đang đi nghỉ lễ, các gia đình đi lại trong khu vực gần cầu.
Trên mạng xã hội, nhiều người Iran ủng hộ đường lối cứng rắn kêu gọi lực lượng vũ trang đáp trả bằng cách nhắm vào các cây cầu tại những nước láng giềng có căn cứ quân sự Mỹ. Một số cho rằng vụ tập kích là dấu hiệu cho thấy Mỹ, Israel không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự, mà là "hủy diệt Iran".
Quân đội Israel cho biết lực lượng này không liên quan đến cuộc tấn công.
Chiến sự giữa Iran với Mỹ - Israel sắp bước sang tuần thứ 6 nhưng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Wall Street Journal ngày 3/4 dẫn nguồn tin cho biết những nỗ lực hòa giải nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do Pakistan làm trung gian, đã "đi vào bế tắc". Tehran được cho là đã thông báo cho bên trung gian rằng họ không sẵn lòng cử quan chức tới Islamabad để đàm phán trong những ngày tới.
Truyền thông Mỹ đưa tin tiêm kích F-15E của nước này hôm 3/4 bị bắn rơi trên bầu trời Iran, buộc hai phi công phải nhảy dù. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran. Cả Mỹ và Iran đều đang triển khai lực lượng tìm kiếm phi công này. Nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Adam Smith cho rằng cục diện đàm phán sẽ thay đổi nếu Iran bắt sống được phi công tiêm kích F-15 bị bắn rơi.
“Tôi sẽ không kiên nhẫn thêm được nữa. Họ nên đạt được thỏa thuận”, Tổng thống Donald Trump gửi thông điệp tới Iran trong một cuộc phỏng vấn với Fox News được phát sóng vào tối 14/5.
Ông Trump gợi ý rằng có thể có một thỏa thuận để Trung Quốc mua dầu từ Mỹ sau các cuộc đàm phán ở Bắc Kinh.
“Ông Tập Cận Bình nói rằng ông ấy thích ý tưởng này. Tôi nghĩ điều đó sẽ xảy ra”, ông Trump nói về việc Trung Quốc có thể mua dầu của Mỹ khi xung đột Iran kéo dài.
"Họ đã đồng ý rằng họ muốn mua dầu từ Mỹ. Họ sẽ đến Texas. Chúng ta sẽ bắt đầu gửi tàu Trung Quốc đến Texas, Louisiana và Alaska", ông Trump nói thêm.
Bắc Kinh đã hạn chế nhập khẩu năng lượng của Mỹ ở mức "tối thiểu" sau khi ông Trump áp đặt thuế quan thương mại đáng kể vào năm 2025. Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sang Trung Quốc thực tế đã ngừng hơn một năm trước.
Trung Quốc là nước mua dầu lớn nhất của Iran trước khi xung đột bắt đầu nổ ra vào tháng 2.
Tổng thống Trump cho rằng việc truy tìm uranium làm giàu của Iran chủ yếu vì mục đích quảng bá chính trị, sau khi Israel tuyên bố đây là mục tiêu của họ.
"Tôi cảm thấy tốt hơn nếu có được chúng (uranium), nhưng thực ra, tôi nghĩ chúng chủ yếu vì mục đích quảng bá hơn là bất cứ điều gì khác”, ông Trump nói thêm.
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Trump cho biết các quan chức Iran ban đầu "kiên quyết" nói rằng, Mỹ có thể cử các nhóm của họ đến thu gom hàng trăm kg uranium làm giàu được cho là nằm dưới các cơ sở hạt nhân bị hư hại nặng nề do các cuộc tấn công quân sự của Mỹ năm ngoái. Nhưng sau đó, theo Tổng thống Trump, Iran đã bội ước.
Việc Iran có sẵn lòng từ bỏ uranium làm giàu hay không là một điểm mấu chốt trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
Iran được cho là vẫn sở hữu hơn 400kg uranium đã được làm giàu tới mức 60%. Đây là một bước ngắn về mặt kỹ thuật để đạt tới mức 90% dùng cho sản xuất vũ khí hạt nhân.
Iran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này là vì mục đích hòa bình, đồng thời khẳng định sẽ không chuyển uranium làm giàu sang nước khác.
Theo Tổng thống Trump, Iran từng nói rằng chỉ có Mỹ và Trung Quốc mới có đủ công nghệ để khai thác uranium làm giàu, vì nó được chôn sâu dưới lòng đất.
Sau cuộc gặp tại Bắc Kinh ngày 15/5, Tổng thống Trump cho biết ông và Chủ tịch Tập Cận Bình đã thảo luận về tình hình xung đột Iran. Chương trình uranium và hạt nhân của Iran được xem là "lằn ranh đỏ" đối với Mỹ.
"Chúng tôi có quan điểm rất giống nhau về cách chúng tôi muốn cuộc chiến này kết thúc. Chúng tôi không muốn họ (Iran) có vũ khí hạt nhân", Tổng thống Trump nói về cuộc chiến giữa Mỹ - Israel ở Iran.
Ông Trump cũng khẳng định cả Mỹ và Trung Quốc muốn eo biển Hormuz mở cửa trở lại.
Theo Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đề nghị hỗ trợ về vấn đề Iran. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu Bắc Kinh có gây sức ép lên Tehran để đạt được một thỏa thuận hay không.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/5 tuyên bố chính quyền Tổng thống Trump vẫn tập trung cao độ vào việc đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân và coi đây là tiêu chí trung tâm và “lằn ranh đỏ” cho bất kỳ thỏa thuận nào.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
Tổng thống Donald Trump ngày 19/5 cho biết bên dưới phòng khiêu vũ đang được xây dựng tại Nhà Trắng sẽ là tổ hợp ngầm 6 tầng, trong đó hai tầng đã hình thành.
Bên trong kiến trúc ngầm này sẽ có bệnh viện quân sự và các cơ sở nghiên cứu, nhưng không nêu rõ lĩnh vực nghiên cứu. Ngoài ra, Nhà Trắng còn có kế hoạch xây căn cứ drone trên mái, được thiết kế để triển khai số lượng drone không giới hạn.
"Toàn bộ phần mái được xây cho mục đích quân sự. Họ có năng lực drone khổng lồ. Nó không chỉ chống drone. Trong tình huống drone lao trúng, chúng sẽ bật ra, không gây hậu quả gì. Đây cũng sẽ là căn cứ drone để bảo vệ toàn bộ Washington", ông nói.
Cửa sổ phòng khiêu vũ sẽ dày 10 cm, làm từ loại kính đặc biệt nhưng vẫn "trong suốt như không tồn tại". Tổng thống Mỹ mô tả công trình như một boongke đủ sức chống chịu đòn tấn công trực diện, trong đó hàng rào titan quanh khu vực này vững chắc đến mức "xe ủi cũng không thể húc đổ" còn phần mái sẽ được làm bằng "thép không thể xuyên thủng".
Công trình rộng hơn 8.300 m2. Ông Trump nói phòng khiêu vũ là kiến trúc cần thiết để tổ chức các sự kiện lớn với sức chứa 1.000 người, vượt xa khả năng của các không gian tiếp khách hiện tại trong Nhà Trắng.
Ông Trump khẳng định quy hoạch kinh phí ban đầu 400 triệu USD để xây phòng khiêu vũ vẫn sẽ do các nhà tài trợ ủng hộ, trong đó có bản thân ông. Ông nói thêm rằng dự án được triển khai "phối hợp chặt chẽ" với quân đội Mỹ cùng Cơ quan Mật vụ.
"Người nộp thuế sẽ không phải trả khoản này. Đây là món quà dành cho nước Mỹ", ông nói.
Tuy nhiên, những hạng mục an ninh cần được bù đắp bằng khoản ngân sách lên đến 1 tỷ USD. Đề xuất này đang vấp phản đối từ đảng Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa, những người cho rằng đây là khoản chi quá xa xỉ trong bối cảnh người dân Mỹ đối mặt giá xăng tăng mạnh cùng những hệ lụy khác từ cuộc chiến của ông Trump với Iran trước thềm bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Ông cho biết những yếu tố an ninh cho phòng khiêu vũ càng trở nên cấp thiết sau một vụ ám sát bất thành nhằm vào ông tại khách sạn ở Washington hồi tháng trước, khi ông tham dự buổi tiệc của hiệp hội phóng viên chuyên trách Nhà Trắng.
Tổng thống Mỹ bổ sung rằng ông sẽ có rất ít thời gian sử dụng công trình này. Theo kế hoạch ông công bố gần đây, phòng khiêu vũ sẽ hoàn thành vào tháng 9/2028, chưa đầy 6 tháng trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc.
"Dự án này thực sự dành cho những đời tổng thống khác", ông nói.
