Những ngày cuối tháng 4, trong căn nhà ở phường Phương Liệt (Hà Nội), Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, 88 tuổi, nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, mở lại cuốn hồi ký chiến trường. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ rõ thời khắc đối đầu với “pháo đài bay” B-52.
“Chúng tôi đã dùng vũ khí thế hệ cũ để đánh bại công nghệ hiện đại nhất của Mỹ lúc bấy giờ. Danh xưng ‘Đội cận vệ canh trời Thủ đô’ của bộ đội tên lửa được đổi bằng máu và trí tuệ”, ông Phiệt nói.
Sinh ra trong gia đình làm nông tại Hưng Yên, ông Phiệt tham gia cách mạng từ năm 1953 với vai trò liên lạc viên. Năm 1960, ông nhập ngũ vào Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân. Trải qua thời gian đào tạo trắc thủ radar, ông nhận nhiệm vụ tại sân bay Gia Lâm (Hà Nội) và Ba Đồn (Quảng Bình).
Năm 1965, ông được cử sang Liên Xô học chuyên ngành tên lửa. Về nước, ông giữ chức sĩ quan điều khiển tại Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278. Trong trận đánh tháng 10/1966 tại Hòa Bình, kíp chiến đấu của ông bắn rơi một chiếc F-105. Từ năm 1966 đến 1968, đơn vị cơ động khắp các tỉnh miền Bắc vào đến Nghệ An, đánh 46 trận, hạ 8 máy bay Mỹ.
Giữa năm 1972, không quân Mỹ cải tiến thiết bị gây nhiễu khiến tên lửa SAM-2 liên tục bắn trượt. Từ tháng 4 đến tháng 6, nhiều trận địa chịu tổn thất nặng. Thời điểm này, ông Phiệt mang hàm thượng úy, giữ chức quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 361). Để khắc phục, đơn vị rèn luyện chiến thuật kết hợp trắc thủ quang học PA-00 và trắc thủ tay quay.
Tháng 6/1972, kíp chiến đấu bắn rơi tại chỗ chiếc F-4C trên vùng trời Đại Kim, Hà Nội. Từ trận đánh này, Tiểu đoàn đúc rút hai phương pháp vô hiệu hóa nhiễu: “Vượt trước nửa góc” (sĩ quan điều khiển phát sóng nhanh dưới 10 giây, tắt radar và phóng đạn nhằm tránh tên lửa tầm nhiệt của địch) và phương pháp “Ba điểm” (trắc thủ bám sát dải nhiễu phẳng mịn, dùng công tắc đặc chế đánh lừa máy bay hộ tống giãn đội hình để B-52 lộ diện).
Nhờ chiến thuật mới, đến tháng 10/1972, Tiểu đoàn 57 bắn hạ 5 máy bay, trong đó 3 chiếc rơi tại chỗ. Kinh nghiệm này được nhân rộng toàn Sư đoàn 361.
Đỉnh điểm là chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) tháng 12/1972, khi không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc. Đêm 20, rạng sáng 21/12, Mỹ huy động gần 100 lượt B-52 cùng hàng trăm máy bay chiến thuật rải thảm Hà Nội. Các tuyến giao thông bị cắt đứt, việc vận chuyển đạn tê liệt. Tiểu đoàn 57 do ông Phiệt chỉ huy bước vào trận đánh tại trận địa Đại Đồng (Đông Anh, Hà Nội) khi chỉ còn ba quả đạn “vét kho”. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt xin cấp trên cho đơn vị áp dụng chiến thuật “đánh mổ cò”.
“Đánh mổ cò” là thuật ngữ chỉ việc phóng từng quả tên lửa SAM-2 thay vì bắn loạt 2-3 quả cùng lúc như giáo trình Liên Xô quy định. Cách đánh này mang tính rủi ro cao khi xác suất trúng đích sụt giảm trong màn nhiễu dày đặc, đồng thời việc kéo dài thời gian mở radar khiến trận địa dễ bị máy bay hộ tống đối phương phát hiện và phản kích bằng tên lửa.
Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đạn tên lửa cạn kiệt, đây là giải pháp bắt buộc để duy trì hỏa lực và sức răn đe lâu nhất có thể. Để thực hiện thành công, kíp trắc thủ phải có trình độ kỹ thuật cao và bản lĩnh để “vạch nhiễu”, khóa mục tiêu chính xác chỉ với một lần phóng duy nhất.
5h ngày 21/12, Sở chỉ huy Trung đoàn 261 (Đoàn Thành Loa) báo động. Tốp mục tiêu mang số hiệu 318 lao vào vùng trời Hà Nội. Màn hình radar hiện tín hiệu nhiễu đậm đặc của B-52. Thượng úy Phiệt ra lệnh: “Mỗi quả đạn phải hạ một B-52”.
Khi mục tiêu vào cự ly, sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên nhấn nút nhưng quả đạn đầu tiên không rời bệ do lỗi kỹ thuật. Ông Phiệt lệnh phóng quả thứ hai. Lúc 5h09, đạn nổ ở cự ly 28 km, chiếc B-52 bốc cháy ở hướng Tây Nam.
“Mọi người vừa reo lên, tôi lập tức yêu cầu cả kíp tiếp tục bắt mục tiêu”, ông kể.
Gần 10 phút sau, tốp B-52 tiếp theo tiến vào cự ly 45 km. Trận địa còn duy nhất một quả đạn. “Còn một quả cũng phải đổi bằng một chiếc B-52”, ông Phiệt động viên kíp trắc thủ.
Lúc 5h19, ở cự ly 29 km, quả đạn cuối cùng rời bệ, đánh trúng mục tiêu. Chiếc B-52 thứ hai rơi tại khu vực chợ Thá, gần núi Đôi. Đây là trận đánh đạt hiệu suất cao nhất lịch sử bộ đội tên lửa lúc bấy giờ: Dùng hai quả đạn hạ hai chiếc B-52 trong 10 phút.
Kết thúc chiến dịch, Sư đoàn 361 bắn rơi 29 máy bay, trong đó có 25 chiếc B-52. Ông Phiệt đã trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu đánh 19 trận, góp công cùng Tiểu đoàn 57 bắn rơi 4 chiếc B-52. “Trong tâm tưởng người lính chúng tôi lúc đó chỉ có hai từ ‘phải thắng’. Bom đạn địch chưa chắc đã trúng, mà trúng chưa chắc đã chết, cứ thế mà đánh thôi”, vị tướng già kể.
Nhưng để có được những chiến thắng ấy còn có sự hy sinh thầm lặng của gia đình. Từ năm 1965 đến 1968, do yêu cầu bí mật, ông Phiệt không được về thăm hay viết thư cho gia đình.
Sau chiến dịch 1972, ông cùng đơn vị tiếp tục hành quân vào Nghệ An. Khi em trai vợ đến hỏi tin tức, đồng đội chỉ nói “đồng chí ấy đi xa rồi”. Người nhà nghe vậy tưởng ông đã hy sinh. Ngày đất nước thống nhất, ông Phiệt về quê, thấy gia đình đã lập bàn thờ cho mình.
Năm 1973, ông Nguyễn Văn Phiệt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông giữ chức Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân, mang quân hàm Trung tướng.
Hiện tại, ở tuổi 88, ông vẫn tham gia các hoạt động truyền thống của quân đội. Chia sẻ về nguyên tắc làm việc, ông cho biết: “Cá nhân chỉ là hạt cát, sức mạnh đoàn kết mới tạo nên chiến thắng”.
Một giấc ngủ ngắn vào buổi trưa giúp tăng cường trí nhớ, cải thiện tâm trạng, tỉnh táo và nâng cao hiệu suất công việc. Tuy nhiên, lợi ích này còn phụ thuộc vào cách thức, thời điểm và thời lượng bạn ngủ trưa.
Ngủ trưa có thể nạp lại năng lượng cho não, nhưng sai cách khiến một người thức dậy trong tình trạng uể oải, mệt mỏi, ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm.
Theo Bs Chakkera Priyanka, chuyên khoa thần kinh tại Bệnh viện Kauvery (Ấn Độ), cho biết ngủ trưa là "con dao hai lưỡi". Nếu ngủ hợp lý, cơ thể được phục hồi năng lượng; ngược lại, ngủ sai cách có thể làm rối loạn nhịp sinh học và gây mất ngủ về đêm.
Theo đó, một giấc ngủ trưa lý tưởng chỉ nên kéo dài khoảng 20 - 30 phút. Khoảng thời gian này giúp cải thiện sự tập trung, tăng tỉnh táo, nâng cao khả năng nhận thức và cải thiện tâm trạng mà không gây ảnh hưởng tiêu cực.
Ngược lại, ngủ trưa quá dài hoặc ngủ vào cuối buổi chiều có thể khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ ban đêm. Tình trạng này kéo dài sẽ làm xáo trộn nhịp sinh học, khiến ban đêm trằn trọc, buổi sáng mệt mỏi và ban ngày lại phụ thuộc nhiều hơn vào giấc ngủ trưa, tạo thành một vòng lặp khó kiểm soát.
Một giấc ngủ trưa nhanh giúp giảm thiếu ngủ. Dù khoảng thời gian này không thể thay thế hoàn toàn số giờ ngủ còn thiếu song cũng có tác dụng tăng tỉnh táo, giảm cáu gắt. Nếu bạn thức khuya hôm trước hoặc quá mệt mỏi vào buổi sáng thì ngủ trưa là cách để cơ thể hồi phục nhanh.
Đây là thông tin được các báo cáo viên đưa ra tại chương trình bồi dưỡng kiến thức an toàn thực phẩm cho cán bộ Công đoàn TP.HCM năm 2026 do Liên đoàn lao động TP.HCM tổ chức ngày 15-7.
Trước thực trạng nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn tiềm ẩn ở bếp ăn tập thể và suất ăn công nghiệp, cũng như suất ăn trên đường phố Liên đoàn Lao động TP.HCM đã tổ chức lớp tập huấn kiến thức an toàn vệ sinh thực phẩm dành cho cán bộ Công đoàn cơ sở.
Chương trình hướng đến nâng cao kỹ năng giám sát, tuyên truyền và góp phần bảo đảm mỗi bữa ăn của người lao động đều an toàn, đủ dinh dưỡng, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Tại buổi tập huấn, các báo cáo viên cảnh báo nhiều nguy cơ có thể xuất phát từ việc lựa chọn nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sử dụng thực phẩm chứa phụ gia ngoài danh mục cho phép hoặc bảo quản, chế biến không đúng quy trình.
Tại đây, cán bộ Công đoàn được khuyến khích chủ động phối hợp với doanh nghiệp giám sát chất lượng bếp ăn tập thể, kịp thời phản ánh những dấu hiệu vi phạm để cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.
Một nội dung được đặc biệt lưu ý là thói quen sử dụng hộp xốp và túi ni lông để đựng thức ăn nóng.
Theo các chuyên gia, khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, đặc biệt là thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc có tính axit, một số loại bao bì không đạt tiêu chuẩn có thể giải phóng các chất không mong muốn vào thực phẩm, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài.
Do đó, người lao động và các đơn vị cung cấp suất ăn được khuyến nghị ưu tiên sử dụng hộp giấy, hộp bã mía, hộp nhựa đạt tiêu chuẩn dùng cho thực phẩm nóng hoặc hộp inox, thủy tinh khi có điều kiện. Đồng thời, hạn chế tối đa việc đựng canh, nước dùng hay thức ăn vừa nấu chín trong hộp xốp và túi ni lông mỏng không rõ nguồn gốc.
Các báo cáo viên cũng nhấn mạnh nguyên tắc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, ăn chín uống sôi, không sử dụng thực phẩm ôi thiu, không mua thức ăn chế biến sẵn tại những điểm kinh doanh mất vệ sinh hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản.
Theo Liên đoàn Lao động TP.HCM, cán bộ Công đoàn không chỉ đại diện bảo vệ quyền lợi người lao động, mà còn là lực lượng nòng cốt trong việc tuyên truyền, giám sát an toàn thực phẩm tại doanh nghiệp.
Việc bảo đảm một bữa ăn an toàn không chỉ giúp công nhân duy trì sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động, xây dựng môi trường làm việc bền vững.
Một hướng dẫn viên leo núi người Nepal, từng bị cho là đã thiệt mạng sau nhiều ngày mất tích trên đỉnh Everest, bất ngờ được tìm thấy còn sống trong tình trạng kiệt sức khi tự bò về gần Trại Căn cứ Everest.
Thông tin được giới chức Nepal xác nhận với AFP ngày 4/6, khiến gia đình, bạn bè và cộng đồng leo núi quốc tế sửng sốt.
Người đàn ông may mắn sống sót là Dawa Sherpa, ngoài 50 tuổi. Ông vốn là một hướng dẫn viên kỳ cựu, được giới leo núi đặt biệt danh “Hillary”, theo tên nhà leo núi huyền thoại Edmund Hillary, nhờ nhiều năm kinh nghiệm chinh phục Everest.
Dawa mất tích từ sáng sớm 30/5, sau khi cùng đoàn leo núi hoàn thành hành trình lên đỉnh Everest cao 8.849m trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo ông Pemba Sherpa thuộc công ty 8K Expeditions - đơn vị phụ trách công tác cứu hộ và tìm kiếm - hướng dẫn viên leo núi Dawa được một nhóm thuộc Ủy ban Kiểm soát Ô nhiễm Sagarmatha (SPCC) phát hiện vào sáng 4/6, gần khu vực Trại Căn cứ Everest.
“Ông ấy được đội SPCC tìm thấy khi đang bò xuống núi gần Trại Căn cứ”, ông Pemba Sherpa nói.
Ngay sau đó, Dawa được trực thăng đưa tới Kathmandu để điều trị.
Các bác sĩ cho biết ông bị tê cóng ở một số vị trí nhưng vẫn tỉnh táo và không nguy hiểm tới tính mạng.
Từ bệnh viện tại Kathmandu, bà Damu Sherpa - vợ của Dawa - cho biết, gia đình gần như đã tuyệt vọng trước khi nhận tin chồng còn sống. Theo bà Damu, gia đình thậm chí đang làm lễ cầu siêu từ ngày 3/6 vì tin rằng chồng mình không còn cơ hội sống sót.
"Chúng tôi vỡ òa trong hạnh phúc lúc nhận được tin báo vì gia đình đã từ bỏ hy vọng rằng ông Dawa Sherpa có thể vẫn sống", người vợ nói.
Nhà leo núi người Anh Chris Thrall vốn là cựu lính thủy đánh bộ Hoàng gia Anh, đồng thời là người cuối cùng nhìn thấy Dawa trước khi ông mất tích.
Thrall cho biết, ông và Dawa đã lên tới đỉnh Everest vào khoảng 17h ngày 29/5 theo giờ địa phương.
Trong đoạn video đăng tải trên trang cá nhân vào ngày 3/6, nhà leo núi người Anh từng nghẹn ngào tưởng niệm người đồng hành mà ông tin rằng đã thiệt mạng trên núi tuyết.
Ông mô tả huấn luyện viên leo núi Dawa là "người khổng lồ hiền lành, là mãnh hổ thực thụ của vùng núi cao".
Theo lời kể của nhà leo núi người Anh, sáng 30/5, khi họ bắt đầu xuống núi từ Trại 4 ở độ cao khoảng 7.950m - khu vực nằm ngay dưới vùng tử thần - Dawa bất ngờ dừng lại nghỉ.
Ông ngồi xuống cùng chiếc balo nặng trên lưng. Những người Sherpa (dân tộc bản địa ở Nepal nổi tiếng với nghề hướng dẫn leo núi Everest) thường phải mang theo rất nhiều đồ.
Thấy vậy, ông Thrall quay lại hỏi xem Dawa có ổn không, thì hướng dẫn viên leo núi nói ông cứ đi trước. Việc các hướng dẫn viên leo núi Everest dừng lại nghỉ giữa đường không phải là điều bất thường.
Tuy nhiên, trên đường xuống núi, Thrall bắt gặp một nhà leo núi người Ba Lan trong tình trạng nguy kịch vì cạn oxy và bị tê cóng nghiêm trọng.
“Hành trình lên đỉnh rất khắc nghiệt. Đáng lẽ cả chuyến đi chỉ mất khoảng 5 ngày, nhưng lần này kéo dài tới 11 ngày”, ông nhớ lại.
Thrall cho biết, ông buộc phải đưa ra lựa chọn khó khăn. Hoặc ông sẽ quay lại tìm Dawa, hoặc cứu nhà leo núi đang cận kề nguy hiểm.
“Tôi nghĩ Dawa rồi sẽ ổn như hàng trăm lần trước đây. Nhưng người leo núi kia đã hết oxy, các ngón tay bị tê cóng và có nguy cơ hạ thân nhiệt bất cứ lúc nào”, ông kể.
Sau đó, nhà leo núi người Anh đã chia sẻ bình oxy của mình cho nhà leo núi người Ba Lan và cả hai cố gắng xuống núi trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Họ mất tới 11 tiếng để xuống được Trại 3, quãng đường thông thường chỉ mất khoảng 2 tiếng.
“Tôi nhận ra khi đó tình hình thực sự rất nghiêm trọng”, ông nói.
Sau khi Dawa mất tích, nhiều đội cứu hộ được triển khai tìm kiếm nhưng không phát hiện tung tích của ông trong nhiều ngày.
Không ai biết bằng cách nào Dawa có thể sống sót suốt gần một tuần trong điều kiện khắc nghiệt trên Everest trước khi tự mình bò xuống gần Trại Căn cứ.
Đây là một trong những chuyến leo núi cuối cùng của mùa Everest năm nay, thời điểm trên núi không còn nhiều đoàn leo núi hoạt động.
Theo thống kê sơ bộ của giới chức Nepal, hơn 1.000 người đã chinh phục thành công đỉnh Everest trong mùa leo năm nay, trở thành mùa leo núi đông nhất từng được ghi nhận.
Tuy nhiên, ít nhất 5 người cũng đã thiệt mạng, gồm 2 nhà leo núi Ấn Độ và 3 người Nepal tham gia công tác chuẩn bị trên núi.
