Những ngày cuối tháng 4, trong căn nhà ở phường Phương Liệt (Hà Nội), Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, 88 tuổi, nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, mở lại cuốn hồi ký chiến trường. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ rõ thời khắc đối đầu với “pháo đài bay” B-52.
“Chúng tôi đã dùng vũ khí thế hệ cũ để đánh bại công nghệ hiện đại nhất của Mỹ lúc bấy giờ. Danh xưng ‘Đội cận vệ canh trời Thủ đô’ của bộ đội tên lửa được đổi bằng máu và trí tuệ”, ông Phiệt nói.
Sinh ra trong gia đình làm nông tại Hưng Yên, ông Phiệt tham gia cách mạng từ năm 1953 với vai trò liên lạc viên. Năm 1960, ông nhập ngũ vào Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân. Trải qua thời gian đào tạo trắc thủ radar, ông nhận nhiệm vụ tại sân bay Gia Lâm (Hà Nội) và Ba Đồn (Quảng Bình).
Năm 1965, ông được cử sang Liên Xô học chuyên ngành tên lửa. Về nước, ông giữ chức sĩ quan điều khiển tại Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278. Trong trận đánh tháng 10/1966 tại Hòa Bình, kíp chiến đấu của ông bắn rơi một chiếc F-105. Từ năm 1966 đến 1968, đơn vị cơ động khắp các tỉnh miền Bắc vào đến Nghệ An, đánh 46 trận, hạ 8 máy bay Mỹ.
Giữa năm 1972, không quân Mỹ cải tiến thiết bị gây nhiễu khiến tên lửa SAM-2 liên tục bắn trượt. Từ tháng 4 đến tháng 6, nhiều trận địa chịu tổn thất nặng. Thời điểm này, ông Phiệt mang hàm thượng úy, giữ chức quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 361). Để khắc phục, đơn vị rèn luyện chiến thuật kết hợp trắc thủ quang học PA-00 và trắc thủ tay quay.
Tháng 6/1972, kíp chiến đấu bắn rơi tại chỗ chiếc F-4C trên vùng trời Đại Kim, Hà Nội. Từ trận đánh này, Tiểu đoàn đúc rút hai phương pháp vô hiệu hóa nhiễu: “Vượt trước nửa góc” (sĩ quan điều khiển phát sóng nhanh dưới 10 giây, tắt radar và phóng đạn nhằm tránh tên lửa tầm nhiệt của địch) và phương pháp “Ba điểm” (trắc thủ bám sát dải nhiễu phẳng mịn, dùng công tắc đặc chế đánh lừa máy bay hộ tống giãn đội hình để B-52 lộ diện).
Nhờ chiến thuật mới, đến tháng 10/1972, Tiểu đoàn 57 bắn hạ 5 máy bay, trong đó 3 chiếc rơi tại chỗ. Kinh nghiệm này được nhân rộng toàn Sư đoàn 361.
Đỉnh điểm là chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) tháng 12/1972, khi không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc. Đêm 20, rạng sáng 21/12, Mỹ huy động gần 100 lượt B-52 cùng hàng trăm máy bay chiến thuật rải thảm Hà Nội. Các tuyến giao thông bị cắt đứt, việc vận chuyển đạn tê liệt. Tiểu đoàn 57 do ông Phiệt chỉ huy bước vào trận đánh tại trận địa Đại Đồng (Đông Anh, Hà Nội) khi chỉ còn ba quả đạn “vét kho”. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt xin cấp trên cho đơn vị áp dụng chiến thuật “đánh mổ cò”.
“Đánh mổ cò” là thuật ngữ chỉ việc phóng từng quả tên lửa SAM-2 thay vì bắn loạt 2-3 quả cùng lúc như giáo trình Liên Xô quy định. Cách đánh này mang tính rủi ro cao khi xác suất trúng đích sụt giảm trong màn nhiễu dày đặc, đồng thời việc kéo dài thời gian mở radar khiến trận địa dễ bị máy bay hộ tống đối phương phát hiện và phản kích bằng tên lửa.
Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đạn tên lửa cạn kiệt, đây là giải pháp bắt buộc để duy trì hỏa lực và sức răn đe lâu nhất có thể. Để thực hiện thành công, kíp trắc thủ phải có trình độ kỹ thuật cao và bản lĩnh để “vạch nhiễu”, khóa mục tiêu chính xác chỉ với một lần phóng duy nhất.
5h ngày 21/12, Sở chỉ huy Trung đoàn 261 (Đoàn Thành Loa) báo động. Tốp mục tiêu mang số hiệu 318 lao vào vùng trời Hà Nội. Màn hình radar hiện tín hiệu nhiễu đậm đặc của B-52. Thượng úy Phiệt ra lệnh: “Mỗi quả đạn phải hạ một B-52”.
Khi mục tiêu vào cự ly, sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên nhấn nút nhưng quả đạn đầu tiên không rời bệ do lỗi kỹ thuật. Ông Phiệt lệnh phóng quả thứ hai. Lúc 5h09, đạn nổ ở cự ly 28 km, chiếc B-52 bốc cháy ở hướng Tây Nam.
“Mọi người vừa reo lên, tôi lập tức yêu cầu cả kíp tiếp tục bắt mục tiêu”, ông kể.
Gần 10 phút sau, tốp B-52 tiếp theo tiến vào cự ly 45 km. Trận địa còn duy nhất một quả đạn. “Còn một quả cũng phải đổi bằng một chiếc B-52”, ông Phiệt động viên kíp trắc thủ.
Lúc 5h19, ở cự ly 29 km, quả đạn cuối cùng rời bệ, đánh trúng mục tiêu. Chiếc B-52 thứ hai rơi tại khu vực chợ Thá, gần núi Đôi. Đây là trận đánh đạt hiệu suất cao nhất lịch sử bộ đội tên lửa lúc bấy giờ: Dùng hai quả đạn hạ hai chiếc B-52 trong 10 phút.
Kết thúc chiến dịch, Sư đoàn 361 bắn rơi 29 máy bay, trong đó có 25 chiếc B-52. Ông Phiệt đã trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu đánh 19 trận, góp công cùng Tiểu đoàn 57 bắn rơi 4 chiếc B-52. “Trong tâm tưởng người lính chúng tôi lúc đó chỉ có hai từ ‘phải thắng’. Bom đạn địch chưa chắc đã trúng, mà trúng chưa chắc đã chết, cứ thế mà đánh thôi”, vị tướng già kể.
Nhưng để có được những chiến thắng ấy còn có sự hy sinh thầm lặng của gia đình. Từ năm 1965 đến 1968, do yêu cầu bí mật, ông Phiệt không được về thăm hay viết thư cho gia đình.
Sau chiến dịch 1972, ông cùng đơn vị tiếp tục hành quân vào Nghệ An. Khi em trai vợ đến hỏi tin tức, đồng đội chỉ nói “đồng chí ấy đi xa rồi”. Người nhà nghe vậy tưởng ông đã hy sinh. Ngày đất nước thống nhất, ông Phiệt về quê, thấy gia đình đã lập bàn thờ cho mình.
Năm 1973, ông Nguyễn Văn Phiệt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông giữ chức Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân, mang quân hàm Trung tướng.
Hiện tại, ở tuổi 88, ông vẫn tham gia các hoạt động truyền thống của quân đội. Chia sẻ về nguyên tắc làm việc, ông cho biết: “Cá nhân chỉ là hạt cát, sức mạnh đoàn kết mới tạo nên chiến thắng”.
Trung tâm Nghiên cứu Gia đình và Hôn nhân Quốc gia thuộc Đại học Bowling Green State thống kê cứ 4 vụ ly hôn thì có một xảy ra ở những người trên 50 tuổi. Phần lớn diễn ra sau 20 đến 29 năm chung sống, trùng thời điểm con cái trưởng thành. Hiện tượng này được gọi là "ly hôn xám" (grey divorce), thuật ngữ chỉ những cuộc hôn nhân tan vỡ ở giai đoạn muộn.
Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) gọi đây là "hội chứng tổ trống", trạng thái khủng hoảng tâm lý xuất hiện khi con cái ra ở riêng.
Số liệu cho thấy nhiều cặp dành hơn 70% thời gian trò chuyện mỗi ngày để nói về con. Khi nguồn giao tiếp này biến mất, thời lượng trò chuyện giảm mạnh, làm bộc lộ những rạn nứt âm thầm.
Tiến sĩ Tara Lally, nhà tâm lý học tại Trung tâm Hackensack Meridian Health ở bang New Jersey, cho biết nhiều người chỉ bắt đầu đối diện khoảng cách tình cảm khi không còn sống chung với con. "Khi việc nuôi dạy con kết thúc, nhiều người mới nhận ra sự thiếu kết nối trong hôn nhân", bà Lally nói.
Tiến sĩ Deborah Gilman, nhà tâm lý học tại bang Pennsylvania, cho biết hội chứng tổ trống không gây ra ly hôn mà chỉ phơi bày những mâu thuẫn tồn tại hàng chục năm. Lúc này, họ mới có thời gian nhìn lại những xung đột chưa được giải quyết.
Tiến sĩ Francine Toder, nhà tâm lý học lâm sàng tại Đại học California, nói nhiều người bắt đầu cảm thấy bản thân đang sống cùng một người xa lạ và tình yêu thời trẻ không phải lúc nào cũng tồn tại đến già.
Nghiên cứu năm 2022 cho thấy tỷ lệ ly hôn ở người trên 50 tuổi tại Mỹ tăng từ 8,7% năm 1990 lên 36% vào năm 2019.
Bà Tara Lally cho biết tuổi thọ cao hơn khiến con người cân nhắc lại cách sống. Họ ưu tiên sự thỏa mãn cá nhân, đồng thời chịu tác động từ các vấn đề sức khỏe hoặc việc nghỉ hưu. Trong khi đó, bà Francine Toder nói tuổi tác khiến con người quan tâm nhiều hơn tới sự độc lập, không muốn tiếp tục một cuộc hôn nhân thiếu cảm xúc.
Dù vậy, ly hôn sau tuổi 50 thường đi kèm nhiều hệ lụy. Phụ nữ dễ chịu tổn thất tài chính, trong khi đàn ông thường gặp khó khăn về tâm lý. Hai người phải đối mặt với việc giảm tiền tiết kiệm hưu trí, nguy cơ mất bảo hiểm y tế và việc phân chia tài sản phức tạp.
"50 tuổi không phải dấu chấm hết. Nhưng bạn cần phân biệt mình đang rời bỏ một cuộc hôn nhân đổ vỡ thật sự hay chỉ đang chạy trốn cảm giác không thoải mái", chuyên gia nói.
Để cứu vãn, các chuyên gia khuyên hai người nên nhìn lại mối quan hệ, xác định điều mình mong muốn và cởi mở về những khúc mắc trong lòng. Việc cùng đi du lịch, thử hoạt động mới có thể tạo cảm giác mới mẻ, giúp tăng kết nối.
"Đừng xem việc người bạn đời luôn ở bên là điều hiển nhiên. Nếu không chủ động duy trì kết nối, khoảng cách giữa hai người sẽ ngày càng lớn hơn", bà Lally nói.
Mới đây, một tai nạn nghiêm trọng vừa xảy ra với bé trai 5 tuổi khi đang chơi xe điện tự chế. Trong lúc xe vận hành, tay phải của trẻ bất ngờ bị cuốn vào bánh xe đang quay, dẫn đến chấn thương nặng, đứt lìa ngón cái và ngón trỏ.
Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Hà Nội, ngay sau tai nạn, trẻ được đưa đến cấp cứu trong tình trạng tổn thương nghiêm trọng bàn tay phải.
Qua đánh giá chuyên môn, bác sĩ Đỗ Hùng Anh – đơn vị Phẫu thuật Tạo hình, Sọ mặt và Thẩm mỹ cho biết: Đây là vết thương đặc biệt nặng, với nhiều yếu tố bất lợi cho việc bảo tồn chức năng.
Trẻ bị tổn thương nghiêm trọng ở hai ngón tay cái và trỏ, phần đầu ngón bị tách rời và không còn khả năng phục hồi. Hệ thống mạch máu và mô bị tổn thương nặng, nên các bác sĩ cho biết không thể thực hiện phẫu thuật nối lại.
Theo các bác sĩ, đây là dạng tai nạn không hiếm gặp khi trẻ sử dụng các phương tiện không đảm bảo an toàn. Hậu quả để lại thường rất nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng vận động của bàn tay, cũng như sinh hoạt và phát triển của trẻ sau này.
Thời gian qua, tại nhiều công viên, quảng trường thường có dịch vụ cho thuê xe điện trò chơi cho trẻ em. Những chiếc xe điện này không giống như những đồ chơi thông thường. Chúng có thể đạt tốc độ từ 10 đến 20km/h, một con số không nhỏ đối với trẻ em.
Bên cạnh đó, phần lớn những chiếc xe này đều là hàng tự chế, không qua kiểm định chất lượng, không có tiêu chuẩn an toàn về hệ thống phanh, giảm xóc hay bảo hộ.
Chỉ cần một cú va chạm nhẹ hay một pha tăng tốc đột ngột rồi bẻ lái, trẻ nhỏ rất dễ mất kiểm soát. Dẫn đến nguy cơ gây mất trật tự công cộng và tai nạn đáng tiếc xảy ra.
Các chuyên gia y tế cảnh báo, tai nạn liên quan đến thiết bị tự chế, đặc biệt là xe điện, không phải hiếm gặp ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, hậu quả thường rất nghiêm trọng, có thể gây mất chi, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng vận động, sinh hoạt và tâm lý của trẻ.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần tăng cường giám sát, không để trẻ tiếp xúc hoặc chơi với các thiết bị cơ khí, điện tự chế tiềm ẩn nguy cơ cao. Đồng thời, cần trang bị kiến thức an toàn và kỹ năng xử lý tình huống để hạn chế những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra.
Trên thế giới, có những con người ngay từ khi còn rất trẻ đã phải mang trên mình một diện mạo khác biệt do bệnh tật hiếm gặp. Có người mới đôi mươi nhưng gương mặt đã hằn sâu dấu vết thời gian, cơ thể mang dáng dấp của tuổi già, khiến họ trở thành tâm điểm chú ý mỗi khi xuất hiện. Nhưng phía sau ngoại hình ấy không chỉ là nỗi bất hạnh, mà còn là những câu chuyện về nghị lực sống, niềm tin và khát khao được tồn tại như bao người bình thường khác.
Beandri Booysen cô gái 19 tuổi đến từ Nam Phi là một trong những trường hợp như vậy. Beandri Booysen, lại mang diện mạo của một người đã trải qua cả cuộc đời dài: làn da nhăn nheo, cơ thể già nua hậu quả của một hội chứng di truyền cực kỳ hiếm khiến cơ thể lão hóa sớm.
Được biết cô mang hội chứng Hutchinson-Gilford progeria là căn bệnh mà Beandri mắc phải, ảnh hưởng đến khoảng 1 trên 20 triệu người trên thế giới. Bệnh thường khởi phát từ những năm đầu đời, khiến người mắc phải nhanh chóng xuất hiện các dấu hiệu lão hóa như chậm phát triển, mất mỡ cơ thể, rụng tóc, da nhăn, cứng khớp và nhiều vấn đề tim mạch nguy hiểm.
Dù phải sống trong một cơ thể yếu ớt và già nua hơn tuổi rất nhiều, Beandri vẫn giữ tinh thần sống tích cực. Cô vẫn đi học, giao tiếp và cố gắng sống một cuộc đời bình thường nhất có thể.
"Tôi đối mặt với mọi thứ mà cuộc đời mang đến. Tôi biết ơn gia đình vì đã luôn ở bên và nuôi dạy tôi như một đứa trẻ bình thường. Chính điều đó đã giúp tôi trở nên mạnh mẽ như hôm nay," cô chia sẻ vào đầu năm 2024.
Trên mạng xã hội TikTok, Beandri thu hút hơn 278.000 người theo dõi. Cô sử dụng nền tảng này để lan tỏa năng lượng tích cực, truyền cảm hứng cho những người đang gặp khó khăn trong cuộc sống, giúp họ giữ vững niềm tin và tinh thần lạc quan mỗi ngày.
Những video của cô nhanh chóng thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, mang lại sự đồng cảm và động lực cho cộng đồng mạng. Cô từng ước mơ trở thành giáo viên, kết hôn ở tuổi 25 và xây dựng một gia đình hạnh phúc với những đứa con khỏe mạnh.
Tuy nhiên, ngày 18/12/2024, gia đình xác nhận Beandri đã qua đời ở tuổi 19 sau thời gian dài chống chọi với bệnh tật. Trước đó, cô đã trải qua ca phẫu thuật tim vào ngày 8/10 trong tình trạng đầy thử thách.
Điều đáng chú ý, sau khi cô qua đời, một video tri ân được đăng tải trên trang cá nhân đã thu hút gần 1 triệu lượt xem. Hàng nghìn lời chia buồn và tiếc thương đã được gửi đến, gọi cô là "một nguồn cảm hứng lớn" và bày tỏ sự tiếc nuối trước một cuộc đời quá ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa.
