Một hướng dẫn viên leo núi người Nepal, từng bị cho là đã thiệt mạng sau nhiều ngày mất tích trên đỉnh Everest, bất ngờ được tìm thấy còn sống trong tình trạng kiệt sức khi tự bò về gần Trại Căn cứ Everest.
Thông tin được giới chức Nepal xác nhận với AFP ngày 4/6, khiến gia đình, bạn bè và cộng đồng leo núi quốc tế sửng sốt.
Người đàn ông may mắn sống sót là Dawa Sherpa, ngoài 50 tuổi. Ông vốn là một hướng dẫn viên kỳ cựu, được giới leo núi đặt biệt danh “Hillary”, theo tên nhà leo núi huyền thoại Edmund Hillary, nhờ nhiều năm kinh nghiệm chinh phục Everest.
Dawa mất tích từ sáng sớm 30/5, sau khi cùng đoàn leo núi hoàn thành hành trình lên đỉnh Everest cao 8.849m trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo ông Pemba Sherpa thuộc công ty 8K Expeditions – đơn vị phụ trách công tác cứu hộ và tìm kiếm – hướng dẫn viên leo núi Dawa được một nhóm thuộc Ủy ban Kiểm soát Ô nhiễm Sagarmatha (SPCC) phát hiện vào sáng 4/6, gần khu vực Trại Căn cứ Everest.
“Ông ấy được đội SPCC tìm thấy khi đang bò xuống núi gần Trại Căn cứ”, ông Pemba Sherpa nói.
Ngay sau đó, Dawa được trực thăng đưa tới Kathmandu để điều trị.
Các bác sĩ cho biết ông bị tê cóng ở một số vị trí nhưng vẫn tỉnh táo và không nguy hiểm tới tính mạng.
Từ bệnh viện tại Kathmandu, bà Damu Sherpa – vợ của Dawa – cho biết, gia đình gần như đã tuyệt vọng trước khi nhận tin chồng còn sống. Theo bà Damu, gia đình thậm chí đang làm lễ cầu siêu từ ngày 3/6 vì tin rằng chồng mình không còn cơ hội sống sót.
“Chúng tôi vỡ òa trong hạnh phúc lúc nhận được tin báo vì gia đình đã từ bỏ hy vọng rằng ông Dawa Sherpa có thể vẫn sống”, người vợ nói.
Nhà leo núi người Anh Chris Thrall vốn là cựu lính thủy đánh bộ Hoàng gia Anh, đồng thời là người cuối cùng nhìn thấy Dawa trước khi ông mất tích.
Thrall cho biết, ông và Dawa đã lên tới đỉnh Everest vào khoảng 17h ngày 29/5 theo giờ địa phương.
Trong đoạn video đăng tải trên trang cá nhân vào ngày 3/6, nhà leo núi người Anh từng nghẹn ngào tưởng niệm người đồng hành mà ông tin rằng đã thiệt mạng trên núi tuyết.
Ông mô tả huấn luyện viên leo núi Dawa là “người khổng lồ hiền lành, là mãnh hổ thực thụ của vùng núi cao”.
Theo lời kể của nhà leo núi người Anh, sáng 30/5, khi họ bắt đầu xuống núi từ Trại 4 ở độ cao khoảng 7.950m – khu vực nằm ngay dưới vùng tử thần – Dawa bất ngờ dừng lại nghỉ.
Ông ngồi xuống cùng chiếc balo nặng trên lưng. Những người Sherpa (dân tộc bản địa ở Nepal nổi tiếng với nghề hướng dẫn leo núi Everest) thường phải mang theo rất nhiều đồ.
Thấy vậy, ông Thrall quay lại hỏi xem Dawa có ổn không, thì hướng dẫn viên leo núi nói ông cứ đi trước. Việc các hướng dẫn viên leo núi Everest dừng lại nghỉ giữa đường không phải là điều bất thường.
Tuy nhiên, trên đường xuống núi, Thrall bắt gặp một nhà leo núi người Ba Lan trong tình trạng nguy kịch vì cạn oxy và bị tê cóng nghiêm trọng.
“Hành trình lên đỉnh rất khắc nghiệt. Đáng lẽ cả chuyến đi chỉ mất khoảng 5 ngày, nhưng lần này kéo dài tới 11 ngày”, ông nhớ lại.
Thrall cho biết, ông buộc phải đưa ra lựa chọn khó khăn. Hoặc ông sẽ quay lại tìm Dawa, hoặc cứu nhà leo núi đang cận kề nguy hiểm.
“Tôi nghĩ Dawa rồi sẽ ổn như hàng trăm lần trước đây. Nhưng người leo núi kia đã hết oxy, các ngón tay bị tê cóng và có nguy cơ hạ thân nhiệt bất cứ lúc nào”, ông kể.
Sau đó, nhà leo núi người Anh đã chia sẻ bình oxy của mình cho nhà leo núi người Ba Lan và cả hai cố gắng xuống núi trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Họ mất tới 11 tiếng để xuống được Trại 3, quãng đường thông thường chỉ mất khoảng 2 tiếng.
“Tôi nhận ra khi đó tình hình thực sự rất nghiêm trọng”, ông nói.
Sau khi Dawa mất tích, nhiều đội cứu hộ được triển khai tìm kiếm nhưng không phát hiện tung tích của ông trong nhiều ngày.
Không ai biết bằng cách nào Dawa có thể sống sót suốt gần một tuần trong điều kiện khắc nghiệt trên Everest trước khi tự mình bò xuống gần Trại Căn cứ.
Đây là một trong những chuyến leo núi cuối cùng của mùa Everest năm nay, thời điểm trên núi không còn nhiều đoàn leo núi hoạt động.
Theo thống kê sơ bộ của giới chức Nepal, hơn 1.000 người đã chinh phục thành công đỉnh Everest trong mùa leo năm nay, trở thành mùa leo núi đông nhất từng được ghi nhận.
Tuy nhiên, ít nhất 5 người cũng đã thiệt mạng, gồm 2 nhà leo núi Ấn Độ và 3 người Nepal tham gia công tác chuẩn bị trên núi.
Khi xe cứu thương đến nơi, ông Vương 56 tuổi (trú tại Thượng Hải, Trung Quốc) đã hoàn toàn bất tỉnh. Trước đó, vợ ông hốt hoảng phát hiện chồng mình đang nằm bất động trên sàn nhà. Miệng ông bị méo sang một bên và toàn thân bất động.
Tại phòng cấp cứu, các bác sĩ nhanh chóng chẩn đoán ông Vương bị đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp tính. Dù ê kíp y tế đã nỗ lực hết sức, ông Vương đã tử vong ngay trong đêm.
Sự ra đi đột ngột của ông Vương khiến gia đình bàng hoàng vì ông vốn rất chú trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, qua tìm hiểu, bác sĩ phát hiện ông Vương có thói quen thức giấc ban đêm để uống nước.
Vào đêm xảy ra sự việc, do hết nước ấm, ông đã tiện tay mở tủ lạnh uống liền một hơi nước lạnh. Ngay sau đó, ông cảm thấy xây xẩm mặt mày rồi ngã gục. Người vợ phát hiện sự việc đã hô hoán người nhà đưa ông đi cấp cứu.
Theo các bác sĩ, uống nước vào ban đêm là thói quen tốt để làm loãng máu. Khi ngủ, cơ thể không được cấp nước suốt nhiều giờ khiến máu đặc lại, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Sai lầm của ông Vương là đã uống sai loại nước khi bản thân đã bước qua tuổi 50, lại có sẵn nền bệnh cao huyết áp và xơ cứng động mạch.
Từ trường hợp này, các bác sĩ cảnh báo 4 loại đồ uống dưới đây chính là "đồng phạm" tàn phá hệ tuần hoàn hằng đêm.
Nước đá lạnh
Vào ban đêm, quá trình trao đổi chất chậm lại và các mạch máu ở trạng thái co thắt tương đối. Việc tiếp xúc đột ngột với luồng hơi lạnh từ nước đá sẽ kích thích mạnh mẽ phản xạ thần kinh mạch máu. Điều này khiến hệ thống mạch máu não bị co thắt và co giật dữ dội.
Bác sĩ phẫu thuật thần kinh Luo Zhengxiang thuộc Bệnh viện não Nam Kinh (Trung Quốc) nhấn mạnh, đối với người trung niên có hệ mạch máu đã lão hóa hay có bệnh nền như ông Vương thì càng nguy hiểm. Sự co thắt mạnh này sẽ làm nứt vỡ các mảng xơ vữa động mạch đang bám trên thành mạch. Áp lực dòng máu tăng vọt đột ngột trong thời gian ngắn sẽ bóp nghẹt lòng mạch. Hệ quả là dòng máu nuôi não bị chặn đứng, gây tắc nghẽn mạch máu não và dẫn đến đột quỵ ngay lập tức.
Nước ngọt và đồ uống có ga
Tuyệt đối không nên uống nước ngọt trước khi đi ngủ hay giữa đêm khi khát vì đường hóa học sẽ tàn phá dòng máu rất nhanh. Theo bác sĩ Zhang Xuemin, Trưởng khoa Phẫu thuật mạch máu, Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), khi cơ thể nghỉ ngơi, tốc độ tuần hoàn chậm lại khiến lượng đường nạp vào không thể chuyển hóa hết. Lượng đường dư thừa này nhanh chóng chuyển đổi thành triglyceride trong máu.
Sự gia tăng đột ngột của triglyceride làm tăng độ nhớt đáng kể, khiến máu trở nên đậm đặc và đậm màu hơn bình thường. Khi dòng máu đặc quánh di chuyển qua những đoạn mạch bị hẹp do xơ vữa, chúng sẽ bị ứ đọng lại và kết tụ thành các cục máu đông. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp làm bít tắc dòng chảy của máu lên não.
Rượu bia, đồ uống có cồn
Bác sĩ Zhang Xuemin cảnh báo, khi cồn vào cơ thể, nó sẽ khiến mạch máu giãn nở tạm thời rồi ngay lập tức co thắt dữ dội theo hướng ngược lại. Sự co giãn đột ngột lặp đi lặp lại này làm suy yếu nghiêm trọng thành mạch chịu áp lực. Đồng thời, chất cồn kích thích hệ thần kinh giao cảm hoạt động quá mức làm nhịp tim tăng cao và huyết áp dao động mạnh. Hoạt chất acetaldehyde trong rượu còn phá hủy lớp nội mô bảo vệ mạch máu, làm giảm khả năng tự sửa chữa tự nhiên của cơ thể. Sự kết hợp giữa thành mạch yếu và áp lực máu tăng vọt chính là "ngòi nổ" cho các cơn đột quỵ xuất huyết não nguy hiểm giữa đêm.
Uống trà đặc vào ban đêm cung cấp lượng lớn caffeine khiến thần kinh bị hưng phấn quá mức và làm tăng áp lực lên hệ tim mạch. Đáng sợ hơn, nếu dùng trà nguội đã để qua đêm giống ông Vương, cơ thể sẽ phải đối mặt với nguy cơ kép.
Chưa kể, bác sĩ Luo Zhengxiang cảnh báo, trà để qua đêm thường bị nhiễm khuẩn và sản sinh ra các biến chất độc hại gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Lượng polyphenol trong trà khi bị oxy hóa lâu ngoài không khí sẽ chuyển hóa thành các chất làm tăng độ kết dính của tiểu cầu. Khi tiểu cầu bị kết tụ quá nhanh trong môi trường dòng máu ban đêm đang chảy chậm, nguy cơ hình thành cục máu đông gây đột quỵ sẽ tăng lên gấp nhiều lần.
Thời điểm uống nước giúp phòng ngừa đột quỵ và nhồi máu cơ tim
Bác sĩ khuyến nghị thiết lập thói quen uống "hai cốc nước vàng" để phòng ngừa. Cốc thứ nhất nên uống khoảng 30 phút trước khi đi ngủ với lượng từ 150 đến 200 ml nước ấm. Lượng nước này vừa đủ để làm loãng máu vào sáng hôm sau, mà không gây ảnh hưởng nhiều đến giấc ngủ.
Cốc thứ hai cần được chuẩn bị sẵn trên tủ đầu giường, uống ngay sau khi vừa thức dậy và vận động nhẹ tay chân khoảng một phút. Việc uống ngay một cốc nước ấm lúc này sẽ thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng cường chuyển hóa của thận, giảm thiểu tối đa nguy cơ tai biến.
Bên cạnh đó, những thói quen uống nước tốt cho sức khỏe bạn nên lưu ý là:
Cố gắng uống nước ấm: Uống nước đúng cách và đúng nhiệt độ là điều cần thiết. Nước ấm hoặc nước nóng thực sự có khả năng thẩm thấu sâu hơn vào các mô. Nước ấm làm sạch và giải độc cơ thể tốt hơn nước lạnh hoặc nước thường. Đặc biệt, việc uống một cốc nước ấm vào buổi sáng giúp loại bỏ độc tố tích tụ qua đêm và làm sạch đường tiêu hóa, làm tăng quá trình trao đổi chất, thúc đẩy giảm cân.
Ngồi khi uống nước: Đứng khi uống nước làm mất cân bằng chất lỏng trong cơ thể, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thụ khoáng chất. Cách tốt nhất để uống nước là ngồi uống.
Uống chậm: Cách uống nước đúng là uống chậm. Uống nước thành từng ngụm nhỏ giúp cơ thể xử lý tốt các chất dinh dưỡng và khoáng chất. Nó cũng giúp thận xử lý tất cả các chất lỏng dễ dàng hơn.
Tránh uống nước khi đang ăn: Uống quá nhiều nước gần bữa ăn có thể làm loãng acid tiêu hóa và làm hỏng quá trình tiêu hóa thức ăn đúng cách. Nếu cần phải uống thì chỉ nên uống một hoặc hai ngụm trong bữa ăn.
Ngày 13-7, Tỉnh Đoàn Đồng Tháp cho biết đã khởi công 2 công trình giao thông nông thôn chiều dài gần 3km, kinh phí gần 7 tỉ đồng do sinh viên Mùa hè xanh Trường đại học Bách khoa TP.HCM phối hợp đoàn thanh niên các địa phương thực hiện.
Theo đó, đội hình chiến sĩ tình nguyện khoa kỹ thuật xây dựng, Trường đại học Bách khoa đã triển khai thi công tuyến đường Rạch Cái Sơn dài 1km tại ấp Long Thành A, xã Hòa Long với kinh phí hơn 2,6 tỉ đồng.
Tại xã Tân Dương, các sinh viên tiếp tục thi công tuyến đường khoảng 2km dọc kênh Mương Nín, kết nối ấp Tân Thạnh và ấp Tân Thành, kinh phí đầu tư hơn 4,3 tỉ đồng.
Theo Tỉnh Đoàn Đồng Tháp, 2 công trình góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông, phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển nông sản và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
Ông Nguyễn Văn Luận - Chủ tịch UBND xã Tân Dương - cho biết các công trình không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và sức trẻ của đoàn viên, thanh niên đối với sự phát triển của địa phương.
Cách đặt vấn đề "Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội" của báo Tuổi Trẻ đã chạm đúng nỗi nhức nhối hiện nay rằng trẻ em đang "chìm" trong màn hình ngày càng sớm và ngày càng sâu.
Một số liệu từng được báo Tuổi Trẻ dẫn trong một bài viết sau đại dịch COVID-19 cho ra những con số đáng lo ngại: 87% trẻ từ 12-17 tuổi sử dụng Internet mỗi ngày, trong đó nhiều em dành từ 5-7 giờ/ngày trên môi trường số; 74% trẻ em truy cập Internet ngay tại trường học.
Những con số này cho thấy một thực tế rằng trẻ em trong nước không chỉ đang dùng mà là đang sống cùng Internet kèm theo các tác hại về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc cảnh báo phụ huynh e là chưa đủ.
Chúng ta thường bắt đầu bằng một lập luận quen thuộc "Cha mẹ bận rộn, dễ dãi, giao điện thoại cho con như một cách giữ trẻ". Điều đó đúng nhưng chưa đầy đủ bởi thực tế vì nhiều lý do. Tuy nhiên có một yếu tố khác ít được nhắc đến chính là môi trường học tập đang góp phần hợp lý hóa việc trẻ gắn chặt với màn hình.
Là một người mẹ và làm trong lĩnh vực truyền thông tiếp thị, tôi hiểu rõ cách các nền tảng số vận hành, thu hút, giữ chân và dần hình thành thói quen sử dụng. Tôi đã cố gắng giải thích điều đó cho con mình bằng nhiều ví dụ nhưng thành thật mà nói nhiều khi đó chỉ là cách để tự trấn an.
Tôi nhớ giai đoạn dịch COVID-19, bé lớn lớp 2 phải học trực tuyến gần như cả ngày dưới sự hỗ trợ của ông bà ngoại. Ông bà cố gắng đọc cho cháu chép những bài tiếng Việt nhưng đến giờ học tiếng Anh cháu phải tự mình đọc trên màn hình toàn bộ nội dung của buổi học kéo dài chừng hai tiếng. Kết quả ngay khi quay lại TP.HCM, con bị cận.
Dù gia đình đã hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử và đặt ra nguyên tắc không mang điện thoại lên giường ngủ. Cả tôi và chồng đều không có bất kỳ tài khoản mạng xã hội nào cho nhu cầu cá nhân.
Nhưng các nguyên tắc đó dần trở nên mong manh khi cơn lốc số hóa lao tới: bài giảng, bài tập rồi các cuộc thi online từ học chính khóa đến bài tập bổ trợ, từ nội dung bắt buộc đến khuyến khích... hầu như mọi thứ đều diễn ra trên màn hình.
Hệ quả là gì? Một đứa trẻ học cả ngày ở trường, buổi tối tiếp tục học qua màn hình không còn thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa. Vậy là trẻ được hợp thức hóa việc sử dụng thiết bị số như một phần tất yếu của cuộc sống mà phụ huynh hầu như không thể từ chối!
Chúng ta nói không thể giao trẻ em cho mạng xã hội nhưng thực tế có những lúc chính gia đình lẫn nhà trường đã vô tình dẫn trẻ đến đó. Chẳng hạn khi bé lớn nhà tôi lên cấp II nhà trường có quy định "cấm học sinh mang điện thoại đi học". Tôi rất vui và tán đồng quy định này của trường. Tuy nhiên lịch học và làm bài tập online vẫn dày đặc thời khóa biểu tại nhà.
Khoảng cách giữa học tập và chơi gần như không còn. Từ học online đến mạng xã hội chỉ là một bước rất ngắn. Ban đầu là học, sau đó là nhóm rồi đến các cuộc trò chuyện ngoài bài vở. Và ở độ tuổi này trẻ bước vào thế giới mạng xã hội với đầy đủ sắc thái hành vi rất nhanh thôi.
Từ cập nhật tin tức, tìm kiếm thông tin cho bài học đến bắt trend, từ nghe nhạc giải trí cho tới đu thần tượng, từ đọc kỹ xem chậm chuyển sang nghe "review" và lướt nhanh... Càng phức tạp hơn khi tiếp theo đó là sự bắt chước của những đứa bé hơn trong nhà.
Nên nếu đặt toàn bộ trách nhiệm lên phụ huynh khi trẻ mắc kẹt trong màn hình, tôi cho rằng là cách tiếp cận không chỉ thiếu công bằng mà còn tạo nhiều khoảng trống. Trẻ em đang sử dụng Internet không chỉ để giải trí mà còn vì yêu cầu học tập. Nhà trường, nền tảng số và áp lực thành tích đang cùng tồn tại trong một hệ sinh thái.
Nếu không nhìn thẳng vào vai trò của hệ thống giáo dục, nếu không đặt lại ranh giới của việc học online thì mọi lời khuyên dành cho phụ huynh sẽ chỉ dừng lại ở mức khuyến nghị. Một khi việc học đã gắn chặt với màn hình thì việc cha mẹ có thể tách trẻ khỏi mạng xã hội gần như trở thành một cuộc chiến đơn độc. Phụ huynh nhiều khi không thể và cũng không có quyền lựa chọn thực sự.
Và những đứa trẻ, trong đó có con tôi, sẽ tiếp tục lớn lên trong một thế giới mà màn hình không còn là lựa chọn mà là điều mặc định.