Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS.TS Trần Minh Điển (Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Nhi trung ương) cho biết điều đáng sợ nhất là viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng.
Tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong.
Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Buổi hội thảo có sự tham gia của đông đảo chuyên gia đầu ngành, tổ chức bởi Hội Nhi khoa Việt Nam, với sự tài trợ của Công ty TNHH Sanofi Aventis Việt Nam – Ảnh: DNCC
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỉ lệ tử vong.
Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược ‘BẢO VỆ RỘNG’ – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
MenACYW-TT đã được Bộ Y tế Việt Nam chấp thuận mở rộng tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn không giới hạn độ tuổi.
Bước ngoặt này đã tạo ra sự bảo vệ toàn diện cho cả gia đình – Ảnh: DNCC
Theo PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa (Trưởng bộ môn khoa học y sinh, Viện Pasteur TP.HCM), vắc xin MenACYW-TT giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỉ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng.
Chuyên gia cũng nhận định MenACYW-TT có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa cho biết thêm, MenACYW-TT vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
Thêm một ưu điểm của vắc xin MenACYW-TT được TS.BS Nguyễn An Nghĩa (Phó khoa nhiễm – thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1, giảng viên Đại học Y dược TP.HCM) nhấn mạnh tại hội thảo ngày 4-3-2026, vắc xin tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ.
Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Theo tiến sĩ Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, tỏi có tính sinh nhiệt nhẹ trong cơ thể. Khi thời tiết nóng, nếu ăn quá nhiều hoặc ăn sai cách, tỏi có thể làm tăng cảm giác nóng, gây ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh vấn đề nằm ở cách sử dụng chứ không phải bản thân thực phẩm, theo The Health Site (Ấn Độ).
Nguyên tắc đầu tiên là kiểm soát khẩu phần. Các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên dùng khoảng 1 - 2 tép tỏi mỗi ngày. Tiêu thụ tỏi ở mức vừa phải giúp phát huy lợi ích chống oxy hóa và tim mạch, đồng thời hạn chế các tác dụng phụ như đầy hơi, ợ nóng, theo Healthline (Mỹ).
Một sai lầm phổ biến là ăn tỏi sống vào buổi sáng khi chưa ăn gì. Tiến sĩ Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng ở Ấn Độ, cho biết ăn tỏi sống vào buổi sáng có thể làm tăng kích ứng niêm mạc dạ dày, gây nóng rát, buồn nôn hoặc khó chịu. Trong mùa nóng, tình trạng này dễ xảy ra hơn do hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Tỏi - đặc biệt khi ăn sống - có thể gây kích ứng đường tiêu hóa ở một số người, dẫn đến cảm giác nóng rát, đầy hơi hoặc khó chịu dạ dày nếu dùng quá nhiều hoặc ăn khi bụng đói. Các hợp chất sulfur trong tỏi, dù có lợi cho sức khỏe, nhưng cũng có thể “khá mạnh” với niêm mạc tiêu hóa nhạy cảm, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Tỏi sống chứa nhiều allicin nhưng cũng dễ gây “nóng”. Để hạn chế điều này, các chuyên gia khuyên nên dùng tỏi đã nấu chín hoặc tỏi ngâm, vừa giảm độ hăng vừa dễ tiêu hóa hơn. Một mẹo nhỏ là đập dập tỏi và để khoảng 10 phút trước khi chế biến để tối ưu hoạt chất có lợi.
Để giảm cảm giác sinh nhiệt, tỏi nên được dùng cùng rau xanh, dưa leo, cà chua... Đồng thời, việc bổ sung đủ nước giúp cơ thể điều hòa thân nhiệt và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn trong thời tiết nắng nóng, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Các chuyên gia nhấn mạnh, tỏi không gây “nóng” nếu được sử dụng đúng cách. Trong mùa nắng nóng, chỉ cần điều chỉnh lượng ăn, thời điểm và cách chế biến, bạn vẫn có thể tận dụng lợi ích của tỏi mà không lo ảnh hưởng đến sức khỏe.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Minh Phong, Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn, cho biết nhiều người thường chủ quan khi thấy móng tay đổi màu hoặc xuất hiện sọc đen vì nghĩ chỉ là va đập nhẹ hay thiếu chất. Tuy nhiên thực tế đã có những trường hợp phát hiện ung thư từ dấu hiệu rất nhỏ này.
Điển hình trong thời gian gần đây, các bác sĩ tại Bệnh viện Da Liễu Trung Ương tiếp nhận một người đàn ông hơn 60 tuổi đến khám vì xuất hiện một vệt nâu đen chạy dọc móng tay suốt nhiều năm. Ban đầu, người này nghĩ đây là sọc móng thông thường nên không đi kiểm tra. Tuy nhiên theo thời gian, vệt đen ngày càng lan rộng, móng bắt đầu biến dạng, bong tách và sần sùi bất thường. Sau khi kiểm tra chuyên sâu, người bệnh được chẩn đoán mắc ung thư tế bào hắc tố ở móng - một trong những dạng ung thư có mức độ ác tính cao do khả năng di căn nhanh nếu phát hiện muộn.
"Không phải mọi trường hợp đổi màu móng đều nguy hiểm, nhưng nếu xuất hiện sọc đen mới, rộng hơn 3 mm, vùng sắc tố không đều theo thời gian hoặc móng biến dạng kéo dài thì nên đi khám chuyên khoa da liễu sớm để được kiểm tra kỹ hơn", bác sĩ Phong khuyến cáo.
Móng giòn, dễ gãy: Nhiều người nghĩ móng tay yếu là do làm nail nhiều hoặc thiếu canxi. Móng khô, mỏng, dễ bị tách lớp, nứt hoặc gãy thường liên quan đến thiếu hụt chất dinh dưỡng, đặc biệt là biotin. Biotin hay vitamin H, vốn thuộc nhóm B là dưỡng chất quan trọng giúp móng cứng cáp, đàn hồi và khỏe mạnh. Khi cơ thể thiếu biotin, móng trở nên yếu, dễ bong tróc và mất độ chắc hoặc suy giảm dinh dưỡng kéo dài.
Xuất hiện sọc đen hoặc đổi màu bất thường: Ngoài nguy cơ u hắc tố, những sọc này có thể hình thành khi các mạch máu nhỏ dưới móng bị tổn thương do va chạm mạnh.
Móng chuyển sang màu trắng nhạt hoặc trắng đục phần lớn các móng (chỉ chừa lại một dải hồng ở đầu móng) cũng có thể liên quan thiếu máu hoặc chức năng gan suy giảm, hoặc suy tim. Trong khi đó, móng vàng kéo dài đôi khi xuất phát từ bệnh vảy nến hoặc nhiễm nicotine do hút thuốc lá.
Móng tay bị lồi hay còn gọi là ngón tay dùi trống. Đây là tình trạng đầu ngón tay phình to, móng cong lên tròn bất thường. Theo chuyên gia, dấu hiệu này thường liên quan tới tình trạng thiếu oxy máu mạn tính, có thể gặp ở người mắc bệnh phổi hoặc tim mạch...
Tỏi có tác động tích cực đối với cholesterol nếu sử dụng đều đặn. Tuy nhiên, loại thực phẩm này chỉ nên là một phần trong chế độ ăn lành mạnh, không phải giải pháp duy nhất để kiểm soát cholesterol cao, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Tỏi chứa nhiều hợp chất tự nhiên, trong đó có allicin. Hợp chất này được tạo ra khi tỏi tươi được đập dập hoặc băm nhỏ.
Các chất có trong tỏi có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, giúp bảo vệ mạch máu. Nhờ đó, tỏi góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch và tác động đến quá trình cơ thể sản xuất cũng như chuyển hóa cholesterol.
Bà Archana Batra, chuyên gia dinh dưỡng ở Ấn Độ, cho biết tỏi có thể giúp giảm nhẹ cholesterol toàn phần và cholesterol LDL nếu sử dụng thường xuyên.
Tuy nhiên, mức giảm nhìn chung không cao. Chuyên gia cho biết hiệu quả sẽ tốt hơn khi kết hợp tỏi với chế độ ăn cân đối, tập thể dục đều đặn và duy trì cân nặng hợp lý.
Một tổng quan nghiên cứu năm 2024 đăng trên tạp chí Frontiers in Nutrition cho thấy ăn khoảng 10 gram tỏi mỗi ngày trong 2 tháng có thể mang lại lợi ích đối với cholesterol.
Tuy nhiên, ăn nhiều hơn không đồng nghĩa với hiệu quả cao hơn. Mỗi ngày chỉ cần thêm 1 đến 2 tép tỏi tươi vào bữa ăn là cách đơn giản để tận dụng hương vị và những lợi ích sức khỏe của loại gia vị này.
Bà Batra cho biết tỏi sống chứa nhiều hoạt chất hơn do nhiệt độ có thể làm giảm lượng allicin. Dù vậy, tỏi nấu chín vẫn cung cấp nhiều dưỡng chất và hợp chất thực vật có lợi.
Điều quan trọng là duy trì thói quen ăn tỏi với lượng hợp lý, thay vì chỉ tập trung vào việc ăn sống hay nấu chín.
Bà Batra nhấn mạnh tỏi không thể thay thế thuốc hạ cholesterol hoặc các thay đổi toàn diện về lối sống. Người có cholesterol cao, đặc biệt khi nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng cao, vẫn có thể cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Việc tự ý ngừng thuốc và chỉ dựa vào tỏi có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Đối với thực phẩm bổ sung từ tỏi, hiệu quả và chất lượng có thể khác nhau. Một số sản phẩm còn có khả năng tương tác với thuốc chống đông máu và làm tăng nguy cơ chảy máu. Vì vậy, sử dụng tỏi tươi trong bữa ăn hằng ngày vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng nhiều tỏi hoặc thực phẩm bổ sung từ tỏi. Ăn quá nhiều tỏi cũng có thể gây ợ nóng, khó chịu ở dạ dày, hôi miệng và rối loạn tiêu hóa.
