“Chuyển đổi số trong y tế không chỉ là tin học hóa thủ tục hành chính mà phải đi vào ‘lõi’ của hệ thống khám chữa bệnh, từ quản trị bệnh viện, hồ sơ sức khỏe điện tử đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ điều trị và chăm sóc người dân”, Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn nói tại lễ công bố hợp tác ngày 19/5 tại Hà Nội. Sự kiện là một trong những bước cụ thể hóa chủ trương hợp tác toàn diện giữa hai nước trong bối cảnh vừa diễn ra chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản.
Theo Thứ trưởng, ngành y tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng, hướng tới hệ thống y tế thông minh hơn, kết nối hơn và lấy người dân làm trung tâm. Trong đó, dữ liệu y tế, hồ sơ bệnh án điện tử, quản trị bệnh viện bằng dữ liệu và AI hỗ trợ quyết định lâm sàng sẽ đóng vai trò nền tảng. Vì vậy, sự kết hợp giữa công nghệ, quản trị và y học sẽ giúp chăm sóc sức khỏe người dân hiệu quả, toàn diện và bền vững.
Trong khuôn khổ hợp tác, FPT và các công ty liên kết được phép sử dụng thương hiệu Tokushukai trong hoạt động chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Hai bên đồng thời sẽ phát triển các giải pháp công nghệ thông tin hiện đại cho lĩnh vực y tế tại Việt Nam và Nhật Bản.
Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT, cho hay là tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam, FPT đã chuyển đổi số và chuyển đổi AI cho nhiều tổ chức, doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực trên phạm vi toàn cầu, trong đó có lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe. FPT hướng tới xây dựng hệ sinh thái y tế số toàn diện, cung cấp dịch vụ nhanh chóng thuận tiện đến các cơ quan quản lý, các cơ sở khám chữa bệnh, công ty dược phẩm, nhà thuốc và người dân.
Trong hành trình 20 năm đồng hành cùng ngành y tế, hệ sinh thái y tế số của FPT đang vận hành tại hơn 300 bệnh viện và cơ sở y tế trên toàn quốc. FPT là đối tác chiến lược của các tập đoàn y tế hàng đầu tại Mỹ, Nhật Bản và châu Âu.
“Công nghệ phải phục vụ hạnh phúc của con người, trong đó, sức khỏe là nền tảng quan trọng nhất. Chúng tôi mong muốn ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để có thể chăm sóc sức khỏe cho từng cá nhân một cách tốt hơn”, ông Bình nói.
Còn ông Higashiue Shinichi, Chủ tịch Tập đoàn Y tế Tokushukai – hệ thống y tế tư nhân lớn nhất Nhật Bản, cho hay hiện tập đoàn hiện vận hành khoảng 92 bệnh viện cùng hàng trăm cơ sở y tế trên toàn Nhật Bản, cung cấp dịch vụ y tế toàn diện, từ khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, đến viện dưỡng lão, hợp tác quốc tế với các trường đại học, bệnh viện, đào tạo nhân lực y tế… Vì vậy, với hệ sinh thái của mình, ông mong muốn đóng góp vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe, mang đến những dịch vụ tốt nhất cho người dân Việt Nam.
Việt Nam, Nhật Bản thời gian qua đã tăng cường hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực chiến lược như an ninh quốc phòng, kinh tế, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.
Các chuyên gia đánh giá hợp tác y tế cũng là một trong những điểm sáng trong quan hệ hai nước, thể hiện qua chương trình hợp tác trong lĩnh vực y tế dự phòng, số hóa y tế, chăm sóc người cao tuổi, hướng tới một hệ thống y tế hiệu quả và bền vững hơn.
Carbohydrate ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết. Tuy nhiên, lượng carb trong măng tây khá thấp. Khoảng 134 gram măng tây chỉ chứa 6,8 gram carbohydrate, trong đó có 2,5 gram chất xơ, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nhờ giàu chất xơ, măng tây làm chậm quá trình hấp thu glucose từ dạ dày vào máu. Đường huyết vì vậy tăng từ từ thay vì tăng nhanh sau ăn.
Măng tây còn chứa inulin, một loại chất xơ prebiotic giúp nuôi lợi khuẩn đường ruột. Thành phần này hỗ trợ cơ thể xử lý đường hiệu quả hơn và giúp duy trì mức đường huyết ổn định.
Nghiên cứu trên tạp chí British Journal of Nutrition vào năm 2012 cho thấy chiết xuất từ măng tây có khả năng hỗ trợ hoạt động của insulin. Đây là hormone do tuyến tụy tiết ra để đưa glucose vào tế bào tạo năng lượng.
Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Molecular Sciences vào năm 2021 đã khảo sát hợp chất 20-hydroxyecdysone trong măng tây ở nam giới khỏe mạnh. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng hợp chất này có mức insulin lúc đói thấp hơn và cải thiện độ nhạy insulin.
Stress oxy hóa có thể làm rối loạn quá trình điều hòa đường huyết trong cơ thể. Tình trạng này còn ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào beta trong tuyến tụy, vốn giữ vai trò kiểm soát lượng đường trong máu.
Măng tây chứa nhiều chất chống oxy hóa như rutin, quercetin và kaempferol. Loại rau này cũng cung cấp vitamin C, đồng, kẽm và mangan. Các dưỡng chất này giúp giảm tác động của gốc tự do và hỗ trợ chức năng chuyển hóa.
Khi bổ sung thường xuyên trong chế độ ăn cân bằng, măng tây có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết ổn định hơn theo thời gian.
Dù vậy, măng tây không thể thay thế chế độ ăn lành mạnh. Hiệu quả chỉ rõ rệt khi kết hợp cùng thực phẩm giàu protein, chất xơ và các dưỡng chất cần thiết khác.
Trong quá trình ngủ vào ban đêm, cơ thể con người rất dễ bị thất thoát nước thông qua đường hô hấp và bài tiết mồ hôi. Điều này dẫn đến tình trạng cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nghiêm trọng lúc sáng sớm khi vừa thức dậy.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường đưa ra lời cảnh báo rất nhiều ca nhồi máu cơ tim và đột quỵ não xảy ra trong vòng 30 phút sau khi thức dậy. Nếu ban đêm không bổ sung đủ nước, độ nhớt (độ đậm đặc) của máu sẽ tăng lên, từ đó làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu. Do đó, bác sĩ khuyến cáo người dân nên hình thành thói quen bù nước đúng cách.
3 dấu hiệu nhận biết cơ thể thiếu nước khi thức dậy
Trong một video chia sẻ kiến thức giáo dục sức khỏe gần đây, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết người dân không cần phải thực hiện xét nghiệm máu. Chỉ bằng cách quan sát trạng thái cơ thể lúc vừa ngủ dậy, chúng ta đã có thể tự đánh giá sơ bộ xem bản thân có đang bị thiếu nước hay không thông qua 3 dấu hiệu sau:
Màu sắc nước tiểu: Đầu tiên, hãy quan sát bãi nước tiểu đầu tiên vào sáng sớm. Nếu nước tiểu có màu vàng sẫm, màu hổ phách, thậm chí đậm như màu trà đặc và có mùi nồng, điều đó chứng tỏ thận đang phải hoạt động hết công suất để cô đặc nước tiểu nhằm giữ lại lượng nước ít ỏi cho cơ thể. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước rõ rệt.
Trạng thái tinh thần và vùng họng: Nếu khi thức dậy bạn cảm thấy miệng khô khát, cổ họng khô rát, hoặc kèm theo các triệu chứng như chóng mặt, tinh thần uể oải, suy nghĩ chậm chạp... thì rất có thể cơ thể đã bị mất quá nhiều nước vào ban đêm. Tình trạng này khiến tốc độ tuần hoàn máu giảm sút, gây ảnh hưởng đến quá trình cung cấp oxy cho đại não. Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chỉ ra rằng, những người có thói quen ngủ ngáy thường bị mất nước vào ban đêm nghiêm trọng hơn, do đó càng phải nâng cao cảnh giác.
Biến đổi trọng lượng cơ thể: Bác sĩ gợi ý một cách khác là đánh giá mức độ mất nước dựa vào sự thay đổi cân nặng. Bạn có thể cân trọng lượng cơ thể một lần sau khi đi vệ sinh trước khi đi ngủ. Sáng hôm sau, hãy cân lại một lần nữa trước khi uống nước và trước khi đi vệ sinh. Nếu cân nặng giảm từ 0,5 đến 0,8 kg trở lên, điều đó đồng nghĩa với việc cơ thể đã mất một lượng nước khá lớn trong đêm, cần phải bổ sung ngay lập tức.
'Hai cốc nước vàng' cứu mạng vào ban đêm và sáng sớm
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết thêm, không ít người cao tuổi vì lo lắng vấn đề đi tiểu đêm nên hầu như không uống nước trước khi đi ngủ. Tuy nhiên, thói quen này ngược lại có thể làm tăng độ đậm đặc của máu vào sáng sớm, đẩy cao nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch và mạch máu não.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến nghị mọi người nên thiết lập thói quen uống "hai cốc nước vàng" sau đây:
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường nhấn mạnh và lưu ý thêm, đặc biệt là nhóm đối tượng có bệnh lý nền "ba cao" (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao), những người thường xuyên thức khuya hoặc người dễ ngủ ngáy, càng phải xây dựng thói quen bổ sung nước điều độ. Việc này giúp tránh tình trạng thiếu nước vào ban đêm làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ một cách đáng tiếc.
Bác sĩ Keiko Amano là thành viên Hội đồng quản trị của Hiệp hội Y học Giới tính Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp khoa Y, Đại học Tokyo năm 1967, bà đóng vai trò nòng cốt trong việc thành lập phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ đầu tiên tại một bệnh viện công vào năm 2002. Từ năm 2009, bà phụ trách phòng khám ngoại trú dành cho phụ nữ tại Bệnh viện Seifuso, tỉnh Saitama, và hiện là cố vấn đặc biệt tại đây. Bà cũng là tác giả của một số cuốn sách như "Nội tiết tố nữ quyết định cuộc đời người phụ nữ".
Dù đã ở tuổi 80, bác sĩ Amano vẫn duy trì nhịp làm việc đều đặn tại phòng khám. Bà tin rằng bản thân vẫn có thể hoạt động bền bỉ và giữ được thể trạng tốt là nhờ đặc biệt chú trọng đến chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ và duy trì một lối sống điều độ.
Bà Amano kể từ thời thơ ấu đã rèn được thói quen thức dậy vào khoảng 4-5h và đi ngủ lúc 20-21h. Gần đây, bà thường bị tỉnh giấc do ảnh hưởng của chứng tiểu đêm ở người cao tuổi nhưng chấp nhận điều đó như một quy luật tự nhiên của lão hóa. Theo bác sĩ, không nên quá lo lắng về thời lượng ngủ. Người cao tuổi chỉ cần ngủ bất cứ khi nào cơ thể cho phép, thậm chí có thể dậy đọc sách hoặc uống chút đồ ấm nếu không thể ngủ tiếp ngay lập tức.
Mỗi buổi sáng sau khi thức dậy, bà Amano luôn dành 15 phút ngâm mình trong bồn nước nóng từ 41 đến 42 độ C. Thói quen này giúp tăng thân nhiệt lên 1-2 độ, thúc đẩy tuần hoàn máu và làm mềm các khớp xương trước khi bắt đầu ngày mới. Theo bác sĩ Amano, duy trì thân nhiệt trên 36,5 độ C là chìa khóa để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Ngược lại, tình trạng cơ thể bị lạnh thường xuyên sẽ dẫn đến hàng loạt hệ lụy như đau khớp, mệt mỏi, táo bón và rối loạn thần kinh thực vật. Đặc biệt với phụ nữ trung niên và cao tuổi, những người vốn có ít cơ bắp và khả năng sinh nhiệt kém hơn nam giới, các liệu pháp làm ấm cơ thể là vô cùng cần thiết.
Bà chia sẻ sở dĩ chọn chuyên ngành chăm sóc sức khỏe phụ nữ là bởi từng trải qua giai đoạn tiền mãn kinh khó khăn từ năm 48 đến 59 tuổi. Lúc đó, cơ thể bà lúc nào cũng thấy lạnh buốt. Bà thường xông hơi khô ở nhiệt độ thấp để cải thiện nhưng sau khi nuôi mèo không còn nhiều thời gian nên đã chuyển sang liệu pháp ngâm bồn. Để đạt hiệu quả tương đương, bà tắm 2 lần mỗi ngày. Buổi tối, bà ngâm mình trong nước ấm vừa phải (40-41°C) để kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, giúp đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn. Sau mỗi lần tắm sáng và tối, bác sĩ luôn uống một cốc nước ấm để làm ấm các cơ quan nội tạng và thúc đẩy lưu thông máu. Bà cũng luôn mang theo nước ấm bên mình và uống thường xuyên ngay cả khi chưa thấy khát.
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện thể chất của nữ bác sĩ. Sau khi phát hiện các dấu hiệu cao huyết áp và tiểu đường nhẹ ở tuổi 75, bà đã chuyển sang thực đơn giàu thực vật với món súp rau củ không gia vị. Món súp gồm hành tây, cà rốt, bắp cải, bí đỏ và các loại rau theo mùa như bông cải xanh hay nấm được ninh kỹ để tận dụng vị ngọt tự nhiên. Chính việc cắt giảm muối thông qua thói quen ăn nhạt này đã giúp huyết áp của bà trở lại mức bình thường. Bên cạnh đó, bà cũng chú trọng bổ sung protein từ trứng, cá và đậu phụ để bù đắp lượng cơ bắp và mật độ xương vốn dễ bị suy giảm sau tuổi 50.
Bác sĩ Amano muốn tiếp tục làm nghề y cho đến năm 100 tuổi nên không chỉ chú trọng dinh dưỡng, bà còn duy trì tập luyện với huấn luyện viên cá nhân hai lần mỗi tuần trong suốt 7 năm qua. Mục tiêu của bà là cải thiện tính linh hoạt của khớp và tăng cường khối lượng cơ để bảo vệ khung xương. Những bài tập tự chăm sóc tại nhà như xoay cổ chân và ngón chân cũng được bà thực hiện thường xuyên để giữ cho cơ thể luôn linh hoạt.
Từ trải nghiệm cá nhân về việc thay đổi nội tiết và những phản ứng của cơ thể với thuốc khi về già, bác sĩ Amano rút ra bài học về sự nhạy cảm đối với các tín hiệu của cơ thể. Ngày nay, cứ hai phụ nữ thì có một người sống thọ trên 90 tuổi. Trong bối cảnh đó, bà cho rằng điều quan trọng nhất là tận hưởng mỗi ngày một cách thoải mái bằng cách từ bỏ những áp lực không cần thiết và chuyện vụn vặt gây lãng phí thời gian. Những bất ổn nhỏ trong sức khỏe không nên là nỗi lo sợ mà cần được nhìn nhận như những "tín hiệu" để điều chỉnh lối sống sao cho phù hợp và trân trọng bản thân hơn.
