Theo Nghị định, địa phương được lựa chọn thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa khi đáp ứng đủ 5 tiêu chí:
Một, đô thị có di sản văn hóa được hình thành trong quá trình hình thành và phát triển của địa phương.
Hai, có quan hệ chặt chẽ giữa đô thị với di sản văn hóa và giá trị của di sản văn hóa phải tạo nên giá trị của đô thị.
Điện kiện thứ Ba khá “gắt” là địa phương phải có từ hai di sản văn hóa vật thể hoặc di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu trên địa bàn được Việt Nam hoặc UNESCO công nhận, xếp hạng hoặc ghi danh; thực hiện tốt công tác bảo vệ và phát huy giá trị gắn với giáo dục truyền thống, làm nền tảng phát triển kinh tế – xã hội, phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa có hiệu quả, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của địa phương; tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu lan tỏa giá trị di sản văn hóa ở trong nước và nước ngoài.
Bốn, đã ban hành và thực hiện tốt quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn; bảo đảm bảo tồn yếu tố gốc cấu thành giá trị di sản văn hóa, cấu trúc không gian, cảnh quan văn hóa, kiến trúc, kiểm soát mật độ xây dựng, tầng cao, hình thức kiến trúc, không gian công cộng, hạ tầng kỹ thuật và các hoạt động khai thác dịch vụ trong khu vực di sản theo quy định; Có các chương trình, đề án, dự án về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa triển khai có hiệu quả trên địa bàn; ban hành và tổ chức thực hiện tốt chế độ, chính sách khác phù hợp với quy định của pháp luật về di sản văn hóa đối với nghệ nhân.
Năm, có kinh nghiệm thực tiễn trong công tác đầu tư, bảo tồn, tôn tạo, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa; bảo tồn bền vững di sản văn hóa và phát triển bền vững các yếu tố văn hóa, kinh tế, xã hội và môi trường; có di sản thế giới được tiến hành định giá giá trị kinh tế tổng thể và công bố quốc tế; có bảo tàng đạt tiêu chuẩn hạng II trở lên theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Nghị định cũng nêu rõ mô hình đô thị di sản văn hóa thí điểm tại các địa phương được đầu tư, hỗ trợ bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, thực hiện chương trình, đề án, dự án bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, thực hiện cơ chế, chính sách ưu đãi.
Cụ thể, địa phương sẽ có quần thể kiến trúc đô thị, nông thôn, địa điểm cư trú, khu vực đô thị và nông thôn, công trình công nghiệp, chứa đựng công trình kiến trúc, không gian lịch sử, văn hóa có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và di sản văn hóa vật thể theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa cùng với không gian di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng chủ thể hoặc một truyền thống văn hóa của con người đang hoặc đã từng tồn tại.
Đồng thời, có các nhóm công trình xây dựng, các nhóm công trình liên hoàn có tính đồng nhất về kiến trúc và cảnh quan hoặc có giá trị nổi bật về văn hóa, khoa học, lịch sử.
Các địa điểm, khu vực trong lòng đất và dưới nước đã phát hiện di tích, di vật hoặc có dấu hiệu lưu giữ di tích, di vật, địa điểm phát hiện dấu tích liên quan đến hoạt động của con người có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học sẽ được bảo vệ và phát huy giá trị theo quy định.
Cảnh quan thiên nhiên, môi trường – sinh thái và không gian cảnh quan vật chất tự nhiên chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ cùng không gian văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể liên quan sẽ được bảo tồn và phát huy giá trị theo hướng gắn kết không gian di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể với cộng đồng chủ thể.
Theo Nghị định, địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản sẽ được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về phí, lệ phí.
Theo đó, HĐND cấp tỉnh được quyết định ban hành mức thu phí dịch vụ tại di tích, lệ phí ngoài danh mục phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí. Ngân sách địa phương được hưởng toàn bộ các khoản thu từ phí, lệ phí do HĐND ban hành ngoài danh mục phí, lệ phí.
Phí tham quan danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử – văn hóa, công trình văn hóa, bảo tàng trên địa bàn đô thị di sản sau khi trừ chi phí được trích để lại cho đơn vị sự nghiệp công lập để trang trải chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ thu phí.
Dưới đây là gợi ý chọn vị trí ghế theo từng nhu cầu từ các chuyên gia du lịch và tiếp viên hàng không.
Muốn yên tĩnh, chọn ghế ở giữa máy bay
Martin Seeley, CEO và chuyên gia giấc ngủ của MattressNextDay, chia sẻ rằng ông tin vị trí tốt nhất để ngủ trên máy bay là phần giữa thân.
"Trước tiên, bạn nên tránh khu vực gần nhà vệ sinh vì đó là nơi mọi người thường qua lại và tụ tập trò chuyện. Thay vào đó, hãy chọn ghế cùng hàng với cánh máy bay", ông nói. Tuy nhiên, Seeley cho biết nếu bay đường dài, khu vực phía trước có thể là lựa chọn tốt vì hành khách được phục vụ đồ ăn trước, giúp ngủ sớm hơn.
Nếu đang vội, hãy chọn ghế phía trước
Nếu bạn cần nối chuyến gấp hoặc muốn rời máy bay nhanh nhất, hãy chọn ghế ở phía trước. Đây là lời khuyên phổ biến của các tiếp viên hàng không. Nếu có điều kiện tài chính, việc nâng cấp lên hạng thương gia là giải pháp hoàn hảo nhất.
Thích thoải mái, hãy ngồi phía sau
Jonathan DeLise, diễn giả du lịch, bay chục chuyến mỗi năm, thường xuyên chọn hàng ghế cuối cùng.
"Hàng cuối thường không ngả ghế được, nhưng tôi luôn chọn vì không có ai ngồi phía sau, không lo bị người khác đá chân vào ghế", DeLise chia sẻ. Ngoài ra, do tâm lý đám đông thích ngồi phía trước, khu vực cuối máy bay có tỷ lệ ghế trống cao hơn, giúp hành khách tăng cơ hội không phải ngồi cạnh người lạ.
Cần ngủ ngon, ưu tiên ghế cửa sổ
Jennifer Yellin, biên tập viên cấp cao của Points Path, đặc biệt yêu thích ghế sát cửa sổ.
"Tôi luôn tranh thủ ngủ trên máy bay, và cửa sổ có chỗ để tựa đầu, giúp tôi ngủ ngon hơn", cô nói. Yellin cũng đồng tình với DeLise về ưu điểm của khu vực cuối máy bay, cho rằng đây là nơi lý tưởng để các gia đình có thêm không gian sinh hoạt.
Thích di chuyển, hãy chọn ghế lối đi
Ann Marie Trenberth, tiếp viên hàng không của Air New Zealand, cho rằng ghế lối đi mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt trên các chuyến bay đường dài.
"Đây là lựa chọn lý tưởng nếu bạn thích duỗi chân, thường xuyên đi vệ sinh hoặc muốn tự do di chuyển trên cabin", Trenberth nói.
Joe Cronin, Chủ tịch International Citizens Insurance, khẳng định ghế lối đi rất quan trọng trên các chuyến bay kéo dài hơn 6 tiếng.
Người cao lớn cần không gian rộng
Jaroslaw Grabczak, Trưởng bộ phận sản phẩm thương mại của eSky Group, khuyên những hành khách có ngoại hình cao lớn nên chọn hàng ghế ở khu vực cửa thoát hiểm nhờ khoảng để chân rộng rãi hơn.
Tuy nhiên, hành khách ngồi gần cửa thoát hiểm phải tuân thủ quy định an toàn hàng không rất nghiêm ngặt. Người ngồi tại đây thường phải trên 15 tuổi, không mang thai, không đi cùng trẻ nhỏ, có đủ sức khỏe và khả năng giao tiếp để sẵn sàng hỗ trợ tổ bay mở cửa thoát hiểm trong tình huống khẩn cấp.
Dễ say nên ưu tiên khu vực cánh máy bay
Đối với những hành khách mắc chứng sợ bay, khu vực ít cảm nhận sự rung lắc và nhiễu động nhất thường là phần giữa máy bay, ngay vị trí cánh.
Dù việc chọn chỗ mang lại nhiều lợi ích, hành khách cũng cần chuẩn bị sẵn ngân sách. Hầu hết các hãng hàng không hiện nay đều áp dụng chính sách thu thêm phí dịch vụ nếu hành khách muốn lựa chọn trước các vị trí ghế ngồi ưu thích.
Ngày càng nhiều người lựa chọn các địa điểm tránh đám đông, ít ồn ào để tìm kiếm những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, văn hóa bản địa và nhịp sống chậm. Đây cũng là xu hướng được hãng hướng dẫn du lịch Lonely Planet phản ánh trong danh sách "15 điểm đến ít người biết đến đáng khám phá nhất năm 2026". Danh sách không tập trung vào những nơi xa xôi nhất thế giới mà ưu tiên các điểm đến còn ít được biết đến, có bản sắc riêng và có thể hưởng lợi từ sự phát triển du lịch bền vững.
Danh sách năm nay trải dài từ vương quốc Lesotho nằm giữa Nam Phi, thành phố Tetouan ở miền bắc Morocco, vùng núi Kanchenjunga của Nepal cho tới miền bắc Iceland. Đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt là Côn Sơn - hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo Côn Đảo.
Địa danh này của Việt Nam mang đến một hình ảnh rất khác so với nhiều điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng ở Đông Nam Á. Sau nhịp sống sôi động ở trung tâm TP.HCM, hòn đảo này gây ấn tượng bởi những bãi biển dài, làn nước trong xanh, những dãy núi phủ rừng và bầu không khí thanh bình. Điểm đặc biệt của Côn Đảo không chỉ nằm ở thiên nhiên mà còn ở chiều sâu lịch sử. Ngày nay, các di tích như Nhà tù Côn Đảo, Chuồng Cọp hay Nghĩa trang Hàng Dương trở thành những địa chỉ giúp du khách hiểu hơn về lịch sử Việt Nam.
Bên cạnh giá trị lịch sử, phần lớn diện tích Côn Đảo thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo với hệ sinh thái biển đa dạng, rạn san hô, rừng nguyên sinh và các bãi đẻ của rùa biển. Lonely Planet đánh giá đây là điểm đến phù hợp cho những người yêu thích lặn biển, trekking hoặc đơn giản là tìm kiếm một kỳ nghỉ yên tĩnh giữa thiên nhiên.
Danh sách năm nay còn giới thiệu nhiều điểm đến mới lạ trên thế giới. Lesotho được ví như "vương quốc trên mây" giữa Nam Phi với những cung đường cưỡi ngựa băng qua núi cao. Tetouan của Morocco hấp dẫn bởi khu phố cổ được UNESCO công nhận nhưng vẫn giữ được nhịp sống địa phương thay vì phục vụ du lịch đại trà.
Tại Nhật Bản, đảo Shikoku được gợi ý cho những ai muốn khám phá hành trình hành hương 88 ngôi chùa nổi tiếng, trong khi vùng Kanchenjunga ở Nepal là lựa chọn dành cho những người đam mê trekking nhưng muốn tránh sự đông đúc của cung đường Everest.
Danh sách còn có nhiều cái tên ít xuất hiện trong các cẩm nang du lịch phổ biến như Tubagua (Cộng hòa Dominica), Suriname ở Nam Mỹ, Công viên quốc gia Big Bend (Mỹ), Kufstein (Áo), Hyères (Pháp), Freiburg và Rừng Đen (Đức), Bắc Iceland hay Bắc Macedonia.
Theo báo cáo mới nhất về du lịch và phát triển bền vững của Booking.com được Forbes dẫn lại, 43% du khách trên thế giới cho biết họ chủ động tránh những điểm đến quá đông, tăng 11 điểm phần trăm so với năm trước. Gần một nửa số người được khảo sát cho biết họ lựa chọn như vậy không chỉ vì muốn có trải nghiệm riêng tư hơn mà còn nhằm góp phần giảm tình trạng quá tải du lịch tại các điểm đến nổi tiếng.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia hướng tới phát triển du lịch bền vững, danh sách này được xem là gợi ý cho những hành trình mới cho những du khách có thể khám phá thiên nhiên, văn hóa và lịch sử theo cách chậm rãi hơn, đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển cho các cộng đồng địa phương.
Nằm giữa những cao ốc tại quận Nihonbashi (Tokyo), đền Fukutoku hiện diện như một không gian yên bình với chiếc cổng torii đỏ rực. Dù Tokyo có hàng trăm ngôi đền Thần đạo, Fukutoku thu hút đông du khách nhờ lý do đặc biệt là cầu may cho vé xem ca nhạc.
Ngôi đền xây dựng từ thế kỷ thứ 9, thờ thần Inari, vị thần của sự thịnh vượng và mùa màng. Lịch sử nơi này gắn liền với bước ngoặt năm 1590, khi võ sĩ lừng danh Tokugawa Ieyasu ghé thăm và trở thành người bảo trợ.
Beth Carter, trợ lý giáo sư nghiên cứu Nhật Bản tại Đại học Case Western Reserve (Ohio), cho biết nhờ sự ưu ái của võ sĩ Ieyasu, Fukutoku được hưởng những đặc quyền hiếm có, bao gồm việc tổ chức các buổi xổ số gây quỹ cải tạo. Danh tiếng về sự may mắn của ngôi đền bắt đầu lan rộng từ đó. Người dân không chỉ đến cầu mùa màng mà còn cầu cho những tấm vé số trúng thưởng.
Đến thập niên 1990, văn hóa thần tượng (idol) Nhật Bản bùng nổ mạnh mẽ với các ban nhạc như Glay hay Morning Musume. Văn hóa oshi (thần tượng mà bạn ủng hộ) trở nên lớn mạnh. Người hâm mộ sẵn sàng mua mọi loại phụ kiện để ủng hộ họ, nhưng thứ duy nhất họ có thể không mua được chính là tấm vé xem biểu diễn.
Tại Nhật Bản, việc sở hữu vé xem các buổi hòa nhạc lớn thường phụ thuộc vào hệ thống xổ số trực tuyến. Hệ thống này được thiết kế để đảm bảo tính công bằng nhưng nhiều người hâm mộ vẫn tìm đến sự hỗ trợ từ tâm linh. Họ tin nếu Fukutoku mang lại may mắn cho vé số truyền thống, các vị thần cũng sẽ giúp họ thắng xổ số vé ca nhạc.
"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Người Nhật sẽ làm bất cứ điều gì để tăng cơ hội của họ dù chỉ 1%. Đến đền cầu nguyện vẫn tốt hơn là không làm gì cả!", Cyber Bunny, hướng dẫn viên tại Tokyo, chia sẻ.
Sức hút của ngôi đền càng trở nên mạnh mẽ sau đại dịch. Ulli Nambo, hướng dẫn viên của Arigato Travel, nhớ lại thời điểm các hạn chế được dỡ bỏ và các nghệ sĩ lưu diễn trở lại. Khi tới đền, anh thậm chí không thể nhìn thấy khu vực cầu nguyện vì quá đông người. Cảnh sát đã phải phong tỏa cả con phố vì lượng người đổ về Fukutoku quá lớn.
Tại đây, các tín đồ thực hiện nghi thức thanh tẩy truyền thống trước khi tiến về bàn thờ chính. Sau khi vỗ tay hai lần để triệu hồi thần linh và dâng lời cầu nguyện thầm lặng, nhiều người chọn mua các tấm thẻ gỗ ema, giá từ 500 đến 1.000 yen (85.000-170.000 đồng) để ghi lại mong ước cụ thể.
Trên các giá treo thẻ gỗ đồ sộ, người ta dễ dàng bắt gặp hàng loạt lời khẩn cầu liên quan đến các nhóm nhạc đình đám từ ZeroBaseOne đến BTS. Tất cả hy vọng trúng trong đợt xổ số sau vài tuần để có cơ hội gặp trực tiếp thần tượng của mình.
Dù việc cầu nguyện cho một tấm vé xem ca nhạc có vẻ mang tính vật chất, các học giả Nhật Bản lại có cái nhìn khác. Giáo sư Beth Carter nhận định không nên nhìn nhận đây là một cuộc trao đổi thực dụng.
"Khi bạn đạt được thứ mình khao khát, bạn có được sự bình an trong tâm hồn, thứ đem đến một trải nghiệm tâm linh sâu sắc hơn", ông nói.
Tu sĩ Taishi Kato, thế hệ thứ 22 tại đền Hattori Tenjingu (Osaka), cũng đồng tình nếu thể hiện sự tôn trọng đúng mực, các vị thần luôn rộng mở với mọi lời cầu nguyện mang lại niềm vui cho con người.
Thực tế đã chứng minh sức mạnh của niềm tin này qua câu chuyện của phóng viên Krista Rogers. Cô từng thất bại khi tham gia quay xổ số vé của nữ ca sĩ Ayumi Hamasaki. Đến lần lưu diễn tiếp theo, Rogers quyết định đến Fukutoku cầu nguyện trước khi đăng ký. Kết quả cô đã thành công.
Trong bối cảnh hiện đại, việc tham gia các buổi diễn trực tiếp thường được ví như một trải nghiệm tôn giáo. Tại Tokyo, trải nghiệm đó bắt đầu từ sự thành kính bên trong một ngôi đền cổ giữa lòng thành phố hiện đại.
