Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) vừa khởi tố Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc Công ty BH Media (Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam); Diệp Văn Lập (ca sĩ Quang Lập) và 5 người khác để điều tra về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Theo xác định ban đầu của C03, các pháp nhân do những người này sở hữu đã ký hợp đồng với nhiều phòng trà, đơn vị tổ chức đêm nhạc; sau đó ghi âm, ghi hình tác phẩm âm nhạc, chỉnh sửa, sao chép thành nhiều phiên bản rồi đăng lên các kênh YouTube để thu lợi. Tuy nhiên, việc sử dụng này không được phép của tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan.
Vụ án được nhiều chuyên gia nhìn nhận là hồi chuông cảnh báo về tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc trên các nền tảng số.
Đăng nhạc lên mạng kiếm tiền không còn là chuyện ‘cho vui’
Theo luật sư Lê Dũng (Đoàn luật sư TP HCM), quyền tác giả và quyền liên quan là tài sản vô hình nhưng có giá trị thương mại lớn, ngày càng đối mặt nguy cơ bị xâm phạm tinh vi trên không gian mạng.
Theo ông, các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị kiện dân sự, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự như vụ C03 vừa khởi tố.
Về mặt hành vi, người vi phạm thể hiện qua việc cố ý sao chép tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình hoặc phân phối các bản sao đến công chúng mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan.
Trong môi trường số, hành vi sao chép có thể bao gồm việc tự ý số hóa, tải về, cắt xén, chỉnh sửa trái phép các tệp âm thanh, video; còn hành vi phân phối là phát tán các bản sao tác phẩm trên Internet, mạng xã hội hoặc nền tảng streaming trái phép.
Tuy nhiên, không phải mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý hình sự. Điều luật yêu cầu hành vi phải đạt quy mô hoặc mức thiệt hại nhất định.
Cụ thể, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thực hiện với quy mô thương mại hoặc gây thiệt hại về tiền.
Mức định lượng gồm: thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng; gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Thái Cường, Đại học Luật TP HCM, cho biết quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Tuy nhiên, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ pháp lý quan trọng, giúp chứng minh quyền sở hữu nhanh chóng khi tranh chấp hoặc yêu cầu nền tảng số gỡ nội dung vi phạm.
“Nền tảng số không phải vùng xám pháp lý. Nhiều người vẫn nghĩ đăng YouTube, TikTok hay Facebook là chia sẻ nội dung. Nhưng nếu có yếu tố kiếm tiền, quảng cáo, thu hút người xem, khai thác thương mại thì lại là câu chuyện hoàn toàn khác”, TS Cường nói.
Theo ông, nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại cho tác giả hoặc chủ sở hữu thì hoàn toàn có thể bị xử lý theo pháp luật sở hữu trí tuệ và hình sự.
Từ gỡ MV, xin lỗi đến nguy cơ bị xử lý hình sự
Luật sư Dương Viết Cơ, Đoàn luật sư TP HCM, cho biết ngoài yếu tố thiệt hại về tiền, Điều 225 Bộ luật Hình sự còn quy định hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan với “quy mô thương mại” cũng có thể cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên, theo ông, hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể để xác định thế nào là “quy mô thương mại”. Việc thiếu các tiêu chí như số lượng bản sao phát tán, phạm vi tiếp cận công chúng hay lưu lượng truy cập có thể khiến cơ quan tố tụng gặp khó khi xử lý.
Ở góc độ xử phạt hành chính, luật sư Cơ cho biết cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 341/2025. Chẳng hạn, hành vi làm tác phẩm phái sinh không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị phạt 10-20 triệu đồng; biểu diễn trực tiếp tác phẩm trước công chúng mà không được phép có thể bị phạt 30-50 triệu đồng.
Theo các chuyên gia, phần lớn tranh chấp quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc thời gian qua thường dừng ở xử lý dân sự hoặc thỏa thuận bồi thường.
Như hồi cuối tháng 1, TAND TP HCM xét xử vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ giữa nhạc sĩ người Mỹ Zack Hemsey và ca sĩ Nguyễn Phước Thịnh (Noo Phước Thịnh). Nhạc sĩ này cho rằng ca sĩ đã sử dụng tác phẩm “The Way” làm nhạc nền cho MV “Chạm khẽ tim anh một chút thôi” mà chưa xin phép, nên yêu cầu gỡ MV, xin lỗi công khai và bồi thường 850 triệu đồng.
Tuy nhiên, TAND TP HCM xác định Noo Phước Thịnh không phải chủ sở hữu MV, chủ kênh YouTube và cũng không phải người sử dụng bản ghi âm “The Way”, nên bác yêu cầu khởi kiện. Phía nguyên đơn đã kháng cáo, hiện tòa phúc thẩm chưa ấn định thời gian xét xử.
Một vụ việc khác là chương trình biểu diễn nghệ thuật “Đêm Việt Nam 7 – Chuyện của mùa Đông”. Cuối tháng 3/2024, TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên buộc đơn vị tổ chức bồi thường cho các chủ sở hữu quyền tác giả là thành viên Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) 65 triệu đồng và xin lỗi công khai vì sử dụng 20 tác phẩm âm nhạc chưa được sự đồng ý của tác giả.
Đáng chú ý, Công ty TNHH Lululola Entertainment – một trong những đơn vị liên quan vụ án Bộ Công an vừa khởi tố – trước đó cũng từng bị VCPMC khởi kiện tại TAND tỉnh Lâm Đồng. Tuy nhiên, tháng 7/2025, tòa đình chỉ vụ án do VCPMC tự nguyện rút đơn khởi kiện.
Theo TS Nguyễn Thái Cường, hiện nhiều nhạc sĩ sau khi sáng tác thường ủy quyền cho trung tâm bảo vệ quyền tác giả hoặc chuyển giao quyền khai thác thương mại cho công ty truyền thông, hãng ghi âm hay nền tảng số. Tuy nhiên, vẫn xảy ra tình trạng tác phẩm bị sao chép, chỉnh sửa và khai thác thương mại mà chưa được sự đồng ý của tác giả hoặc chủ sở hữu.
Ông cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc nhiều thỏa thuận ủy quyền chưa quy định rõ ai có quyền tạo sản phẩm phái sinh, ai được cấp phép lại, giới hạn nền tảng, thời hạn khai thác hoặc phạm vi lãnh thổ. Điều này dễ dẫn đến việc đơn vị khai thác “suy diễn” rằng mình có toàn quyền sử dụng.
“Kèm theo đó là phương pháp quản trị tài sản trên môi trường số còn hạn chế. Nhiều tác giả hoặc đơn vị được ủy quyền chưa có hệ thống giám sát dữ liệu số hiệu quả nên khó phát hiện vi phạm từ sớm”, TS Cường nói.
Luật sư Cơ cũng cho rằng không phải mọi vụ xâm phạm quyền tác giả gây thiệt hại hàng chục hoặc hàng trăm triệu đồng đều bị xử lý hình sự. Việc đánh giá còn phụ thuộc tính chất, động cơ và mục đích hành vi.
“Thông thường trong các vụ việc xâm phạm quyền tác giả liên quan sản phẩm âm nhạc, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm thường thừa nhận hành vi sử dụng, sao chép, chỉnh sửa mà không xin phép. Khi đó, tác giả hoặc chủ sở hữu thường ưu tiên đòi bồi thường, yêu cầu xin lỗi công khai hơn là đề nghị xử lý hình sự”, ông nói.
Ngày 5-5, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, thượng tá Đào Xuân Trường - Trưởng Công an phường Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa) - cho biết đơn vị này đang tạm giữ hình sự một người đàn ông Nga 35 tuổi để điều tra về hành vi vi phạm quy định về giao thông đường bộ gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo đó rạng sáng 4-5, sau khi uống rượu cùng bạn bè, người này lái xe máy trở về nơi lưu trú.
Do không làm chủ được tốc độ, khi đến khu vực đường Trần Phú (đối diện quảng trường 2 Tháng 4, phường Nha Trang), ông này đã tông vào một người đàn bà 70 tuổi đang đi bộ qua đường. Cú tông mạnh khiến người đàn bà bị thương nặng và chết trên đường đi cấp cứu.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng xác định người đàn ông trên có nồng độ cồn là 268,8mg/100ml máu, vượt rất cao so với quy định pháp luật.
Thượng tá Đào Xuân Trường cũng cho biết thời gian tới Công an phường Nha Trang sẽ xử lý nghiêm các cơ sở kinh doanh cho người nước ngoài thuê xe máy tự lái khi không đủ điều kiện.
Đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng xử lý tình trạng người nước ngoài vi phạm trật tự an toàn giao thông trên địa bàn.
Chiều 21/5, TAND Tp.Hà Nội tiếp tục phiên xét xử cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và các cá nhân liên quan đến sai phạm trong dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức (thuộc tỉnh Hà Nam cũ, nay là Ninh Bình).
Theo đại diện VKS, hậu quả của vụ án không chỉ nằm ở con số thiệt hại vật chất mà còn là sự đình trệ kéo dài của dự án, gây bức xúc trong dư luận và làm giảm niềm tin của người dân đối với ngành y tế cũng như các dự án đầu tư công.
Sau hơn 10 năm triển khai, hai dự án vẫn chưa phát huy hiệu quả, trong khi nguồn lực Nhà nước bị "đóng băng". "Có ai đong đếm được hậu quả từ việc chậm trễ này hay không?", đại diện VKS nêu.
Về thiệt hại cụ thể, cơ quan công tố xác định có hai nhóm hậu quả chính gồm thất thoát hơn 70 tỷ đồng và hai khoản lãng phí với tổng số tiền hơn 700 tỷ đồng, nâng tổng thiệt hại được xác định khoảng 804 tỷ đồng.
Cơ quan công tố cho rằng nguồn vốn đầu tư cho hai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 vốn đang được gửi ngân hàng sinh lãi, sau đó được điều chuyển để phục vụ mục tiêu xây dựng bệnh viện theo chủ trương của nhà nước.
Tuy nhiên, do các sai phạm trong quá trình triển khai, nguồn tiền này không được sử dụng hiệu quả, không tạo ra công trình đưa vào khai thác đúng tiến độ, khiến nhà nước mất đi khoản lợi ích đáng lẽ có thể thu được.
Đại diện VKS nhấn mạnh việc xác định khoản lãng phí được thực hiện trên cơ sở tính toán của các cơ quan chuyên môn, áp dụng mức lãi suất thấp nhất và tính theo từng ngày phát sinh nhằm bảo đảm khách quan, có lợi cho các bị cáo.
Riêng với khoản thất thoát hơn 70 tỷ đồng, đại diện VKS cho rằng nhà nước không cấm thuê tư vấn nước ngoài. Tuy nhiên, Ban Y tế trọng điểm (Bộ Y tế) đã thực hiện việc lựa chọn nhà thầu tư vấn không đúng quy định pháp luật, dẫn đến hàng loạt sai phạm tiếp theo trong ký kết, thanh toán hợp đồng.
Theo cơ quan công tố, sai phạm đã xuất hiện ngay từ giai đoạn đề xuất lựa chọn tư vấn nước ngoài. Hồ sơ vụ án thể hiện Ban Y tế trọng điểm chưa đánh giá đầy đủ năng lực các đơn vị tư vấn trong nước nhưng vẫn báo cáo rằng đơn vị trong nước không đáp ứng yêu cầu. Một số tài liệu được lập nhằm hợp thức hóa việc lựa chọn Công ty VK Group (Bỉ) trúng thầu tư vấn.
Đại diện VKS tập trung phản bác quan điểm của các luật sư cho rằng việc áp dụng Thông tư 11 để xác định thiệt hại là không phù hợp do văn bản này được ban hành sau thời điểm xảy ra vụ án.
Theo đại diện VKS, tội danh gây thất thoát, lãng phí đã được quy định trong Bộ luật Hình sự từ trước. Thông tư 11 chỉ nhằm thống nhất phương pháp xác định thiệt hại trên phạm vi toàn quốc.
Đại diện VKS cho biết trước đây, việc tính toán khoản lãng phí tại các vụ án có thể áp dụng nhiều cách khác nhau, như căn cứ lãi suất của từng ngân hàng khác nhau để xác định khoản thiệt hại. Vì vậy, Thông tư 11 được ban hành nhằm tạo ra một phương pháp tính thống nhất, bảo đảm vừa thu hồi tài sản Nhà nước, vừa bảo đảm quyền lợi cho những người liên quan.
"Không phải bây giờ mới có tội phạm lãng phí. Hành vi lãng phí đã được quy định trong Bộ luật Hình sự rồi. Thông tư 11 chỉ để thống nhất cách tính trên toàn quốc", đại diện VKS nêu quan điểm.
Theo đại diện VKS, hậu quả của vụ án không chỉ nằm ở thiệt hại kinh tế mà còn tác động lớn đến an sinh xã hội. Nếu hai bệnh viện được đưa vào hoạt động đúng tiến độ từ nhiều năm trước, nhiều bệnh nhân tại khu vực phía Nam Hà Nội và các tỉnh lân cận có thể đã được cấp cứu, điều trị kịp thời.
Ngày 28/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra (PC02) Công an tỉnh An Giang cho biết, đang tạm giữ hình sự các đối tượng: La Văn Phép (1972); Tống Hoàng Huy (SN 1974); Nguyễn Bội Ngọc (SN 1989); La Minh Huyên (SN 1994, cùng cư trú xã Tri Tôn, tỉnh An Giang); Huỳnh Kim Long (SN 1964, cư trú phường Khánh Hội, Tp.HCM); Nguyễn Thị Hiền (SN 1977, tạm trú phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai) và cho gia đình bảo lãnh đối với La Thị Kim Phương (SN 2000, cư trú xã Tri Tôn, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo đó, lợi dụng tâm lý tin vào các vật phẩm tâm linh có giá trị cao, Huỳnh Kim Long và Nguyễn Thị Hiền (sử dụng tài khoản mạng xã hội tên "Mỹ Duyên") để tiếp cận ông N.Đ.K. (sinh năm 1972, trú tại xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên).
Nhóm này giới thiệu với ông K. về một tượng Phật Di Lặc bằng "đồng đen" có khả năng làm vỡ kính và làm đông thủy ngân, được rao bán với giá 300 tỷ đồng. Đầu tháng 4/2026, Long và Hiền đã liên lạc, hẹn ông K. ngày 18/4 đến xã Tri Tôn để "thử hàng".
Sau khi chốt thời gian với bị hại, ngày 17/4, Long và Hiền đến xã Tri Tôn gặp nhóm của La Văn Phép (là người có mối quan hệ trước đó với Long), để phân vai chặt chẽ.
Cụ thể Long điều hành và cung cấp phương tiện, phối hợp cùng với Hiền đóng vai "Mỹ Duyên", chủ sở hữu tượng Phật dùng tài khoản Zalo dẫn dụ ông K; Phép đóng vai cha Mỹ Duyên, là "kỹ thuật viên" trực tiếp dùng thủ đoạn tráo đổi nhiệt kế và kính để lừa bị hại; Tống Hoàng Huy trong vai chồng Mỹ Duyên để tăng độ tin cậy; hai con của Phép là La Minh Huyên đóng vai xe ôm, vừa chuẩn bị công cụ gây án; La Thị Kim Phương chịu trách nhiệm đưa đón các đối tượng nữ để giữ kịch bản diễn ra trôi chảy, còn Nguyễn Bội Ngọc đóng vai trò cảnh giới, theo dõi xe của bị hại và đi mua vật dụng theo lệnh của Phép.
Ngày 18/4, tại khu vực hồ Tà Pạ, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, Phép đã thực hiện màn "biểu diễn" tinh vi. Lợi dụng lúc ông K. đang khấn vái, đối tượng nhanh tay tráo tấm kính và nhiệt kế bình thường bằng các vật dụng đã được chuẩn bị sẵn (kính vỡ và nhiệt kế có thủy ngân đông cứng), tạo hiện tượng "kỳ lạ" như lời giới thiệu ban đầu.
Tin tưởng "phép màu", ông K. đồng ý giao 300 triệu đồng tiền đặt cọc tại một quán cà phê để làm tin trước khi đi Tp.HCM thẩm định.
Tuy nhiên, ngay sau khi nhận tiền, La Minh Huyên đã nhanh chóng điều khiển xe máy tẩu thoát theo kế hoạch. Các đối tượng sau đó tập trung tại một quán cà phê võng khu vực Núi Cấm để chia tiền.
Biết mình đã bị lừa, ông K. đã đến Công an xã Tri Tôn trình báo. Chỉ sau 24 giờ xác minh, truy xét, các trinh sát thuộc Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang và Công an xã Tri Tôn đã xác định và bắt giữ các đối tượng gây án.
Hiện vụ việc đang được Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang tiếp tục điều tra mở rộng để xử lý các đối tượng theo quy định của pháp luật.
