Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) vừa khởi tố Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc Công ty BH Media (Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam); Diệp Văn Lập (ca sĩ Quang Lập) và 5 người khác để điều tra về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Theo xác định ban đầu của C03, các pháp nhân do những người này sở hữu đã ký hợp đồng với nhiều phòng trà, đơn vị tổ chức đêm nhạc; sau đó ghi âm, ghi hình tác phẩm âm nhạc, chỉnh sửa, sao chép thành nhiều phiên bản rồi đăng lên các kênh YouTube để thu lợi. Tuy nhiên, việc sử dụng này không được phép của tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan.
Vụ án được nhiều chuyên gia nhìn nhận là hồi chuông cảnh báo về tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc trên các nền tảng số.
Đăng nhạc lên mạng kiếm tiền không còn là chuyện ‘cho vui’
Theo luật sư Lê Dũng (Đoàn luật sư TP HCM), quyền tác giả và quyền liên quan là tài sản vô hình nhưng có giá trị thương mại lớn, ngày càng đối mặt nguy cơ bị xâm phạm tinh vi trên không gian mạng.
Theo ông, các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị kiện dân sự, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự như vụ C03 vừa khởi tố.
Về mặt hành vi, người vi phạm thể hiện qua việc cố ý sao chép tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình hoặc phân phối các bản sao đến công chúng mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan.
Trong môi trường số, hành vi sao chép có thể bao gồm việc tự ý số hóa, tải về, cắt xén, chỉnh sửa trái phép các tệp âm thanh, video; còn hành vi phân phối là phát tán các bản sao tác phẩm trên Internet, mạng xã hội hoặc nền tảng streaming trái phép.
Tuy nhiên, không phải mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý hình sự. Điều luật yêu cầu hành vi phải đạt quy mô hoặc mức thiệt hại nhất định.
Cụ thể, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thực hiện với quy mô thương mại hoặc gây thiệt hại về tiền.
Mức định lượng gồm: thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng; gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Thái Cường, Đại học Luật TP HCM, cho biết quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Tuy nhiên, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là chứng cứ pháp lý quan trọng, giúp chứng minh quyền sở hữu nhanh chóng khi tranh chấp hoặc yêu cầu nền tảng số gỡ nội dung vi phạm.
“Nền tảng số không phải vùng xám pháp lý. Nhiều người vẫn nghĩ đăng YouTube, TikTok hay Facebook là chia sẻ nội dung. Nhưng nếu có yếu tố kiếm tiền, quảng cáo, thu hút người xem, khai thác thương mại thì lại là câu chuyện hoàn toàn khác”, TS Cường nói.
Theo ông, nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại cho tác giả hoặc chủ sở hữu thì hoàn toàn có thể bị xử lý theo pháp luật sở hữu trí tuệ và hình sự.
Từ gỡ MV, xin lỗi đến nguy cơ bị xử lý hình sự
Luật sư Dương Viết Cơ, Đoàn luật sư TP HCM, cho biết ngoài yếu tố thiệt hại về tiền, Điều 225 Bộ luật Hình sự còn quy định hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan với “quy mô thương mại” cũng có thể cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên, theo ông, hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể để xác định thế nào là “quy mô thương mại”. Việc thiếu các tiêu chí như số lượng bản sao phát tán, phạm vi tiếp cận công chúng hay lưu lượng truy cập có thể khiến cơ quan tố tụng gặp khó khi xử lý.
Ở góc độ xử phạt hành chính, luật sư Cơ cho biết cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 341/2025. Chẳng hạn, hành vi làm tác phẩm phái sinh không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị phạt 10-20 triệu đồng; biểu diễn trực tiếp tác phẩm trước công chúng mà không được phép có thể bị phạt 30-50 triệu đồng.
Theo các chuyên gia, phần lớn tranh chấp quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc thời gian qua thường dừng ở xử lý dân sự hoặc thỏa thuận bồi thường.
Như hồi cuối tháng 1, TAND TP HCM xét xử vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ giữa nhạc sĩ người Mỹ Zack Hemsey và ca sĩ Nguyễn Phước Thịnh (Noo Phước Thịnh). Nhạc sĩ này cho rằng ca sĩ đã sử dụng tác phẩm “The Way” làm nhạc nền cho MV “Chạm khẽ tim anh một chút thôi” mà chưa xin phép, nên yêu cầu gỡ MV, xin lỗi công khai và bồi thường 850 triệu đồng.
Tuy nhiên, TAND TP HCM xác định Noo Phước Thịnh không phải chủ sở hữu MV, chủ kênh YouTube và cũng không phải người sử dụng bản ghi âm “The Way”, nên bác yêu cầu khởi kiện. Phía nguyên đơn đã kháng cáo, hiện tòa phúc thẩm chưa ấn định thời gian xét xử.
Một vụ việc khác là chương trình biểu diễn nghệ thuật “Đêm Việt Nam 7 – Chuyện của mùa Đông”. Cuối tháng 3/2024, TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên buộc đơn vị tổ chức bồi thường cho các chủ sở hữu quyền tác giả là thành viên Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) 65 triệu đồng và xin lỗi công khai vì sử dụng 20 tác phẩm âm nhạc chưa được sự đồng ý của tác giả.
Đáng chú ý, Công ty TNHH Lululola Entertainment – một trong những đơn vị liên quan vụ án Bộ Công an vừa khởi tố – trước đó cũng từng bị VCPMC khởi kiện tại TAND tỉnh Lâm Đồng. Tuy nhiên, tháng 7/2025, tòa đình chỉ vụ án do VCPMC tự nguyện rút đơn khởi kiện.
Theo TS Nguyễn Thái Cường, hiện nhiều nhạc sĩ sau khi sáng tác thường ủy quyền cho trung tâm bảo vệ quyền tác giả hoặc chuyển giao quyền khai thác thương mại cho công ty truyền thông, hãng ghi âm hay nền tảng số. Tuy nhiên, vẫn xảy ra tình trạng tác phẩm bị sao chép, chỉnh sửa và khai thác thương mại mà chưa được sự đồng ý của tác giả hoặc chủ sở hữu.
Ông cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc nhiều thỏa thuận ủy quyền chưa quy định rõ ai có quyền tạo sản phẩm phái sinh, ai được cấp phép lại, giới hạn nền tảng, thời hạn khai thác hoặc phạm vi lãnh thổ. Điều này dễ dẫn đến việc đơn vị khai thác “suy diễn” rằng mình có toàn quyền sử dụng.
“Kèm theo đó là phương pháp quản trị tài sản trên môi trường số còn hạn chế. Nhiều tác giả hoặc đơn vị được ủy quyền chưa có hệ thống giám sát dữ liệu số hiệu quả nên khó phát hiện vi phạm từ sớm”, TS Cường nói.
Luật sư Cơ cũng cho rằng không phải mọi vụ xâm phạm quyền tác giả gây thiệt hại hàng chục hoặc hàng trăm triệu đồng đều bị xử lý hình sự. Việc đánh giá còn phụ thuộc tính chất, động cơ và mục đích hành vi.
“Thông thường trong các vụ việc xâm phạm quyền tác giả liên quan sản phẩm âm nhạc, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm thường thừa nhận hành vi sử dụng, sao chép, chỉnh sửa mà không xin phép. Khi đó, tác giả hoặc chủ sở hữu thường ưu tiên đòi bồi thường, yêu cầu xin lỗi công khai hơn là đề nghị xử lý hình sự”, ông nói.
Laverne "Kay" Parsons, 41 tuổi, sống cùng chồng David và con trai 12 tuổi trong một khu phố yên tĩnh ở Grovetown, Georgia. Hàng xóm của gia đình họ là nhà Rebecca "Becky" Sears, gồm hai vợ chồng và năm đứa con. Kay và Becky vừa là bạn thân vừa là đồng nghiệp tại một trung tâm vật lý trị liệu.
Sáng 25/3/2009, chủ thầu đến nhà Kay để bảo trì cửa sau nhưng thấy kính đã bị vỡ. Khi đi vòng trở lại đường, anh ta gặp một trong những đứa con nhà Becky, nghe nói rằng họ cũng bị đột nhập nên gọi 911.
Tại nhà Kay, cảnh sát phát hiện máu vương vãi khắp các phòng, bao gồm phòng khách, hành lang và gara. Phòng ngủ chính bị lục lọi, đồ trang sức bị mất.
Kay được tìm thấy nằm trong vũng máu ở gara, bị đánh đập dã man đến mức không thể nhận ra nhưng tim vẫn còn đập. Cô được đưa ngay đến bệnh viện.
Hai hung khí dính máu - một cái búa và một cây gậy bóng chày - bị vứt bỏ trong gara.
Chồng Kay, David, đang đi công tác ở California nhưng đã vội vã trở về nhà khi được thông báo vợ gặp bất trắc. Sau đó tại bệnh viện, các bác sĩ nhận định vết thương của Kay quá nghiêm trọng, không thể qua khỏi nên đã được rút máy hỗ trợ sự sống.
Tại nhà hàng xóm, cảnh sát tìm thấy những vết máu dường như xuất phát từ nhà Kay. Nhà Becky cũng có vẻ đã bị trộm, nhưng không có dấu hiệu đột nhập.
Một ngày sau khi Kay bị tấn công và sau vụ trộm tại nhà, Becky gọi 911 để báo cáo bị một người đàn ông mặc quần áo tối màu và đội mũ trắng bắn vào chân khi đang rời khỏi nơi làm việc. "Hắn đuổi theo tôi đến tận cửa và bắn tôi. Hắn nói nếu không lấy được tiền, lần sau hắn sẽ bắn vào mặt tôi", Becky kể với điều phối viên tổng đài 911 về vụ tấn công.
Khi bắt đầu điều tra những tội ác dường như nhắm vào Becky, nhà chức trách bỗng nhận được manh mối gây sốc.
Cuộc tình ngoài luồng bại lộ
Ngày 27/3/2009, anh trai Becky, Jerry Jacobs - đang bị tạm giam vì một vụ tai nạn giao thông nhỏ - báo cho nhà chức trách rằng anh ta nắm giữ manh mối quan trọng trong vụ án. Khi bị thẩm vấn, Jerry nói với điều tra viên rằng Becky và David đã ngoại tình.
Cả hai có "mối quan hệ nồng nhiệt" kéo dài chưa đầy một năm. Khi Becky quyết định sẽ nói với chồng về chuyện ngoại tình, David chấm dứt mối quan hệ.
Trước cảnh sát, David thừa nhận ngoại tình, khai rằng vợ đã biết chuyện sau khi Becky kể cho chồng cô ta, rồi chồng Becky lại nói với Kay. "Chúng tôi đã nói chuyện về việc này. Chúng tôi định cùng nhau vượt qua khó khăn... và sẽ tiếp tục ở bên nhau", David nói với cảnh sát khi bị thẩm vấn.
Các điều tra viên khám xét nơi làm việc của Becky và tìm thấy những bức thư tình giữa hai người trong ngăn bàn của cô ta cùng với nội y. Họ cũng phát hiện Becky và David đã "yêu" qua điện thoại vào đêm trước khi Kay bị tấn công.
Theo nhà chức trách, David được loại khỏi danh sách nghi phạm sau khi vượt qua bài kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối. Họ không có bằng chứng nào cho thấy anh ta biết về vụ việc hay tham gia lên kế hoạch, anh ta cũng có bằng chứng ngoại phạm.
Âm mưu xúi giục 'con trai cưng'
Điều tra viên nghi ngờ con trai của Becky, Michael, có liên quan đến âm mưu này. Nhưng David nói rằng Becky đã tiết lộ chuyện ngoại tình cho "con trai cưng" là Christopher, 20 tuổi.
Khi hai mẹ con bị triệu tập để thẩm vấn, ban đầu Christopher phủ nhận mọi liên quan, nhưng Becky lập tức thú nhận đã khiến Christopher nghĩ rằng "mẹ muốn con làm hại Kay" và tin rằng làm vậy là để giúp mẹ.
Sáng hôm xảy ra vụ tấn công, Becky đưa những đứa con khác đến trường. Khi trở về nhà, cô ta thấy mặt Christopher dính máu, nói rằng "đã lo liệu mọi chuyện xong xuôi".
Theo lời khai của Becky, Christopher đã đột nhập nhà Kay, dàn dựng vụ cướp rồi đánh nạn nhân đến chết bằng búa và gậy bóng chày, sau đó tiếp tục dàn dựng một vụ trộm tại chính nhà mình.
Becky nói với cảnh sát rằng người đàn ông đã bắn cô ta vào ngày hôm sau án mạng cũng chính là Christopher. Cô ta khẳng định đó là một vụ dàn dựng khác do hai mẹ con lên kế hoạch, nhưng Christopher chưa bao giờ thừa nhận mình là một phần của kế hoạch này.
Becky khai rằng quần áo dính máu của Christopher nằm trong một chiếc hộp giấu trên gác mái nhà mẹ cô ta. Sau khi thu hồi được chiếc hộp chứa bằng chứng, nhà chức trách đã có thể liên kết Christopher với vụ giết Kay.
Dù vậy, điều tra viên tin rằng Becky là "kẻ chủ mưu" đứng sau vụ án, xúi giục con trai giết Kay. Họ cho rằng cô ta dàn dựng vụ giết người để được ở bên David.
Theo bản khai có tuyên thệ, hai người, trong đó có con trai Michael của Becky, đã nói với cảnh sát rằng Becky từng nói muốn thuê người giết Kay. Một người cung cấp thông tin giấu tên khai Becky đề nghị anh ta giết Kay. Michael cũng nói với cảnh sát rằng mẹ anh ta từng bảo "ước gì biết ai đó sẵn lòng giết người hộ mình".
Hai mẹ con không nhận tội giết người, cướp có vũ trang và trộm cắp.
Để tránh án tử hình, vào tháng 5/2012, Becky và Christopher đề nghị nhận tội theo thỏa thuận trong phiên tòa tuyên án. Cả hai đều bị kết án tù chung thân không ân xá.
Theo Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Phú Thọ, ngày 17/6, Cơ quan An ninh điều tra công an tỉnh này đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội Tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép.
Qua công tác nắm tình hình, lực lượng chức năng phát hiện một nhóm đối tượng có liên quan đến các tổ chức lừa đảo trực tuyến do người nước ngoài điều hành tại Campuchia đang chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đưa hoạt động về Việt Nam.
Quá trình điều tra xác định, Zhao Wei Zhong (tên gọi khác là A Châu, SN 1989, quốc tịch Trung Quốc) được một đối tượng ở nước ngoài chỉ đạo nhập cảnh vào Việt Nam nhằm chuẩn bị nơi ăn ở, sinh hoạt và các điều kiện cần thiết cho nhóm nhân viên của các công ty lừa đảo đang hoạt động tại Campuchia, dự kiến sẽ đến Việt Nam trong thời gian tới.
Trước khi nhập cảnh vào Việt Nam, Zhao Wei Zhong đã quen biết Trần Thị Thu Hường (SN 2002) và Phạm Đình Nam (SN 1999, cùng trú tại phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh) do từng làm việc tại các công ty lừa đảo trực tuyến do người Trung Quốc điều hành tại Campuchia. Sau khi đến Việt Nam, Zhao Wei Zhong liên hệ với Hường và Nam để hỗ trợ phiên dịch, lái xe, tìm kiếm địa điểm lưu trú và thực hiện các công việc phục vụ việc bố trí nơi ăn ở cho những người nước ngoài dự kiến nhập cảnh vào Việt Nam.
Cơ quan điều tra cũng làm rõ vai trò của Nguyễn Thành Long (SN 1983, trú tại phường Giảng Võ, Tp.Hà Nội) trong việc hỗ trợ, sắp xếp các điều kiện phục vụ kế hoạch đưa người vào Việt Nam hoạt động.
Với tinh thần chủ động phòng ngừa, đấu tranh từ sớm, từ xa, Công an tỉnh Phú Thọ đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn toàn bộ kế hoạch trước khi các đối tượng hoàn tất việc đưa người từ Campuchia vào Việt Nam để vận hành trung tâm lừa đảo. Nhiều thiết bị điện tử, máy tính, điện thoại và tài liệu liên quan đã được phát hiện, thu giữ, qua đó ngăn chặn nguy cơ hình thành một ổ nhóm tội phạm công nghệ cao hoạt động xuyên quốc gia trên địa bàn.
Ngày 17/6, sau thời gian củng cố tài liệu, chứng cứ, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh tạm giam đối với Zhao Wei Zhong, Trần Thị Thu Hường và Nguyễn Thành Long về tội Tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép. Đối với Phạm Đình Nam, cơ quan điều tra khởi tố bị can về cùng tội danh và áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú.
Theo tờ South China Morning Post, kẻ chủ mưu họ Dư, quê ở tỉnh Hồ Bắc (miền trung Trung Quốc), đọc tiểu thuyết trộm mộ mỗi ngày.
Khi việc đọc không còn thỏa mãn, anh ta bắt đầu kiểm chứng chi tiết trong sách bằng cách tra cứu tư liệu lịch sử địa phương, đối chiếu hồ sơ khi gặp chi tiết mơ hồ. Điều khiến Dư say mê nhất chính là những "kỹ thuật huyền bí" được mô tả trong truyện.
"Tôi cứ đọc mãi và càng đọc càng bị ám ảnh. Tôi bắt đầu đào sâu hơn như đó là mộ từ triều đại nào, của nhân vật quan trọng nào, các ngôi mộ được xây dựng thế nào, liệu một số trong đó có thực sự tồn tại", Dư kể.
Bước ngoặt đến khi anh ta đọc được tin về phát hiện đồ ngọc và đồng thau tại khu mộ họ Quách - di tích văn hóa cấp quốc gia ở Hồ Bắc. Các tư liệu cho biết, một số lượng lớn đồ tạo tác bằng ngọc và đồng đã được khai quật, điều này khơi dậy sự quan tâm của Dư và dẫn đến nỗ lực khai quật bất hợp pháp đầu tiên của anh ta.
Dư rủ thêm hai người, trong đó có một người họ Trần, cùng tham gia đào trộm mộ.
Để tránh hệ thống an ninh, nhóm này đi men theo lối mòn ở ruộng để tiếp cận. Sau nửa tháng dò tìm bằng thước và xẻng Lạc Dương - công cụ chuyên được sử dụng trong khảo cổ, anh ta xác định được vị trí nghi là huyệt mộ. "Nhìn thấy lớp gỉ xanh, tôi biết chắc bên dưới không phải đá, mà là đồng thau", Dư khai.
Trong suốt 2 đêm, ba người đàn ông điên cuồng khai quật và lấy được 20 hiện vật bằng đồng. Để nhanh chóng kiếm tiền, họ liên hệ với môi giới họ Lý để tìm một người mua giàu có.
Tháng 11/2023, cảnh sát đóng giả người mua hàng đã đồng ý mức giá 4 triệu nhân dân tệ (hơn 15 tỷ đồng) cho 20 hiện vật. Qua lần mua bán này, lực lượng chức năng bắt giữ tất cả những kẻ trộm mộ.
Theo các chuyên gia, tất cả 20 hiện vật đều có niên đại từ thời Xuân thu, năm 771 trước Công nguyên, trong đó có 9 hiện vật quốc gia cấp một, 1 hiện vật quốc gia cấp hai, 9 hiện vật quốc gia cấp ba và 1 hiện vật thường.
Ngoài ra, Dư còn khai trước đó đã cùng đồng phạm trộm tại một ngôi mộ khác trong khu vực, lấy đi 3 cổ vật. Cảnh sát sau đó thu hồi thêm một vũ khí đồng và hai ngọc bội.
Sau khi bị bắt, Dư và Trần bị kết án từ 10 năm đến 10 năm 3 tháng tù và bị phạt 70.000 nhân dân tệ (khoảng 271 triệu đồng) chi phí cứu hộ khảo cổ. Người trung gian họ Lý bị kết án 3 năm 6 tháng tù vì tội che giấu, tiêu thụ tài sản phạm pháp.
