Cứ sau mỗi kỳ World Cup, tranh luận về việc có nên giữ trận tranh hạng ba lại xuất hiện. Nhiều người cho rằng đây chỉ là trận đấu “an ủi”, thiếu động lực và không còn nhiều ý nghĩa khi giấc mơ vô địch đã khép lại.
Nhưng nếu nhìn từ góc độ tổ chức, kinh tế và sự phát triển của giải đấu, FIFA gần như không có lý do gì để xóa bỏ trận đấu này. Ngược lại, đây còn có thể là tiền đề để mở rộng giá trị của World Cup.
World Cup ngày nay không chỉ là giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh mà còn là một ngành công nghiệp giải trí trị giá nhiều tỷ USD. Mỗi trận đấu đều tạo ra doanh thu từ bán vé, bản quyền truyền hình, quảng cáo, tài trợ, du lịch và hàng loạt dịch vụ ăn theo.
Với FIFA, thêm một trận đấu đồng nghĩa với việc thêm giá trị thương mại. Nếu đã chấp nhận có trận tranh hạng Ba để xác định vị trí thứ ba và thứ tư, vậy tại sao không tiến thêm một bước?
World Cup hiện đã mở rộng lên 48 đội với tổng cộng 104 trận đấu. Tám đội lọt vào tứ kết đều đã trải qua một hành trình dài để góp mặt trong nhóm 8 đội mạnh nhất thế giới. Tuy nhiên, các đội thua bán kết vẫn còn cơ hội giành huy chương đồng, trong khi bốn đội thua tứ kết phải dừng bước ngay lập tức.
Theo tôi, FIFA nên tổ chức vòng play-off phân hạng 5-8. Bốn đội thua ở tứ kết sẽ đá hai trận bán kết phân hạng. Hai đội thắng đá trận phân hạng 5-6, hai đội thua đá trận phân hạng 7-8. FIFA chỉ cần bổ sung 4 trận đấu, nâng tổng số trận của World Cup từ 104 lên 108.
Và sau vòng tứ kết, cả 8 đội đều được đá thêm hai trận cầu nữa trước khi giải đấu kết thúc. Đổi lại, giá trị mang về là rất lớn. Trước hết, các đội tuyển có thêm mục tiêu để phấn đấu. Với nhiều nền bóng đá, vị trí thứ năm hay thứ sáu tại World Cup cũng là một thành tích lịch sử đáng tự hào.
Với cầu thủ, đây là cơ hội để tiếp tục cạnh tranh các danh hiệu cá nhân như Vua phá lưới hay Cầu thủ trẻ xuất sắc. Những cầu thủ dự bị cũng có thêm cơ hội thi đấu trên sân khấu lớn nhất thế giới.
Các HLV có điều kiện thử nghiệm nhân sự, trao cơ hội cho các tài năng trẻ hoặc tạo lời chia tay đẹp cho những cựu binh chuẩn bị khép lại sự nghiệp quốc tế. Với người hâm mộ, họ được thưởng thức thêm bốn trận đấu giữa tám đội mạnh nhất giải – những cuộc đối đầu vốn luôn có chất lượng chuyên môn cao.
Còn với FIFA, bốn trận đấu bổ sung đồng nghĩa với việc thêm doanh thu từ bán vé, bản quyền truyền hình, quảng cáo và các hoạt động thương mại khác. Đây là đề xuất vừa phù hợp với mục tiêu phát triển bóng đá, vừa phù hợp với định hướng tối đa hóa giá trị kinh tế của giải đấu.
World Cup đã nhiều lần thay đổi để hấp dẫn hơn: từ 24 lên 32 rồi 48 đội, áp dụng VAR, tăng số quyền thay người… Vì vậy, việc mở rộng hệ thống phân hạng từ Top 4 lên Top 8 cũng không phải là ý tưởng quá xa vời.
Có lẽ câu hỏi không còn là “Có nên bỏ trận tranh hạng 3 hay không?” mà là “Làm thế nào để World Cup tạo thêm giá trị cho các đội tuyển, cầu thủ, người hâm mộ và chính FIFA?”.
Nếu chỉ cần bổ sung bốn trận đấu, nâng tổng số trận từ 104 lên 108, nhưng đổi lại là nhiều cơ hội thi đấu hơn và nhiều giá trị thương mại hơn, thì đó là một đề xuất đáng để FIFA cân nhắc.
Tôi từng là du học sinh tại Anh, một hành trình mà gia đình tôi đã đầu tư hàng tỷ đồng với nhiều kỳ vọng. Ngày tốt nghiệp loại giỏi, tôi cũng từng tin rằng tấm bằng "ngoại" sẽ là một lợi thế đủ lớn để mở ra những cánh cửa nghề nghiệp tốt ngay khi trở về nước. Nhưng thực tế lại không dễ dàng như tưởng tượng.
Công việc đầu tiên của tôi tại Việt Nam có mức lương chỉ 11 triệu đồng, cũng không phải một vị trí hào nhoáng đúng với những gì tôi từng nghĩ. Thú thực, đó là một cú sốc thật sự với tôi, vì nó trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng của bản thân, gia đình và những ánh nhìn xung quanh.
Tôi từng cay đắng tự hỏi: "Mình đã bỏ ra từng ấy tiền, ngấn ấy năm ở nước ngoài, để rồi bắt đầu như thế này sao?". Nhưng rồi tôi nhận ra, thị trường lao động không trả lương cho quá khứ hay chi phí bạn đã bỏ ra, mà tùy thuộc giá trị bạn có thể tạo ra ngay tại thời điểm đó. Và ở thời điểm ấy, tôi gần như là con số 0 về kinh nghiệm.
Vậy là tôi quyết định kiên nhẫn đi làm, hiểu rằng mình cần một điểm khởi đầu. Những ngày ấy, tôi phải học lại gần như từ đầu: cách làm việc trong môi trường doanh nghiệp Việt Nam, cách giao tiếp với đồng nghiệp, cách xử lý những công việc rất thực tế mà ở giảng đường không dạy...
>> 'Hối hận du học vì về nước lương 13 triệu đồng'
Dần dần, tôi cũng thích nghi và không còn đặt nặng câu hỏi "mình xứng đáng với mức lương bao nhiêu?". Thay vào đó, tôi tập trung vào việc "mình có thể làm gì tốt hơn hôm qua?". Sau mỗi lần chuyển việc, mỗi dự án hoàn thành, thu nhập của tôi tăng lên từng bước, không nhanh, nhưng đủ chắc.
Đến hiện tại, thu nhập của tôi đã chạm mốc 100 triệu đồng mỗi tháng. Nhìn lại, điều giúp tôi đi được đến đây không phải chỉ là nhờ tấm bằng đại học ở nước ngoài, mà là cách tôi sử dụng nó như một nền tảng để tiếp tục học hỏi và tiến lên.
Tôi không phủ nhận giá trị của bằng đại học ở nước ngoài. Ngược lại, tôi tin phần lớn du học sinh đều có lợi thế về ngoại ngữ, tư duy, tính kỷ luật nhờ được tiếp cận những nền giáo dục tiên tiến hàng đầu thế giới. Nhưng cần nhìn thẳng vào thực tế, đó chỉ là điểm xuất phát, không phải tấm vé đảm bảo cho một vị trí cao hay mức lương "khủng".
Thị trường lao động không phân biệt bạn học ở đâu, mà quan tâm bạn làm được gì, giải quyết vấn đề ra sao và có phù hợp với tổ chức hay không? Một người chưa từng đi làm, dù có bằng cấp từ nước ngoài, vẫn cần thời gian để chứng minh năng lực của bản thân.
Cú sốc "bằng ngoại, lương nội" có thể khiến nhiều du học sinh hụt hẫng khi mới trở về, giống như tôi trước đây. Nhưng nếu nhìn theo hướng khác, đó lại là một phép thử cần thiết. Nó buộc chúng ta phải điều chỉnh kỳ vọng, học cách thích nghi và hiểu rằng con đường sự nghiệp là một quá trình tích lũy, không phải một bước nhảy vọt. Điều quan trọng không phải là bạn bắt đầu ở mức lương bao nhiêu, mà là bạn đi được bao xa sau đó.
"Chỗ tôi ở, khoảng giữa năm 2024 giá căn hộ là khoảng 3,8 tỷ - 4 tỷ đồng một căn 3 phòng ngủ, chưa ra sổ. Chỉ một năm sau, giá tăng lên 4,8 tỷ đồng mà chủ nhà chưa muốn bán mặc dù không có bất kỳ sự đột biến gì (giao thông, tiện ích...).
Tại thời điểm tăng nóng tôi có hỏi một môi giới thì cậu ấy bảo rao với giá vậy thôi chứ thanh khoản thấp lắm. Tôi có trực tiếp gọi dò hỏi một môi giới khác thì nhận được câu trả lời là "hết rồi, mời anh đi xem dự án abc".
Vậy nên cái sự tăng giá ảo này tôi nghĩ là có bàn tay của mấy bạn đầu cơ vùng ven. Rao giá như vậy, họ có mất gì đâu? Cứ đăng tin rao bán đẩy giá căn hộ vùng lõi lên, có người hỏi thì bảo hết hoặc thấy giá cao quá thì người mua sẽ phải dạt ra vùng ven mà mua. Chủ nhà thì lấy đó làm nền giá mới".
Độc giả nickname HoathaiSG bình luận như trên, kể câu chuyện căn hộ nơi đang sống đã từng tăng giá mạnh, dù không có đột phá đáng kể về tiện ích, giao thông.
Bình luận này được viết sau bài Vì sao người mua dè dặt xuống tiền dù chung cư chững giá?. Theo đó, chung cư chững giá nhưng vẫn neo ở mức cao, lãi suất biến động, hiệu suất cho thuê thấp khiến người mua đầu tư và ở thực đều thận trọng xuống tiền.
Phần lớn người mua đang giữ tâm lý chờ đợi và quan sát với kỳ vọng thị trường có nhịp điều chỉnh giá. Nguồn cung hết khan hiếm nhưng 80% nằm ở khu vực ngoại ô khiến người mua ở thực làm việc ở trung tâm "chưa vội vàng ra quyết định".
Theo một thăm dò của VnExpress với gần 8.500 độc giả, hơn 21% người tham gia cho biết tiếp tục thuê nhà và tích lũy tài chính trong bối cảnh giá nhà và lãi suất đều neo cao. Gần 20% độc giả cho biết hoãn kế hoạch mua nhà đầu năm nay và chờ nhịp giảm của thị trường.
Một buổi chiều ở Hà Nội, tôi dừng đèn đỏ phía sau một chiếc xe máy chở hai mẹ con. Đứa bé ngồi sau vừa uống hết hộp sữa, vô tư thả tay để chiếc vỏ rơi xuống đường. Người mẹ vẫn lái xe đi tiếp như không có chuyện gì xảy ra. Tôi nhìn theo chiếc hộp sữa nằm chỏng chơ giữa dòng xe cộ và chợt nghĩ: có lẽ bài học về bảo vệ môi trường ở trường học đã bị bỏ quên ngay trên đường về nhà.
Tôi cũng không ít lần bắt gặp cảnh cửa kính ôtô hạ xuống rồi một chiếc lon nước hay túi nilon bị ném thẳng ra ngoài. Điều khiến tôi khó chịu là nhiều người sở hữu những chiếc xe đắt tiền, ăn mặc lịch sự, nói chuyện văn minh, nhưng lại sẵn sàng biến đường phố thành nơi chứa rác của riêng mình. Chiếc xe thì sạch bóng, còn mặt đường phía sau lại thêm một vệt bẩn.
Có lần, tôi ngồi ở một công viên nhỏ và thấy một người đàn ông đứng cạnh bụi cây hút thuốc. Hút xong, anh ta tiện tay búng tàn và ném đầu lọc xuống thảm cỏ rồi bỏ đi. Hành động diễn ra tự nhiên đến mức tôi có cảm giác nhiều người đã quen với suy nghĩ: chỉ cần nơi mình đứng sạch là đủ, phần bẩn đã có người khác dọn.
Chúng ta đang nói rất nhiều về "thành phố thông minh", về "sống xanh", về ý thức công dân, nhưng lại chưa hình thành được thói quen giữ rác lại cho đến khi tìm thấy thùng đựng. Sự tiện lợi cá nhân đang bị đẩy lên quá mức. Không ít người mặc nhiên xem việc quét dọn là trách nhiệm của công nhân vệ sinh môi trường, còn việc của mình chỉ là sử dụng rồi xả bỏ. Nhưng họ quên rằng chính họ cũng đang trả giá cho sự tùy tiện ấy bằng tiền thuế, bằng môi trường sống ô nhiễm và bằng bầu không khí mà con cái họ hít thở mỗi ngày.
>> Bãi rác chình ình trước cổng khu dân cư văn hóa
Tôi cho rằng, những lời kêu gọi chung chung về "nâng cao ý thức" giờ đây không còn đủ mạnh. Đã đến lúc cần những biện pháp quyết liệt hơn. Nếu hệ thống camera giao thông và camera đô thị được dùng để phạt nguội hành vi xả rác, nhiều người chắc chắn sẽ cân nhắc trước khi tiện tay ném một vỏ lon hay túi rác ra đường. Một mức phạt đủ sức răn đe đôi khi hiệu quả hơn hàng trăm khẩu hiệu tuyên truyền.
Quan trọng hơn cả vẫn là giáo dục từ gia đình. Trẻ con không học ý thức từ những bài giảng lý thuyết mà từ hành động của người lớn mỗi ngày. Cha mẹ không thể yêu cầu con giữ gìn môi trường nếu chính mình vẫn vô tư xả rác qua cửa xe.
Tôi cũng nghĩ rằng sự im lặng của cộng đồng đang vô tình khiến những hành vi xấu được chấp nhận như chuyện bình thường. Chúng ta ngại nhắc nhở vì sợ phiền phức, ngại va chạm. Nhưng nếu ai cũng im lặng, những đứa trẻ sẽ lớn lên với suy nghĩ rằng xả rác nơi công cộng là điều hoàn toàn bình thường.
Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rộng lớn, mà là cách con người cư xử với không gian chung. Chỉ cần mỗi người bớt đi một chút tùy tiện, đường phố có lẽ đã khác rất nhiều.
