Ngày 15/5, tại Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) diễn ra Lễ hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 với thông điệp tăng cường chăm sóc toàn diện sức khỏe bà mẹ và trẻ em Việt Nam.
Sức khỏe bà mẹ và trẻ em luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân của Đảng và Nhà nước. Đây không chỉ là nền tảng của hạnh phúc mỗi gia đình mà còn là thước đo cho sự phát triển bền vững, văn minh của xã hội và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Chia sẻ tại chương trình, bà Nguyễn Thị Nga – Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) thông tin về tình hình xâm hại trẻ em trong quý I/2026. Theo đó, lực lượng chức năng đã khởi tố, điều tra 518 vụ/649 đối tượng/xâm hại 535 trẻ em, tăng 25 vụ, tương đương 5,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, các hành vi xâm hại tình dục trẻ em tiếp tục chiếm tỷ lệ rất cao, với 462 vụ, 507 đối tượng và 467 trẻ em bị xâm hại chiếm khoảng 89% tổng số vụ việc. Theo bà Nga, có những vụ việc đối tượng sử dụng hung khí để cưỡng ép các bé gái hoặc dùng lợi ích vật chất nhằm thực hiện hành vi xâm hại nhiều lần đối với nạn nhân.
Bên cạnh đó, tình trạng lợi dụng không gian mạng để dụ dỗ, xâm hại tình dục và lừa đảo chiếm đoạt tài sản của trẻ em tiếp tục gia tăng với 57 vụ việc, chiếm khoảng 11%.
Theo thống kê, các địa phương ghi nhận nhiều vụ xâm hại trẻ em gồm Đồng Nai với 37 vụ, Tp.HCM 35 vụ, Hà Nội 32 vụ, Vĩnh Long 30 vụ và An Giang 26 vụ.
Trong các nhóm hành vi phạm tội, tội giao cấu với trẻ em theo Điều 145 Bộ luật Hình sự chiếm số lượng lớn nhất với 233 vụ, 246 đối tượng, xâm hại 238 trẻ em. Tiếp đó là tội hiếp dâm trẻ em theo Điều 142 với 176 vụ, 205 đối tượng và 176 trẻ em bị xâm hại.
Ngoài ra, cơ quan chức năng còn ghi nhận 50 vụ dâm ô với trẻ em, 21 vụ cố ý gây thương tích đối với trẻ em, 8 vụ giết trẻ em và 4 vụ mua bán người dưới 16 tuổi.
Chia sẻ về công tác bảo vệ trẻ em thời gian tới, bà Nga cho biết một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là sửa đổi Luật Trẻ em nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và phù hợp với mô hình phân cấp chính quyền địa phương.
Theo bà Nga, việc sửa đổi Luật Trẻ em đang được lồng ghép trong chương trình sửa đổi các luật thuộc lĩnh vực y tế, gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật và Luật Khám bệnh, chữa bệnh. Nội dung sửa đổi tập trung vào hai nhóm vấn đề chính là phân cấp cho chính quyền địa phương và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai.
“Đến thời điểm này, nội dung sửa đổi đã qua bước thẩm định của Bộ Tư pháp. Đồng thời, các cơ quan cũng đang rà soát các quy định liên quan đến cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, dự kiến đưa ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, việc này chưa thể giải quyết triệt để nếu chưa sửa đổi luật một cách căn cơ”, bà Nga cho biết.
Theo lãnh đạo Cục Bà mẹ và Trẻ em, trong năm 2026 đơn vị sẽ xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ 5 chương trình nhằm triển khai Chỉ thị 28 năm 2023 của Bộ Chính trị. Trong đó đáng chú ý là Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng trẻ em lao động trái quy định của pháp luật.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng sẽ trình Thủ tướng nhiều chiến lược, đề án quan trọng như Chiến lược phát triển toàn diện trẻ em đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Đề án phát triển toàn diện trẻ em; Đề án hỗ trợ trẻ em khuyết tật dựa vào cộng đồng và Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Bà Nga cho biết Cục Bà mẹ và Trẻ em đang trong quá trình sửa đổi hoặc thay thế 4 thông tư trước đây do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành liên quan đến chăm sóc thay thế, tổ chức khám chữa bệnh cho trẻ em, hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV và hướng dẫn tổ chức Diễn đàn trẻ em các cấp.
Song song với đó, Cục Bà mẹ và Trẻ em cũng đang ban hành nhiều công văn, tài liệu chuyên môn liên quan đến chăm sóc trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, khám sức khỏe định kỳ và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Trong bối cảnh cả nước hướng tới Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, những chương trình, chính sách và định hướng nêu trên tiếp tục khẳng định quyết tâm của ngành y tế trong việc tăng cường chăm sóc toàn diện sức khỏe bà mẹ và trẻ em Việt Nam.
Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, Cục Bà mẹ và Trẻ em xác định đầu tư cho bà mẹ và trẻ em chính là đầu tư cho tương lai đất nước.
Theo đó, công tác chăm sóc sức khỏe không chỉ dừng lại ở điều trị bệnh mà cần được tiếp cận theo hướng toàn diện, kết hợp hài hòa giữa dinh dưỡng hợp lý, vệ sinh khoa học, chăm sóc y tế phù hợp và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.
Đáng chú ý, ngành y tế hiện đặc biệt quan tâm đến công tác chăm sóc sức khỏe vị thành niên, nhất là trẻ em gái. Việc trang bị kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh cá nhân, sức khỏe sinh sản và kỹ năng bảo vệ bản thân cho trẻ em gái được xem là bước chuẩn bị quan trọng để xây dựng một thế hệ phụ nữ khỏe mạnh, tự tin và hiểu biết trong tương lai.
Phát biểu tại sự kiện, bà Trần Thị Bích Loan – Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em nhấn mạnh: “Đầu tư cho bà mẹ và trẻ em là đầu tư cho tương lai của đất nước. Việc triển khai các hoạt động thiết thực hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 thể hiện trách nhiệm xã hội và cam kết chung tay vì sức khỏe, sự phát triển toàn diện của trẻ em Việt Nam”.
Theo bà Loan đối với trẻ em, đặc biệt trong 1.000 ngày đầu đời – giai đoạn “vàng” quyết định sự phát triển thể chất và trí tuệ, việc được chăm sóc đầy đủ sẽ giúp trẻ có nền tảng sức khỏe tốt, tăng cường sức đề kháng và phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bên cạnh đó, việc hình thành thói quen vệ sinh đúng cách và sống trong môi trường an toàn, giàu yêu thương cũng là điều kiện quan trọng để trẻ phát triển khỏe mạnh, hạnh phúc.
Đối với người mẹ, chăm sóc toàn diện không chỉ giúp bảo đảm sức khỏe trong thai kỳ và giai đoạn nuôi con nhỏ mà còn giúp các bà mẹ chủ động hơn trong việc chăm sóc gia đình, bảo vệ con trước những thông tin thiếu kiểm chứng và các xu hướng chăm sóc phản khoa học đang ngày càng phổ biến.
TP.HCM đang vào mùa mưa. Ngày bà tôi mất, trời mưa như trút nước. Sau đám tang bà, khi những cơn đau xé lòng đã lắng xuống, nhường chỗ cho cuộc sống thường nhật, cả nhà tôi vẫn không thôi lo lắng về người kề cận với bà nhất lúc sinh thời - ông tôi.
Bà ra đi đột ngột khiến cả nhà bàng hoàng, ông là người đau lòng nhất. Lo lắng cho ông, trong lúc mọi người chưa biết sắp xếp thế nào vì ai cũng ở xa, ai cũng có gia đình và công việc riêng, ba tôi lặng lẽ gói ghém quần áo, gác lại mọi thứ đang dở dang ở phố thị để về quê chăm sóc ông.
Ba tôi là con trai cả trong gia đình có sáu anh em nhưng mỗi người tha phương một nơi. Nhà tôi vào thành phố lập nghiệp đã hơn 20 năm nay, thi thoảng vài ba tháng hoặc khi có việc mới tranh thủ về quê.
Từ ngày ba còn bé, ba và ông nội ít gần gũi nhau nên những tâm sự tỉ tê hằng ngày, những yêu thương, nũng nịu hầu như không có. Ba tôi trầm tính, ít nói và không thể hiện cảm xúc ra ngoài. Ông thì ngược lại. Ông hay hỏi, hay nói và luôn thể hiện cảm xúc cho người khác biết. Chính vì tính cách trái ngược nên mỗi lần mâu thuẫn xảy ra, ông dễ nóng giận, lớn tiếng còn ba chỉ ngậm ngùi chịu đựng.
Ngày qua ngày, một bức màn vô hình cứ thế giăng mắc giữa hai người. Ông sống theo cách của ông, còn ba lặng lẽ chăm lo cho ông theo cách của ba. Có món nào ngon ba đều mang về mời ông ăn trước rồi ba cặm cụi ra vườn tưới rau, hái cỏ, xong xuôi ba mới thủng thẳng ăn sau. Khi ông cần đi đâu xa, ba sẽ chở ông, lúc ông nằm viện ba cận kề chăm sóc.
Sáng sáng ba thức sớm, chạy ra chợ mua đồ ăn cho ông rồi ra đồng làm việc. Cứ như thế, ba âm thầm bên ông. Nhưng có lẽ những điều ấy chưa đủ để ông cảm nhận tình cảm từ ba.
Ngày trước chú tôi ra đi vì bị tai nạn sau một bữa tiệc, ông tôi từ đó trở nên ghét cay ghét đắng những người uống rượu, thấy ba tôi uống rượu là ông sẽ rầy la.
Nhưng cuộc sống mà, ba cũng phải có bạn bè, phải xã giao. Sau giờ làm, thi thoảng mấy anh em ngồi lại nhâm nhi vài ly. Và ông lại giận. Có lần, ông không kiềm chế được mình nên dùng cây đánh và đuổi ba đi. Ba gọi điện vào trò chuyện với má tôi trong uất ức, nhưng qua cơn giận rồi ba lại trở về với trách nhiệm của mình. Ba vẫn ở đó bên ông.
Cho đến hôm mãn tang bà, đại gia đình tập trung về đầy đủ. Sau bữa tiệc, cả nhà ngồi lại trò chuyện. Trong lúc cảm xúc trào dâng, ba đã bật khóc như một đứa trẻ. Trong tiếng nấc nghẹn ngào, nước mắt giọt ngắn giọt dài trên má, ba buồn bã thốt lên: "Ba đâu có thương tui, ba đánh, ba đuổi tui như cơm bữa mà".
Ông nội lặng người, rồi như nhận ra điều gì đó, ông lao tới ôm chầm lấy ba, hai ba con cùng nức nở và ông tôi cũng không kiềm được nữa: "Tao không thương mày thì thương ai chứ, con ơi là con". Cả nhà tôi cùng rơi nước mắt trước khoảnh khắc ấy.
Không chỉ với ông mà với các con, ba cũng luôn chu đáo chăm sóc. Ngày ở TP.HCM, cứ cuối tuần ba nôn nao nhắc má đi chợ sớm, mua những nguyên liệu tươi ngon để sẵn rồi gọi điện nhắc chị em tôi về nhà dùng cơm.
Tối thứ bảy hằng tuần, cả nhà tôi tụ tập đông đủ hơn mười thành viên quây quần bên mâm cơm má nấu. Ăn tối xong ba lại phụ má gói ghém riêng đồ ăn để chị em tôi mang về, hôm nào má quên là ba nhắc khéo: "Bà có quên gì không bà ơi?".
Tới giờ vẫn vậy, ba chẳng thích nói nhiều mà chỉ lẳng lặng lo lắng cho người thương xung quanh. Ba gieo vào mảnh đất tâm hồn chị em tôi những hạt mầm yêu thương đủ đầy dinh dưỡng, rồi chính tay ba kiên trì chăm bón chúng mỗi ngày cho đến khi thành một rừng cây rợp bóng, che mát cả đời chị em tôi và che cả những đời sau.
Đúng 20h, Christopher, 35 tuổi, bắt xe ôm công nghệ đến ngã tư Pasteur - Võ Thị Sáu, phường Xuân Hòa. Cạnh cây xăng gần đó, bé Thanh Hiền, 9 tuổi, đã ngồi sẵn cùng sách vở mở trên bàn. Christopher trải tấm bạt nhỏ, bắt đầu lớp học kéo dài một tiếng rưỡi.
Anh viết từ vựng lên giấy, đọc chậm để học trò lặp lại. Hiền dò tay theo từng chữ, tập đánh vần. Sau khi học bảng chữ cái, Christopher lấy túi len đủ màu đặt lên bàn, viết chữ "snowman" (người tuyết) lên giấy. Cô bé nhìn dòng chữ vài giây rồi tự cắt len thành từng đoạn nhỏ, vo tròn và dán thành hình người tuyết.
Christopher chuyển đến TP HCM từ tháng 10 năm ngoái, sống tại phường Tân Sơn Hòa và làm giáo viên tiếng Anh. Hồi giữa tháng 4, một lần trên đường đi làm về, anh thấy Thanh Hiền đang học bài trên vỉa hè bằng ánh đèn hắt ra từ cây xăng, cạnh nơi mẹ bán vé số. Chàng trai người Anh xúc động khi nhìn thấy hình ảnh cô bé ham học, còn người mẹ cố gắng để con không phải bỏ học giữa cảnh mưu sinh chật vật.
Hôm sau, anh quay lại ngỏ lời dạy kèm tiếng Anh miễn phí và được gia đình đồng ý.
Lớp học duy trì bốn buổi mỗi tuần, từ 20h đến 21h30. Christopher tự trang bị bút, vở, sáp màu. Ngoài chữ cái và từ vựng cơ bản, anh dạy Hiền một số kỹ năng sống như cách thắt dây giày. Ngã tư luôn đông xe cộ. Tiếng động cơ cùng còi xe đôi khi át cả lời giảng nhưng Hiền vẫn cố gắng lắng nghe. "Tiếng ồn không làm cô bé xao nhãng và em tiếp thu kiến thức rất nhanh", anh nói. "Tôi tôn trọng em vì nhìn thấy một học trò có ý chí, không bao giờ than phiền".
Ngồi cạnh quan sát con gái, chị Mai Anh, 44 tuổi, thỉnh thoảng chỉnh lại dáng ngồi cho con. Người phụ nữ quê ở xã Thanh Oai, Hà Nội, vào Nam lập nghiệp cách đây 26 năm, kết hôn với người đàn ông quê Quảng Bình. Hai vợ chồng có ba con gái, con lớn đã lập gia đình, con thứ hai 16 tuổi mắc bệnh phải nghỉ học. Thanh Hiền là con út, đang học lớp 3. Chồng chạy xe ôm, còn chị Mai Anh bán vé số quanh công viên Lê Văn Tám.
Mỗi tối, từ 19h30, ba mẹ con mang bạt ra trước cây xăng bán hàng đến gần 23h. Doanh thu những ngày bán hết 300 tờ vé số mang về khoảng 250.000 đến 300.000 đồng, dùng để trả tiền trọ, ăn uống và lo việc học. "Vợ chồng tôi nhắc nhau không để con thất học", chị Mai Anh nói.
Chị nói Christopher luôn đến đúng giờ và giữ lịch dạy đều đặn. Kết thúc buổi học đầu tiên, anh dúi một khoản tiền nhỏ đưa cho chị nhưng người mẹ từ chối. "Con được học chữ miễn phí đã là điều gia đình rất quý nên tôi dứt khoát không nhận thêm", chị nói. Những ngày sau, chị thường mua cho Christopher chai nước lọc hoặc ly nước dừa, hoặc bánh dày.
Một nhân viên cây xăng trên đường Võ Thị Sáu, nơi mẹ con Mai Anh ngồi mỗi ngày, cho biết họ đã bán vé số tại khu vực này khoảng 5 năm. Mỗi tối, vào khoảng 19h30, ba mẹ con mang theo túi xách và xấp vé số rồi trải bạt ngồi bán hàng. Từ khi lớp học xuất hiện, nhiều khách đi đường dừng chờ đèn đỏ thường nán lại quan sát, có người mua vé số ủng hộ hoặc tặng tập sách cho Hiền. "Khi biết câu chuyện về lớp học miễn phí trên vỉa hè, nhiều người xúc động trước sự tử tế của anh ấy", nam nhân viên cây xăng nói.
Theo kế hoạch, cuối tháng 6, Christopher sẽ trở về Anh. Anh cho biết đang tăng tốc độ giảng bài để Hiền học được nhiều hơn. "Tôi không xem đây là việc làm từ thiện, mà là sự chia sẻ giữa những người bạn. Hy vọng cô bé sẽ tự tin hơn khi bước đi trên con đường của mình", anh nói.
Những thói quen ăn uống tưởng như bình thường đôi khi lại tiềm ẩn rủi ro lớn cho sức khỏe, thậm chí có thể dẫn đến các tình huống nguy hiểm nếu kết hợp thực phẩm sai cách. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp phải nhập viện vì những sai lầm trong chế độ ăn mà nhiều người vẫn vô tình lặp lại hằng ngày, điển hình là một trường hợp ở Trung Quốc khi một người phụ nữ rơi vào tình trạng nguy kịch sau khi ăn sầu riêng rồi uống rượu.
Một buổi tụ tập tưởng chừng bình thường đã biến thành tình huống nguy hiểm khi một người phụ nữ ở Trung Quốc bất ngờ rơi vào suy hô hấp, phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn sầu riêng rồi uống rượu trắng.
Được biết người phụ nữ giấu tên ở tỉnh Phúc Kiến đã ăn hai miếng sầu riêng lớn và uống khoảng 200 ml rượu trắng trong lúc gặp gỡ bạn bè. Không lâu sau đó, cơ thể bà bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đỏ bừng vùng mặt và cổ, kèm theo nổi mề đay lan rộng khắp người, theo HK01.
Tình trạng nhanh chóng trở nên nghiêm trọng, buộc bà phải được đưa đi cấp cứu khẩn cấp. Khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng tức ngực, khó thở và có dấu hiệu lú lẫn, độ bão hòa oxy trong máu chỉ còn 78%. Các bác sĩ chẩn đoán đây là trường hợp suy hô hấp do phản ứng kiểu disulfiram. Sau điều trị tích cực, bệnh nhân hiện đã qua cơn nguy hiểm.
Trao đổi với Đài truyền hình Quảng Đông, bác sĩ Gan Juan, công tác tại Bệnh viện trực thuộc số 3 Đại học Y Quảng Châu (cơ sở Bạch Vân), cho biết việc ăn sầu riêng kết hợp uống rượu không đơn thuần gây "nóng trong" hay dị ứng thông thường, mà liên quan đến phản ứng hóa học trong cơ thể.
Theo bác sĩ, sầu riêng chứa nhiều hợp chất lưu huỳnh có thể ức chế enzyme phân giải acetaldehyde tại gan. Khi kết hợp với rượu, quá trình chuyển hóa bị rối loạn, khiến acetaldehyde tích tụ trong cơ thể, gây ra phản ứng giống disulfiram – tương tự như khi uống rượu cùng một số loại thuốc kháng sinh.
Hậu quả có thể bao gồm đỏ bừng mặt, khó thở, rối loạn nhịp tim, co thắt đường hô hấp. Trong trường hợp nặng, tình trạng này có thể dẫn tới suy hô hấp, suy tuần hoàn và đe dọa tính mạng.
Từ trường hợp này bác sĩ Gan Juan khuyến cáo không nên uống rượu trong vòng 24 giờ trước và sau khi ăn sầu riêng. Với những người có nguy cơ cao như người mắc bệnh gan, tim mạch, tiểu đường hoặc cơ địa dị ứng, thời gian kiêng nên kéo dài khoảng ba ngày để đảm bảo an toàn.
Ông cũng lưu ý mức độ phản ứng còn tùy thuộc từng cơ địa, lượng rượu tiêu thụ, độ chín của sầu riêng và số lượng ăn vào.
Ngoài rượu, các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên kết hợp sầu riêng với một số thực phẩm như đồ cay nóng (thịt bò, thịt cừu), trái cây tính nóng như vải và nhãn, nước ngọt có ga, sữa và sản phẩm từ sữa, măng cụt khi ăn quá nhiều, cũng như các loại hải sản có tính hàn như cua. Đặc biệt, những sự kết hợp này có thể khiến cơ thể dễ bị đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết hoặc gây áp lực lên gan và hệ tiêu hóa.
Chuyên gia khuyến cáo, chỉ nên ăn 2-3 múi sầu riêng mỗi lần (tương đương khoảng 150-300 calo) và tối đa 1-2 lần mỗi tuần. Không nên ăn sầu riêng khi đói, trước khi đi ngủ hoặc ngay sau bữa ăn chính. Đặc biệt, nên hạn chế ăn sầu riêng lạnh, cấp đông nếu có hệ tiêu hóa yếu.
Rượu, cà phê. Kết hợp sầu riêng với rượu có thể gây sốc nhiệt, rối loạn tim mạch. Uống cà phê sau khi ăn sầu riêng có thể gây ngộ độc do tương tác giữa các hợp chất sulfur và caffeine.
Thịt đỏ, hải sản, thực phẩm cay nóng. Các thực phẩm này khi ăn cùng với sầu riêng làm tăng nguy cơ đầy hơi, nóng trong, tăng cholesterol xấu và gây khó tiêu.
Người thừa cân, béo phì: Sầu riêng chứa nhiều calo, dễ gây tăng cân nếu ăn thường xuyên hoặc ăn nhiều, nên cần hạn chế.
Người mắc bệnh thận, tim mạch, huyết áp cao: Hàm lượng kali cao trong sầu riêng có thể gây rối loạn nhịp tim nếu tích tụ trong cơ thể, đặc biệt nguy hiểm với người suy thận.
Phụ nữ mang thai và người cao tuổi: Dù chứa một số dưỡng chất có lợi, sầu riêng có tính nóng, dễ gây đầy bụng, khó tiêu, vì vậy nên ăn hạn chế, đặc biệt với người già hệ tiêu hóa yếu.
Người đang bị nóng trong, viêm nhiễm hoặc bệnh da liễu: Những trường hợp như mụn nhọt, sốt, ho khan, viêm họng, táo bón… nên kiêng hoặc hạn chế ăn sầu riêng để tránh làm tình trạng nặng hơn.gười đang bị mụn nhọt, cảm sốt, ho khan, viêm thanh quản, táo bón, trĩ… nên kiêng ăn.