Tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 15.5 tại Đà Nẵng, bác sĩ chuyên khoa Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế TP.Đà Nẵng, cho biết thành phố đang định hướng xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, chuyên nghiệp, liên thông và có khả năng đáp ứng nhanh trên toàn địa bàn.
Theo Sở Y tế Đà Nẵng, hiện hệ thống cấp cứu ngoại viện của thành phố lấy Trung tâm Cấp cứu 115 làm nòng cốt, phối hợp với mạng lưới bệnh viện công lập, tư nhân và các lực lượng liên quan. Thành phố duy trì 9 trạm cấp cứu trực thuộc, đồng thời mở rộng các trạm vệ tinh đến khu vực đông dân cư, ven biển, miền núi và trung du.
Chỉ từ tháng 1 – 5.2026, hệ thống đã thực hiện hơn 10.500 ca cấp cứu và vận chuyển cấp cứu, phục vụ khoảng 5.200 ca tại các sự kiện lớn; tỷ lệ đáp ứng đạt hơn 98%. Hệ thống cũng tham gia xử lý nhiều vụ tai nạn giao thông hàng loạt và các ca cấp cứu biển.
Đà Nẵng hiện là địa phương tiên phong trong nước ứng dụng công nghệ định vị what3words trong cấp cứu ngoại viện, cho phép xác định vị trí người bệnh chính xác trong ô vuông 3 x 3 m, đặc biệt hữu ích tại bãi biển, kiệt hẻm hoặc khu vực rừng núi.
Ngoài ra, hệ thống xe cứu thương đã được tích hợp trên nền tảng Danang Smart City và DanaMap, cho phép người dân gọi cấp cứu qua ứng dụng, theo dõi vị trí xe cứu thương theo thời gian thực và nhận hướng dẫn sơ cứu ban đầu từ nhân viên y tế.
“Với định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung, thành phố xác định phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là nhiệm vụ chiến lược, vừa mang ý nghĩa y tế, vừa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, môi trường đầu tư, du lịch và năng lực ứng phó khẩn cấp của đô thị hiện đại”, BS Trương Văn Trình nhấn mạnh.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030, Đà Nẵng sẽ nâng cấp Trung tâm Cấp cứu thành trung tâm điều hành cấp cứu thông minh; hình thành 25 điểm trạm cấp cứu trên toàn địa bàn; phấn đấu thời gian tiếp cận hiện trường dưới 10 phút tại khu vực trung tâm và dưới 15 – 20 phút tại vùng ven.
“Đà Nẵng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Y tế, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ, các tập đoàn và các cơ sở đào tạo trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, hỗ trợ phương tiện và xây dựng mô hình cấp cứu ngoại viện hiện đại, hướng tới mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành mô hình điểm quốc gia về cấp cứu ngoại viện trong thời gian tới”, ông Trình nói thêm.
Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Sở Y tế Đà Nẵng cho rằng, công tác cấp cứu ngoại viện hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thiếu nhân lực chuyên sâu, áp lực địa bàn rộng sau sáp nhập, thiếu phương tiện và cơ chế tài chính chưa đồng bộ.
Hiện toàn hệ thống cấp cứu ngoại viện Đà Nẵng có 33 xe cứu thương cho quy mô dân số khoảng 3 triệu người. Một số trạm vệ tinh ở khu vực miền núi, xa trung tâm vẫn còn thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ.
BS Trương Văn Trình cho biết, người dân gọi cấp cứu qua tổng đài 115 được miễn phí, nhưng nhiều người vẫn có thói quen liên hệ trực tiếp bệnh viện hoặc cơ sở y tế nên phải tự chi trả chi phí vận chuyển cấp cứu.
Từ thực tiễn địa phương, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành Đề án cấp cứu ngoại viện quốc gia cùng các cơ chế đặc thù về tài chính, bảo hiểm y tế, đào tạo và đãi ngộ nhân lực cấp cứu trước viện; đồng thời tăng cường đầu tư phương tiện, công nghệ và hệ thống điều hành thông minh cho các đô thị lớn.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hệ thống cấp cứu ngoại viện của Việt Nam hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu thực tế; chỉ khoảng 30% người bệnh được tiếp cận trong “10 phút vàng”; khoảng 80% nhân viên chưa được đào tạo chuẩn hóa và 30% xe cứu thương chưa đạt chuẩn.
Tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam hiện chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với Singapore, Nhật Bản hay Đài Loan. Ngoài ra, mới chỉ có 9/34 tỉnh, thành phố bố trí ngân sách cho trung tâm cấp cứu 115.
Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện; vận hành nền tảng quản lý cấp cứu toàn quốc; đạt tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cho ít nhất 5% dân số.
Theo Bộ Y tế, giai đoạn 2025 – 2027, đề án sẽ được triển khai thí điểm tại khoảng 30% tỉnh, thành phố, trong đó có Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang và Bắc Ninh.
Theo TS Hà Anh Đức, để khắc phục tình trạng cấp cứu ngoại viện còn phân mảnh, đề án tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, như: xây dựng hệ thống điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc; phát triển nền tảng số kết nối tổng đài, xe cứu thương và bệnh viện; chuẩn hóa nhân lực cấp cứu ngoại viện; đồng thời đầu tư đồng bộ phương tiện, trang thiết bị và mạng lưới trạm cấp cứu…
Đề án cũng hướng tới đào tạo lực lượng cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp, phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng và tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương.
Thói quen uống nước tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng đáng kể đến mức năng lượng và hoạt động của cơ thể. Không chỉ cần uống đủ nước, nhiệt độ nước cũng có thể tác động đến hiệu quả hỗ trợ sức khỏe, theo trang Verywell Health.
Bà Kristen Gasnick, bác sĩ vật lý trị liệu tại Mỹ, cho biết nước ấm hỗ trợ tuần hoàn máu và cải thiện tiêu hóa. Lựa chọn đúng thời điểm uống giúp cơ thể tận dụng tốt hơn những lợi ích này.
Uống nước ấm ngay sau khi thức dậy giúp cơ thể bắt đầu ngày mới nhẹ nhàng. Nước ấm giúp tăng lưu thông máu đến hệ tiêu hóa và kích hoạt quá trình trao đổi chất. Cơ thể tỉnh táo mà không cần đến caffeine.
Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Uống nước vào buổi sáng giúp bù nước, hỗ trợ đào thải chất dư thừa và tạo năng lượng cho ngày mới.
Nước ấm giúp tăng lưu lượng máu đến đường tiêu hóa, giúp các cơ quan hoạt động linh hoạt hơn. Uống trước bữa ăn giúp hệ tiêu hóa sẵn sàng tiếp nhận thức ăn.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Gastroenterol Nurs vào năm 2016 cho thấy uống nước ấm hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện hoạt động tiêu hóa.
Lượng nước đưa vào cơ thể trước bữa ăn cũng giúp tạo cảm giác no, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng thức ăn.
Nước ấm giúp cơ thể thả lỏng và dễ chịu hơn. Uống nước ấm vào buổi tối trước khi ngủ hỗ trợ quá trình thư giãn và giúp cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
Cần tránh uống quá nhiều nước trước khi ngủ. Lượng nước lớn có thể gây thức giấc giữa đêm do nhu cầu đi vệ sinh, làm gián đoạn giấc ngủ sâu.
Nước ấm giúp làm dịu cổ họng và giảm kích ứng. Điều này giúp hạn chế ho khi mắc các bệnh đường hô hấp.
Nước ấm còn giúp làm loãng dịch nhầy và giảm nghẹt mũi. Việc duy trì đủ nước giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn trong thời gian cơ thể bị bệnh.
Nước quá nóng có thể gây bỏng lưỡi, vòm miệng và thực quản. Nhiệt độ phù hợp cho nước ấm nằm trong khoảng 54 đến 71 độ C. Sau khi đun, nên để nước nguội trước khi uống. Uống từng ngụm nhỏ giúp hạn chế nguy cơ bỏng và giúp cơ thể hấp thụ tốt hơn.
Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành. Theo đó, nhiều hành vi về uống rượu bia, kinh doanh hay quảng cáo mặt hàng sẽ bị xử phạt với mức tiền lên tới hàng chục triệu đồng nếu không tuân thủ quy định của nhà nước.
Thực tế, văn hóa tiệc tùng tại Việt Nam thường xuyên xuất hiện tình trạng ép những người không muốn hoặc không có tửu lượng phải dùng rượu bia. Cơ quan quản lý kỳ vọng chế tài trên xóa bỏ thói quen lôi kéo độc hại, hướng cộng đồng đến việc tiêu dùng tự nguyện và văn minh hơn.
Cùng mức phạt 1-3 triệu đồng, nhà chức trách sẽ xử lý các cơ sở bán đồ uống có cồn cho người dưới 18 tuổi hoặc không niêm yết thông báo cấm bán cho trẻ vị thành niên ở vị trí dễ quan sát. Người kinh doanh sẽ mất 5-10 triệu đồng nếu mở điểm bán tiêu thụ tại chỗ trong bán kính 100 mét quanh các cơ sở y tế, trường học hoặc kinh doanh tại những địa điểm cấm. Với nền tảng thương mại điện tử, chủ gian hàng phải nộp 10-20 triệu đồng nếu không tích hợp màng lọc ngăn chặn người dưới 18 tuổi tìm kiếm và mua hàng.
Chính quyền áp dụng khung hình phạt nặng nhất 20-30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng sản phẩm từ 15 độ cồn trở lên để khuyến mại. Cơ quan chức năng cũng dùng mức phạt này để xử lý những doanh nghiệp thuê người chưa đủ 18 tuổi đóng quảng cáo, hoặc nhắm mục tiêu tiếp thị tới học sinh, sinh viên, thanh niên và phụ nữ mang thai.
Những biện pháp đánh mạnh vào túi tiền người vi phạm xuất phát từ hệ lụy nghiêm trọng của tình trạng lạm dụng thức uống có cồn. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ ba châu Á về lượng tiêu thụ bình quân đầu người, "đốt" khoảng 3,4 tỷ USD mỗi năm cho rượu bia. Khoảng 44% nam giới trưởng thành tại Việt Nam đang duy trì thói quen uống ở mức nguy hại. Đặc biệt trong các dịp lễ Tết, số ca ngộ độc hoặc tai nạn liên quan đồ uống có cồn tăng nhanh tạo áp lực quá tải lên các bệnh viện và y bác sĩ.
PGS.TS Nguyễn Quang Dũng, Phó trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm, Đại học Y Hà Nội, nói tác động tàn khốc của chất cồn lên cơ thể thường diễn ra âm thầm. Chất độc từ đồ uống này trực tiếp phá hủy hệ miễn dịch, gây cao huyết áp, bệnh tim mạch và hàng loạt bệnh ung thư nguy hiểm ở vòm họng, thực quản, gan hay đại trực tràng...
Mất ngủ hoặc khó ngủ là tình trạng khá phổ biến, thường liên quan căng thẳng, thói quen dùng thiết bị điện tử hoặc sinh hoạt thiếu điều độ. Bên cạnh duy trì giờ ngủ ổn định, một số thực phẩm giàu dưỡng chất như chuối có thể hỗ trợ cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Hỗ trợ cơ thể sản xuất hormone gây buồn ngủ
Theo Healthline, chuối chứa tryptophan - một loại axit amin thiết yếu mà cơ thể không tự tạo ra được. Khi đi vào não, tryptophan được chuyển hóa thành serotonin và melatonin, hai hormone có vai trò điều hòa giấc ngủ.
Serotonin giúp cơ thể thư giãn, ổn định tâm trạng, trong khi melatonin hỗ trợ điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức tự nhiên. Ăn thực phẩm giàu tryptophan có thể rút ngắn thời gian đi vào giấc, cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Cung cấp magie để thư giãn cơ bắp
Khoáng chất này có vai trò làm dịu hệ thần kinh, hỗ trợ thư giãn cơ bắp và góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ. Thiếu magie có thể liên quan tình trạng ngủ không sâu giấc hoặc dễ thức giấc ban đêm. Ngoài chuối, các loại hạt, đậu và ngũ cốc nguyên cám cũng là nguồn bổ sung magie tốt.
Giàu kali có thể giảm chuột rút ban đêm
Chuối là thực phẩm giàu kali - chất điện giải quan trọng giúp duy trì hoạt động của cơ và thần kinh. Kali có thể hỗ trợ giảm nguy cơ chuột rút khi ngủ, từ đó giấc ngủ liền mạch hơn. Người thường xuyên vận động hoặc hay bị chuột rút, co cứng cơ vào ban đêm ăn thực phẩm giàu kali có thể hữu ích.
Carbohydrate giúp cơ thể dễ buồn ngủ hơn
Lượng carbohydrate tự nhiên trong chuối có thể giúp tryptophan được vận chuyển vào não dễ hơn. Điều này góp phần thúc đẩy quá trình sản xuất serotonin và melatonin, thư giãn cơ thể, giảm mất ngủ. Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều thực phẩm ngọt hoặc quá no sát giờ đi ngủ vì có thể gây đầy bụng, khó tiêu.
No lâu, hạn chế thức giấc do đói
Theo Verywell Health, chất xơ trong chuối tạo cảm giác no và làm chậm quá trình tiêu hóa. Nhờ đó, ăn một quả chuối vào buổi tối có thể hạn chế tình trạng tỉnh giấc giữa đêm do đói bụng.
Chuối xanh thường chứa nhiều chất xơ hơn, trong khi chuối chín có hàm lượng đường tự nhiên cao hơn và vị ngọt đậm hơn.
Các chuyên gia cho rằng thời điểm phù hợp để ăn chuối là khoảng một đến hai giờ trước khi ngủ. Khoảng thời gian này giúp cơ thể tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Để ngủ ngon hơn, ngoài kết hợp thực phẩm phù hợp cần duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế dùng điện thoại trước khi ngủ, tránh caffeine vào buổi tối và giữ phòng ngủ yên tĩnh, tối và mát.
Nếu tình trạng khó ngủ kéo dài, thường xuyên thức giấc hoặc mệt mỏi ban ngày, người bệnh nên đi khám để được đánh giá các rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn.
