Tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 15.5 tại Đà Nẵng, bác sĩ chuyên khoa Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế TP.Đà Nẵng, cho biết thành phố đang định hướng xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, chuyên nghiệp, liên thông và có khả năng đáp ứng nhanh trên toàn địa bàn.
Theo Sở Y tế Đà Nẵng, hiện hệ thống cấp cứu ngoại viện của thành phố lấy Trung tâm Cấp cứu 115 làm nòng cốt, phối hợp với mạng lưới bệnh viện công lập, tư nhân và các lực lượng liên quan. Thành phố duy trì 9 trạm cấp cứu trực thuộc, đồng thời mở rộng các trạm vệ tinh đến khu vực đông dân cư, ven biển, miền núi và trung du.
Chỉ từ tháng 1 – 5.2026, hệ thống đã thực hiện hơn 10.500 ca cấp cứu và vận chuyển cấp cứu, phục vụ khoảng 5.200 ca tại các sự kiện lớn; tỷ lệ đáp ứng đạt hơn 98%. Hệ thống cũng tham gia xử lý nhiều vụ tai nạn giao thông hàng loạt và các ca cấp cứu biển.
Đà Nẵng hiện là địa phương tiên phong trong nước ứng dụng công nghệ định vị what3words trong cấp cứu ngoại viện, cho phép xác định vị trí người bệnh chính xác trong ô vuông 3 x 3 m, đặc biệt hữu ích tại bãi biển, kiệt hẻm hoặc khu vực rừng núi.
Ngoài ra, hệ thống xe cứu thương đã được tích hợp trên nền tảng Danang Smart City và DanaMap, cho phép người dân gọi cấp cứu qua ứng dụng, theo dõi vị trí xe cứu thương theo thời gian thực và nhận hướng dẫn sơ cứu ban đầu từ nhân viên y tế.
“Với định hướng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung, thành phố xác định phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là nhiệm vụ chiến lược, vừa mang ý nghĩa y tế, vừa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, môi trường đầu tư, du lịch và năng lực ứng phó khẩn cấp của đô thị hiện đại”, BS Trương Văn Trình nhấn mạnh.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030, Đà Nẵng sẽ nâng cấp Trung tâm Cấp cứu thành trung tâm điều hành cấp cứu thông minh; hình thành 25 điểm trạm cấp cứu trên toàn địa bàn; phấn đấu thời gian tiếp cận hiện trường dưới 10 phút tại khu vực trung tâm và dưới 15 – 20 phút tại vùng ven.
“Đà Nẵng mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Bộ Y tế, các tổ chức quốc tế, các nhà tài trợ, các tập đoàn và các cơ sở đào tạo trong việc chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, hỗ trợ phương tiện và xây dựng mô hình cấp cứu ngoại viện hiện đại, hướng tới mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành mô hình điểm quốc gia về cấp cứu ngoại viện trong thời gian tới”, ông Trình nói thêm.
Bên cạnh những kết quả đạt được, lãnh đạo Sở Y tế Đà Nẵng cho rằng, công tác cấp cứu ngoại viện hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thiếu nhân lực chuyên sâu, áp lực địa bàn rộng sau sáp nhập, thiếu phương tiện và cơ chế tài chính chưa đồng bộ.
Hiện toàn hệ thống cấp cứu ngoại viện Đà Nẵng có 33 xe cứu thương cho quy mô dân số khoảng 3 triệu người. Một số trạm vệ tinh ở khu vực miền núi, xa trung tâm vẫn còn thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ.
BS Trương Văn Trình cho biết, người dân gọi cấp cứu qua tổng đài 115 được miễn phí, nhưng nhiều người vẫn có thói quen liên hệ trực tiếp bệnh viện hoặc cơ sở y tế nên phải tự chi trả chi phí vận chuyển cấp cứu.
Từ thực tiễn địa phương, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành Đề án cấp cứu ngoại viện quốc gia cùng các cơ chế đặc thù về tài chính, bảo hiểm y tế, đào tạo và đãi ngộ nhân lực cấp cứu trước viện; đồng thời tăng cường đầu tư phương tiện, công nghệ và hệ thống điều hành thông minh cho các đô thị lớn.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hệ thống cấp cứu ngoại viện của Việt Nam hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu thực tế; chỉ khoảng 30% người bệnh được tiếp cận trong “10 phút vàng”; khoảng 80% nhân viên chưa được đào tạo chuẩn hóa và 30% xe cứu thương chưa đạt chuẩn.
Tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam hiện chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với Singapore, Nhật Bản hay Đài Loan. Ngoài ra, mới chỉ có 9/34 tỉnh, thành phố bố trí ngân sách cho trung tâm cấp cứu 115.
Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố kiện toàn mạng lưới cấp cứu ngoại viện; vận hành nền tảng quản lý cấp cứu toàn quốc; đạt tối thiểu 1 xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cho ít nhất 5% dân số.
Theo Bộ Y tế, giai đoạn 2025 – 2027, đề án sẽ được triển khai thí điểm tại khoảng 30% tỉnh, thành phố, trong đó có Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, An Giang và Bắc Ninh.
Theo TS Hà Anh Đức, để khắc phục tình trạng cấp cứu ngoại viện còn phân mảnh, đề án tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm, như: xây dựng hệ thống điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc; phát triển nền tảng số kết nối tổng đài, xe cứu thương và bệnh viện; chuẩn hóa nhân lực cấp cứu ngoại viện; đồng thời đầu tư đồng bộ phương tiện, trang thiết bị và mạng lưới trạm cấp cứu…
Đề án cũng hướng tới đào tạo lực lượng cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp, phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng và tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hung Yung-hsiang), chuyên khoa Thận học, để bảo vệ sức khỏe của cơ quan này, bên cạnh một chế độ ăn giảm muối thì giấc ngủ đầy đủ chính là chìa khóa cốt lõi.
Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân có thói quen thức khuya kéo dài, dẫn đến tình trạng protein niệu (đạm niệu) trở nặng và tốc độ lọc cầu thận sụt giảm. Tuy nhiên, nếu thiết lập được thói quen đi ngủ trước 11 giờ đêm, kết quả tái khám, xét nghiệm máu và nước tiểu sau 3 tháng cho thấy: không chỉ tinh thần phấn chấn hơn, làn da sáng lên, đường huyết ổn định mà ngay cả tình trạng gan nhiễm mỡ cũng được cải thiện rõ rệt.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chia sẻ trên trang cá nhân rằng, rất nhiều bệnh nhân thận khi quay lại phòng khám được phát hiện có chỉ số protein niệu chuyển biến xấu, tốc độ lọc cầu thận giảm mạnh. Sau khi khai thác sâu hơn về thói quen sinh hoạt, ông nhận ra phần lớn họ đều có điểm chung là thức khuya trong thời gian dài. Vì vậy, vị chuyên gia khuyến cáo người bệnh phải xây dựng lối sống điều độ, tốt nhất là lên giường đi ngủ trước 11 giờ đêm.
Kết quả vô cùng khả quan: Những bệnh nhân nghiêm túc thực hiện thói quen ngủ sớm, dậy sớm, khi trở lại tái khám sau 3 tháng để xét nghiệm máu và nước tiểu, các chỉ số chức năng thận không chỉ được cải thiện mà cơ thể còn đón nhận 10 thay đổi tích cực về sức khỏe dưới đây:
Giảm cảm giác nặng nề, mệt mỏi của cơ thể
Ban đêm là khoảng thời gian vàng để các tế bào trong cơ thể tiến hành sửa chữa và phục hồi. Việc ngủ sớm giúp quá trình đào thải các chất cặn bã chuyển hóa diễn ra thuận lợi. Nhờ đó, cảm giác cơ thể nặng nề do tích tụ độc tố khi thức dậy vào sáng hôm sau sẽ giảm đi rõ rệt.
Huyết áp không còn trồi sụt thất thường
Thói quen thức khuya kinh niên khiến hệ thần kinh giao cảm luôn trong trạng thái hưng phấn quá mức. Nếu bạn duy trì giấc ngủ trước 11 giờ đêm, nhịp tim và mạch máu sẽ được thư giãn, tránh được tình trạng huyết áp tăng giảm thất thường.
Thức khuya gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình bài tiết hormone, dẫn đến tình trạng tích tụ nước trong cơ thể. Ngủ sớm sẽ hỗ trợ cơ thể điều hòa quá trình chuyển hóa nước, giúp bạn không còn bị sưng phù mặt hay tay chân khi thức dậy vào sáng hôm sau.
Tinh thần phấn chấn, minh mẫn hơn
Nếu trước đây bạn thường xuyên rơi vào trạng thái lờ đờ, hay quên vào ban ngày, thì việc duy trì thói quen ngủ sớm sẽ mang lại sự thay đổi lớn. Khi thức dậy vào sáng hôm sau, tư duy của bạn sẽ sắc bén hơn, năng lượng tràn đầy và tinh thần vô cùng sảng khoái.
Hơi thở thơm mát, sảng khoái hơn
Thức khuya bắt buộc gan và thận phải hoạt động quá tải, gây ra tình trạng "tích hỏa" (nóng trong người), dễ dẫn đến khô môi, khát nước và hôi miệng.
Hệ miễn dịch được "nâng cấp" mạnh mẽ
Nhiễm trùng hoặc cảm cúm là "kẻ thù" đáng sợ nhất của bệnh nhân thận. Giấc ngủ trước 11 giờ đêm giúp kích hoạt "đội quân" miễn dịch của cơ thể, chặn đứng các loại virus, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài và nâng cao năng lực chiến đấu chống lại bệnh tật.
Làn da sáng khỏe rõ rệt
Sắc mặt trở nên hồng hào, làn da được cấp ẩm mịn màng, và ngay cả những quầng thâm mắt xấu xí cũng dần mờ đi.
Đường huyết ổn định hơn
Thiếu ngủ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng kháng insulin. Ngủ sớm giúp hệ nội tiết quay trở lại quỹ đạo hoạt động bình thường, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả.
Cải thiện tình trạng protein niệu (đạm niệu)
Thức khuya đặt cơ thể vào trạng thái viêm mạn tính kéo dài, làm tăng gánh nặng lọc của các cầu thận. Ngược lại, nếu ngủ trước 11 giờ đêm và ngủ đủ giấc, phản ứng viêm trong cơ thể sẽ giảm xuống, chỉ số protein niệu - vốn biểu hiện qua tình trạng nước tiểu có bọt lâu tan - cũng được cải thiện rõ rệt.
Đảo ngược tình trạng gan nhiễm mỡ
Thức khuya chính là "kẻ tiếp tay" thầm lặng cho việc tích tụ mỡ trong gan. Ban đêm là thời điểm cốt lõi để gan chuyển hóa chất béo và tự phục hồi. Việc ngủ sớm giúp gan vận hành bình thường, từ đó giảm thiểu tối đa sự tích tụ mỡ nội tạng.
"Công nghệ này cho phép phân tích vật chất ở mức độ chi tiết cao hơn, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương rất nhỏ, đánh giá đúng tổn thương, đặc biệt trong các bệnh lý tim mạch, thần kinh và ung bướu", PGS.TS Vũ Văn Giáp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nói hôm 5/4.
Đây là công nghệ CT đếm photon đầu tiên trên thế giới được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ chứng nhận về độ an toàn và hiệu quả trong lâm sàng. Bạch Mai là cơ sở y tế công lập đầu tiên tại Việt Nam và châu Á vận hành hai hệ thống này.
So với CT truyền thống, công nghệ này có khả năng ghi nhận trực tiếp từng photon tia X, giúp loại bỏ nhiễu tín hiệu, từ đó nâng cao rõ rệt độ tương phản và chất lượng hình ảnh, cho phép bác sĩ quan sát các vi cấu trúc và phát hiện tổn thương cực nhỏ. Công nghệ này đặc biệt hữu ích khi chẩn đoán bệnh lý tim mạch phức tạp như hẹp mạch vành, đánh giá các stent kích thước dưới 2,5 mm hay phát hiện ung thư giai đoạn sớm.
Không chỉ cho phép phát hiện tổn thương từ rất nhỏ, hệ thống có khả năng chụp siêu nhanh, độ phân giải vượt trội, đồng thời tối ưu hóa liều tia và giảm lượng thuốc cản quang sử dụng cho người bệnh. PGS Giáp đánh giá đây là lợi thế lớn đối với các bệnh nhân cần chụp nhiều lần như người mắc bệnh mạn tính, ung thư hoặc trẻ em.
Hệ thống chụp CT mới này nằm trong gói trang thiết bị trị giá khoảng 1.000 tỷ đồng, trích từ nguồn ngân sách tăng thu của bệnh viện. Lãnh đạo bệnh viện khẳng định khoản đầu tư này nhằm chuẩn hóa quy trình chuyên môn, giúp người dân tiếp cận kỹ thuật cao ngay tại Việt Nam với chi phí hợp lý thông qua bảo hiểm y tế, thay vì phải ra nước ngoài điều trị.
Bệnh viện Bạch Mai là cơ sở y tế tuyến cuối, trung bình mỗi ngày nơi này tiếp nhận 7.000-10.000 người bệnh khám ngoại trú và khoảng 4.000 bệnh nhân điều trị nội trú, thực hiện gần 10.000 xét nghiệm. Trong đó có nhiều ca bệnh nặng, phức tạp, nguy kịch. Việc được đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị y tế hiện đại, số hóa không chỉ giúp nâng cao năng lực chẩn đoán sớm, điều trị chính xác, giảm biến chứng và tử vong, mà còn góp phần giảm chi phí xã hội, giảm gánh nặng cho người bệnh và gia đình.
Dù vậy, điều này không có nghĩa thịt đỏ hoàn toàn có hại hoặc cứ ăn cá càng nhiều là càng tốt. Giá trị dinh dưỡng còn phụ thuộc vào loại thực phẩm, lượng ăn và cách chế biến. Một phần cá hấp sẽ khác rất nhiều so với cá chiên ngập dầu. Tương tự, thịt bò nạc cũng khác với xúc xích hay thịt xông khói, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Nhiều nghiên cứu cho thấy người ăn cá thường xuyên có nguy cơ bệnh tim mạch thấp hơn. Nguyên nhân là vì cá, đặc biệt là cá béo như cá hồi, cá mòi hay cá thu, chứa nhiều a xít béo omega-3. Đây là nhóm chất béo không bão hòa có lợi cho tim và mạch máu.
Một phân tích tổng hợp đăng trên chuyên san Nutrients đã phân tích dữ liệu từ hơn 900.000 người. Kết quả cho thấy ăn cá nhiều hơn có thể làm giảm nguy cơ bệnh mạch vành và tử vong do tim mạch. Các nhà nghiên cứu cho rằng omega-3 có khả năng giảm chất béo trung tính trong máu, chống viêm, cải thiện chức năng mạch máu và giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cứ ăn nhiều cá mà không ăn thịt đỏ. Thịt đỏ như thịt bò, thịt heo hay thịt cừu là nguồn giàu protein, sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất quan trọng cho máu, cơ bắp và hệ thần kinh.
Tuy nhiên, điều cần lưu ý với thịt đỏ là ăn quá nhiều, đặc biệt là thịt chế biến sẵn như xúc xích, jambon và thịt xông khói, có làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong sớm. Các loại thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo bão hòa hơn thịt tươi.
Dù cá có nhiều lợi ích, hầu hết các hướng dẫn dinh dưỡng hiện nay không yêu cầu phải ăn cá mỗi ngày. Hiệp hội Tim mạch Mỹ thường khuyến nghị nên ăn cá khoảng 2 khẩu phần/tuần, đặc biệt là cá béo. Mỗi khẩu phần khoảng 100 - 120 gram.
Giá trị dinh dưỡng của các loại cá rất khác nhau. Cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi và cá trích thường chứa nhiều omega-3 hơn cá thịt trắng.
Những người có khẩu phần cân đối và ăn đa dạng loại cá hoàn toàn có thể ăn cá mỗi ngày. Tuy nhiên, ăn quá nhiều một số loài cá lớn như cá kiếm hoặc cá ngừ đại dương có thể làm tăng lượng thủy ngân tích lũy trong cơ thể.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là ăn nhiều cá mà còn là chọn đúng loại cá và chế biến hợp lý. Các chuyên gia thường khuyên nên ưu tiên cá nhỏ, cá béo và hạn chế các món chiên ngập dầu, theo Eating Well.
