Ngày 3-4, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ và Thường vụ Đảng ủy Chính phủ về một số nội dung quan trọng, trong đó có nội dung về các đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi).
Theo các báo cáo, ý kiến tại cuộc họp, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và gắn với chuyển dịch năng lượng, việc xây dựng các trung tâm công nghiệp năng lượng quy mô lớn, có tính tích hợp và sức cạnh tranh quốc tế là yêu cầu cấp thiết.
Các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua đã xác định rõ định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới, các trung tâm năng lượng quốc gia gắn với lợi thế vùng và xu thế phát triển toàn cầu.
Đặc biệt, các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu cụ thể về việc xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế biển và thúc đẩy công nghiệp hóa đất nước.
Song song với đó, Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia và các quy hoạch ngành đã xác định rõ vai trò của việc phát triển chuỗi giá trị dầu khí – năng lượng tích hợp, bao gồm khí, LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo, nhằm nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi, tạo động lực cho tỉnh Quảng Ngãi mà còn cho cả vùng duyên hải miền Trung và nền kinh tế quốc gia.
Đề án Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất được xây dựng với mục tiêu hình thành một trung tâm công nghiệp năng lượng tích hợp, bao gồm các lĩnh vực lọc hóa dầu, khí tự nhiên, LNG, điện và năng lượng tái tạo, gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.
Định hướng là xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nhập khẩu, tồn trữ, chế biến dầu khí đến sản xuất năng lượng và các sản phẩm công nghiệp liên quan, phục vụ cả nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
Trung tâm sẽ tích hợp các công nghệ mới như hydro xanh, amoniac xanh, thu giữ carbon và các giải pháp năng lượng sạch nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.
Trên cơ sở nghiên cứu và tham khảo các mô hình quốc tế, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã đề xuất hệ thống cơ chế, chính sách gồm hai nhóm chính, bao gồm các chính sách thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng cho biết đây là nhiệm vụ được Chính phủ giao, có cơ sở thực tiễn, phù hợp các quy hoạch, chiến lược, trong đó có quy hoạch tổng thể về năng lượng quốc gia và chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, phục vụ tăng trưởng 2 con số và góp phần khai thác hiệu quả dự án phát triển mỏ khí Cá Voi Xanh.
Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, tiếp tục rà soát lại từ các ý kiến. Với các cơ chế, chính sách đã có, các bộ ngành, địa phương, cơ quan chủ động thực hiện theo thẩm quyền, những nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ thì Chính phủ thực hiện.
Phiên họp thống nhất chủ trương xây dựng, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục rà soát lại, làm rõ những nội dung đã có, chưa có và thẩm quyền; với các nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì đề xuất thí điểm, Bộ Công Thương chủ trì rà soát, hoàn thiện hồ sơ xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội.
UBND tỉnh Quảng Ngãi chủ động phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ liên quan để hoàn thiện hồ sơ, tài liệu, đánh giá tác động cụ thể đối với từng chính sách, đồng thời làm việc với các nhà đầu tư.
Thủ tướng cho rằng, đây là trung tâm lớn, cần huy động đa dạng hóa nguồn lực, gồm nguồn lực của Nhà nước và tư nhân, Trung ương và địa phương, trong nước và ngoài nước, đầu tư trực tiếp và gián tiếp.
Giao Phó thủ tướng phụ trách lĩnh vực trực tiếp chỉ đạo hoàn thiện các hồ sơ liên quan, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần là chỉ bàn làm, không bàn lùi, thực hiện có lộ trình nhưng tập trung nguồn lực để làm nhanh, hiệu quả.
Năm 2018, nhà sản xuất thiết bị nhà bếp Trung Quốc Joyoung thông báo chi 12,49 triệu nhân dân tệ (1,87 triệu USD) để mua 51% cổ phần kiểm soát công ty sản xuất máy hút bụi SharkNinja (Mỹ).
Joyoung và SharkNinja hoàn tất hợp nhất năm 2019, nằm dưới quyền kiểm soát của JS Global. Ông Yuan Ding, Giáo sư kế toán Cathay Capital, Nguyên trưởng khoa Trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc - châu Âu, kể lại thời điểm đó nhiều người từng dự đoán xung đột văn hóa, bản sắc thương hiệu bị pha loãng cuối cùng sẽ dẫn đến suy thoái cho thương hiệu Mỹ.
Tuy nhiên, SharkNinja sau đó tăng tốc chu kỳ đổi mới sản phẩm, điều chỉnh phù hợp hơn với các thị trường như Nhật Bản và Anh, vượt qua nhiều đối thủ lâu đời. Trong 5 năm qua, cổ phiếu SharkNinja trên sàn New York tăng 359%, vốn hóa hiện ở mức 17,47 tỷ USD.
Theo giáo sư Yuan Ding, điều tương tự cũng diễn ra khi các doanh nghiệp Trung Quốc mua lại những thương hiệu phương Tây lịch sử hàng trăm năm như Flex, SKIL hay hãng thực phẩm bổ sung cao cấp Swisse (Australia). "Những doanh nghiệp hiện do Trung Quốc kiểm soát đang phát triển rất tốt", ông nói.
Đúc kết sau hơn thập kỷ nghiên cứu, tư vấn và giảng dạy về các doanh nghiệp đa quốc gia, đặc biệt là các thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A) xuyên biên giới, Giáo sư Yuan Ding và cộng sự chỉ ra động lực khiến các công ty phương Tây bán mình và cách doanh nghiệp Trung Quốc "hồi sinh" chúng.
Cụ thể, có 2 nhóm thường chọn con đường "bán mình". Một là những thương hiệu lâu đời, được xây dựng trong giai đoạn phương Tây kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, thiết kế đến xây dựng thương hiệu.
Với mong muốn cải thiện hiệu quả tài chính, họ dần mở rộng thuê ngoài ở châu Á, từ sản xuất đến thiết kế, phát triển sản phẩm. Theo thời gian, nhiều nhà cung cấp của họ vươn lên cạnh tranh, khiến lợi thế của thương hiệu phương Tây xói mòn.
Nhóm thứ hai là startup đến từ Mỹ, Anh hoặc Australia, chuyên phát triển công nghệ, thương hiệu và thuê ngoài sản xuất. Sau thành công ban đầu, họ chạm giới hạn khi muốn mở rộng thị trường, với chi phí gia tăng và hạn chế năng lực đưa các đổi mới sáng tạo vào quy mô công nghiệp, thương mại hóa.
"Cả hai động cơ trên đều dẫn đến việc doanh nghiệp phương Tây được các công ty Trung Quốc mua lại", Giáo sư Yuan Ding, chỉ ra. Ví dụ, Geely mua Volvo là nhóm thứ nhất, còn Joyoung mua SharkNinja thuộc trường hợp thứ hai.
Sau khi thâu tóm, nhóm chuyên gia chỉ ra các doanh nghiệp Trung Quốc đã kết hợp giữa can thiệp nhẹ nhàng và tầm nhìn đầu tư dài hạn. Đội ngũ quản lý phương Tây thường vẫn duy trì, bản sắc thương hiệu được bảo vệ và chiến lược thị trường địa phương không bị thay đổi ngay lập tức.
Đáng chú ý, doanh nghiệp Trung Quốc mang đến điều mà nhiều công ty phương Tây đã đánh mất hoặc chưa từng xây dựng được, bao gồm khả năng kiểm soát sâu hoạt động sản xuất kết hợp với thiết kế, tiếp thị.
Không giống doanh nghiệp phương Tây phụ thuộc vào mạng lưới nhà cung cấp khiến việc triển khai phối hợp gặp độ trễ hay kém linh hoạt, năng lực kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị cho phép doanh nghiệp Trung Quốc tiết kiệm chi phí vận hành, phản ứng nhanh trước những thay đổi về nhu cầu hoặc thiết kế sản phẩm.
Ví dụ, CEO công ty dụng cụ cầm tay và thiết bị làm vườn Chervon tại Nam Kinh cho biết việc mua lại Flex và SKIL giúp họ tái cấu trúc quy trình sản xuất, tối ưu hóa sử dụng nhà máy và kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn. Hay nhờ chiều sâu kỹ thuật và khả năng kiểm soát sản xuất, Joyoung tăng tốc chu kỳ thiết kế và điều chỉnh sản phẩm phù hợp với điều kiện từng thị trường cho SharkNinja.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp từ thị trường mới nổi như Trung Quốc vốn hoạt động trong hệ sinh thái số cực kỳ cạnh tranh. Họ mạnh về phát triển sản phẩm dựa trên dữ liệu, tiếp thị qua mạng xã hội và triển khai thương mại điện tử, điều nhiều thương hiệu phương Tây khó theo kịp.
Sau khi mua lại Swisse, H&H đã áp dụng những năng lực này không chỉ tại Trung Quốc mà còn ở các thị trường phương Tây. Việc hồi sinh các thương hiệu thức ăn thú cưng Solid Gold Pet Food và Zesty Paws Pet Nutrition tại Mỹ cũng được thúc đẩy bởi các chiến lược tiếp thị trực tuyến và thương mại điện tử hiệu quả hơn.
Đầu những năm 1990, nhà sáng lập Acer Stan Shih đề cập về "đường cong nụ cười" (Smiling Curve) trong quản trị chuỗi giá trị. Khái niệm này xác định khâu đầu nguồn (R&D, thiết kế, đổi mới) và cuối nguồn (thương hiệu, tiếp thị, dịch vụ khách hàng) tạo ra giá trị gia tăng cao.
Trong khi, khâu giữa gồm sản xuất, lắp ráp, tạo ra giá trị thấp nhất. Nhiều doanh nghiệp phương Tây chọn giữ lại thiết kế và thương hiệu, còn sản xuất giao cho châu Á. Tuy nhiên, sau hàng thập kỷ áp dụng, một số thương hiệu rơi vào tình huống năng lực sản xuất và cải tiến sản phẩm mất dần.
"Có thể nói rằng năng lực của các doanh nghiệp Trung Quốc đang tái cấu trúc toàn bộ 'đường cong nụ cười', không chỉ tạo ra giá trị ở khâu sản xuất mà còn ở cả thiết kế và tiếp thị", Giáo sư Yuan Ding, nhận định.
Sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước.
Đặt ra câu hỏi chúng ta đang tăng trưởng nhưng trên nền tảng nào, đại biểu đoàn Gia Lai Lê Hoàng Anh, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, nêu vấn đề là liệu nền tảng hiện nay có đủ vững chắc cho thực hiện mục tiêu hai con số hay không?
Nhìn vào thực trạng dòng vốn tín dụng đang chảy sai chỗ kéo dài, đầu tư tư nhân phụ thuộc 80% vào tín dụng ngân hàng, lãi suất cho vay cao, đại biểu Hoàng Anh cho rằng thực trạng này khiến cho chỉ những ngành lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới chịu được, mang tới nhiều hệ lụy.
Thực tế, phần lớn tín dụng chảy vào bất động sản đầu tư, giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM đạt 25-30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi thông lệ quốc tế chỉ 4-6 lần. Dẫn tới người trẻ 30 năm lao động cật lực không mua nổi căn nhà, khiến cho niềm tin của sự công bằng bắt đầu lung lay. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị, xã hội dài hạn, theo đại biểu.
Dẫn ra thực tế các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, tình trạng đầu cơ bất động sản xuất phát từ việc “nuôi béo” bằng tín dụng ngân hàng. Vì thế khi nhìn vào dư nợ tín dụng ngân hàng vừa qua, đại biểu “đặc biệt lo lắng”, khi tín dụng bất động sản tăng 132% trong 4 năm, từ 1,9 triệu tỉ đồng năm 2021 lên hơn 4,5 triệu tỉ đồng năm 2025, gấp 2,4 lần tốc độ tăng công nghiệp.
Cùng đó, tín dụng bất động sản năm 2025 lớn gấp 1,81 lần tín dụng công nghiệp và gấp 5,3 lần tín dụng nông, lâm, thủy sản trong khi bất động sản không tạo ra việc làm bền vững, giá trị sản xuất, xuất khẩu. Đáng lo ngại, năm 2024-2025 tín dụng bất động sản tăng đột biến với 37,6% trong khi tín dụng công nghiệp chỉ tăng 9,4%.
“Như vậy Việt Nam chúng ta đang chạy marathon với đôi chân bị trói, vốn bị giam trong tài sản đầu cơ thay vì chảy vào nơi tạo ra giá trị thực. Tôi đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản đầu cơ bằng công cụ thị trường, tránh dùng mệnh lệnh hành chính" - đại biểu Hoàng Anh nói.
Từ thực tiễn, đại biểu cho rằng nên bắt buộc phân bổ tín dụng theo lĩnh vực, để tín dụng chuyển sang sản xuất và công nghệ. Thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng. Trước mắt đưa vào Luật Thủ đô thí điểm và sau đó quy định tại Luật Đô thị đặc biệt.
Trong đó, đại biểu đề nghị đối với đất tại dự án chậm triển khai quá 24 tháng phải chịu phí tăng dần, nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê phải áp thuế lũy tiến phù hợp.
Toàn bộ nguồn thu này cần đưa vào quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu để đánh vào động cơ đầu cơ, buộc đất quay vào giá trị sử dụng thật, tạo không gian cho tăng trưởng thực tế.
Đại biểu Nguyễn Như So (Bắc Ninh) cũng cho rằng cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế, dòng vốn đi đúng địa chỉ và nhu cầu thực sự cần thiết, tạo ra động lực tăng trưởng. Thực tế không phải thiếu vốn, mà là cách phân bổ và sử dụng vốn.
"Hệ thống tài chính đang đối mặt với nghịch lý kép là tỉ lệ tín dụng/GDP lên tới 146% nhưng nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. Nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha kỳ hạn khi phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn của ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu dài hạn" - ông So nói.
Theo đại biểu, việc lấy ngắn nuôi dài không chỉ tạo áp lực thanh khoản mà còn khiến dòng vốn không chảy vào khu vực tạo giá trị gia tăng cao, mà còn hút vào lĩnh vực an toàn hình thức nhưng hiệu quả thấp. Đây là căn nguyên khiến hệ số ICOR duy trì mức cao, khiến ta phải bỏ vốn cao hơn để đạt mức tăng trưởng.
Vì thế, đại biểu cho rằng chính sách tiền tệ cần nới lỏng tổng lượng sang dẫn dòng vốn có mục tiêu, ưu tiên dòng vốn cho sản xuất tạo ra giá trị thực. Giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng, phát triển thực chất thị trường vốn, cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn, phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch...
Ngày 1-5, ghi nhận TP.HCM, các chương trình giảm giá sâu, quà tặng kèm và combo tiết kiệm là yếu tố quan trọng nhất để người dân quyết định mua sắm trong dịp lễ.
Chị Minh Thư (phường Gia Định) cho biết năm nay gia đình không đi du lịch xa thay vào đó dành tiền để mua sắm trong thành phố. Chị chủ yếu chọn hàng gia dụng và thực phẩm đang giảm giá để tiết kiệm chi phí sinh hoạt sau kỳ nghỉ.
"Những ngày lễ lớn sẽ ưu đãi và giảm giá sâu hơn nên tôi sẽ tập trung mua những món đồ còn thiếu để tiết kiệm. Nhưng nay mua thêm các đồ dùng sinh hoạt tích trữ nên hóa đơn gấp 2 lần ngày thường, khoảng 3 triệu đồng".
Nhiều bạn trẻ xem dịp lễ là cơ hội để tận hưởng trải nghiệm. Anh Quốc Huy (TP Thủ Đức) chia sẻ rằng anh đến trung tâm thương mại để ăn uống, xem phim và tranh thủ săn thời trang có ưu đãi tốt.
Trong khi đó, lượng khách đến trung tâm thương mại và siêu thị tại TP.HCM trong dịp này tăng từ 1,5 - 2 lần so với ngày thường, song sức mua phân hóa rõ rệt. Những sản phẩm thiết yếu, thực phẩm, đồ uống, thời trang giảm giá và dịch vụ giải trí tiếp tục dẫn dắt dòng tiền tiêu dùng.
Tại Saigon Center, khu vực mua sắm thời trang, giày da giảm giá ghi nhận sức mua lớn. Các cửa hàng tại trung tâm thương mại Vincom Đồng Khởi có mức ưu đãi từ 20 - 30%, một số nhãn hiệu có chương trình mua 2 giảm 20%, mua 3 giảm 30%,...
Đại diện một cửa hàng tại Vincom Đồng Khởi cho biết lượng khách ghé tham quan từ ngày 29-4 đã tăng khoảng 40%, dù vậy, lượt mua thực chủ yếu đến từ nhóm khách hàng quốc tế.
"Khách nội địa thường nhạy cảm hơn đối với mức sale 30% trở lên. Để đáp ứng nhu cầu khách hàng nhóm nội địa, chúng tôi cũng thường kiểm tra và bổ sung lượng hàng tồn kho tại cửa hàng liên tục", đại diện này nói.
Ghi nhận tại các siêu thị như Emart, MM Mega Market, Winmart..., nhờ đa dạng chương trình giảm giá nên lượng khách trong ngày 1-5 có xu hướng đông hơn ngày trước đó. Tuy nhiên, với nguồn cung dồi dào nên gần như không bị thiếu hụt hàng hóa.
Dịp lễ này, nhiều bạn trẻ chọn rủ nhau đi đến các hiệu sách để mua hàng giảm giá, để thư giãn. Cụ thể, tại hiệu sách Cá Chép (trên đường Võ Văn Tần, TP.HCM), không khí thường xuyên nhộn nhịp nhờ dòng người nối đuôi nhau tìm mua sách, thanh toán. Người bán tại đây cho biết đang áp dụng giảm giá từ 10 - 70%, nhờ đó lượng khách vài ngày qua luôn khá đông.
Ngoài việc tự do di chuyển đến các điểm vui chơi mua sắm như mọi năm, dịp lễ năm nay, nhiều người dân tại TP.HCM, Đồng Nai... có thêm phương án là đi dọc tuyến metro để "chill" và mua sắm.
Cụ thể, chị Thảo Phương (phường Linh Trung) cho biết nhân ngày lễ gia đình chọn đi dọc theo tuyến metro để tham quan, mua sắm. Trong đó, riêng hàng thời trang đã tiêu tốn 4 triệu đồng, dù đã ưu tiên mua hàng giảm giá.
"Đi metro rất thuận lợi, giá lại rẻ, nên gia đình chúng tôi làm một tour dọc theo tuyến metro cùng con nhỏ để có cảm giác du lịch, vừa mua sắm cho người lớn, vừa thư giãn", chị nói.
Tương tự, nhà tại Đồng Nai, gia đình anh Nguyễn Đăng Định chọn đi xe máy đến ga metro ở Suối Tiên để chơi ở Suối Tiên, tiếp đó gửi xe và cùng nhau lên metro để về trung tâm TP.HCM chơi lễ.
"Dọc tuyến metro có nhiều ga và mỗi ga gần như là một điểm vui chơi, mua sắm nhờ đa dạng trung tâm thương mại, hàng quán nhộn nhịp xung quanh, đặc biệt ga Bến Thành và Suối Tiên. Đây là điều mới mẻ mà những năm trước không có".
Trên thực tế, lượng khách ghi nhận tại các ga metro đã tăng lên đáng kể. Theo thông báo từ Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM thông báo, tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) sẽ bố trí thêm các chuyến tàu tăng cường trong dịp lễ 30-4, 1-5.
Cụ thể, từ ngày 30-4 đến 3-5 số lượt tàu mỗi ngày tiếp tục tăng lên 264 lượt. Metro hoạt động từ 5h - 23h và thời gian giãn cách giữa các lượt tàu từ 5 - 15 phút.
