Một mẫu xe đạp điện đặc biệt mang tên Manta do hãng ecowerk (Thụy Sĩ) phát triển đang thu hút sự chú ý nhờ thiết kế “lai” giữa xe đạp và xe bốn bánh.
Khác với các velomobile (xe đạp có thân vỏ kín) truyền thống thường sử dụng ba bánh để đảm bảo cân bằng, Manta chỉ vận hành trên hai bánh thẳng hàng như xe đạp thông thường. Tuy nhiên, điểm độc đáo nằm ở hệ bánh phụ (outrigger) có thể bung ra hoặc thu gọn khi cần.
Khi đi tốc độ thấp hoặc dừng lại, người lái có thể hạ hai bánh phụ này xuống để giữ thăng bằng, thay vì phải chống chân. Theo nhà phát minh Vivien Olivier Dettwiler, việc làm quen với cơ chế này cần luyện tập, nhưng sau khoảng vài chục lần sử dụng, người lái có thể điều khiển thuần thục.
Manta sở hữu thân vỏ kín giúp che mưa nắng, đồng thời cải thiện tính khí động học. Xe sử dụng khung thép, kết hợp các vật liệu như ETFE, gỗ ép, kính chắn gió polycarbonate và cửa vải có thể tháo rời. Thiết kế này mang lại cảm giác như một “chiếc ô tô mini” nhưng vẫn giữ được sự linh hoạt của xe đạp.
Về vận hành, xe được trang bị động cơ điện đặt ở bánh trước, hỗ trợ người lái đạt tốc độ tối đa 25km/h trong đô thị và 45km/h trên đường lớn. Nguồn năng lượng đến từ pin lithium-ion dung lượng 1.500Wh, kết hợp với các tấm pin mặt trời gắn trên mái.
Đáng chú ý, người dùng có thể mang theo bộ pin mặt trời gập bổ sung, cất trong khoang chứa đồ và có thể triển khai khi dừng nghỉ dài để sạc pin. Ngoài ra, hệ thống phanh tái tạo năng lượng cũng góp phần gia tăng phạm vi hoạt động.
Theo nhà sản xuất, Manta có thể di chuyển khoảng 150km trong điều kiện không có ánh nắng trực tiếp, và tăng thêm tới 40km nếu tận dụng năng lượng mặt trời.
Khi được sạc đầy kết hợp với pin mặt trời trong điều kiện tốt, xe có thể chạy được tới 190km
Không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày, mẫu xe này còn được thử nghiệm trong hành trình dài. Năm 2024, chính Dettwiler đã sử dụng Manta tham gia cuộc đua xe đạp năng lượng mặt trời xuyên Sahara dài 7.300km từ Pháp tới Morocco và quay lại. Xe có thể biến thành “giường ngủ di động” nhờ thiết kế ghế tháo rời, tạo không gian nằm cho người sử dụng.
Toàn bộ xe nặng khoảng 55kg. Hiện nhà sản xuất đã bắt đầu nhận đặt cọc, với giá dự kiến hơn 12.000 USD (316 triệu đồng) và thời gian giao hàng khoảng 16 tuần.
Trong bối cảnh thị trường xe máy điện Việt Nam ngày càng sôi động, Dat Bike đã chính thức tung ra mẫu xe máy điện mới mang tên Era. Đây là động thái gây chú ý bởi hãng xe Việt Nam có thời gian im ắng sau thành công của dòng xe Quantum S-Series. Do đó, việc phân phối Era với hai phiên bản E2 (tiêu chuẩn) và E1 (cao cấp) với giá 29,9 - 33,9 triệu đồng, đây được xem là bước đi chiến lược để tăng sức cạnh tranh trong nhóm xe máy điện tầm giá 30 triệu đồng hiện nay.
Về tổng thể, Dat Bike Era mang kiểu dáng nhỏ gọn, thời trang, thừa hưởng nhiều nét thiết kế từ "đàn anh" Quantum S-Series. Xe hướng tới tối ưu nhu cầu sử dụng hàng ngày với chiều cao yên chỉ 750 mm và trọng lượng 112 kg, phù hợp với vóc dáng người Việt, giúp dễ dàng xoay trở trong đô thị chật hẹp.
Dường như đã nghiên cứu kỹ thị trường và hiểu được thói quen của khách hàng Việt Nam, Dat Bike đã thiết kế không gian cốp chứa đồ lên tới 50 lít, con số mà hãng tự tin là lớn nhất trên thị trường xe hai bánh hiện nay. Với phần cốp này, người dùng có thể chứa khoảng 6 nón bảo hiểm nửa đầu, túi xách, laptop… khá tiện lợi.
Về vận hành, cả hai phiên bản Era E2 và E1 đều dùng chung bộ pin 4,3 kWh kết hợp cùng mô-tơ điện, cho công suất 6,7 mã lực và thời gian tăng tốc từ 0 - 40 km/giờ chỉ mất 3 giây trước khi đạt tốc độ tối đa 82 km/giờ. Với bộ pin kể trên, xe có thể hoạt động khoảng 200 km sau mỗi lần sạc đầy, đáp ứng nhu cầu di chuyển trong nội thành dài ngày.
Đáng chú ý, Dat Bike Era sử dụng hệ thống sạc tích hợp (Integrated Charger) do hãng tự phát triển, gộp chung bộ sạc vào hệ truyền động. Thiết kế này giúp giảm linh kiện, tối ưu trọng lượng và loại bỏ quạt tản nhiệt, giúp xe vận hành êm ái hơn. Phiên bản E1 hỗ trợ 3 chế độ sạc Boost (2.700 W), Fast (1.800 W) và Standard (1.200 W). Trong đó, chế độ Boost cho phép sạc 15 phút đi thêm 30 km và có thể sạc đầy trong 2 giờ 15 phút với chế độ Fast. Bản tiêu chuẩn E2 không có sạc nhanh, mất khoảng 3 giờ 30 phút để nạp đầy pin bằng sạc Standard.
Ngoài sức mạnh động cơ, Dat Bike Era còn có thêm nhiều tính năng hỗ trợ lái xe như hệ thống kiểm soát hành trình thích ứng, hỗ trợ khởi hành ngang dốc, hệ thống chống trộm, quản lý xe từ xa qua ứng dụng, hỗ trợ lùi xe… Quan trọng nhất, các phần mềm trên xe có thể tự động cập nhật từ xa thông qua giao thức OTA.
Dù vậy, việc Dat Bike chỉ trang bị hệ thống phanh CBS trên bản E1 thay vì phanh chống bó cứng (ABS) lại gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Với một mẫu xe điện có gia tốc lớn, tăng tốc nhanh, việc dùng phanh CBS vẫn tiềm ẩn rủi ro khóa bánh nếu bóp phanh gấp trên đường trơn trượt.
Nhìn chung, thay vì mang thiết kế hào nhoáng, Dat Bike Era tập trung vào nhu cầu sử dụng của người dùng với các yếu tố như cốp rộng, phạm vi hoạt động xa, sạc nhanh… Điều này giúp góp phần tăng sức cạnh tranh của mẫu xe này trong tầm giá khoảng 30 triệu đồng hiện nay, vốn đang có khá nhiều sự lựa chọn đến từ các thương hiệu khác.
Nếu như trước đây, Cruise Control gần như chỉ xuất hiện trên ô tô, thì nay công nghệ này đang dần "phổ cập" trên xe hai bánh. Từ mô tô phân khối lớn phục vụ touring, Cruise Control hiện đã được tích hợp trên nhiều dòng xe máy điện phổ thông, chẳng hạn như trên xe Yadea hay Dat Bike.
Không thể phủ nhận, sự xuất hiện của tính năng này mở ra trải nghiệm lái mới mẻ và sự tiện lợi cho người dùng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay không ít người vẫn chưa biết tới Cruise Control, tính năng này hoạt động ra sao và có thực sự cần thiết trong mọi tình huống?
Về bản chất, Cruise Control là tính năng hỗ trợ, cho phép xe duy trì một tốc độ ổn định mà không cần người lái giữ tay ga liên tục. Khi đạt đến vận tốc mong muốn, người dùng chỉ cần kích hoạt tính năng, hệ thống điều khiển sẽ "ghi nhớ" tốc độ này và tự động điều chỉnh công suất động cơ để giữ ổn định. Trên xe máy điện, việc này được thực hiện thông qua bộ điều khiển điện tử trung tâm, vốn có khả năng phản hồi nhanh và chính xác hơn so với cơ cấu cơ khí trên xe động cơ đốt trong.
Nguyên lý vận hành của Cruise Control nhìn chung cũng khá đơn giản nhưng hiệu quả. Sau khi được kích hoạt, hệ thống liên tục theo dõi tốc độ thực tế của xe thông qua cảm biến. Nếu xe có xu hướng chậm lại do lực cản hoặc độ dốc, bộ điều khiển sẽ tăng công suất để bù vào. Ngược lại, khi xe có dấu hiệu vượt quá tốc độ cài đặt, hệ thống sẽ giảm công suất. Nhờ đó, xe duy trì trạng thái vận hành ổn định mà không cần sự can thiệp liên tục từ người lái.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống Cruise Control nhìn chung khá đơn giản, nhưng hiệu quả mang lại khó phủ nhận
ẢNH: YAMAHA, DAT BIKE
Điểm đáng chú ý, Cruise Control không phải tính năng "tự lái" như nhiều người lầm tưởng. Người điều khiển vẫn phải kiểm soát hoàn toàn tay lái, phanh và tình huống giao thông. Trên thực tế, hệ thống này được thiết kế để tự ngắt ngay khi người lái tác động vào phanh hoặc vặn lại tay ga. Điều này đảm bảo tính an toàn, đồng thời giúp người dùng nhanh chóng lấy lại quyền kiểm soát trong các tình huống bất ngờ.
Xét về lợi ích, Cruise Control mang lại trải nghiệm thoải mái hơn rõ rệt, đặc biệt khi di chuyển đường dài. Việc không phải giữ ga liên tục giúp giảm tình trạng mỏi cổ tay, nhất là với những hành trình kéo dài hàng chục km. Bên cạnh đó, khả năng duy trì tốc độ ổn định còn giúp xe vận hành mượt mà hơn, hạn chế tình trạng tăng - giảm ga đột ngột, từ đó góp phần tối ưu mức tiêu hao năng lượng trên xe điện.
Tuy nhiên, không phải lúc nào Cruise Control cũng phát huy hiệu quả. Thực tế cho thấy tính năng này phù hợp nhất khi di chuyển trên các tuyến đường thẳng, ít phương tiện, chẳng hạn như quốc lộ hoặc đường vành đai. Trong những điều kiện này, việc giữ tốc độ ổn định không chỉ giúp người lái thoải mái hơn mà còn nâng cao hiệu quả vận hành của xe.
Ngược lại, trong môi trường giao thông đô thị đông đúc, Cruise Control gần như không có nhiều "đất diễn". Việc phải liên tục xử lý tình huống, tăng giảm tốc độ, tránh chướng ngại vật khiến người lái cần kiểm soát tay ga chủ động hơn. Nếu lạm dụng ga tự động trong bối cảnh này, phản xạ có thể bị chậm đi, tiềm ẩn rủi ro mất an toàn.
Một yếu tố khác cần lưu ý là Cruise Control thường chỉ hoạt động trong một dải tốc độ nhất định, tùy theo thiết kế của từng dòng xe. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng không thể kích hoạt tính năng ở tốc độ quá thấp hoặc trong những điều kiện vận hành không phù hợp. Nói cách khác, đây là một công cụ hỗ trợ tiện nghi, nhưng có giới hạn rõ ràng và cần được sử dụng đúng hoàn cảnh.
Tương tự các dòng xe tay ga, sau một thời gian sử dụng ô tô số tự động, hai dung dịch quan trọng gồm dầu động cơ và hộp số cần được kiểm tra, thay thế định kỳ. Thực tế, hai loại dầu này có vai trò khác nhau và thời gian thay dầu cũng khác nhau. Do đó, không phải bất kỳ ai sử dụng ô tô, đặc biệt các chị em phụ nữ hay những người dùng ô tô hết hạn bảo hành… cũng nắm rõ thời điểm lý tưởng để thay dầu động cơ, dầu hộp số trên ô tô số tự động.
Nhìn chung, dầu động cơ cần được thay thường xuyên hơn do tiếp xúc trực tiếp với cặn bẩn từ quá trình đốt cháy bên trong. Ngược lại, dầu hộp số có xu hướng bền hơn nhưng cũng cần được thay đúng thời hạn. Do đó, người sử dụng ô tô số tự động cần có những ghi chú hay cài đặt để nhắc nhở, qua đó tính toán thời điểm phù hợp để thay dầu động cơ, dầu hộp số.
Thực tế, những người mua ô tô mới thường căn cứ vào số kilomet xe đã đi, trong khi một số người dùng ô tô số tự động đời cũ hay các xe đã hết hạn bảo hành thường áp dụng công thức cứ 4 lần thay dầu động cơ, sẽ thay dầu hộp số 1 lần. Tuy nhiên, theo anh Dương Quang Kiệt, Trưởng bộ phận kỹ thuật của một garage chuyên chăm sóc, sửa chữa ô tô tại phường Bình Trưng, TP.HCM, thực tế không có công thức chung nào để xác định thời điểm thay dầu động cơ và dầu hộp số trên ô tô số tự động, vì mỗi loại xe, loại dầu và điều kiện sử dụng đều khác nhau.
Về cơ bản, người dùng ô tô số tự động nên căn cứ vào đồng hồ chỉ số kilomet đã đi (ODO) và thời gian sử dụng, tùy thuộc vào điều kiện nào đến trước. Anh Kiệt cho biết: "Đối với dầu động cơ, theo khuyến cáo từ các nhà sản xuất ô tô, người dùng ô tô số tự động nên thay thế sau mỗi 5.000 - 10.000 km hoặc khoảng 6 tháng sử dụng".
Ngoài ra, tùy thuộc vào điều kiện sử dụng xe, người dùng có thể chọn thời điểm thay dầu động cơ. Nếu sử dụng ô tô số tự động thường xuyên trong điều kiện giao thông đông đúc hoặc dừng, chạy liên tục, người dùng nên thay dầu nhớt sau mỗi 5.000 km để đảm bảo động cơ được bảo vệ tối ưu. Mặt khác, nếu xe được sử dụng thường xuyên hơn trên những con đường bằng phẳng, đường trường… thì chu kỳ thay dầu có thể kéo dài đến 7.500 km hoặc thậm chí 10.000 km, tùy thuộc vào chất lượng dầu.
"Dầu động cơ ô tô hiện nay có rất nhiều loại của nhiều thương hiệu khác nhau được bán trên thị trường. Có các loại tiêu chuẩn và loại cao cấp, dầu bán tổng hợp hay dầu tổng hợp… do đó cho phép sử dụng ở những giới hạn khác nhau. Có loại sau khoảng 5.000 km đã phải thay nhưng cũng có loại có thể sử dụng tới 7.000 km hoặc 10.000 km mới cần thay", anh Kiệt chia sẻ thêm.
Trong khi đó, dầu hộp số tự động có chu kỳ thay thế dài hơn so với dầu động cơ. Thông thường, các nhà sản xuất ô tô khuyến cáo người dùng nên thay thế dầu hộp số tự động sau mỗi 20.000 - 40.000 km, hoặc sau 1,5 - 2 năm sử dụng xe. Bên cạnh đó, loại hộp số cũng ảnh hưởng đến thời điểm thay dầu. Theo anh Kiệt, hộp số tự động vô cấp - CVT thường nhạy cảm hơn, vì vậy nên thay dầu sớm hơn so với hộp số tự động thông thường (AT). Nếu xe thường xuyên được sử dụng trên địa hình như leo dốc, chở hàng nặng hoặc trong điều kiện giao thông tắc nghẽn, chu kỳ thay dầu hộp số nên được rút ngắn xuống khoảng 20.000 km.
Việc xác định rõ thời điểm thay dầu động cơ, dầu hộp số sẽ góp phần giúp người sử dụng ô tô số tự động chủ động hơn trong việc chăm sóc, bảo dưỡng xe. Quan trọng hơn còn đảm bảo cho động cơ, hộp số luôn vận hành ổn định, trơn tru qua đó giúp xe bền bỉ theo thời gian, tránh được những hư hại phát sinh do dầu động cơ, dầu hộp số quá bẩn hay bị hao hụt.
