Đề cập đến hình thức xét tuyển lớp 10 thay cho thi tuyển đầu vào cấp THPT, trưa nay (17.5), trao đổi với phóng viên Thanh Niên, ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM trong giai đoạn thực hiện phương thức này, cho biết: “Trước đây đã có nhiều năm TP.HCM thực hiện xét tuyển lớp 10 công lập. Đó là năm học 2006-2007, song song với hình thức thi tuyển lớp 10 đối với các trường THPT ở các quận nội thành và vùng ven, TP.HCM quyết định thực hiện xét tuyển tại 3 huyện Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi”.
Sau năm học đó, việc xét tuyển mở rộng dần dần, đến năm học 2013-2014, TP.HCM có 9 quận, huyện trong số 24 quận, huyện thực hiện xét tuyển lớp 10 là huyện Bình Chánh, Củ Chi, Cần Giờ, Hóc Môn, Thủ Đức, Bình Tân, quận 9, 2, 6. Tuy nhiên, ông Ngai cho biết, đây cũng là giai đoạn TP.HCM có nhiều học sinh lớp 10, 11 nghỉ, bỏ học do không theo kịp chương trình THPT.
Ông Ngai cũng cho biết trong một cuộc họp đánh giá về việc thí điểm thực hiện xét tuyển lớp 10 vào đầu năm học 2013-2014, lãnh đạo các trường THPT, trong đó có ý kiến thẳng thắn của Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (Q.Thủ Đức lúc bấy giờ) cho rằng việc xét tuyển vào lớp 10 đã làm giảm động lực học tập của học sinh, các em không cần cố gắng vẫn được vào học lớp 10 công lập khiến chất lượng đầu vào ngày càng giảm sút.
Thời điểm đó, Sở GD-ĐT dự kiến mở rộng hình thức xét tuyển lớp 10 ở quận 10 nhưng sau khi nghe lãnh đạo các trường có ý kiến thì Ban giám đốc đã họp bàn và thống nhất tạm dừng phương thức này.
Theo đó, vào ngày 23.10.2013, UBND TP.HCM có văn bản chấp thuận theo đề nghị của Sở GD-ĐT TP về việc tổ chức thi tuyển sinh lớp 10 công lập từ năm học 2014-2015. Như vậy, tất cả các trường THPT trên địa bàn thành phố phải tổ chức thi lớp 10 để tuyển học sinh vào công lập theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT. Sở GD-ĐT có nhiệm vụ chỉ đạo hiệu trưởng các trường THPT, THCS có kế hoạch chuẩn bị, triển khai nghiêm túc quy định này ngay từ năm học 2013-2014.
Sở GD-ĐT TP.HCM mới đây cho biết định hướng từ năm 2027 sẽ tính toán mở rộng khu vực xét tuyển, học sinh không phải thi lớp 10 nhằm giảm áp lực thi cử. Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương, Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của học sinh mà còn để các trường THPT tuyển chọn được học sinh có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường.
Trước chủ trương này, ông Nguyễn Văn Ngai cho rằng Sở GD-ĐT TP.HCM cần có nghiên cứu kỹ càng và đánh giá tổng thể tình hình trước khi có quyết định chính thức về xét tuyển lớp 10.
Việc phổ cập trung học hiện nay cần phải giải thích cho người dân hiểu tường tận. Tức học sinh học trung học ở trường phổ thông công lập, trường phổ thông tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên – giáo dục nghề nghiệp… thì bằng tốt nghiệp THPT, cơ hội để các em xét tuyển vào đại học là như nhau chứ không phân biệt như trước.
Đó là chưa kể thời gian gần đây TP.HCM thực hiện miễn học phí cho học sinh THPT thì các em học ngoài công lập cũng được hỗ trợ bằng với khoản học phí của học sinh công lập.
“Tôi cho rằng kiến thức bậc phổ thông là nền tảng quan trọng để TP đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu bỏ thi lớp 10 cần phải có lộ trình cụ thể để tránh không lâm vào tình trạng như trước đây, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục”, ông Ngai nói.
Còn ông Lê Văn Linh, nguyên hiệu trưởng một trường THPT tư thục tại TP.HCM, cho rằng tiêu chí xét tuyển bằng học bạ hay bằng hình thức nào khác thì nghiên cứu để khắc phục những vấn đề chưa đúng, vốn đã tồn tại quá lâu trong giáo dục.
Ông Lê Văn Linh nói rằng xét học bạ tính công bằng sẽ thấp bởi giáo viên hiện giờ mỗi người có cách kiểm tra, cho điểm khác nhau, đề kiểm tra, đề thi mỗi trường lại cũng khác nhau. Khi tuyển sinh trên diện rộng, chỉ cần cách nhau 0,1 là đã có thể thắng – thua. Chưa kể việc giảng dạy và cho điểm ở các trường tư và các trường có tên đi kèm chữ quốc tế lại rất khác, không lẽ không cho học sinh của những trường này tham gia xét tuyển?.
Chính vì vậy, nguyên hiệu trưởng trường tư cho rằng thay vì đổi tiêu chí tuyển sinh, cơ quan quản lý nên nghiên cứu để khắc phục những vấn đề chưa đúng, vốn đã tồn tại quá lâu trong giáo dục.
Theo ông Linh, tại sao chất lượng đào tạo ở các trường công lập lại khác nhau trong khi cùng là cơ sở vật chất của nhà nước, đội ngũ quản lý, giảng dạy cũng được nhà nước đào tạo?
“Chắc chắn mọi người sẽ bảo là do điểm chuẩn, đầu vào… Đúng là mọi thứ đang nằm ở chỗ này, cơ chế tuyển sinh, điểm chuẩn… đã tồn tại quá lâu gây bao tổn thất và áp lực cho cả xã hội. Hệ lụy của nó là con mới vào lớp 6 phụ huynh đã phải tính đường lớp 10 con học ở trường nào, muốn vào đó thì phải cho con luyện thi ở đâu?…
Hãy thử thống kê xem có bao nhiêu học sinh đang tham gia học THPT không phải ở ngôi trường gần nhà nhất? Hậu quả của việc đa số học sinh phải tham gia học tập ở những trường cách xa nhà là gì? Sáng con phải dậy sớm, không kịp ăn sáng, ba mẹ phải tất bật đưa con đi học, tranh thủ xén giờ làm để đón con, xăng xe, khí thải, kẹt xe cũng có phần góp không nhỏ của bất hợp lý này”, ông Linh đặt vấn đề.
Câu hỏi lớn thứ hai là tại sao ở một khu dân cư, số chỗ học lại giảm dần từ cấp mầm non, tiểu học, THCS rồi THPT? Đã phổ cập giáo dục xong, giờ lại gặp tình trạng con trẻ không có chỗ học? Mỗi năm hơn 10.000 học sinh ở TP.HCM không có chỗ học ở lớp 10 nói lên điều gì? Chuẩn bị đủ cơ sở cho số học sinh này có khó không?
Ông Linh cho rằng hiện nay địa điểm, ngân sách có đủ, bây giờ làm sẽ rất thuận lợi do sắp xếp lại các cơ quan nhà nước, địa điểm dôi ra khá nhiều, có nhiều trụ sở rất đẹp, chuyển đổi công năng xây trường học vẫn còn kịp.
Từ đó, theo ông Lê Văn Linh, cần giải quyết 2 vấn đề thì mọi áp lực sẽ tan biến.
Để làm được 2 việc này khó nhưng không phải là không làm được, thậm chí nếu cần áp đặt phân tuyến trong giai đoạn đầu, phụ huynh cũng sẽ ủng hộ, đương nhiên là trường chuyên sẽ có cơ chế riêng.
Trường THCS có giảng dạy tiếng Nhật (ngoại ngữ 1) chịu trách nhiệm rà soát, lập danh sách học sinh thuộc đối tượng và đủ điều kiện xét tuyển bổ sung, gửi về Phòng Quản lý chất lượng - Sở GD-ĐT theo đúng hướng dẫn.
Sở GD-ĐT căn cứ danh sách học sinh đủ điều kiện do các trường gửi về, thực hiện xét tuyển theo điểm bài thi môn tiếng Nhật, xét từ cao xuống thấp đến khi đủ chỉ tiêu lớp tiếng Nhật còn thiếu tại Trường THPT Marie Curie.
Học sinh đã tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 tại TP.HCM.
Học sinh đã trúng tuyển theo các loại hình nguyện vọng khác vào trường THPT có giảng dạy chương trình tiếng Anh tích hợp (theo Đề án 5695) và có nguyện vọng chuyển sang học chương trình tiếng Anh tích hợp (theo Đề án 5695) ngay tại trường này.
Căn cứ số lượng học sinh thuộc đối tượng và đủ điều kiện quy định, Sở GD-ĐT xét kết quả khảo sát từ cao xuống thấp đến khi đủ chỉ tiêu còn thiếu.
Đối tượng: Học sinh đã tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027 tại TP.HCM.
Điều kiện: Học sinh không trúng tuyển bất kỳ nguyện vọng, loại hình nào vào các trường THPT công lập và có tổng điểm 3 môn thi (toán, ngữ văn, ngoại ngữ) cộng điểm ưu tiên, điểm khuyến khích (nếu có) lớn hơn hoặc bằng điểm chuẩn trúng tuyển nguyện vọng 1 của trường THPT công lập muốn đăng ký tuyển sinh bổ sung.
Lưu ý, mỗi học sinh chỉ được đăng ký tuyển sinh bổ sung vào một trường THPT công lập chưa tuyển sinh đủ chỉ tiêu được giao và không được thay đổi nguyện vọng trường đã đăng ký sau khi đã nộp hồ sơ đăng ký tuyển sinh bổ sung.
Học sinh có nguyện vọng tuyển sinh bổ sung nộp hồ sơ trực tiếp tại trường có tuyển bổ sung. Hồ sơ gồm phiếu báo điểm kết quả thi tuyển sinh lớp 10 có đóng dấu treo của trường THCS nơi học sinh đăng ký dự thi.
Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, nêu ý kiến này tại buổi làm việc cùng UBND TP HCM, chiều 21/5.
Gợi ý của ông xuất phát từ tỷ lệ học sinh TP HCM chọn môn Ngoại ngữ (chủ yếu là Tiếng Anh) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Năm nay, hơn 45,8% học sinh lớp 12 của thành phố chọn môn Tiếng Anh, ngược chiều với cả nước (chỉ gần 28,4% chọn môn này).
Ở nhóm Khoa học tự nhiên, như với môn Lý, khoảng 44,9% học sinh TP HCM chọn, cao hơn mức trung bình cả nước là 31,8%. Tương tự ở môn Hóa, các con số này lần lượt là 26,68 và 20,7%, ở môn Sinh là 7,73 so với 5%.
Theo Thứ trưởng, học sinh chọn môn học nào cũng tốt nhưng đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xem khoa học công nghệ là đột phá nên rất cần nhân lực trong lĩnh vực này. Xu hướng chọn môn thi ở TP HCM không chỉ thể hiện thế mạnh của học sinh, mà còn cho thấy định hướng đúng đắn và sự chuẩn bị của ngành giáo dục thành phố.
Ông cho rằng với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm sau, bên cạnh Toán, Văn là môn bắt buộc, TP HCM có thể chọn bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên hoặc Lịch sử và Địa lý để làm môn thứ ba thi vào lớp 10.
"Vì Tiếng Anh đã là thế mạnh, trở thành môn học thường xuyên, tự giác của học sinh rồi", ông Thưởng nói.
Theo quy chế tuyển sinh lớp 10 của Bộ, nếu tổ chức thi tuyển, kỳ thi vào lớp 10 gồm Toán, Văn và môn thứ 3 (hoặc bài thi tổ hợp). Môn này do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn từ các môn được đánh giá bằng điểm số, gồm: Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học.
Tuy nhiên, các tỉnh, thành không chọn một môn quá ba năm liên tiếp. Năm nay đã là lần thứ hai liên tiếp TP HCM chọn Tiếng Anh, trong bối cảnh quyết liệt đưa môn này thành ngoại ngữ thứ hai trong trường học.
Quảng Ninh đang xây dựng đề án thí điểm trường liên cấp xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên địa bàn, với kỳ vọng trở thành mô hình giáo dục kiểu mẫu để nhân rộng trong toàn tỉnh. Thông tin trên được ông Đinh Ngọc Sơn, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Quảng Ninh, cho biết tại họp báo ngày 17.7 về các chính sách giáo dục đặc thù của tỉnh.
Theo ông Sơn, hưởng ứng chủ trương xây dựng phường xã hội chủ nghĩa, ngành xã hội chủ nghĩa, Sở GD-ĐT Quảng Ninh đã đề xuất xây dựng mô hình trường liên cấp xã hội chủ nghĩa theo hướng liên thông từ tiểu học, THCS đến THPT. Đây không phải là trường chuyên mà là trường ưu tiên, được định hướng trở thành hình mẫu để các cơ sở giáo dục khác học tập.
"Mục tiêu là lấy người học làm trung tâm, phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ; hình thành nhân cách, bồi dưỡng tinh thần yêu nước, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh, cho đất nước", ông Sơn nói.
Theo đề án, trường liên cấp xã hội chủ nghĩa sẽ được xây dựng trên nền tảng 8 giá trị cốt lõi, gồm: kiên định mục tiêu giáo dục xã hội chủ nghĩa; xây dựng môi trường học tập dân chủ, kỷ cương, nhân văn; phát triển đội ngũ giáo viên mẫu mực; quản trị hiện đại, công khai, minh bạch; giáo dục gắn với khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hướng nghiệp; giáo dục truyền thống, lòng yêu nước; bảo đảm công bằng, giáo dục hòa nhập; hội nhập quốc tế nhưng giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa.
Từ các tiêu chí này, Sở GD-ĐT Quảng Ninh sẽ xây dựng chương trình giáo dục bám sát chương trình của Bộ GD-ĐT, đồng thời đề xuất yêu cầu về cơ sở vật chất, hệ thống phòng học, khu chức năng, đội ngũ giáo viên và cơ chế hoạt động để đáp ứng mục tiêu của mô hình.
Theo lãnh đạo Sở GD-ĐT Quảng Ninh, tỉnh dự kiến xây mới một trường hoặc lựa chọn một cơ sở giáo dục hiện có để đầu tư theo mô hình này. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh đã giao ngành giáo dục phấn đấu khởi công xây dựng hoặc hoàn tất việc lựa chọn trường ngay trong năm 2026, để trường liên cấp xã hội chủ nghĩa đầu tiên có thể đi vào hoạt động từ năm học 2027 - 2028.
Cũng trong ngày 17.7, Giám đốc Sở GD-ĐT Quảng Ninh Nguyễn Việt Dũng đã ký quyết định thành lập tổ xây dựng đề án. Sau khi hoàn thiện, Sở GD-ĐT sẽ tham mưu UBND tỉnh báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh, trình Tỉnh ủy Quảng Ninh xem xét chủ trương triển khai thí điểm mô hình trường liên cấp xã hội chủ nghĩa.
