“Chúng tôi phát hiện dấu vết nghi bắt nguồn từ một vụ tràn dầu vào ngày 10/5 ở gần đảo Kharg của Iran. Diện tích vệt loang này rộng 12-20 km2”, công ty phân tích dữ liệu tình báo hàng hải Windward AI cho biết.
Sự việc xảy ra vài ngày sau khi vệ tinh thuộc chương trình quan sát Trái Đất của Liên minh châu Âu (EU) ghi nhận vệt màu xám trắng, có diện tích khoảng 65 km2, ở khu vực phía tây đảo Kharg ngày 6-8/5.
Theo Windward AI, vệt loang lớn hơn đang di chuyển với tốc độ ổn định trên biển và có thể đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Qatar trong 4 ngày nữa, sau đó có thể dạt vào bờ biển ở gần Al Mirfa, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), sau 13 ngày.
Công ty Cảng dầu Iran ngày 10/5 bác tin dầu rò rỉ gần đảo Kharg, khẳng định không có sự cố nào liên quan các bể chứa, đường ống, cơ sở bốc xếp hoặc tàu dầu hoạt động gần hòn đảo.
Nghị sĩ Iran Jafar Pourkabganim tuyên bố vệt loang này là “dầu thừa và nước dằn do các tàu chở dầu châu Âu xả ra biển”. Ông cho biết thông tin rằng Iran xả dầu ra biển do bể chứa đã đầy là “sai sự thật và nằm trong hoạt động tâm lý chiến của đối phương”.
Viện Đại học về Nước, Môi trường và Sức khỏe thuộc Liên Hợp Quốc (LHQ) nhận định hiện tượng trên có khả năng liên quan đến sự cố do hạ tầng cũ kỹ, vỡ đường ống trên đảo Kharg hoặc tình trạng xung đột đe dọa tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ trong khu vực kể từ cuối tháng 2.
“Chúng ta cần quan tâm đến nguyên nhân của vệt loang và theo dõi tình hình sát sao. Vệt loang đang di chuyển về phía tây nam đảo Kharg. Nếu nó đến gần các khu dân cư, những nhà máy khử muối trong khu vực sẽ phải dừng hoạt động”, tiến sĩ Kaveh Madani, quan chức LHQ, cho biết.
Theo tiến sĩ Madani, vệt loang nằm gần khu vực tập trung nhiều đường ống và hạ tầng dầu khí. Duy trì hoạt động của các hệ thống này vốn rất khó khăn đối với Iran trong thời bình do loạt lệnh trừng phạt. Quan chức LHQ cảnh báo “nguy cơ tai nạn rất lớn sẽ xảy ra” trong lúc xung đột giữa Iran với Mỹ – Israel chưa chấm dứt.
“Các sự cố tương tự từng diễn ra trong chiến tranh Iran – Iraq và các xung đột khác tại vùng Vịnh, ảnh hưởng đến loạt cộng đồng ven biển, ngành đánh bắt cá, sinh vật biển và nguồn nước đầu vào của những nhà máy khử muối”, tiến sĩ Madani nói.
Loạt vệt nghi dầu loang xuất hiện trong lúc Mỹ phong tỏa các cảng Iran, khiến nước này không thể xuất khẩu được dầu mỏ bằng đường biển, nhiều khả năng phải dự trữ dầu tại những cơ sở trên đất liền cũng như đảo Kharg.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài khoảng 6 km và diện tích 20 km2. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo.
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) - quốc gia từng được tờ Wall Street Journal đưa tin đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi đầu tháng 4 - đã chuyển sang ủng hộ tiến trình hòa bình, cùng với Saudi Arabia, Qatar, Jordan, Bahrain, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.
Quá trình xây dựng đồng thuận này đã phần nào hàn gắn sự bất đồng lâu năm về ảnh hưởng giữa UAE và Saudi Arabia, khi nhiều cuộc điện đàm cấp cao giữa hai bên đã diễn ra trong những tuần gần đây.
Ông Masood Khan - cựu Đại sứ Pakistan tại Mỹ - cho biết thành công của Pakistan trong vai trò trung gian đàm phán giữa Mỹ và Iran đã kéo thêm nhiều quốc gia khác tham gia tiến trình hòa bình, theo báo Guardian.
Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Saudi Arabia và Qatar đã hoạt động theo các cách riêng của mình để hỗ trợ nỗ lực này.
Trong suốt cuộc xung đột Mỹ - Iran, Pakistan đã triển khai 8.000 quân, một phi đội máy bay chiến đấu và một hệ thống phòng không tới Saudi Arabia, trong khi binh sĩ và máy bay chiến đấu Ai Cập đã đóng quân tại UAE - nhà tài trợ tài chính lớn nhất của Cairo, theo Hãng tin Reuters.
Theo nhà nghiên cứu Andreas Krieg tại Đại học King’s College London (Anh), các quốc gia vùng Vịnh đã “bị sốc” trước việc Washington ưu tiên đứng về phía Israel trước các cuộc không kích của Iran, bất chấp việc vùng Vịnh đã đổ hàng nghìn tỉ USD đầu tư vào Mỹ.
“Chúng ta có lẽ đang chứng kiến những ngày cuối cùng của đế chế Mỹ ở Trung Đông. Khắp vùng Vịnh, người ta hoàn toàn vỡ mộng với ảnh hưởng của Mỹ và khả năng dẫn dắt của nước này”, ông Krieg bày tỏ quan điểm.
Vào ngày 25-5 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã kêu gọi các quốc gia Trung Đông bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel như một phần của thỏa thuận hòa bình với Iran, đồng thời thúc giục Saudi Arabia và Qatar ký kết Hiệp định Abraham.
Tuy nhiên triển vọng này vẫn rất mờ nhạt. Giới phân tích nhận định khả năng các nước này đồng ý là rất thấp, nếu xét đến các điều kiện mà họ đã đặt ra trước đây về việc bình thường hóa quan hệ với Israel, cũng như hệ quả ngoại giao từ cuộc xung đột ở Dải Gaza, theo New York Times.
Saudi Arabia vẫn giữ lập trường dựa trên Sáng kiến Hòa bình Ả Rập năm 2002. Theo đó việc bình thường hóa quan hệ với Israel chỉ có thể xảy ra sau khi có một giải pháp toàn diện dựa trên mô hình hai nhà nước đối với cuộc xung đột ở Gaza.
Một quan chức Mỹ nói với Axios rằng sau yêu cầu tham gia Hiệp định Abraham của ông Trump, các nhà lãnh đạo Trung Đông, đặc biệt là giới chức Saudi Arabia, Qatar và Pakistan đã khá bất ngờ, khiến cuộc trò chuyện rơi vào im lặng.
Phát biểu tại sự kiện nhân Ngày Độc lập do phái đoàn Israel tại Liên Hiệp Quốc tổ chức ở New York ngày 11.5, ông Waltz nói: "Chúng tôi đã thấy UAE sử dụng hệ thống phòng không Vòm sắt do Israel cung cấp". Đây là lần đầu tiên một quan chức Mỹ công khai xác nhận việc hệ thống này được triển khai và sử dụng tại UAE, theo tờ Israel Hayom.
Ngày 12.5, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cũng xác nhận thông tin trên. "Israel vừa gửi cho UAE các hệ thống phòng không Vòm sắt và nhân sự để giúp vận hành chúng. Tại sao vậy? Bởi vì UAE và Israel có mối quan hệ đặc biệt dựa trên Hiệp định Abraham", ông Huckabee phát biểu.
Trước đó, trang tin Axios hồi tháng 4 đưa tin Israel đã cung cấp hệ thống Vòm sắt và binh sĩ vận hành cho UAE. Đây là lần đầu tiên Vòm sắt được triển khai tới một quốc gia ngoài Israel và Mỹ.
Từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát ngày 28.2, Israel và UAE được cho là đã phối hợp chặt chẽ về quân sự và chính trị. Theo The Times of Israel, Israel triển khai hệ thống Vòm sắt tới UAE vào giai đoạn đầu cuộc chiến, đồng thời cử hàng chục binh sĩ hỗ trợ vận hành.
Theo Bộ Quốc phòng UAE, Iran đã phóng khoảng 550 tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và hơn 2.200 máy bay không người lái nhằm vào UAE trong suốt cuộc giao tranh, khiến nước này trở thành một trong những mục tiêu bị tấn công dữ dội nhất trong khu vực.
Dù phần lớn mục tiêu bay bị đánh chặn, một số tên lửa và UAV vẫn đánh trúng các vị trí quân sự và dân sự, buộc UAE tìm kiếm thêm hỗ trợ từ các đồng minh. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu được cho là đã ra lệnh triển khai Vòm sắt sau cuộc điện đàm với Tổng thống UAE Mohamed bin Zayed Al Nahyan. Hệ thống này được cho là đã đánh chặn hàng chục tên lửa Iran, theo CNN.
Phía UAE và Israel chưa bình luận về tuyên bố của giới chức Mỹ.
Israel và UAE bình thường hóa quan hệ theo Hiệp định Abraham năm 2020, trong bối cảnh hai bên cùng quan ngại về mối đe dọa từ Iran. Đại sứ Mỹ Waltz cho biết các nỗ lực mở rộng thỏa thuận vẫn đang tiếp diễn và quan hệ giữa Israel với các nước láng giềng tiếp tục được củng cố.
Ông Zelensky cho biết bước tiến của quân Nga đã bị chững lại vào mùa xuân này trong khi Ukraine tăng cường tấn công tầm trung và tầm xa vào lãnh thổ Nga. "Từ tháng 12.2025, Nga bắt đầu mất thế chủ động trên chiến trường. Vì vậy, chúng tôi có thời gian từ đây đến trước mùa đông để tìm một con đường ngoại giao, để ngồi lại và đàm phán", ông Zelensky nói.
Quân đoàn 3 của Ukraine cho biết lực lượng máy bay không người lái (UAV) đã kiểm soát các tuyến tiếp tế huyết mạch của Nga tại tỉnh Luhansk, nơi Moscow tuyên bố kiểm soát toàn bộ hồi tháng 4 dù Kyiv bác bỏ. Chuẩn tướng Andriy Biletsky, Tư lệnh Quân đoàn 3, cho rằng Ukraine có 6 tháng để giành thế chủ động trên chiến trường và củng cố vị thế trên bàn đàm phán. Ông đánh giá quân Nga đã kiệt sức và không thể tạo ra đột phá lớn. Moscow chưa bình luận về những tuyên bố trên. Hãng TASS ngày 1.6 trích dữ liệu từ Bộ Quốc phòng Nga cho biết quân đội đã giành được 63 khu định cư tại Ukraine trong chiến dịch mùa xuân từ tháng 3 - 5.
Theo trang The Kyiv Independent, vòng đàm phán gần nhất giữa Ukraine và Nga diễn ra vào tháng 2 tại Geneva (Thụy Sĩ). Tại hội nghị ngoại trưởng NATO ở Thụy Điển hôm 22.5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận cuộc đàm phán hòa bình đã thực sự bế tắc do thiếu tiến triển. Nhà ngoại giao tuyên bố Mỹ không muốn tham gia các cuộc họp bất tận nhưng sẵn sàng liên lạc lại nếu có tiến bộ thực chất.
Trong cuộc phỏng vấn mới, ông Zelensky bày tỏ hy vọng các nhà đàm phán của Mỹ gồm ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner sẽ thăm Kyiv trong 2 tuần nữa, nếu tình hình Mỹ - Iran có tín hiệu tích cực. Vị tổng thống nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyến thăm, vì hai đặc phái viên Mỹ đã đến Moscow nhiều lần nhưng chưa sang Kyiv.
Mặt khác, Tổng thống Zelensky kêu gọi Mỹ tiếp tục viện trợ tên lửa phòng không để đối phó với các đợt tấn công quy mô lớn từ Nga và gia tăng sức ép cấm vận đối với nước này. Trước đó một ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố sẽ tìm cách giúp Ukraine tự vệ nhưng không trình bày chi tiết. Trong diễn biến liên quan, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm qua cho biết hải quân Pháp và đồng minh đã bắt giữ tàu dầu Tagor bị cấm vận của Nga tại Đại Tây Dương vào hôm 31.5. Theo TASS, tàu rời cảng Murmansk vào đầu tháng 5. Từ tháng 9.2025, Pháp đã bắt 3 tàu khác bị cho là liên quan Nga và các tàu được thả sau khi đóng phạt. Nga chưa bình luận về vụ mới nhất nhưng trước đó nhấn mạnh sẽ dùng mọi biện pháp để đảm bảo các bên tôn trọng tự do hàng hải.
