Roman Mongold, 38 tuổi, bị bao vây giữa đống đổ nát của một nhà máy tại thành phố Vovchansk ở Kharkov, đông bắc Ukraine. Anh đói và mệt, đầu đau nhói do những chấn thương chưa được điều trị.
Anh căng mình nghe ngóng những giọng nói tiếng Nga ở phía bên kia bức tường, hy vọng họ không nghe thấy tiếng rên rỉ đau đớn từ người đồng đội của anh chỉ cách đó vài bước chân. Anh không mong gì hơn là giúp đồng đội sống sót.
Mongold không có cách nào thoát khỏi “vùng đất chết” này. Mạng điện thoại và những con đường xung quanh đều đã bị phá hủy. Những cánh đồng đầy rẫy mìn. Sở chỉ huy gần nhất của Ukraine cách nơi anh bị bao vây hàng km. Máy bay không người lái (drone) của Nga săn lùng mọi thứ chuyển động trên mặt đất.
Đó là vào một ngày cuối tháng 8/2025 và anh đã bị mắc kẹt từ tháng 3, nằm sâu trong khu vực mà binh sĩ Ukraine gọi là “vùng tử thần”, dải đất nằm giữa hai chiến tuyến nồng nặc mùi chết chóc. Đồng đội của anh, Andrii, 28 tuổi, đang lịm dần vì trúng đạn ở đầu gối.
Roman và Andrii được điều đến Vovchansk, thành phố nhỏ nằm sát biên giới Ukraine – Nga, nhằm ngăn chặn lực lượng Nga tiến về Kharkov, thành phố lớn thứ hai Ukraine cách Vovchansk 72 km về phía tây nam.
Roman đến vào tháng 3/2025, còn Andrii được bổ sung vào tháng 7/2025. Họ đều đi cùng một con đường, băng qua dòng sông Vovcha hẹp chảy xuyên qua Vovchansk, sau đó mất nhiều ngày để tiếp cận các vị trí tiền tuyến xa hơn về phía bắc thành phố.
Trận chiến khốc liệt nhằm giành quyền kiểm soát trung tâm công nghiệp và đường sắt cũ này đã diễn ra từ tháng 5/2024, khi quân đội Nga phát động chiến dịch tấn công bất ngờ vào thành phố. Dần dần, Vovchansk đã bị hủy diệt hoàn toàn trong những cuộc giao tranh dữ dội.
Khác với những dải chiến trường khác, nơi binh sĩ cố thủ trong công sự và hầm hào giữa các cánh đồng hay dọc theo những hàng cây, cuộc chiến tại Vovchansk diễn ra trong những khu chung cư bỏ hoang và nhà máy đổ nát. Đây là kiểu chiến tranh đô thị khốc liệt tương tự những gì đã san phẳng các thành phố Bakhmut và Avdiivka ở miền đông đất nước. Những người lính phải giành giật từng tòa nhà, đôi khi là từng căn phòng.
Những binh sĩ như Roman và Andrii sống sót được là nhờ lực lượng ở hậu phương sử dụng drone thả nhu yếu phẩm từ trên không xuống, giúp họ có thực phẩm, nước uống, pin, sạc dự phòng, miếng dán giữ nhiệt, khăn ướt đến đạn dược, đôi khi cả những lá thư từ gia đình. Nga và Ukraine luôn tìm mọi cách ngăn chặn drone tiếp tế của nhau, hoặc chờ lính ra lấy hàng rồi mới tấn công.
Mỗi tuần, Halyna, vợ Roman, đều gửi cho chỉ huy của anh một tin nhắn thoại từ quê nhà. Người chỉ huy sau đó phát đoạn ghi âm qua bộ đàm cho Roman nghe. Roman đọc lại một lời nhắn để chỉ huy ghi âm và chuyển tiếp cho Halyna.
Tình trạng thiếu nhân lực khiến việc luân chuyển binh sĩ Ukraine ở tiền tuyến trở nên hạn chế.Các chỉ huy cũng ngần ngại ra lệnh rút lui, bởi mỗi mét đất mất đi đều có thể bị mang ra để gây bất lợi cho Kiev trên bàn đàm phán và việc binh sĩ di chuyển khỏi vị trí đôi khi còn nguy hiểm hơn là bám trụ.
Tất cả những người lính Ukraine đang giữ phòng tuyến tại Vovchansk đều hiểu rằng con đường duy nhất thoát ra cũng chính là con đường họ đã vào, một hành trình đầy hiểm nguy quay trở lại bờ sông và chắc chắn bất khả thi đối với một người lính không thể tự đi lại.
Mọi cây cầu bắc qua sông đều đã bị phá hủy, binh sĩ chỉ có thể sang sông bằng cách bơi hoặc dùng xuồng cao su. Nhiều drone Nga còn trang bị cảm biến hồng ngoại để tiêu diệt mục tiêu trong đêm tối.
Những ngày tháng nghẹt thở
Roman nhập ngũ vào mùa hè năm 2024, sau đó được phân về Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới số 57 của Ukraine và được điều đến tiền tuyến ở Kharkov vào tháng 3/2025.
Khi đó, một chiếc xe bán tải thả Roman cùng ba binh sĩ khác là Hunter, Sniper và Boxer xuống vùng ngoại ô Vovchansk. Roman mang theo đầy đủ nhu yếu phẩm, đạn dược, lựu đạn và một mảnh giấy ghi lời cầu nguyện của vợ trước khi bước vào trận đánh đầu tiên.
Ba binh sĩ tách ra để chốt giữ những vị trí khác nhau trong thành phố. Roman hình dung chiến trường như một mặt đồng hồ, quân Ukraine nằm ở vòng cung từ 7h30 đến 5h30 phía sau lưng anh, trong khi lính Nga bao vây ở các hướng còn lại.
Roman và người đồng đội tên Zhora đóng quân tại một căn bếp đổ nát trong tòa chung cư bỏ hoang. Họ thay phiên nhau quan sát lính Nga di chuyển qua công viên và nhà máy, báo cáo qua bộ đàm và dùng lưới đánh cá che cửa sổ để ngăn drone đối phương.
Đúng ngày sinh nhật Roman, drone Nga bắt đầu oanh tạc dữ dội khiến sàn bếp sụp đổ, buộc anh và Zhora phải rút xuống tầng hầm. Sau đó, trong một lần rời đi để cứu chữa thương binh, Zhora thiệt mạng, để lại Roman đơn độc tiếp tục giữ chốt.
Hàng đêm, Roman di chuyển đến vị trí của Hunter để nhận nhu yếu phẩm và đạn dược do drone thả xuống. Cuộc sống chiến hào bớt cô độc hơn khi một lính cứu thương tên Medic đến hỗ trợ anh. Họ cùng nhau sinh tồn và giữ vững tinh thần nhờ những tin nhắn từ gia đình được truyền qua bộ đàm vào mỗi chủ nhật.
Cuối tháng 5/2025, một đợt drone tấn công khiến Roman và Medic được lệnh rút về phía nhà máy. Trong thời bình, nhà máy này là nơi sản xuất động cơ máy bay và những loại máy móc khác. Giờ đây, nó chỉ còn là một đống hoang tàn với các vị trí kiểm soát của Nga và Ukraine đan xen như bàn cờ.
Roman, Medic và một lính mới tên là Pchola ẩn nấp dưới gầm cầu thang, chứng kiến quân đội Nga đào công sự ngay gần họ. Khi binh sĩ giữ các chốt khác bị thương và phải rút lui,chốt củaRoman rơi vào thế gần như bị bao vây hoàn toàn, liên tục bị xe tăng bắn phá.
Medic bị thương nặng ở chân do bị trúng hỏa lực drone, nên một binh sĩ khác tên Yaroma được cử đến thay thế. Giữa không gian đổ nát, họ chia nhau điếu thuốc, kể về gia đình và mơ đến ngày trở về, đôi khi giật mình vì ánh mắt của những con mèo hoang trong bóng tối. Roman bỏ lỡ sinh nhật của các con khi bám trụ tại tiền tuyến. Anh viết những dòng nhắn gửi vào cuốn sổ tay nhỏ, tay vuốt ve tờ giấy ghi lời cầu nguyện của vợ nhiều đến mức nhòa mực.
Một ngày, lính Nga ném mìn chống tăng cải tiến về phía vị trí của họ.Yaroma bị bắn hạ khi thoát ra khỏi đống đổ nát. Lữ đoàn cử Andrii, một cựu lính thủy đánh bộ 28 tuổi, đến sát cánh cùng Roman.
Quân đội Nga oanh tạc nhà máy ngày đêm, chặn đứng mọi ngả đường rút lui. Cả hai khẩn thiết xin được rút quân nhưng qua camera drone, các chỉ huy nhận thấy quân đội Nga và drone đã bủa vây dày đặc, không còn lối thoát an toàn nào cho họ.
Trong một lần ra ngoài thu nhặt nhu yếu phẩm, Andrii bị bắn trúng đầu gối. Roman kéo anh vào nơi an toàn, dùng ga-rô thắt chặt đùi để cầm máu.
Roman liên tục cầu xin cấp trên tìm đường cứu Andrii vì người đồng đội trẻ còn một đám cưới đang chờ ở quê nhà. Anh tích trữ đạn và nhu yếu phẩm được thả từ trên không để duy trì sự sống. Tuy nhiên, việc cõng một đồng đội bị thương vượt qua bãi mìn và dòng sông dưới những chiếc drone vần vũ là điều gần như không thể.
Cuối tháng 8/2025, Andrii trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay Roman. Anh khóc nức nở, cầu nguyện cho linh hồn người đồng đội trẻ và xin chỉ huy thả túi đựng thi thể từ drone để anh lo hậu sự cho đồng đội.
Anh cẩn thận đặt thi thể Andrii vào túi, viết tên tuổi cùng mật danh vào một mảnh giấy nhét bên trong, sau đó phủ đá và áo giáp lên trên để đánh dấu vị trí cho lực lượng cứu hộ sau này.
Đội chiếc mũ của Andrii, Roman tiếp tục bám trụ dưới cái nóng thiêu đốt của mùa hè. Anh nhận lệnh chuyển sang phòng thủ tại một vị trí mới trong nhà máy và chiến đấu thêm hai tuần nữa trong tình trạng kiệt quệ, cho đến khi lệnh rút lui cuối cùng vang lên qua radio.
4h30 sáng 31/8/2025, sau 177 ngày cố thủ, Roman bắt đầu chạy về phía nam. Mang theo súng và mũ của Andrii, anh chạy khỏi đống đổ nát, khỏi những xác chết và nỗi ám ảnh của bom đạn, hướng về phía quê hương nơi Halyna và các con đang chờ.
Một chiếc drone của Ukraine bay phía trên để dẫn đường, trong khi chỉ huy liên tục hò hét qua radio hướng dẫn từng bước chạy của Roman.
Lúc Roman lặn xuống sông, khẩu súng của anh bị kẹt vào đá và kéo ghì anh xuống nước. Không chấp nhận bỏ mạng tại đây, anh nỗ lực gỡ súng, trồi lên mặt nước và bơi sang bờ bên kia. Ngay khi anh vừa lên bờ, lực lượng Nga phát hiện và nã đạn cối dữ dội, buộc Roman phải chạy vào một ngôi nhà hoang để ẩn nấp, chờ đồng đội đến đón.
Sau thời gian điều trị tại bệnh viện, Roman cuối cùng cũng được về tới căn nhà ở Truskavets vào tháng 11/2025. Anh cạo râu, cắt tóc ngắn và tận hưởng những cái ôm, hương vị bánh pizza cùng tình yêu của gia đình. Anh dành nhiều đêm thức trắng để kể cho vợ nghe những câu chuyện chiến trường.
Chiếc mũ của Andrii vẫn nằm trên kệ sách trong căn hộ Roman ở. Anh vẫn chưa đủ can đảm để đến gặp và đối diện với gia đình người đồng đội quá cố. Có lẽ anh sẽ không bao giờ sẵn sàng.
Quốc hội Việt Nam hôm nay bầu Tổng Bí thư Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước, ông Lê Minh Hưng giữ chức Thủ tướng và ông Trần Thanh Mẫn giữ chức Chủ tịch Quốc hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cho rằng kết quả này thể hiện sự tin tưởng cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với sự lãnh đạo của đồng chí Tô Lâm, theo Bộ Ngoại giao.
Lãnh đạo Lào cho biết sẵn sàng "kề vai sát cánh" cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục vun đắp cho quan hệ song phương cũng như góp phần vào việc giữ vững hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển bền vững trong khu vực và trên thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh việc tăng cường đoàn kết và hợp tác là phù hợp với lợi ích chung của hai Đảng, hai nước trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp hiện nay. Ông bày tỏ sẵn sàng cùng đồng chí Tô Lâm duy trì trao đổi chiến lược, định hướng xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung - Việt tiến lên phía trước.
Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni và Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen tin tưởng rằng dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, quan hệ hai nước sẽ tiếp tục được củng cố và nâng lên tầm cao mới.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đánh giá quyết định của Quốc hội một lần nữa chứng tỏ uy tín chính trị cao nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và sự ủng hộ rộng rãi nhất đối với đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, bảo vệ quyền lợi của đất nước trên trường quốc tế.
Tổng thống Putin tin tưởng rằng việc Tổng Bí thư Tô Lâm giữ cương vị Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa Nga và Việt Nam.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tin tưởng dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tình hữu nghị giữa hai nước sẽ tiếp tục phát triển ngày càng mạnh mẽ. Ông cũng bày tỏ mong muốn được hợp tác chặt chẽ để tiếp tục làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường và Thủ tướng Campuchia Hun Manet gửi thông điệp chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng. Các lãnh đạo khẳng định sẵn sàng hợp tác với Thủ tướng để tăng cường quan hệ song phương, bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao vai trò và vị thế ở khu vực và trên thế giới.
Trong thông điệp chúc mừng đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội Cuba Esteban Lazo Hernandez tin tưởng hai bên sẽ tiếp tục tăng cường mối quan hệ lâu đời giữa hai Quốc hội.
New York Post dẫn lời quan chức giấu tên của Mỹ ngày 24/5 cho hay, phía Mỹ tin rằng Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phê duyệt khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình với Mỹ. Tuy nhiên, thỏa thuận cuối cùng vẫn đang được thảo luận trước khi 2 bên ký kết bất kỳ văn kiện nào.
Quan chức này nói thêm, bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào đạt được cũng sẽ mất vài ngày để được thông qua và ký kết.
Thỏa thuận được đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ là một quy trình gồm 2 bước: bắt đầu bằng việc mở cửa ngay lập tức eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, tiếp theo là các cuộc đàm phán về một cơ chế để Iran từ bỏ các phần khác nhau trong chương trình hạt nhân của mình.
Mỹ muốn Iran cam kết xử lý số uranium làm giàu ở mức độ cao và giải quyết các vấn đề hạt nhân khác. Quan chức trên cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump tin rằng đây là một thỏa thuận tốt hơn so với thỏa thuận năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama vốn cho phép Tehran làm giàu uranium ở một mức độ nhất định.
Các quan chức Mỹ vẫn đang làm việc với những người đã được Lãnh tụ Tối cao Iran trao quyền đàm phán về các chi tiết của cơ chế liên quan đến cách thức xử lý số uranium.
Theo quan chức cấp cao của Mỹ, hiện Washington vẫn chưa có quyết định cuối cùng về việc giải băng các tài sản của Iran, nhưng bất kỳ sự dỡ bỏ lệnh trừng phạt nào cũng sẽ tương xứng với Tehran đáp ứng những gì phía Mỹ yêu cầu.
Tổng thống Trump hôm 23/5 thông báo thỏa thuận hòa bình với Iran "về cơ bản đã đàm phán xong", nhưng một ngày sau đó, ông lại tuyên bố "không vội vã ký thỏa thuận" vì "thời gian đang đứng về phía chúng ta".
Theo quan chức Mỹ, Iran hiện đang có một số "nhượng bộ nghiêm túc" đối với các điểm mà trước đây họ hoàn toàn không sẵn lòng đàm phán.
Tehran hiện chưa bình luận về thông tin trên.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội và cũng là trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf cuối tuần qua khẳng định Iran sẽ không thỏa hiệp về các quyền quốc gia của mình.
Ông Qalibaf nhấn mạnh, Iran sẽ theo đuổi "các quyền hợp pháp" của mình, cả trên chiến trường lẫn thông qua con đường ngoại giao. Ông tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã tái xây dựng năng lực trong thời gian ngừng bắn, và nếu Mỹ tái khởi động cuộc chiến, “hậu quả sẽ nghiêm trọng và đau đớn hơn nhiều" so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột.
Reuters ngày 12/5 dẫn lời hai quan chức phương Tây và hai quan chức Iran cho biết không quân Arab Saudi cuối tháng 3 từng nhiều lần bí mật tập kích Iran, song không nêu cụ thể mục tiêu. "Đây là hành động nhằm trả đũa những cuộc tấn công trước đó", một người nói.
Riyadh sau đó thông báo cho Tehran về những đợt tấn công. Hai bên tiếp cận tích cực hơn trên kênh ngoại giao, đồng thời Arab Saudi cũng cảnh báo khả năng tiếp tục trả đũa Iran, khiến hai nước đồng ý giảm leo thang căng thẳng, theo nhóm quan chức.
Khi được hỏi về thông tin trên, một quan chức ngoại giao cấp cao Arab Saudi từ chối cho biết liệu nước này đã ký thỏa thuận hạ nhiệt với Iran hay chưa. "Chúng tôi tái khẳng định lập trường nhất quán về ủng hộ kiềm chế, giảm căng thẳng vì ổn định, an ninh và thịnh vượng của người dân lẫn khu vực", người này nói.
Một quan chức Iran xác nhận nước này và Arab Saudi đã đồng ý giảm leo thang nhằm "chấm dứt các hành động thù địch, bảo vệ lợi ích chung và ngăn chặn leo thang".
Wall Street Journal trước đó dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hồi đầu tháng 4 cũng "âm thầm mở loạt đợt tấn công nhằm vào Iran", một trong các mục tiêu là nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan tại vịnh Ba Tư.
Cuộc tấn công diễn ra trong khoảng thời gian Tổng thống Donald Trump thông báo về lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran để tạo điều kiện cho đàm phán.
Công ty Lọc và Phân phối Dầu khí Quốc gia Iran (NIORDC) ngày 8/4 cho biết nhà máy lọc dầu ở đảo Lavan bị tấn công, vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực.
Giới chức Iran gọi sự việc là "vụ tấn công hèn nhát của đối phương", song không nêu chi tiết thiệt hại hoặc cáo buộc bên nào chịu trách nhiệm. Lực lượng vũ trang Iran sau đó phóng loạt tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào UAE và Kuwait để trả đũa.
Giới chức Iran hôm 3/4 thông báo đã bắn rơi một UAV tầm trung và công bố mảnh vỡ, cho thấy nó dường như là mẫu Wing Loong II do Trung Quốc sản xuất. Tại Trung Đông, chỉ có UAE và Arab Saudi dùng loại UAV này.
Một trong các nguồn tin cho biết Mỹ "không khó chịu" với chiến dịch của UAE, vì cho rằng thỏa thuận ngừng bắn chưa có hiệu lực. Giới chức Mỹ thậm chí còn ngầm hoan nghênh UAE và bất kỳ quốc gia vùng Vịnh nào muốn tham chiến.
Bộ Ngoại giao UAE từ chối bình luận về thông tin, song tuyên bố nước này có quyền đáp trả hành động thù địch bằng mọi biện pháp, kể cả quân sự. Nhà Trắng không bình luận về thông tin, trong khi Lầu Năm Góc cũng từ chối lên tiếng.
Nếu được xác nhận, các chiến dịch của Arab Saudi và UAE cho thấy phần lớn hiện trạng của xung đột Trung Đông vẫn bị che giấu. Cách tiếp cận của hai nước cũng không giống nhau, UAE dường như tìm cách buộc Iran trả giá và hiếm khi tham gia đối thoại qua kênh ngoại giao, còn Arab Saudi vẫn tìm cách giảm leo thang và duy trì liên lạc thường xuyên.
Ali Vaez, chuyên gia về Iran tại viện nghiên cứu Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế có trụ sở tại Bỉ, nhận định Arab Saudi tập kích Iran rồi đồng thuận giảm căng thẳng cho thấy nước này hiểu rằng leo thang không kiểm soát sẽ gây ra những tổn thất không thể chấp nhận.
"Các sự việc không thể hiện lòng tin, mà là vì lợi ích chung khi đặt ra giới hạn cho đối đầu, trước khi nó trở thành xung đột quy mô lớn trong khu vực", Vaez nói.
Sau khi xung đột với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2, Iran tập trung phần lớn hỏa lực vào UAE với hơn 2.800 tên lửa và UAV, nhiều hơn mọi quốc gia liên quan, kể cả Israel. Các cuộc tập kích gây thiệt hại nặng nề cho giao thông hàng không, du lịch và thị trường bất động sản của UAE, dẫn đến nhiều đợt sa thải và cho nghỉ việc có thời hạn.
Giới chức vùng Vịnh cho biết hành động của Iran đã thúc đẩy UAE thay đổi cơ bản chiến lược, chuyển sang coi Iran là "thế lực bất hảo, tìm cách phá hoại mô hình kinh tế - xã hội của UAE, vốn dựa trên nhân tài nước ngoài và danh tiếng về sự an toàn, ổn định".
"UAE ban đầu tuyên bố không muốn xung đột xảy ra. Tuy nhiên, sau những vụ tập kích đầu tiên của Iran, UAE thể hiện rõ ràng là họ thấy bức tranh khu vực đã thay đổi đáng kể", H.A. Hellyer, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho biết.
