28 học sinh ngộ độc do nhiễm khuẩn Salmonella từ món trứng cuộn

Với đồng nghiệp, Nam, ở Tây Hồ, Hà Nội, là "cỗ máy in tiền" không biết mệt. Với gia đình, anh là người con hoàn hảo khi xây nhà, chu cấp sinh hoạt phí hàng tháng cho bố mẹ. Nhưng tại phòng khám của bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, bệnh án của Nam ghi nhận tình trạng nhịp tim đập dồn dập, khó thở và hệ thần kinh luôn ở trạng thái cảnh giác cao độ. Kết quả khám kết luận người bệnh bị rối loạn lo âu nặng, cần điều trị bằng thuốc và trị liệu.

Người bệnh tâm sự gần đây công ty làm ăn khó khăn, nợ nần chồng chất, nguy cơ phá sản, khiến Nam lo âu, mất ngủ nhưng vẫn phải tỏ ra bên ngoài là người mạnh mẽ, nhiều năng lượng để tránh "sụp đổ hình tượng".

"Tôi không thể tỏ ra yếu đuối, tiêu cực vì đang là trụ cột cho hàng chục nhân viên và cả đại gia đình", người đàn ông tâm sự.

Tương tự, Lan, 35 tuổi, tìm đến bệnh viện trong tình trạng kiệt quệ thần kinh. Không gặp áp lực tài chính, nhưng cô bị vắt kiệt bởi tiêu chuẩn "người trẻ thành đạt". Ở công ty, cô tự đặt ra nguyên tắc bất thành văn là dù ốm mệt hay stress cũng không được phép bộc lộ ra ngoài vì sợ khách hàng phát hiện. Mỗi ngày hai đến ba cốc cà phê để trụ vững. Tối về nhà, cô gắt gỏng với con và phó mặc việc nhà cho người giúp việc vì cạn kiệt năng lượng. Qua thăm khám, bác sĩ xác định người bệnh bị suy nhược, rối loạn lo âu, khuyên nên giảm bớt công việc và nghỉ ngơi, trị liệu tâm lý.

Về mặt y khoa, hiện tượng gồng mình để tỏ ra ổn được các chuyên gia gọi là tích cực độc hại (Toxic Positivity). Khác với lạc quan lành mạnh là khả năng chấp nhận thực tại đau buồn để tìm cách thích nghi, tích cực độc hại là sự chối bỏ cảm xúc thật.

Khi một người liên tục đè nén nỗi buồn hay sự lo âu, hạch hạnh nhân trong não bộ, trung tâm xử lý cảm xúc, vẫn liên tục phát ra tín hiệu cảnh báo. Điều này kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, đưa cơ thể vào trạng thái chiến đấu hoặc bỏ chạy (fight or flight) kéo dài.

Bác sĩ Chung cho rằng việc kìm nén áp lực quá lâu chính là yếu tố kích hoạt các cơn rối loạn lo âu và trầm cảm. Bệnh nhân thường có biểu hiện đánh trống ngực, khó thở và luôn ở trạng thái cảnh giác cao độ.

Giaso sư tâm lý học James Gross tại Đại học Stanford, một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về điều tiết cảm xúc, cũng chứng minh qua nhiều thập kỷ nghiên cứu rằng "expressive suppression" (kìm nén biểu đạt cảm xúc) không làm giảm cảm xúc tiêu cực bên trong, mà chỉ tắt đi phần biểu hiện ra bên ngoài. Nói cách khác, nỗi đau không biến mất, nó bị đẩy sâu vào bên trong và tiếp tục âm ỉ.

Nguyên nhân sâu xa của hiện tượng này bắt nguồn từ sự kết hợp giữa kỳ vọng xã hội và cấu trúc văn hóa. Trong môi trường Á Đông, người trẻ thành đạt thường bị gắn chặt với hình mẫu hoàn hảo. Việc bộc lộ sự yếu đuối hay mệt mỏi bị xem là thiếu bản lĩnh.

Thêm vào đó, một nghiên cứu kéo dài hơn 80 năm của Đại học Harvard về sự phát triển của con người đã chỉ ra một nghịch lý. Khi người trẻ càng đạt được nhiều thành tựu tài chính và địa vị, họ càng dễ rơi vào bẫy độc lập. Họ dần mất đi những kết nối chân thành, tự cô lập bản thân vì áp lực phải duy trì hình ảnh thành công trước mắt người khác.

"Tiền bạc và địa vị tạo ra một tiêu chuẩn sống mà họ không dám từ bỏ, biến họ thành những người tù trong chính chiếc lồng kính do mình tạo ra", Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, nói.

Hệ lụy của việc duy trì lớp mặt nạ này rất tàn khốc. Khi sự căng thẳng vượt quá giới hạn chịu đựng của hệ thần kinh trung ương, cơ thể sẽ tự động sập nguồn. Ở giai đoạn này, lý trí bệnh nhân vẫn muốn tiếp tục làm việc nhưng cơ thể từ chối tuân lệnh, dẫn đến cảm giác tội lỗi và tự trách móc.

Điều đáng chú ý là phần lớn những người có vấn đề sức khỏe tâm thần không tìm kiếm sự giúp đỡ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng cách điều trị tại các nước thu nhập trung bình như Việt Nam lên đến 70–80%, tức cứ 10 người cần hỗ trợ thì có đến 7-8 người không được tiếp cận dịch vụ phù hợp. Stress tích tụ lâu ngày có thể dẫn đến nhiều bệnh thể chất và tinh thần nguy hiểm, trong đó có vấn đề tự sát.

Bác sĩ Chung nhấn mạnh khi đã rơi vào trạng thái này, việc nghỉ ngơi vài ngày không còn tác dụng. Bệnh nhân bắt buộc phải có sự can thiệp y tế chuyên sâu hoặc trị liệu tâm lý dài hạn để phục hồi các chức năng dẫn truyền thần kinh. Thạc sĩ Trung cũng cảnh báo rằng ép bản thân hạnh phúc không chỉ bất khả thi mà còn tàn phá trực tiếp đến sức khỏe tinh thần.

Hiện, nhiều người trẻ bắt đầu nhận thức rõ hơn về giới hạn của bản thân. Khảo sát của Decision Lab năm 2021 ghi nhận 64% Gen Z tại Việt Nam coi trọng sự cân bằng giữa công việc, cuộc sống và sức khỏe tinh thần hơn là mức lương cao.

Các chuyên gia y tế khuyên người trẻ cần học cách lắng nghe tín hiệu cầu cứu của cơ thể, thừa nhận sự mệt mỏi và tìm kiếm sự giúp đỡ từ những mối quan hệ thân thiết hoặc chuyên gia tâm lý trước khi mọi thứ vượt tầm kiểm soát.

Tin Gốc: Vnexpress

Vào năm 2015, nhận thấy việc yêu cầu bệnh nhân giảm cân là một thử thách nan giải, bác sĩ Kudo Takafumi - chuyên gia về bệnh tiểu đường tại Nhật Bản đã tận dụng các nguyên liệu quen thuộc hàng ngày để sáng tạo ra "Phương pháp giảm cân bằng cà phê và trà xanh".

Qua gần một năm tự thử nghiệm trên chính cơ thể mình, cân nặng của ông đã chạm mốc 67 kg so với 92 kg ban đầu trong vòng hơn 10 tháng mà không hề bị tăng cân trở lại, China Press đưa.

Không chỉ riêng ông, các bệnh nhân áp dụng phương pháp này cũng giảm trung bình 6,2 kg mỗi tháng. Thậm chí, nhiều người không cần điều chỉnh chế độ ăn hay tập luyện, chỉ nhờ thức uống này mà vùng mỡ bụng đã giảm đi đáng kể.

Theo chuyên gia dinh dưỡng chuyên nghiệp Hong Kong Trương Triển Bằng, mấu chốt của phương pháp này nằm ở việc tận dụng sự kết hợp giữa caffeine, chất catechins trong trà xanh và axit chlorogenic có trong cà phê.

Axit chlorogenic trong cà phê có khả năng kích hoạt các enzyme trong cơ thể, thúc đẩy quá trình đốt cháy chất béo. Chất catechins trong trà xanh hỗ trợ quá trình chuyển hóa lipid, đẩy nhanh tốc độ tiêu hao mỡ thừa. Cả hai thành phần này đều có tác dụng lợi tiểu và thải độc.

Sự cộng hưởng của các hoạt chất này giúp nâng cao tối đa hiệu quả đốt mỡ, đồng thời kiểm soát tốt lượng đường huyết sau bữa ăn - một lựa chọn lý tưởng cho người đang giảm cân.

Để đạt hiệu quả tối ưu và tránh làm giảm tác dụng, người giảm cân bắt buộc phải sử dụng trà xanh không đường và cà phê đen nguyên chất, tuyệt đối không thêm đường, sữa hay bột kem béo. Bạn có thể mua trà xanh đóng chai không đường hoặc dùng trà túi lọc để thay thế.

Nguyên liệu: 150 ml trà xanh, 150 ml cà phê.

Tỷ lệ: Trà xanh và cà phê hòa trộn theo tỷ lệ 1:1.

Cách pha: Khuấy đều hai loại với nhau để uống chung, hoặc uống riêng biệt từng loại đều được.

Thời điểm uống: Uống 1 ly (khoảng 250-300 ml) trước mỗi bữa ăn.

Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen cân trọng lượng cơ thể vào mỗi buổi sáng sẽ giúp bạn theo dõi sát sao sự thay đổi. Toàn bộ liệu trình này giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn, tăng tốc độ chuyển hóa mỡ, giúp hành trình giảm cân trở nên dễ dàng hơn.

Phương pháp này được đánh giá là đặc biệt hiệu quả đối với 3 nhóm người sau:

Người bận rộn, thường xuyên ăn ngoài hoặc dân văn phòng: Phương pháp này không đòi hỏi phải kết hợp tập luyện hay ăn kiêng nghiêm ngặt, chỉ cần uống trước bữa ăn. Do đó, đây là giải pháp cứu cánh cho những ai không có thời gian quản lý thực đơn hay đến phòng tập.

Người có vòng bụng lớn, béo bụng: Sự kết hợp giữa catechins (trà xanh) và axit chlorogenic (cà phê) có tác động mạnh mẽ đến việc thúc đẩy đốt cháy chất béo, đặc biệt hiệu quả rõ rệt đối với vùng mỡ bụng.

Người hay bị áp lực (stress) dẫn đến ăn uống quá độ: Thành phần theanine trong trà xanh có tác dụng giải tỏa căng thẳng, giúp kiểm soát sự thèm ăn và hạn chế hiệu quả tình trạng cuồng ăn do biến động tâm lý.

Ngược lại, đối với những người có thể trạng tỳ vị kém, phụ nữ mang thai, bệnh nhân tiểu đường hoặc cao huyết áp, phương pháp này có thể gây phản tác dụng và tổn hại đến sức khỏe.

Người có tỳ vị ẩm nhiệt, dễ dư axit dạ dày: Uống cà phê dễ gây ra tình trạng trào ngược dạ dày thực quản. Những người bị thiếu máu hoặc nhạy cảm với caffeine cũng cần hết sức thận trọng.

Bệnh nhân tiểu đường và cao huyết áp: Người bị tiểu đường nên chuyển sang dùng loại cà phê đã tách caffeine (decaf). Trong khi đó, người bị cao huyết áp cần tránh uống cà phê ngay khi vừa ngủ dậy vào buổi sáng để ngăn ngừa tình trạng huyết áp tăng vọt đột ngột.

Phụ nữ mang thai: Mỗi ngày không được uống quá 2 ly hỗn hợp cà phê trà xanh này. Sử dụng quá liều lượng có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc khiến trẻ sinh ra bị nhẹ cân.

Tin Gốc: Vnexpress

Cortisol được sản xuất bởi tuyến thượng thận và tham gia điều hòa nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa năng lượng, kiểm soát đường huyết, huyết áp, phản ứng miễn dịch và chu kỳ ngủ thức. Trong điều kiện bình thường, nồng độ cortisol tăng giảm tự nhiên theo thời gian trong ngày và giúp cơ thể thích nghi với các tình huống cần phản ứng nhanh.

Khi cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài, cơ thể có thể đối mặt với nhiều vấn đề như tăng đường huyết, tăng huyết áp, suy giảm miễn dịch, rối loạn giấc ngủ và giảm khả năng phục hồi sau căng thẳng.

Laura Isaacson (Giám đốc dinh dưỡng lâm sàng tại Vida Health, Mỹ) nhấn mạnh rằng không có loại thực phẩm nào trực tiếp gây căng thẳng, nhưng một số lựa chọn ăn uống có thể khiến hệ thống điều hòa hormone hoạt động kém hiệu quả hơn.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nhóm thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện là một trong những yếu tố dễ làm rối loạn đường huyết nhất. Các loại bánh ngọt ăn sáng như bánh rán, bánh cuộn quế hoặc bánh nướng đóng gói có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm mạnh sau đó.

Khi lượng đường trong máu sụt giảm đột ngột, cơ thể xem đây là tín hiệu căng thẳng và kích hoạt giải phóng cortisol để ổn định lại mức đường huyết.

Ngũ cốc ăn sáng nhiều đường cũng tạo ra cơ chế tương tự. Dù tiện lợi, những sản phẩm này thường chứa lượng đường cao nhưng ít chất xơ và protein, khiến năng lượng tăng nhanh rồi giảm nhanh chỉ sau vài giờ.

Các chuyên gia khuyến nghị thay thế bằng yến mạch, sữa chua Hy Lạp, hạt chia hoặc trái cây tươi để giúp đường huyết ổn định hơn.

Nhóm thực phẩm siêu chế biến như khoai tây chiên, gà rán công nghiệp và nhiều món ăn nhanh khác cũng được nhắc đến trong danh sách cần hạn chế.

Các nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến tình trạng viêm mạn tính và căng thẳng chuyển hóa, những yếu tố có thể khiến cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Bánh mì trắng và các loại carbohydrate tinh chế cũng có thể gây ra những biến động mạnh về đường huyết nếu được tiêu thụ riêng lẻ.

Thay vì loại bỏ hoàn toàn, các chuyên gia khuyến nghị kết hợp chúng với nguồn protein và chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường.

Ngoài ra súp đóng hộp chứa hàm lượng natri cao cũng được xem là yếu tố có thể kích hoạt hệ thống phản ứng căng thẳng của cơ thể.

Việc tiêu thụ quá nhiều natri không chỉ ảnh hưởng đến huyết áp mà còn có thể góp phần làm gia tăng hoạt động của các hormone liên quan đến căng thẳng.

Thịt xông khói, xúc xích và các loại thịt chế biến sẵn giàu chất béo bão hòa cũng được các chuyên gia lưu ý. Một số nghiên cứu cho thấy chế độ ăn chứa nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng phản ứng cortisol và thúc đẩy quá trình viêm trong cơ thể.

Cuối cùng, các loại snack tẩm gia vị, khoai tây chiên đóng gói và thực phẩm ăn vặt chứa nhiều phụ gia thường kết hợp đồng thời lượng lớn muối, đường và chất béo không lành mạnh. Việc tiêu thụ thường xuyên các sản phẩm này có thể tác động tiêu cực đến các cơ chế điều hòa căng thẳng của cơ thể theo thời gian.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng điều quan trọng không nằm ở việc loại bỏ hoàn toàn một món ăn cụ thể mà là xây dựng chế độ ăn cân bằng và ổn định lâu dài.

Tara Roscioli (chuyên gia dinh dưỡng chức năng, Mỹ), đưa ra lời khuyên rằng một bữa ăn lý tưởng nên kết hợp carbohydrate giàu chất xơ, protein chất lượng cao và chất béo lành mạnh. Sự kết hợp này giúp hạn chế dao động đường huyết, duy trì nguồn năng lượng ổn định và giảm áp lực lên hệ thống điều hòa hormone.

Các thực phẩm được khuyến khích bao gồm rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt dinh dưỡng, dầu ô liu và cá béo như cá hồi, cá thu hoặc cá mòi.

Đặc biệt, axit béo omega-3 trong cá biển được chứng minh có liên quan đến phản ứng căng thẳng cân bằng hơn và mức cortisol thấp hơn ở một số nhóm đối tượng nghiên cứu.

Nhiều chuyên gia cho rằng chế độ ăn Địa Trung Hải, với nền tảng là thực phẩm tươi, ít chế biến và giàu thực vật, là một trong những mô hình ăn uống có lợi nhất cho việc duy trì sức khỏe chuyển hóa cũng như khả năng thích nghi với căng thẳng.

Mặc dù cortisol thường bị xem là "hormone gây căng thẳng", đây thực chất là hormone thiết yếu cho sự sống. Mục tiêu không phải loại bỏ cortisol mà là giúp cơ thể duy trì mức hormone này trong giới hạn phù hợp thông qua lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và chế độ dinh dưỡng cân bằng.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ