Cá từ lâu được xem là nguồn thực phẩm lành mạnh trong bữa ăn. Loại thực phẩm này cung cấp protein chất lượng cao, vitamin, khoáng chất và axit béo omega-3 có lợi cho tim mạch.
Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AICR), việc ăn cá với lượng vừa phải có thể góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa món cá nào cũng nên ăn thường xuyên.
Với một số cách chế biến cá dưới đây, nguy cơ không nằm ở con cá, mà đến từ ký sinh trùng, cách bảo quản, chế biến hoặc các chất ô nhiễm có thể tích tụ trong quá trình xử lý.
Cá sống làm gỏi
Gỏi cá là món ăn được nhiều người ưa thích vì vị tươi, ngọt và cảm giác lạ miệng. Tuy nhiên, các món làm từ cá sống, đặc biệt là cá nước ngọt sống hoặc tái, có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.
Một trong những nguy cơ được nhắc đến nhiều là sán lá gan. Khi cá bị nhiễm ký sinh trùng nhưng không được nấu chín, ấu trùng có thể đi vào cơ thể người. Theo thời gian, chúng có thể gây viêm kéo dài tại đường mật.
Các nghiên cứu tại khu vực Đông Bắc Thái Lan, nơi món koi plaa làm từ cá nước ngọt sống từng phổ biến, cho thấy nhiễm sán lá gan có liên quan đến nguy cơ ung thư đường mật. Đây là dạng ung thư nguy hiểm, thường được phát hiện muộn và có tiên lượng xấu.
Điều đáng lo là người ăn có thể nhiễm ký sinh trùng từ khi còn trẻ, nhưng bệnh lý ác tính chỉ xuất hiện sau nhiều năm hoặc vài thập kỷ. Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe, người dân nên hạn chế ăn gỏi cá, cá tái, đặc biệt là cá nước ngọt chưa được nấu chín kỹ.
Cá ướp muối
Cá ướp muối, cá khô hoặc một số dạng cá lên men là món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình.
Tuy nhiên, nếu ăn thường xuyên, đặc biệt với các sản phẩm được chế biến thủ công, nhiều muối, không kiểm soát được quy trình bảo quản, nguy cơ sức khỏe có thể tăng lên.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp cá ướp muối kiểu Trung Quốc vào nhóm chất gây ung thư cho người. Nguy cơ chủ yếu liên quan đến quá trình ướp muối, phơi khô, lên men trong thời gian ngắn.
Trong quá trình này, protein trong cá có thể bị phân hủy thành các amin. Khi phản ứng với nitrit, các amin này có thể hình thành nitrosamine – nhóm hợp chất được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ ung thư.
IARC xác định cá ướp muối kiểu Trung Quốc có liên quan đến ung thư vòm họng ở người. Mối liên hệ với ung thư dạ dày hiện được ghi nhận ở mức bằng chứng hạn chế.
Điều này không có nghĩa phải loại bỏ hoàn toàn cá ướp muối khỏi bữa ăn. Tuy nhiên, người dân không nên dùng thường xuyên, cần ăn với lượng nhỏ, tránh các sản phẩm quá mặn, có mùi lạ, ẩm mốc hoặc không rõ nguồn gốc.
Cá hun khói
Cá hun khói có hương vị đậm, thơm và thường được dùng như món ăn kèm hoặc món nhắm. Tuy nhiên, quá trình hun khói có thể tạo ra một số hợp chất không có lợi cho sức khỏe nếu tiêu thụ nhiều.
Khi gỗ cháy không hoàn toàn trong quá trình hun khói, các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) có thể hình thành. Một số chất trong nhóm này được phân loại là chất gây ung thư ở người.
Ngoài ra, quá trình xử lý nhiệt cũng có thể tạo ra nitrosamine và amin dị vòng. Đây là những hợp chất từng được nhắc đến trong nhiều nghiên cứu liên quan đến nguy cơ ung thư khi thực phẩm được chế biến ở nhiệt độ cao hoặc qua khói trong thời gian dài.
Vì vậy, cá hun khói chỉ nên được dùng với khẩu phần nhỏ, không ăn thường xuyên. Người tiêu dùng cũng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất theo quy trình an toàn.
Ăn cá thế nào để an toàn?
Các chuyên gia khuyến cáo, cá vẫn là thực phẩm tốt cho sức khỏe nếu được lựa chọn và chế biến đúng cách. Thay vì ăn cá sống, cá ướp muối hoặc cá hun khói thường xuyên, người dân nên ưu tiên cá tươi, được nấu chín bằng các phương pháp lành mạnh như hấp, luộc, kho nhạt hoặc nướng ở nhiệt độ phù hợp.
Bên cạnh đó, nên đa dạng nguồn đạm trong bữa ăn, kết hợp cá với rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế thực phẩm quá mặn, quá cháy hoặc chế biến sẵn.
Ngày 13-7, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết vừa cứu sống một bệnh nhân đa chấn thương vô cùng nguy kịch, sau khi nhảy cầu Bãi Cháy.
Theo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, bệnh nhân là P.V.T., sinh năm 1993, ở tỉnh Hưng Yên, được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh trong tình trạng vô cùng nguy kịch, sốc mất máu, sốc đa chấn thương như đụng dập nhu mô phổi, gãy gai ngang đốt sống thắt lưng L5, vỡ bàng quang, niệu đạo, tiền liệt tuyến...
Qua hội chẩn đa chuyên khoa nhận định đây là ca cấp cứu tối khẩn với nhiều tổn thương nặng nề phức tạp, bệnh nhân sốc mất máu, cần phải được xử trí ngoại khoa ngay lập tức để cứu sống người bệnh.
Các bác sĩ thực hiện khâu phục hồi bàng quang, kiểm soát niệu quản hai bên, khâu phục hồi niệu đạo tiền liệt tuyến, tạo hình cơ thắt hậu môn sau khi bị đứt hoàn toàn, mở thông bàng quang trên xương mu, làm hậu môn nhân tạo bảo vệ và cố định lại khung chậu, khớp mu.
Toàn bộ các tổn thương được xử trí trong cùng một cuộc phẫu thuật nhằm kiểm soát chảy máu, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và bảo tồn tối đa chức năng các cơ quan.
Quá trình mổ, người bệnh được hồi sức chống sốc, truyền máu và các chế phẩm máu nhằm duy trì huyết động giúp phẫu thuật viên xử trí tổn thương an toàn.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân được chuyển đến khoa hồi sức tích cực để tiếp tục theo dõi và điều trị.
3 ngày sau, tình trạng người bệnh đã có nhiều chuyển biến, các chỉ số sinh tồn ổn định, được rút ống nội khí quản và tự thở.
Bác sĩ Nguyễn Thanh Phương, Phó khoa phụ trách ngoại, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, cho biết: "Đây là một trong những ca đa chấn thương rất nặng, trong đó có tổn thương vỡ phức tạp ở hệ tiết niệu, tầng sinh môn và khung chậu, nguy cơ tử vong cao.
Chúng tôi vừa hồi sức chống sốc, truyền máu, vừa nỗ lực xử trí các tổn thương nặng trong một cuộc phẫu thuật để giành lại sự sống cho người bệnh. Điều quan trọng nhất không chỉ là cứu sống người bệnh, mà còn tạo cơ hội phục hồi chức năng về lâu dài” - bác sĩ Phương nói.
Ngày 17-4, TP.HCM tổ chức lễ ra quân khám sức khỏe tầm soát, sàng lọc cho người dân tại 168 trạm y tế với sự phối hợp 104 bệnh viện trên địa bàn, khởi động chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn trong năm 2026 và những năm tới.
Hoàn tất lễ ra quân, PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - bày tỏ sự trân trọng, biết ơn đến 104 bệnh viện công lập, ngoài công lập và bệnh viện bộ, ngành đã tham gia với tinh thần trách nhiệm cao, mang lại hiệu quả thiết thực.
Theo ông, việc 104 bệnh viện cùng lúc cử đội ngũ y, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên về tận cơ sở, trực tiếp phục vụ người dân ngay tại cộng đồng là hình ảnh rất đẹp của ngành y tế thành phố. Đó không chỉ là sự hỗ trợ chuyên môn, mà còn là sự sẻ chia, trách nhiệm xã hội và tình cảm dành cho người dân thành phố.
Trong ngày ra quân, từ sáng sớm, đông đảo người dân tại nhiều địa phương đã đến các trạm y tế với tâm trạng phấn khởi, tin tưởng.
Nhiều người cao tuổi cho biết lần đầu được bác sĩ chuyên khoa từ các bệnh viện lớn trực tiếp thăm khám, tư vấn ngay tại nơi cư trú. Không ít người dân bày tỏ bất ngờ khi dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần, thuận tiện và thiết thực.
"Người dân vui mừng không chỉ vì được khám miễn phí, được phát hiện sớm bệnh tật, mà còn cảm nhận rõ sự quan tâm của chính quyền thành phố và ngành y tế đối với sức khỏe cộng đồng", ông Tăng Chí Thượng viết và cho rằng đây chính là giá trị lớn nhất của chương trình.
Theo ông, thành công của đợt ra quân hôm nay cho thấy khi toàn ngành cùng chung sức, đồng lòng, chúng ta hoàn toàn có thể đưa dịch vụ y tế chất lượng đến tận khu dân cư, từng người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Sở Y tế ghi nhận tinh thần xung kích của đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế đã tạm gác công việc thường nhật tại bệnh viện để về cơ sở phục vụ nhân dân bằng tất cả trách nhiệm và y đức nghề nghiệp.
Những hình ảnh bác sĩ tận tình khám bệnh, tư vấn cho người cao tuổi, hỗ trợ người yếu thế, hướng dẫn người dân chăm sóc sức khỏe đã lan tỏa thông điệp nhân văn sâu sắc của nghề y.
Thay mặt ngành y tế thành phố, Giám đốc Sở Y tế gửi lời cảm ơn đến ban giám đốc các bệnh viện cùng toàn thể nhân viên y tế đã góp phần làm nên một ngày hội sức khỏe đầy ý nghĩa.
Sự đồng hành quý báu này sẽ là nền tảng quan trọng để thành phố tiếp tục triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh và quản lý sức khỏe toàn dân trong thời gian tới, hướng đến mục tiêu xây dựng một nền y tế hiện đại, công bằng, chủ động và vì người dân phục vụ.
