Điện thoại của anh Minh, 48 tuổi, cài vài ứng dụng khám bệnh khác nhau. Cứ mỗi lần đưa bố mẹ đi khám ở một bệnh viện, anh phải cài thêm một app của bệnh viện đó để đặt lịch khám và tái khám, lấy số, xem kết quả chụp chiếu xét nghiệm. Có hôm mẹ anh khám ở bệnh viện tuyến trên còn bố lấy thuốc ở bệnh viện quận, hồ sơ bệnh mạn tính lại ở trạm y tế vẫn ghi bằng sổ giấy. Mỗi nơi lưu một kiểu nên anh thường phải chụp lại toa thuốc, giữ kết quả xét nghiệm trong máy và nhiều lần vào viện loay hoay khai lại bệnh sử cho người thân.
Tình trạng “mỗi nơi một app” này khiến dữ liệu sức khỏe của người bệnh bị chia nhỏ. Bác sĩ khó xem đầy đủ lịch sử khám chữa bệnh, thuốc đang dùng hay kết quả xét nghiệm trước đó, dẫn đến có thể phải chỉ định kiểm tra lại, tốn thời gian và chi phí.
Để khắc phục, ngày 29/4, Sở Y tế TP HCM cùng Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Chuyển đổi số và Công an TP HCM triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử trên Ứng dụng Công dân số TP HCM. Ứng dụng này hướng tới gom toàn bộ dữ liệu y tế của người dân lên một nền tảng chung. Khi dữ liệu được liên thông bằng mã định danh cá nhân, người dân có thể tra cứu lịch sử khám bệnh ngay trên điện thoại, đồng thời bác sĩ ở các cơ sở y tế khác nhau cũng có thể xem thông tin cần thiết để phục vụ điều trị.
Chia sẻ với VnExpress, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng nhìn nhận quá trình này gặp nhiều thách thức. Rào cản lớn không chỉ hạ tầng công nghệ, mà dữ liệu đang phân tán và thói quen lưu trữ bệnh án giấy của cả người dân lẫn nhân viên y tế chưa thể bỏ ngay lập tức.
“Nếu không phân định rõ trách nhiệm từng đơn vị trong chuỗi cung ứng và quản lý, hệ thống dễ rơi vào tình trạng ‘cha chung không ai khóc’, khiến dữ liệu bị gián đoạn, thiếu cập nhật và giảm giá trị sử dụng”, người đứng đầu ngành y tế thành phố nói.
Để giải quyết, ông Thượng cho rằng yếu tố quyết định thành công không chỉ nằm ở công nghệ, mà cốt lõi là quản trị triển khai. Từ kinh nghiệm các quốc gia đi trước, nguyên tắc “rõ người, rõ việc” luôn được đặt lên hàng đầu nhằm đảm bảo mục tiêu nhanh, đủ và chính xác, không chồng chéo, không bỏ trống.
Thành phố đang học hỏi kinh nghiệm “số hóa hồ sơ sức khỏe” từ một số nước. Ví dụ, thực tiễn tại Estonia cho thấy cần sự phối hợp khi cơ quan quản lý dân cư chịu trách nhiệm về dữ liệu nhân thân, còn cơ sở y tế cập nhật thông tin khám chữa bệnh theo mã định danh duy nhất của mỗi người dân. Tại Singapore, hệ thống vận hành theo nguyên tắc dữ liệu phát sinh ở đâu cập nhật tại đó, kèm cơ chế giám sát, truy xuất trách nhiệm rõ ràng. Trong khi đó, ở Đan Mạch, chính quyền địa phương đảm bảo độ bao phủ dữ liệu, còn bác sĩ gia đình quản lý hồ sơ sức khỏe xuyên suốt vòng đời người dân.
“Áp dụng các kinh nghiệm này, TP HCM xác định phân công trách nhiệm rõ ràng là nguyên tắc mang tính sống còn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành”, ông Thượng nói.
Giải pháp, trước hết, chính quyền địa phương, cụ thể là UBND xã, phường, thị trấn, giữ vai trò nền tảng trong việc lập và rà soát danh sách dân cư, đối chiếu với dữ liệu căn cước công dân và VNeID để tạo đầu vào chính xác, không bỏ sót hay trùng lặp.
Ở tuyến cơ sở, trạm y tế sẽ là nơi theo dõi, cập nhật tình trạng sức khỏe thường xuyên cho người dân, nhất là người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, giúp hồ sơ sức khỏe được duy trì liên tục thay vì đứt quãng sau mỗi lần đi khám. Điều này càng quan trọng khi TP HCM đặt mục tiêu trong năm 2026 tầm soát bệnh ít nhất một lần cho toàn bộ cư dân, kéo theo lượng dữ liệu y tế rất lớn cần được lưu trữ và liên thông đồng bộ.
Song song đó, ngành công an bảo đảm tính chính xác của dữ liệu định danh, theo ông Thượng. Ngành y tế chịu trách nhiệm chuẩn hóa dữ liệu, ban hành quy chuẩn và hướng dẫn kết nối thông tin. Ở góc độ hạ tầng, Trung tâm Chuyển đổi số và Sở Khoa học Công nghệ bảo đảm nền tảng kỹ thuật vận hành thông suốt, an toàn và tích hợp hiệu quả với ứng dụng.
Dù vậy, ông cho rằng nỗ lực từ cơ quan quản lý khó phát huy tối đa nếu thiếu sự chủ động của người dân. Hệ thống chỉ thực sự đi vào đời sống khi mỗi người cài đặt ứng dụng, đăng ký định danh điện tử và cung cấp thông tin trung thực. Việc sử dụng hồ sơ điện tử khi đi khám giúp bác sĩ có đầy đủ dữ liệu, bảo vệ quyền lợi bảo hiểm y tế cho bệnh nhân.
Với anh Minh, nếu hệ thống “số hóa hồ sơ y tế” vận hành hiệu quả, anh hy vọng sẽ không còn cảnh phải giữ hàng chục tấm hình toa thuốc hay loay hoay chuyển qua lại giữa nhiều ứng dụng mỗi lần đưa bố mẹ đi khám.
“Chỉ cần mở một ứng dụng sức khỏe là bác sĩ biết người bệnh đã khám ở đâu, uống thuốc gì trước đó thì cả bệnh nhân lẫn bác sĩ đỡ cực hơn rất nhiều”, anh nói.
Ngày 17/6, Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh cho biết, đang điều trị cho 3 bệnh nhân bị ngộ độc sau khi ăn nấm mọc tự nhiên.
Một ngày trước, bệnh viện tiếp nhận 3 người trong cùng một gia đình với các triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy sau bữa ăn tối có sử dụng nấm mọc tự nhiên hái sau nhà.
Theo người nhà, ngày 15/6, gia đình hái khoảng 100g nấm mọc tự nhiên có dạng trụ tròn, màu nâu sẫm để chế biến thức ăn do nhầm tưởng là nấm mối mọc sau mưa.
Tuy nhiên, khoảng 3 giờ sau bữa tối, cả 3 người đều xuất hiện các triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, kèm đau đầu, hoa mắt, chóng mặt nên được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Theo Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh, các bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, tiếp xúc tốt. Việc các triệu chứng tiêu hóa xuất hiện sớm dưới 6 giờ sau khi ăn, thường có tiên lượng tốt hơn các trường hợp ngộ độc nấm có biểu hiện muộn.
Dù vậy, các bệnh nhân vẫn đang được theo dõi và điều trị chặt chẽ do một số loại nấm độc có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến gan, thận hoặc hệ thần kinh.
Thống kê từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh ghi nhận 8 trường hợp rối loạn tiêu hóa liên quan đến ăn nấm. Đáng chú ý, số ca bệnh tăng rõ rệt từ đầu mùa mưa và tập trung nhiều trong tháng 5, tháng 6.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự ý hái và sử dụng các loại nấm mọc tự nhiên nếu không xác định chính xác loài, bởi nhiều loại nấm độc có hình dạng rất giống nấm ăn được.
Bác sĩ Tân cho biết, để giảm cân hiệu quả, bên cạnh khẩu phần ăn, bạn nên sắp xếp lên đĩa thực đơn giảm cân, bao gồm:
- Rau củ: Chiếm ½ đĩa, tối thiểu 1.5 khẩu phần, tối ưu 2.5 khẩu phần. Trong đó, 1 khẩu phần rau củ = 1 bát canh đầy rau
- Chất bột đường "tốt": Chiếm ¼ đĩa. Ưu tiên tinh bột nguyên cám như gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai lang.
- Protein: Chiếm ¼ đĩa, ưu tiên nguồn thực vật như cá, trứng, thịt gia cầm. Thịt đỏ nên ăn tối đa 100g/ngày, không quá 2 lần/tuần, hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn.
Theo bác sĩ Tân, nếu bạn rơi vào tình huống bất khả kháng, không thể chuẩn bị một thực đơn giảm cân chuẩn, nên áp dụng ăn uống chánh niệm. Đây là một trong những kỹ thuật giảm cân giúp bạn có thể giảm cân mọi lúc mọi nơi. Khởi đầu đơn giản: Nhai kỹ ít nhất 20 lần, bữa ăn kéo dài ít nhất 25 phút và đặc biệt là ăn uống tập trung, không vừa ăn vừa làm việc, dùng điện thoại. Nhờ vậy, bạn sẽ cảm nhận được ngưỡng no 8 phần để ngừng lại.
Ngày 19.5, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tổ chức hội nghị quốc tế "Chuẩn hóa chất lượng và nâng cao năng lực trong thực hành chăm sóc ban đầu và y học gia đình". Hội nghị kéo dài 2 ngày, nhằm thúc đẩy mô hình chăm sóc liên tục, quản lý sức khỏe toàn dân và nâng cao năng lực hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu và y học gia đình trong giai đoạn mới.
Đây cũng là sự kiện hưởng ứng Ngày bác sĩ gia đình thế giới 19.5 với chủ đề được phát động "Chăm sóc lấy con người làm trung tâm trong thời đại số".
Tham dự hội nghị có đại diện Bộ Y tế, các sở y tế, trường đại học y dược, chuyên gia trong nước; hơn 200 đại biểu đến từ các trạm y tế xã phường, bệnh viện và trung tâm y tế ở khu vực miền Trung - Tây nguyên; Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, Hội Tim mạch học Việt Nam, Hội Phụ sản Việt Nam, Hội Hô hấp Việt Nam; các chuyên gia quốc tế đến từ Cơ quan dịch vụ y tế quốc gia Vương quốc Anh (NHS)...
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ngành y tế đang thúc đẩy nhiều định hướng chính sách quan trọng nhằm củng cố y tế cơ sở và tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu để thực hiện các mục tiêu sức khỏe đến năm 2035 theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, Chỉ thị số 17/CT-TTg và các định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế giai đoạn 2026 - 2035.
GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Giáo dục y học Việt Nam, phát biểu khai mạc nhấn mạnh việc phát triển chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện nay không chỉ là yêu cầu chuyên môn của ngành y tế mà còn là cơ sở quan trọng để triển khai hiệu quả các chính sách quản lý sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.
Theo GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, trọng tâm hiện nay không chỉ là tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị, mà là nâng cao năng lực vận hành của hệ thống: từ đào tạo nhân lực, chuẩn hóa chất lượng thực hành, quản trị dữ liệu đến tăng cường phối hợp đa ngành và tổ chức chăm sóc tích hợp giữa các tuyến.
Ông Vincent Sai (University College London) cũng chia sẻ rằng, xây dựng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu hiệu quả cần chuyển từ mô hình điều trị thụ động sang quản lý sức khỏe chủ động, phát hiện sớm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng. Việc phân tầng nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và chuẩn hóa quy trình chăm sóc sẽ giúp giảm tình trạng nhập viện không cần thiết, tối ưu chi phí.
Các báo cáo khác tập trung vào những vấn đề sức khỏe nổi bật hiện nay như: dự phòng đột quỵ, quản lý bệnh không lây nhiễm, phát hiện sớm ung thư, dự phòng HPV, chăm sóc người cao tuổi...
PGS-TS Nguyễn Minh Tâm, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, cho biết những năm gần đây, mạng lưới các bộ môn y học gia đình, các đơn vị đào tạo và Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam đã duy trì sự phối hợp trong đào tạo, thực hành và hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở tại nhiều địa phương.
Trong đó, có đào tạo bác sĩ y học gia đình, hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở, phát triển phòng khám bác sĩ gia đình, triển khai các mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng... Những hoạt động đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của y học gia đình trong các định hướng đổi mới hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội nghị, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tiếp tục triển khai chương trình hỗ trợ tăng cường năng lực cho các trạm y tế và phòng khám bác sĩ gia đình tại khu vực miền Trung - Tây nguyên trong quản lý tăng huyết áp và bệnh phổi mạn tính, hỗ trợ thiết bị theo dõi huyết áp và hô hấp ký; đào tạo, cấp chứng chỉ kỹ thuật đo và phân tích kết quả hô hấp ký cho cán bộ y tế tuyến cơ sở nhằm tăng cường năng lực phát hiện sớm và quản lý bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính tại cộng đồng.
Hoạt động này tiếp nối chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực y tế cơ sở mà Phòng khám Bác sĩ gia đình, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế đã triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với gần 2.000 máy đo huyết áp và ứng dụng theo dõi huyết áp tại nhà (hỗ trợ cho các trạm y tế và người dân). Trong năm 2026, khoảng 600 trạm y tế xã, phường tại 9 tỉnh miền Trung - Tây nguyên sẽ tiếp tục được hỗ trợ thiết bị nhằm tăng cường năng lực quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến chăm sóc ban đầu.
Tại hội nghị, đại diện Cục Khoa học công nghệ và đào tạo (Bộ Y tế) cập nhật các định hướng trọng tâm trong triển khai khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe toàn dân và củng cố y tế cơ sở giai đoạn 2026 - 2035.
