“Đợt dịch lần này tại châu Phi có nhiều dấu hiệu bất thường khi xuất hiện các chùm ca tử vong trong cộng đồng, số ca nghi nhiễm tăng nhanh trên diện rộng, tỷ lệ xét nghiệm dương tính cao và đã có hiện tượng lây lan qua biên giới”, TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, nói tại cuộc họp trực tuyến về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola, hôm 22/5.
Dù Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ lây nhiễm toàn cầu hiện ở mức thấp, Bộ Y tế cho rằng Việt Nam vẫn cần tăng cường giám sát do không loại trừ khả năng virus xâm nhập qua hành khách nhập cảnh từ vùng dịch.
Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận ca Ebola nào.
Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh và tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%. Ebola lây từ động vật hoang dã sang người, sau đó truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể hoặc vật dụng nhiễm mầm bệnh. Các triệu chứng ban đầu gồm sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sau đó có thể xuất huyết nặng và suy đa cơ quan.
Hiện mới có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu với chủng Ebola cổ điển, trong khi chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu cho chủng Bundibugyo gây ra đợt dịch hiện nay.
Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát nhằm phát hiện sớm ca bệnh Ebola xâm nhập, đặc biệt tại cửa khẩu, sân bay quốc tế và các cơ sở khám chữa bệnh. Các địa phương duy trì đội phản ứng nhanh, sẵn sàng xử lý ngay khi xuất hiện ca nghi nhiễm hoặc ca bệnh xâm nhập. Người về từ vùng dịch Ebola cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày.
Bộ Y tế cũng đề nghị địa phương xây dựng các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ nguy cơ, từ phát hiện ca nghi ngờ đến tình huống dịch lan rộng. Song song đó, ngành y tế tăng cường năng lực xét nghiệm, giám sát và chẩn đoán virus Ebola tại các viện đầu ngành và bệnh viện tuyến trung ương để phát hiện sớm, dự báo và đáp ứng dịch bệnh.
Hiện Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP HCM có đầy đủ nhân lực, trang thiết bị và phòng an toàn sinh học cấp III phục vụ xét nghiệm Realtime PCR và giải trình tự gene virus Ebola. Hai đơn vị này cũng đã đặt mua sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu theo hướng dẫn của WHO, dự kiến sẽ được chuyển về Việt Nam trong 7-10 ngày tới để sẵn sàng cho các tình huống dịch bệnh phát sinh.
Theo WHO, dịch Ebola lần này liên quan chủng virus Bundibugyo. Tỉnh Ituri của Congo từ đầu tháng 5 đến nay đã ghi nhận hàng trăm ca nghi nhiễm. Tính đến ngày 18/5, nước này có 516 ca nghi mắc Ebola, trong đó 131 trường hợp tử vong. Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo kể từ năm 1976.
WHO xác nhận 4 nhân viên y tế tử vong do Ebola đợt này, làm dấy lên quan ngại về lây nhiễm trong cơ sở khám chữa bệnh và những lỗ hổng trong kiểm soát nhiễm khuẩn.
Tại Uganda, giới chức y tế ghi nhận hai ca, trong đó một trường hợp tử vong, đều là người đến từ Congo.
WHO hôm 17/5 đánh giá đây là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Bệnh Ebola có 6 chủng, trong đó có 3 chủng phổ biến nhất gồm chủng virus Ebola, chủng virus Sudan và chủng virus Bundibugyo. Chủng Bundibugyo được xác định là virus gây nên đợt dịch bệnh này tại Congo và Uganda. Các quốc gia ngoài châu Phi gồm Mỹ, Tây Ban Nha, Anh, Italy đã ghi nhận ca bệnh xâm nhập, hầu hết là nhân viên y tế tham gia hỗ trợ chống dịch hoặc công dân di chuyển từ vùng dịch trở về.
Đối với người mắc tiểu đường, kiểm soát đường huyết là yếu tố quan trọng để phòng biến chứng tim mạch, thần kinh và thận. Tuy nhiên, trong chế độ ăn hằng ngày, trái cây, đặc biệt là chuối, thường gây tranh cãi vì chứa nhiều đường và tinh bột.
Carbohydrate là dưỡng chất tác động mạnh nhất đến đường huyết. Khi ăn, carb sẽ được chuyển hóa thành đường và đi vào máu. Một quả chuối cỡ vừa (khoảng 126 g) chứa khoảng 29 g carb và 15 g đường. Vì vậy, ăn chuối có thể làm tăng đường huyết. Tuy nhiên, mức độ tăng không giống nhau ở mỗi người và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Vai trò của chất xơ trong chuối
Dù chứa đường, chuối cũng cung cấp khoảng 3 g chất xơ mỗi quả. Đây là yếu tố giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Nhờ đó, đường huyết không tăng đột ngột mà với tốc độ từ từ, giúp duy trì năng lượng ổn định. Đây cũng là lý do đường từ trái cây nguyên quả tốt hơn các loại đường tinh luyện trong bánh kẹo vốn hoàn toàn thiếu hụt chất xơ.
Chỉ số đường huyết của chuối
Chỉ số đường huyết (GI) cho biết mức độ làm tăng đường máu của thực phẩm. GI gồm ba mức: thấp khi từ 55 trở xuống, trung bình khi dao động 56-69 và cao khi từ 70 trở lên. Chuối có GI từ thấp đến trung bình (khoảng 31-62). Vì vậy, chuối không phải là thực phẩm gây tăng đường huyết quá nhanh nhưng vẫn cần kiểm soát lượng ăn.
Sự khác nhau giữa chuối xanh và chuối chín
Độ chín của chuối ảnh hưởng lớn đến đường huyết. Chuối xanh chứa rất ít đường nhưng lại giàu tinh bột kháng - một dạng tinh bột không bị tiêu hóa ngay tại dạ dày và ruột non. Loại tinh bột này hoạt động tương tự chất xơ hòa tan, giúp làm chậm quá trình chuyển hóa thành đường, từ đó hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Ngoài ra, tinh bột kháng còn có lợi cho hệ vi sinh đường ruột, cải thiện độ nhạy insulin và giảm viêm, hữu ích với người bệnh tiểu đường type 2. Tinh bột từ chuối có thể giúp giảm đường huyết lúc đói và kéo dài cảm giác no.
Ngược lại, khi chuối chín, phần lớn tinh bột kháng sẽ chuyển thành đường tự nhiên như glucose và fructose. Vì vậy, chuối càng chín, lượng đường càng cao, càng dễ làm tăng đường huyết nhanh hơn so với chuối còn hơi xanh.
Cách ăn chuối an toàn cho người tiểu đường
Hầu hết các tổ chức y tế đều khuyến nghị người tiểu đường nên ăn trái cây như một phần của chế độ ăn lành mạnh. Chuối cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng như kali, vitamin B6 và chất chống oxy hóa, tốt cho tim mạch và hệ thần kinh. Tuy nhiên, người cần kiểm soát carb nghiêm ngặt nên cân nhắc kỹ về khẩu phần.
Để hạn chế ảnh hưởng đến đường huyết, người tiểu đường nên chọn chuối vừa chín, tránh chuối chín quá, ăn khẩu phần nhỏ thay vì một quả lớn. Kết hợp với protein hoặc chất béo như sữa chua không đường, hạt. Không ăn chuối khi đói và theo dõi đường huyết sau khi ăn để điều chỉnh phù hợp.
Theo dữ liệu từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, tình hình bệnh tay chân miệng trên địa bàn thành phố đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp. Tính đến tuần 11-2026, toàn thành phố đã ghi nhận 7.294 ca mắc, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, điều đáng lo ngại là chủng EV71 gây bệnh tay chân miệng hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm đầu năm 2026.
Bác sĩ Võ Thành Luân, Phó trưởng Khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết điểm đáng ngại nhất là sự xuất hiện của biến thể C1 với độc lực cao và khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ từng mắc bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm cao. Chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì:
Lưu ý, hầu hết các trường hợp nhập viện trễ trong tình trạng nguy kịch đều ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo dẫn đến bỏ sót bệnh virus lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ người bệnh.
Bác sĩ Luân lưu ý, khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu tác động lên hệ thần kinh, mỗi phút giây chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ. Phụ huynh cần đưa con mình đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu phát hiện các biểu hiện báo động sau, ngay cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng.
Theo bác sĩ Luân, hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và can thiệp hồi sức tích cực tùy theo mức độ nặng. Nếu phát hiện sớm ở giai đoạn đầu, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ do chủ quan, virus EV71 sẽ gây tổn thương não bộ và tim mạch không thể hồi phục. Trẻ sẽ rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đa cơ quan, phù phổi cấp với nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề lâu dài.
Để bảo vệ trẻ, phụ huynh cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "3 sạch" theo khuyến cáo của Bộ Y tế:
"Cha mẹ cần ghi nhớ các dấu hiệu nguy hiểm, theo dõi sát và đưa trẻ nhập viện sớm ngay khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào kể cả khi không thấy hồng ban hay loét miệng", bác sĩ Võ Thành Luân khuyến cáo.
Lô thuốc mang số đăng ký 893100060724, mã 10370725, sản xuất ngày 14/7/2025, hạn sử dụng đến 14/01/2028, hiện chưa rõ số lượng. Natri clorid 0,9% là thuốc muối nhỏ mắt mũi thông dụng, được bán tại nhiều nhà thuốc toàn quốc.
Cơ quan quản lý yêu cầu Pharmedic lập tức ngừng kinh doanh, trữ toàn bộ sản phẩm và hoàn tất quá trình thu hồi trong vòng 30 ngày. Doanh nghiệp này phải chịu toàn bộ chi phí xử lý, đồng thời báo cáo kết quả thu hồi cho ngành y tế.
Trước đó, Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm tỉnh Quảng Ngãi và Viện Kiểm nghiệm thuốc TP HCM đã lấy mẫu trên thị trường để đánh giá. Các đơn vị này phát hiện dung dịch không trong suốt do chứa cặn, hạt lơ lửng hoặc tạp chất có thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Cơ quan chức năng xếp loại lỗi này vào nhóm vi phạm chất lượng mức độ 3. Ngành y tế đánh giá đây là mức vi phạm có nguy cơ thấp, không đe dọa trực tiếp tính mạng hay gây hậu quả nghiêm trọng tức thì. Tuy nhiên, do mắt vốn là cơ quan nhạy cảm, việc sử dụng dung dịch thiếu tinh khiết rất dễ gây kích ứng, tổn thương hoặc làm giảm hiệu quả điều trị.
Cục Quản lý Dược khuyến cáo người dân, các nhà thuốc và cơ sở y tế lập tức ngừng phân phối, sử dụng lô nước muối nêu trên và nhanh chóng hoàn trả cho đơn vị cung cấp.
