Câu trả lời không đến từ may mắn hay xuất phát điểm thuận lợi, mà từ 5 hành trang mà bất kỳ bạn trẻ nào cũng có thể tự trang bị cho mình.
Không phải ngành “hot”, không có sẵn học bổng, không có mạng lưới quan hệ quốc tế, nhưng câu chuyện của một trong những cựu thủ khoa của Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho thấy con đường du học tự thân vẫn rộng mở với những ai biết chuẩn bị đúng cách.
Hành trình ấy bắt đầu từ chính những gì ở bên trong mỗi người: từ ý chí, từ những hành động nhỏ tích lũy hằng ngày, từ chiến lược dài hạn đến bản lĩnh vượt qua thất bại.
Hành trang đầu tiên – và thường bị bỏ qua nhất – là ý thức du học đủ mạnh. Đó không phải là cảm giác thích thú nhất thời, mà là khát vọng âm ỉ không bị dập tắt dù gặp bất kỳ tác động nào từ bên ngoài: một cơ hội việc làm hấp dẫn trong nước, hoàn cảnh gia đình hay thậm chí một tình yêu mới chớm nở. Khi khát vọng ấy đủ lớn, những lựa chọn khác tự nhiên trở nên nhỏ lại.
Song song với ý chí, hành trang thứ hai là những hành động nhỏ được tích lũy đều đặn. Từ thời phổ thông đến đại học, các hoạt động lãnh đạo, nghiên cứu khoa học và kết nối cộng đồng chính là nơi rèn giũa năng lực tổ chức, tư duy chủ động và bản lĩnh thích nghi – những yếu tố quyết định khả năng tồn tại trong môi trường quốc tế sau này.
Bản thân tôi từng đảm nhiệm vai trò lớp trưởng năm đó với gần 100 bạn cùng khóa, điều hành câu lạc bộ nghiên cứu khoa học, đồng thời tự đề xuất và vận hành câu lạc bộ tiếng Anh cho khoa – vào những năm đầu 2000, khi khái niệm networking hay dự án sinh viên còn rất mới mẻ.
Ngoài ra, tôi còn tham gia gần như mọi cuộc thi nghiên cứu khoa học cấp trường và cấp bộ trong suốt 4 năm đại học. Không phải để làm đẹp hồ sơ, mà vì chính quá trình đó xây dựng nền tảng năng lực thật sự.
Khi ý chí và năng lực đã đủ vững, hành trang thứ ba là chiến lược du học gắn với con đường nghề nghiệp dài hạn. Nhiều bạn trẻ nghĩ rào cản lớn nhất là tài chính, nhưng thực tế điều khó hơn là xác định đúng hướng chuyên môn và vị trí nghề nghiệp muốn hướng tới trong 10 năm tới: mình muốn trở thành ai, làm việc trong lĩnh vực nào, cần năng lực cốt lõi gì và môi trường nào phù hợp nhất. Từ đó mới chọn chương trình học, quốc gia và nguồn tài trợ tương ứng.
Ngày nay, khi nhiều ngành nghề có thể nhanh chóng bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ mới, việc xác định định hướng dài hạn trước khi “săn học bổng” càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Ngay cả khi đã có chiến lược, bước vào môi trường quốc tế đòi hỏi hành trang thứ tư: khả năng trình diễn tiềm năng bản thân.
Giáo sư hướng dẫn tiến sĩ từng chia sẻ điều tôi gây ấn tượng nhất với ông khi ấy không phải bảng điểm hay thành tích cũ, mà là “ngọn lửa khát vọng rất mạnh” thể hiện qua khả năng thích ứng cực kỳ nhanh – chỉ một tuần để bắt nhịp môi trường mới và hoàn thiện phong cách làm việc theo chuẩn chuyên nghiệp.
Mỗi quốc gia có tiêu chí đánh giá khác nhau, nhưng điểm chung là: tư duy độc lập, khả năng hợp tác và hình ảnh chuyên nghiệp luôn tạo ra sự khác biệt.
Hành trang cuối cùng – và có lẽ là quyết định nhất – là kiên trì và nội lực. Có những giai đoạn, mỗi ngày tôi gửi 2 – 3 bộ hồ sơ đến các trường, giáo sư và chương trình học bổng khác nhau. Phần lớn nhận lại là email từ chối hoặc sự im lặng.
Nội lực ở đây không phải là cố tỏ ra mạnh mẽ, mà là học cách chấp nhận thất bại như một phần tự nhiên của hành trình, đủ bình tĩnh để phân tích nguyên nhân và tiếp tục điều chỉnh. Đôi khi, chỉ một người đồng hành với góc nhìn đúng cũng có thể giúp một người trẻ đi tiếp thay vì bỏ cuộc quá sớm.
Đến đầu tháng 4, hầu hết đại học đưa ra phương án tuyển sinh dự kiến năm 2026. Trong đó, 64 trường đã công bố bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, sang điểm môn Tiếng Anh. Điểm này thường được kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ hai môn khác trong tổ hợp để xét tuyển.
11 trường quy đổi IELTS từ 4.0. Đây là mức điểm thấp nhất, cũng là mức giúp thí sinh được miễn thi tốt nghiệp môn Tiếng Anh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó, Đại học Sài Gòn và Yersin Đà Lạt tính 7,5 điểm với mốc này.
Quy đổi từ mốc 4.5 IELTS là Đại học Điện lực, Mở Hà Nội, Công nghệ Giao thông vận tải, Học viện Hàng không Việt Nam..., phổ biến bằng 7-8 điểm môn tiếng Anh.
Số còn lại hầu hết yêu cầu IELTS từ 5.0. Nếu có IELTS từ 7.0 trở lên, nhiều trường tính cho thí sinh thành 10 điểm Tiếng Anh, như Đại học Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội, Thương mại...
Trong khi đó, 6 trường chỉ tính mức tối đa môn Tiếng Anh nếu có IELTS từ 8.0 trở lên, ví dụ Đại học Ngoại thương, Khoa học và Công nghệ Hà Nội, CMC, Khoa học Tự nhiên TP HCM, Bách khoa TP HCM, Nguyễn Tất Thành.
Danh sách đại học quy đổi điểm IELTS năm 2026 tính đến đầu tháng 4 như sau:
Theo quy chế tuyển sinh ban hành giữa tháng 2, bảng quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch.
Ngoài quy đổi, nhiều trường cộng điểm khuyến khích cho thí sinh có IELTS như Đại học Kiến trúc Hà Nội, Y tế công cộng, Luật TP HCM, Học viện Kỹ thuật mật mã, Tòa án... Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định thí sinh đã quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ thì không được cộng điểm khuyến khích.
Nhìn lại 10 năm xét tuyển IELTS vào đại học
Năm ngoái, hơn 70 đại học quy đổi IELTS thành điểm môn Tiếng Anh để xét kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc học bạ, cũng với mức từ 4.0 trở lên.
Đó là thông tin do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố tại Hội nghị tập huấn về thi lớp 10, tổ chức sáng 20-5.
Theo đó, sau 17h ngày 8-5, sở đã hoàn thành công tác điều chỉnh nguyện vọng cho học sinh lớp 9 với tổng cộng 45.263 lượt điều chỉnh.
Năm nay, TP.HCM có tổng số thí sinh lớp 9 tham gia xét hoàn thành chương trình THCS là 169.927 học sinh, trong đó có 169.602 học sinh hoàn thành (đạt tỉ lệ 99,81%).
Số học sinh đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 là 151.269 học sinh. Như vậy có hơn 17.000 học sinh không đăng ký dự thi lớp 10 công lập.
Được biết, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026 là kỳ thi tuyển sinh đầu tiên sau khi TP.HCM sáp nhập, diễn ra vào ngày 1 và 2-6.
Năm học 2026 - 2027, các trường THPT trên địa bàn thành phố sẽ tuyển 118.955 chỉ tiêu. Nếu căn cứ trên số thí sinh đăng ký dự thi thì TP.HCM có hơn 78% học sinh hoàn thành THCS được vào lớp 10 công lập (thay vì chỉ có 70,35% như dự kiến ban đầu).
Được biết, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã nhận được hồ sơ đăng ký tuyển thẳng vào lớp 10 của 1.515 thí sinh. Bao gồm: nhóm tuyển thẳng do đoạt giải ở các cuộc thi do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hoặc có phối hợp tổ chức: 100 thí sinh; Nhóm tuyển thẳng thuộc diện khuyết tật: 1.412 thí sinh; nhóm tuyển thẳng là người dân tộc ít người: 3 thí sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết hiện sở đã quy hoạch hệ thống 242 điểm thi với tổng số 6.443 phòng thi (226 điểm thi thường với 5.914 phòng thi và 16 điểm thi chuyên với 529 phòng thi), rải đều ở 3 khu vực.
Theo đó năm học 2026 - 2027 có 10 trường tuyển sinh lớp 10 tích hợp theo đề án 5695. Điều kiện dự tuyển vào lớp 10 tích hợp tại các trường trên là học sinh tốt nghiệp THCS tại TP.HCM trong độ tuổi quy định.
Sau sáp nhập, 10 trường THPT tuyển sinh lớp 10 tích hợp theo đề án 5695 năm học 2026-2027 thuộc các phường như sau:
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, đối tượng tuyển sinh lớp 10 tích hợp nhóm 1 là những học sinh có tham gia học chương trình tiếng Anh tích hợp (theo đề án 5695) cấp THCS tại TP.HCM.
Căn cứ điểm thi tuyển sinh vào lớp 10 và điểm trung bình của chương trình tiếng Anh tích hợp lớp 9, những học sinh này sẽ được ưu tiên bố trí vào những trường có dạy chương trình tiếng Anh tích hợp ở bậc THPT.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết thí sinh thuộc nhóm 1 có thể đăng ký cùng lúc các loại hình và số lượng nguyện vọng như sau: 2 nguyện vọng chuyên vào lớp chuyên Anh (theo đề án 5695) tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong và Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, 3 nguyện vọng vào các trường có mở lớp 10 tích hợp, 3 nguyện vọng vào các trường THPT còn lại.
Nếu đăng ký chuyên, ngoài 3 môn quy định là ngữ văn, toán, ngoại ngữ, thí sinh phải dự thi thêm bài thi chuyên Anh theo đề án 5695 gồm tiếng Anh và toán, khoa học bằng tiếng Anh.
Nhóm 2 là những học sinh không tham gia học chương trình tiếng Anh tích hợp (theo đề án 5695) cấp THCS tại TP.HCM thì phải hội đủ các điều kiện: kết quả đánh giá rèn luyện và đánh giá học tập cả năm học lớp 9 từ loại khá trở lên.
Học sinh phải tham gia dự tuyển sinh lớp 10 THPT tại TP.HCM. Ngoài 3 môn thi quy định gồm ngữ văn, toán, ngoại ngữ, học sinh phải đăng ký và dự thi bài thi môn tiếng Anh tích hợp.
