Trao đổi với phóng viên Dân trí trưa 14/7, TS.BS Ngô Đức Hiệp, Trưởng khoa Bỏng – Tạo hình, Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM), cho biết các bác sĩ nơi đây đang cố gắng hết sức để cứu chữa 5 nạn nhân trong vụ cháy nổ quán ăn nghiêm trọng trên đường Ngô Đức Kế (phường Bình Thạnh, TPHCM) đêm 11/7.
Theo đó, sau 2 ngày chăm sóc tích cực, tất cả bệnh nhân vẫn đang phải thở máy, điều trị bỏng toàn thân và bỏng hô hấp, xử trí sốc bỏng, theo dõi sát tại phòng Săn sóc đặc biệt của khoa Bỏng. Tiên lượng của các bệnh nhân đều rất nặng, chưa thể biết diễn biến tiếp theo.
Ngoài công tác chuyên môn, các y bác sĩ cũng đối diện một khó khăn khác, khi chi phí điều trị của 5 bệnh nhân rất cao, nhưng hoàn cảnh gia đình không đảm bảo chi trả. Hiện tại, các nhân viên y tế đang tìm kiếm nguồn tài chính để hỗ trợ viện phí cho bệnh nhân.
Theo bác sĩ Hiệp, trong vụ cháy vừa qua và nhiều trường hợp hỏa hoạn khác, có một tình huống dễ xảy ra là việc người dân thường không chú ý đến các lối thoát hiểm khi ở trong không gian kín, dẫn đến không kịp thoát thân khi xảy ra sự cố.
Ngoài ra, kỹ năng xử lý khi có cháy nổ cũng rất quan trọng. Người dân cần hạ thấp cơ thể để tránh khói, sử dụng khăn ướt hoặc áo để che mũi, nhằm giảm thiểu nguy cơ bỏng hô hấp.
“Tất cả các bệnh nhân trong vụ cháy vừa qua đều bị bỏng hô hấp. Chúng tôi đang xử lý tích cực, vừa hỗ trợ máy thở, vừa phải nội soi để rửa phổi, loại bỏ muội than nhưng rất khó khăn.
Vì khi muội than dính vào niêm mạc đường hô hấp sẽ khó lấy ra, gây kích ứng và làm viêm phù nề, khiến bệnh nhân khó thở nghiêm trọng, tính mạng bị đe dọa”, bác sĩ Hiệp chia sẻ.
Như Dân trí đã thông tin ban đầu, khoảng 20h ngày 11/7, quán ăn trên đường Ngô Đức Kế bất ngờ cháy và phát nổ, khiến nhiều nhân viên cùng khách đang ngồi ăn gặp nạn.
Có 6 trường hợp được đưa vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp cứu trong tình trạng bỏng và ngạt khí nhiều mức độ. Sau hội chẩn liên viện, 5 người được chuyển về khoa Bỏng – Tạo hình, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục điều trị.
Trường hợp thứ nhất là chị L.N.T. (44 tuổi), vào viện trong tình trạng bóp bóng qua nội khí quản, được chẩn đoán bỏng do lửa diện tích 98%, trong đó 80% bỏng độ III, bỏng hô hấp.
Trường hợp thứ hai là chị P.T.T., bị bỏng da độ I-II diện tích 60% vùng đầu mặt, tứ chi, ngực bụng, kèm bỏng hô hấp. Trường hợp thứ ba là ông N.Q.H. (56 tuổi), được chẩn đoán bỏng da do lửa độ III diện tích 80% vùng đầu mặt, tứ chi, ngực bụng, kèm bỏng hô hấp.
Trường hợp thứ tư là chị A.K.L. (48 tuổi), bị bỏng da do lửa độ II, III diện tích 60% vùng đầu mặt, cánh tay 2 bên, ngực bụng, bỏng hô hấp, tổn thương thận cấp, toan chuyển hóa nặng, theo dõi ngộ độc cyanua và chèn ép khoang 2 tay. Đến ngày 14/7, bệnh nhân được loại trừ việc ngộ độc cyanua.
Trường hợp thứ năm là nam bệnh nhân tên N.T.Th. (51 tuổi), được chẩn đoán bỏng da do lửa độ III diện tích 60% đầu mặt, tứ chi, ngực bụng, bỏng hô hấp.
Ngày 4/6, đại diện Bệnh viện Nhân dân 115 TPHCM cho biết, hôm qua (3/6), các bác sĩ nơi này đã phối hợp cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, Bệnh viện Trung ương Huế triển khai phẫu thuật hiến ghép mô tạng thành công từ người cho chết não.
Người hiến tạng là anh N.P.M.N. (32 tuổi), nhập viện sáng 2/6 với chẩn đoán xuất huyết não lượng lớn, không còn khả năng điều trị. Nén nỗi đau, gia đình bày tỏ nguyện vọng được hiến mô tạng của anh để cứu chữa cho những người bệnh khác.
Từ sự vào cuộc của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, các chuyên gia của Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM và Bệnh viện Trung ương Huế đã khẩn trương phối hợp thực hiện đúng theo quy trình, quy định sau khi người bệnh được xác định chết não.
Ngay trong đêm, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Nhân dân 115 đã ghép thận thành công cho 2 người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Trong khi đó, ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã ghép tim thành công cho 1 bệnh nhi được chẩn đoán bệnh cơ tim giãn nở giai đoạn cuối.
Tình trạng những bệnh nhân sau ghép hiện ổn định, đang tiếp tục được theo dõi và điều trị tích cực. Đây cũng là trường hợp ghép tạng từ người cho chết não thứ 4 được thực hiện thành công tại Bệnh viện Nhân dân 115.
"Quyết định hiến tặng mô tạng của người thân không chỉ cứu giúp được nhiều người mà còn lan tỏa thông điệp yêu thương, sẻ chia lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Thay mặt các bệnh viện và người được ghép tạng, chúng tôi xin tri ân người hiến và gia đình vì nghĩa cử cao đẹp này", phía Bệnh viện Nhân dân 115 chia sẻ.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite hôm 19/6 công bố khảo sát trên gần 1.500 người trưởng thành, cho thấy các nguy cơ dinh dưỡng đang tích tụ ngay trong nhóm lao động trẻ, như bỏ bữa sáng, tình trạng thừa cân - béo phì. Điều này cho thấy tuổi thọ 74,5 của người Việt khó trọn vẹn nếu không đi cùng những năm tháng sống khỏe.
Thượng tá, TS.BS.CK2 Vũ Sơn Giang, Chủ nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân y 175, nhìn nhận tuổi thọ trung bình của người Việt hiện cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập và tăng đáng kể so với hai thập kỷ trước. Đây là thành tựu đáng tự hào, phản ánh sự tiến bộ về kinh tế, y tế, dinh dưỡng, giáo dục và chất lượng sống của quốc gia.
Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển hiện nay, câu hỏi quan trọng không còn là người dân sống bao lâu, mà là sống khỏe đến đâu. Các thống kê ghi nhận mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau. Trung bình một người lớn tuổi mắc 3-4 bệnh nền, ảnh hưởng đến chất lượng sống.
"Tuổi thọ không nên chỉ được nhìn như một con số tăng lên qua từng năm, điều quan trọng hơn là chất lượng sống trong quãng đời đó", bác sĩ Giang nói.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Nếu ba thập niên trước, ưu tiên là giảm đói nghèo, nâng cao tuổi thọ và mở rộng khả năng tiếp cận y tế, thì hiện nay bài toán lớn hơn là làm sao để người dân sống khỏe hơn trong tuổi già.
Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Bác sĩ Giang nhận định đây là thách thức lớn, bởi già hóa dân số tạo áp lực lên y tế, an sinh xã hội và tăng trưởng dài hạn.
Khi nhắc đến chất lượng sống tuổi già, các quốc gia Bắc Âu, Nhật Bản hay Singapore thường được xem là những mô hình tham khảo, khi người cao tuổi vẫn duy trì khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia hoạt động xã hội và giữ được niềm vui sống. Đó cũng là lý do nhiều nước đã chuyển trọng tâm từ "sống lâu" sang "sống khỏe dài lâu", phù hợp định hướng của WHO và Liên Hợp Quốc.
Một tín hiệu tích cực là nhận thức của người Việt về sức khỏe đang dần thay đổi. Ngày càng nhiều người xem sức khỏe là tài sản cần tích lũy từ sớm, thể hiện qua xu hướng chạy bộ, chơi thể thao và khám sức khỏe định kỳ ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn lớn. Tỷ lệ thừa cân, béo phì trong nhóm khảo sát lên tới 43,6%, hơn 60% chưa tiêu thụ đủ rau xanh và trái cây theo khuyến nghị, 26,7% không ăn sáng thường xuyên. Những nguy cơ này xuất hiện ngay trong tuổi lao động, cho thấy nền tảng sức khỏe tuổi già không được quyết định ở tuổi 60 hay 70, mà từ những lựa chọn rất sớm trong đời sống hàng ngày.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết Việt Nam đang đối mặt "gánh nặng kép về dinh dưỡng", khi suy dinh dưỡng, thiếu vi chất vẫn tồn tại song song với tình trạng thừa cân, béo phì và bệnh không lây nhiễm gia tăng nhanh. Theo ông, thách thức hiện nay không còn chỉ là "ăn đủ" mà là "ăn đúng" và "ăn cân đối", bởi dinh dưỡng hợp lý là nền tảng để phòng bệnh từ sớm.
Các chuyên gia cho rằng già hóa dân số đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, từ hoàn thiện chính sách đến nâng cao năng lực y tế dự phòng. "Thành tựu thực sự của Việt Nam trong tương lai không chỉ nằm ở số năm sống thêm, mà ở số năm mỗi người có thể sống khỏe mạnh, tự chủ và hạnh phúc", bác sĩ Giang nói.
Ngày 29/6, đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết khoảng 20 phút sau khi tai nạn xảy ra, người con trai mới phát hiện bệnh nhân nằm bất động trên nền xưởng. Anh lao vào đỡ thì cũng bị điện giật bắn ra, lúc này mới nhận ra nguồn điện chưa được ngắt. Ngay sau khi nhanh chóng ngắt dòng điện, các đồng nghiệp của bệnh nhân ép tim ngoài lồng ngực liên tục ngay tại hiện trường và duy trì suốt chặng đường 10 phút di chuyển đến bệnh viện.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, ngừng tim, ngừng thở, tím tái toàn thân, mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng và không đo được nồng độ oxy trong máu (SpO₂). Các bác sĩ lập tức kích hoạt hệ thống báo động đỏ để hồi sinh tim phổi nâng cao.
Sau 40 phút cấp cứu tích cực, tim người bệnh đập trở lại nhưng tiên lượng vẫn vô cùng nguy kịch do tổn thương đa cơ quan, bao gồm suy tim mạch, suy thận cấp kèm vô niệu, suy gan cấp và tiêu cơ vân.
Bác sĩ Hà Việt Huy, Khoa Hồi sức tích cực, nhận định não là cơ quan tổn thương sớm và nặng nề nhất do thiếu oxy ở những bệnh nhân được cứu sống sau ngừng tuần hoàn. Để ngăn chặn nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn, ê-kíp điều trị chỉ định hạ thân nhiệt ngay lập tức. Đây là kỹ thuật làm lạnh nhằm kiểm soát và duy trì thân nhiệt bệnh nhân ở mức 33-36 độ C sau khi ngưng hô hấp.
Trạng thái "ngủ đông" này giúp giảm thiểu tối đa nhu cầu chuyển hóa và tiêu thụ oxy của cơ thể. Nhờ đó, phương pháp này ngăn chặn tình trạng phù não, xuất huyết nội tạng, nhồi máu, đồng thời ức chế các chất dẫn truyền gây độc tế bào thần kinh. Các nghiên cứu trên thế giới chứng minh liệu pháp hạ thân nhiệt giúp giảm 14% tỷ lệ tử vong và giảm 11% tỷ lệ di chứng nặng cho bệnh nhân ngưng hô hấp. Kỹ thuật này đạt hiệu quả cao nhất khi áp dụng trong vòng 6 tiếng đầu tiên kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Bác sĩ Huy nhấn mạnh điện giật có thể gây rối loạn nhịp tim và ngừng tuần hoàn chỉ trong thời gian rất ngắn. Cơ hội sống sót của nạn nhân phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ năng sơ cứu của những người xung quanh. Khi phát hiện người bị điện giật, người cứu hộ tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi chưa ngắt nguồn điện. Việc cần làm là giữ bình tĩnh, nhanh chóng ngắt cầu dao tổng hoặc dùng các vật dụng cách điện như gậy gỗ khô, nhựa, cao su để tách nguồn điện ra khỏi người gặp nạn, đồng thời gọi cấp cứu 115.
Nếu nạn nhân đã ngừng thở và ngừng tim, người xung quanh phải tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức với tần số 100-120 lần mỗi phút. Người sơ cứu cần kiên trì thực hiện thao tác này liên tục cho đến khi nhân viên y tế tiếp quản và duy trì suốt quá trình vận chuyển. Việc cấp cứu đúng cách trong những phút đầu tiên giữ vai trò quyết định đến khả năng giữ lại mạng sống cũng như hạn chế tối đa các di chứng thần kinh về sau cho người bệnh. Khi tim đã đập trở lại, mục tiêu cốt lõi của y học hồi sức hiện đại không chỉ dừng lại ở việc cứu sống mà còn phải bảo vệ toàn vẹn chức năng não bộ cùng các cơ quan nội tạng.