“Death Doula” là một nghề đang dần phổ biến. Họ là chuyên gia cung cấp sự hỗ trợ về mặt tâm lý, tinh thần và các nhu cầu thực tiễn cho những người sắp qua đời cũng như gia đình của họ.
Nếu các bà đỡ giúp một sinh linh chào đời bình an thì “Death Doula” là những người xoa dịu nỗi đau tinh thần, giúp một người khép lại hành trình nhân sinh một cách trọn vẹn, thanh thản và giữ được nhân phẩm đến giây phút cuối cùng.
Từ kinh nghiệm tiếp xúc với khách hàng và gia đình họ, những “death doula” chia sẻ 6 điều cần biết trong giai đoạn này.
Cái chết có thể diễn ra thanh thản
Cái chết là một trải nghiệm tự nhiên mà cơ thể con người đã được lập trình để thực hiện.
Diane Button, giảng viên Đại học Vermont (Mỹ), chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ và “death doula”, cho rằng cơ thể con người vốn có bản năng tự nhiên, biết cách bắt đầu sự sống và cũng có cơ chế riêng để khép lại hành trình đó. Với nhiều người mắc bệnh nan y, cái chết đôi khi là sự giải thoát khỏi một cơ thể đau đớn.
Bà nhận thấy khi đối diện với những giây phút cuối cùng của cuộc đời, hiếm ai nuối tiếc về những chuyến du lịch chưa thực hiện hay những khoản tiền chưa kiếm được. Tiếc nuối lớn nhất thường là những tâm tư chưa kịp thổ lộ với người thân. “Nếu một người hài lòng với cuộc đời, giây phút lìa trần sẽ nhẹ nhàng hơn”, Diane Button nói.
Sự hỗ trợ của y tế giúp giảm nhẹ đau đớn
Bà Button nhận thấy nhiều người vẫn ám ảnh bởi sự ra đi đau đớn của thân nhân từ hàng chục năm trước. Ở giai đoạn các cơ quan dần ngừng hoạt động và ảnh hưởng đến chức năng não, người bệnh thường rơi vào trạng thái ‘kích động giai đoạn cuối’ với các biểu hiện như cào cấu quần áo hay ga trải giường.
Sử dụng thuốc hỗ trợ giúp hành trình cuối cùng trở nên nhẹ nhàng hơn cho cả người bệnh và thân nhân.
Theo Jill Schock, người sáng lập tổ chức Death Doula LA, việc can thiệp y tế đúng lúc sẽ giúp giúp người bệnh thư giãn, tìm lại sự thoải mái và duy trì trạng thái ổn định khi ra đi.
Người bệnh ngừng ăn uống cũng là hoàn toàn bình thường vì cơ thể không còn cần năng lượng. Ép ăn trong giai đoạn này đôi khi gây thêm áp lực không cần thiết cho người bệnh.
Hiện tượng “hồi quang phản chiếu”
Nhiều bệnh nhân có một đợt bùng phát năng lượng và minh mẫn đột ngột vài ngày trước khi mất. Họ có thể tỉnh táo, đòi ăn hoặc trò chuyện như lúc chưa phát bệnh.
Người thân thường hiểu nhầm đây là dấu hiệu hồi phục. Nhưng đó là sự chuẩn bị cuối cùng của cơ thể, trở thành “cơ hội vàng” để gia đình kết nối và tạo nên những kỷ niệm cuối cùng.
Khả năng nhìn thấy người thân đã khuất
Nhiều chuyên gia ghi nhận hiện tượng bệnh nhân nhìn thấy hoặc gọi tên những người thân đã mất từ lâu.
Dù được coi là ảo giác y học hay niềm tin tâm linh, các chuyên gia khuyên người nhà nên lắng nghe và tôn trọng trải nghiệm này thay vì phủ nhận, bởi nó mang lại cảm giác được chào đón cho người sắp đi xa.
Thính giác là giác quan cuối cùng dừng hoạt động
Khoảng 48 giờ trước khi mất, người bệnh thường rơi vào trạng thái bất tỉnh, hơi thở có thể khò khè do không còn sức làm sạch cổ họng. Tuy nhiên, thính giác vẫn tồn tại đến giây phút cuối cùng.
Bà Button từng chứng kiến một người bất tỉnh sắp chết mỉm cười khi nghe thấy tiếng của người thân. “Việc cho họ biết bạn đang ở bên cạnh và để họ được ra đi thanh thản là điều vô cùng quan trọng”, chuyên gia nói.
Đối diện sớm với cái chết giúp cuộc sống ý nghĩa hơn
Nghĩ về cái chết khi đang sống không phải là điềm gở, mà là cách để giảm bớt nỗi sợ hãi.
Bà Button nhận thấy phần lớn mọi người đều trăn trở đã yêu thương trọn vẹn chưa, đã để lại dấu ấn gì cho đời và cuộc sống của mình có ý nghĩa không. Chuyên gia khuyến khích mỗi người hãy thử hình dung về bản thân trong những giây phút cuối đời để hiểu thấu điều gì thực sự quan trọng với mình ngay từ bây giờ.
“Hãy nhớ rằng bạn vẫn đang sống và luôn có cơ hội tạo nên những khoảnh khắc giá trị mỗi ngày, cho đến tận hơi thở cuối cùng”, bà nói.
Một em nhỏ đã vô tình tìm thấy kho báu khi đang đào bới trong sân trường và cảnh sát đã lập tức mở cuộc điều tra về phát hiện bất hợp pháp này.
Kho báu này bao gồm đồ trang sức, tiền xu bạc, một thỏi vàng, nhiều chiếc đồng hồ sang trọng và 5.000 bảng Anh (175 triệu đồng) tiền mặt. Số tang vật được chôn giấu trong một sân chơi của một trường học trên đường Nikolsburger Straße ở Wilmersdorf, phía tây nam Berlin, Đức.
Đứa trẻ đã báo cho giáo viên và cha mình, những người đã giữ những món đồ quý giá và gọi cảnh sát.
"Một kho báu nhỏ, một bất ngờ lớn", cảnh sát Đức viết trên Instagram. "Trong khi những người khác đang nhặt cành cây, người này ngay lập tức phát hiện ra một vài đồng xu bạc trong bụi cây", họ viết thêm trước khi kết luận: "Thật lòng mà nói, lần sau đến sân chơi ai mà không thèm nhìn vào bụi cây chứ?"
Cảnh sát tin rằng kho báu được chôn giấu này có thể liên quan đến hoạt động tội phạm.
Vào năm 2023, một người cháu trai đã tìm thấy kho báu của gia đình mình bằng cách sử dụng một tấm bản đồ kho báu được vẽ dựa trên trí nhớ.
Kho báu này đã được chôn giấu suốt 80 năm kể từ khi gia đình chạy trốn khỏi Ba Lan vào đầu Thế chiến thứ hai.
Jan, 69 tuổi, nói: "Cha tôi đã già yếu và tôi cứ nài nỉ ông ấy, tôi nói 'làm ơn vẽ cho con một tấm bản đồ – một ngày nào đó con có thể đến khu đất đó và tìm kiếm nó'".
"Ông ấy đưa cho tôi tấm bản đồ vào năm 1989, kèm theo một vài chỉ dẫn. Câu cuối cùng trong những chỉ dẫn này ghi rằng 'con phải tìm thấy bạc và súng săn'.
Và khi đọc được điều đó, tôi cảm thấy như nhận được một mệnh lệnh và tôi vô cùng xúc động vì nhận ra mình phải thực hiện được giấc mơ này", Jan nói thêm.
Một ca bệnh hiếm gặp và đặc biệt nguy hiểm vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2 (Tp.HCM) xử trí thành công bé trai 13 tuổi bị một chiếc tăm tre xuyên vào tim, gây nhiễm trùng nặng dẫn đến tràn mủ màng tim, đe dọa trực tiếp tính mạng.
Bệnh nhi R.C.K. 13 tuổi, ngụ tỉnh Gia Lai được chuyển đến Tp.HCM vào cuối tháng 4 trong tình trạng vô cùng nguy kịch.
Khi nhập viện, trẻ có các dấu hiệu nặng như suy hô hấp, sốc nhiễm trùng, suy tim cấp và viêm mủ màng ngoài tim một tình trạng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, có thể tử vong nhanh nếu không xử trí kịp thời.
Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp bác sĩ đã lập tức triển khai cấp cứu hồi sức tích cực. Bệnh nhi được đặt nội khí quản để hỗ trợ thở máy, sử dụng thuốc vận mạch nhằm duy trì huyết áp và tuần hoàn, đồng thời phối hợp nhiều loại kháng sinh mạnh để kiểm soát tình trạng nhiễm trùng đang lan rộng.
BSCK2 Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phó trưởng Khoa Tim mạch Bệnh viện Nhi Đồng 2, cho biết tình trạng chèn ép tim do lượng mủ và dịch viêm quá nhiều khiến tim không thể hoạt động bình thường. Trước nguy cơ suy tim và tử vong, bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật khẩn cấp để giải áp tim và xử lý ổ nhiễm trùng.
Trong ca mổ, các bác sĩ ghi nhận một tình huống đặc biệt nghiêm trọng: toàn bộ tim và các mạch máu lớn gần như bị bao phủ bởi lớp giả mạc dày, kèm theo lượng mủ lớn trong khoang màng tim. Đây là dấu hiệu của một ổ nhiễm trùng kéo dài và rất nặng.
Điều khiến ê-kíp không khỏi bất ngờ là sự xuất hiện của một chiếc tăm tre vẫn còn nguyên vẹn, đâm vào mặt sau thất phải của tim. Dị vật này được xác định chính là nguyên nhân gây ra tổn thương ban đầu, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và phát triển, dẫn đến viêm nhiễm nặng và tràn mủ màng tim.
Chiếc tăm tre sau đó đã được lấy ra an toàn trong quá trình phẫu thuật. Các bác sĩ tiến hành làm sạch toàn bộ ổ mủ, loại bỏ mô viêm và rửa khoang màng tim nhằm kiểm soát nhiễm trùng. Sau mổ, bệnh nhi tiếp tục được điều trị bằng kháng sinh liều cao và chăm sóc hồi sức tích cực.
Nhờ sự can thiệp kịp thời và phối hợp điều trị chặt chẽ giữa các chuyên khoa, tình trạng của bé trai đã dần cải thiện. Qua giai đoạn nguy kịch, các chỉ số sinh tồn ổn định hơn, giảm dần tình trạng nhiễm trùng và suy tim.
Theo các bác sĩ, nhiều khả năng bệnh nhi đã vô tình nuốt phải tăm tre từ trước đó nhưng không hề hay biết.
Dị vật sau khi đi vào cơ thể đã di chuyển theo cơ chế rất hiếm gặp, xuyên qua đường tiêu hóa hoặc mô lân cận rồi đi đến tim, gây tổn thương trực tiếp thất phải một tình huống cực kỳ hiếm trong y văn thế giới.
Hiện tại, bệnh nhi vẫn đang được theo dõi sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 để phòng ngừa biến chứng. Dù đã qua cơn nguy kịch, trẻ vẫn có nguy cơ gặp các di chứng lâu dài liên quan đến tim mạch, đặc biệt là viêm màng ngoài tim co thắt, có thể ảnh hưởng đến chức năng tim trong tương lai.
Các bác sĩ khuyến cáo những trường hợp nuốt phải dị vật, dù không có triệu chứng rõ ràng ban đầu, vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm muộn. Do đó, khi có nghi ngờ, cần đưa trẻ đi kiểm tra y tế sớm để tránh hậu quả đáng tiếc.
Các ý kiến phản hồi cho bài viết "Có phải người trẻ đang ngày càng ít gắn bó với gia đình?" đã đưa ra nhiều lý giải cho thái độ có phần xa cách gia đình của người trẻ.
Từ những phản hồi của bạn đọc trẻ cho thấy các bạn có cách yêu thương gia đình khác với thế hệ trước, không chỉ quấn quít, gần gũi mỗi ngày.
Bạn đọc Anh Khoa viết: "Đôi khi người trẻ không bày tỏ tình cảm một cách rõ ràng, nhưng họ lại thể hiện qua hành động, như nhớ ngày sinh nhật ba mẹ, đặt đồ ăn cho gia đình, hay thường xuyên gọi điện thoại".
Bạn đọc Lan Anh kể: "Bạn của mình tâm sự với mình rằng rất yêu gia đình nhưng bạn ấy ngại thể hiện cảm xúc trước mặt người thân".
"Gắn bó không chỉ là ở cạnh nhau mà còn là chia sẻ, thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau. Và điều đó có thể được thực hiện theo nhiều cách khác nhau", bạn đọc Hoàng Kim nêu suy nghĩ.
Trong khi đó bạn đọc Bùi Ngọc Tuyền nêu thực tế: "Nhiều người trẻ giờ phải làm thêm, tăng ca, chạy xe công nghệ thêm vào buổi tối, lấy đâu ra thời gian mà gắn bó với gia đình. Không phải họ không muốn, mà là họ không thể".
Nhìn về việc này, nhiều người lớn cũng bao dung và có cái nhìn thoáng hơn. Bạn đọc Tào Đức cho rằng người lớn nên hiểu con cái đã trưởng thành và có những quyết định riêng, việc can thiệp quá sâu sẽ chỉ làm hai bên xa cách hơn.
Còn bạn đọc Sao Xẹt kể chuyện nhà mình: "Tôi thế hệ 5X, có cháu nội, ngoại đang học phổ thông các cấp. Chúng tôi trước đây đi làm ăn xa cũng ít nói chuyện thường xuyên với ba mẹ nhưng khi gia đình có việc liền lập tức về ngay. Nay các con ở gần ba mẹ nhưng cũng chỉ gặp mặt một vài ngày Tết.
Chúng tôi tôn trọng thế hệ của các con, còn công việc, mối quan hệ xã hội, gia đình riêng nên không thể quanh quẩn bên ba mẹ. Với lại ba mẹ nào cũng mong các con mình bằng chị, bằng em. Khi cha mẹ có việc cần con sẽ có lời nhờ".
Tương tự, bạn đọc để tên L.A.T cũng chia sẻ: "Khoảng cách 2-3 thế hệ có rất ít chuyện cùng chung để nói. Các con còn phải vật lộn cơm áo, gạo tiền lo cho bản thân và gia đình riêng của mình. Cha, mẹ phải hiểu và thông cảm cho con cái".
Bạn đọc Bá Lộc kể chuyện về người bạn mình để chứng minh thực tế của nhiều bạn trẻ: Anh có những người bạn rất thích chia sẻ những câu chuyện cá nhân và tâm tư tình cảm của họ trên mạng xã hội nhưng không chia sẻ với gia đình. "Có phải gia đình không là nơi cho họ đủ cảm giác an toàn, trong khi ngoài kia thế giới có thể dễ dàng lắng nghe và xoa dịu họ?".
Bạn đọc tên Thanh so sánh: "Lễ, Tết tôi muốn về quê, sum họp với gia đình, còn các bạn trẻ thì lại muốn hẹn hò với bạn bè hay đi chơi xa.
Ông bà ở nhà gần kế bên, cách nhau chỉ vài bước chân nhưng phải nhắc thường xuyên mới chịu tới thăm hỏi ông bà, còn không nhắc thì không quan tâm tới".
Chuyện của bạn đọc Hữu Đoàn thì: "Có rất nhiều lý do, chẳng hạn như tôi khi còn nhỏ gia đình giáo dục nghiêm khắc, cấm đoán. Sau khi trưởng thành và tìm được cuộc sống tự do hơn, tôi rất đắn đo khi phải hàn gắn lại với gia đình".
"Con cái cần có lòng tin ở ba mẹ, ba mẹ cũng cần có lòng tin vào con cái. Tin tưởng và thấu hiểu chính là chìa khóa để gắn kết gia đình", bạn đọc tên Sáng bày tỏ.
Tuy nhiên theo quan điểm của bạn đọc tên Ánh Hương, chúng ta nên đặt câu hỏi làm sao để hai thế hệ hiểu được cách thể hiện tình cảm của nhau? Theo bạn đọc này, người trẻ vẫn yêu gia đình tha thiết gia đình, chỉ là họ nói điều đó bằng một ngôn ngữ khác mà thôi.
Bạn đọc Phúc Hưng cho rằng đối thoại là cách đơn giản nhất để giải quyết vấn đề nhưng cũng là cách khó nhất để bắt đầu. Bạn đọc này kể từng rất đắn đo khi bắt đầu nói chuyện với cha mình để hàn gắn những tổn thương cũ. "Tôi đã cố gắng và nhận được tín hiệu cải thiện đầu tiên".
Bạn đọc tên Cường Vĩ đồng tình: "Mỗi người dành chút thời gian cho nhau thì vui biết mấy".
