Cứ mỗi dịp tháng tư về, các cán bộ đã và đang làm công tác báo chí, thông tin đối ngoại lại bồi hồi, xúc động xen lẫn vinh dự, tự hào khi hồi tưởng về những năm tháng gắn bó, đồng hành cùng Vụ Thông tin Báo chí, một trong những đơn vị “giàu truyền thống” của Bộ Ngoại giao.
Cách đây 80 năm, ngày 7-4-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh – Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên – đã ký Sắc lệnh 47/SL về tổ chức của Bộ Ngoại giao, trong đó có Phòng Thông tin – Phát ngôn và Phòng Tuyên truyền – Báo chí, tiền đề cho việc thành lập Vụ Thông tin Báo chí.
Trong tám thập kỷ qua, dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Ngoại giao, cùng với tâm huyết và cống hiến của nhiều thế hệ cán bộ, Vụ Thông tin Báo chí tự hào là một trong những đơn vị đã ghi nhiều dấu ấn trong các giai đoạn lịch sử, sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước.
Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với muôn vàn thử thách trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.
Giữa bối cảnh “thù trong, giặc ngoài”, việc giúp thế giới hiểu đúng về bản chất của cuộc cách mạng và khát vọng độc lập của dân tộc trở thành nhiệm vụ sống còn của công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại.
Những cán bộ ngoại giao đầu tiên, trong đó có các cán bộ Phòng Thông tin – Phát ngôn và Phòng Tuyên truyền – Báo chí, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã mang trên vai sứ mệnh lớn lao, đó là vạch trần âm mưu và hành động gây hấn của các thế lực thực dân, đế quốc, đồng thời xây dựng mặt trận thông tin, góp phần bảo vệ nền độc lập non trẻ của nước nhà.
Trong giai đoạn cách mạng với “bộn bề khó khăn” này, Chủ tịch Hồ Chí Minh, với trí tuệ trác tuyệt và khả năng thiên bẩm của mình, đã có nhiều bài viết, thông điệp, tiếp xúc, trả lời phỏng vấn báo giới, đặc biệt là báo chí nước ngoài, thể hiện tầm nhìn chiến lược, chủ động tận dụng thời cơ, sử dụng mọi kênh thông tin đối ngoại để nhân dân thế giới hiểu rõ, hiểu đúng về khát vọng hòa bình, độc lập của dân tộc Việt Nam.
Chỉ trong một thời gian ngắn, khi thăm Pháp từ đầu tháng 6 đến giữa tháng 9-1946, Bác đã có hơn 60 cuộc tiếp xúc, nói chuyện và trả lời phỏng vấn phóng viên của hơn 20 tờ báo, các hãng thông tấn của Pháp và các nước. Đó là những bài học sâu sắc, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động thông tin, báo chí sau này.
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, với phong cách chân thực, ngắn gọn mà sắc bén, những thông điệp từ Hà Nội đã chạm tới trái tim của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới, khơi dậy làn sóng ủng hộ hòa bình, phản đối chiến tranh.
Hình ảnh những cán bộ ngoại giao làm công tác thông tin đối ngoại tận tụy, ngày đêm phục vụ các đoàn đàm phán tại Hội nghị Geneve 1954, Hội nghị Paris (1968 -1973) hay hình ảnh những cán bộ không quản ngại hiểm nguy, đồng hành cùng phóng viên quốc tế tại các điểm nóng chiến sự, từ “tuyến lửa” Quảng Bình đến biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, đã trở thành biểu tượng của bản lĩnh, lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng, mãi là ký ức không thể phai mờ.
Bước vào thời kỳ Đổi mới và hội nhập quốc tế, công tác thông tin đối ngoại chuyển mình mạnh mẽ, mở ra một giai đoạn phát triển mới.
Bộ Ngoại giao nói chung và Vụ Thông tin Báo chí nói riêng tiếp tục là một trong những lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò tiên phong trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, vận động quốc tế, đồng thời kiên quyết đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch, góp phần phá thế bao vây cấm vận, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Là cơ quan đầu tiên của Chính phủ có cơ chế Người phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí kể từ năm 1987, sau này có thêm cơ chế Phó phát ngôn (2013), các thế hệ Người phát ngôn Bộ Ngoại giao đã bản lĩnh, tự tin ứng xử trước áp lực và khả năng cân bằng giữa minh bạch thông tin và bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.
Thông qua những chiến dịch truyền thông lớn phục vụ các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao và trong các sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước như Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp 1997, Hội nghị thượng đỉnh Á – Âu năm 2004, Hội nghị thượng đỉnh APEC 2006, 2017 và các năm Chủ tịch ASEAN 2010, 2020, cuộc gặp Thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên năm 2019, các sự kiện trọng đại của đất nước như dịp kỷ niệm Quốc khánh 2-9, Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30-4…, mỗi cán bộ của Vụ Thông tin Báo chí ngày càng trưởng thành.
Bằng sự chân thành, tinh thần cống hiến hết mình, trách nhiệm, các cán bộ của vụ không chỉ là cầu nối với báo chí, mà còn là những “người kể chuyện” về một Việt Nam hòa hiếu, bao dung, năng động, đổi mới và phát triển, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Để đạt được những điều ấy, ngoài nỗ lực của mỗi cán bộ Vụ Thông tin Báo chí, không thể thiếu sự chỉ đạo sát sao, trực tiếp của lãnh đạo chủ chốt, lãnh đạo Bộ Ngoại giao và sự hỗ trợ, phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng của các đơn vị trong bộ và các ban, bộ, ngành địa phương, cũng như đội ngũ những người làm báo am hiểu chuyên môn và đầy nhiệt huyết.
Bước vào thế kỷ 21, tình hình thế giới và khu vực biến động khôn lường, cùng với sự bùng nổ của Cách mạng công nghiệp 4.0, truyền thông không chỉ là công cụ để truyền tải thông điệp, xây dựng hình ảnh quốc gia và tạo ảnh hưởng quốc tế mà còn là “không gian sinh tồn” để mỗi quốc gia hiện diện, tương tác và cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, công tác thông tin đối ngoại đứng trước cả thời cơ và thách thức, đặc biệt là sự gia tăng của “chiến tranh thông tin”, tin giả và các sản phẩm truyền thông được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Điều đó đòi hỏi sự chủ động, thích ứng linh hoạt, sáng tạo, đổi mới tư duy và nâng cao năng lực chuyên môn của mỗi cán bộ trong đơn vị.
Phát huy truyền thống vẻ vang của đơn vị, dù trong hoàn cảnh nào, từng cán bộ Vụ Thông tin Báo chí vẫn lặng lẽ cống hiến, tận tâm, chu đáo trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ các hoạt động báo chí của phóng viên trong và ngoài nước; chuẩn mực trong từng phát ngôn, thông cáo báo chí; chú trọng theo dõi, phân tích dư luận quốc tế; chủ động lan tỏa thông điệp đối ngoại trên không gian mạng; tích cực nghiên cứu, đào tạo và tham mưu chính sách phù hợp với bối cảnh mới.
Mỗi nhiệm vụ, dù lớn hay nhỏ, đều được thực hiện với tinh thần chuyên nghiệp, hiện đại và một trái tim luôn nhiệt thành với Tổ quốc, với Nhân dân.
Nhìn lại chặng đường 80 năm, có thể tự hào rằng, cùng với các đơn vị trong Bộ Ngoại giao, Vụ Thông tin Báo chí luôn đồng hành, phụng sự đất nước, phụng sự Nhân dân, gắn liền với những tên tuổi lớn của ngoại giao Việt Nam như cố Thứ trưởng Lê Mai, Đại sứ Ngô Điền, Vụ trưởng Trịnh Xuân Lãng, Người phát ngôn Hồ Thể Lan và nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, nhân viên của vụ.
Đây không chỉ là dịp để tri ân những thế hệ đi trước đã đặt nền móng cho truyền thống vẻ vang, mà còn là điểm tựa để thế hệ hôm nay tiếp tục tiến bước.
Từ những bản tin được đánh máy thủ công đến các sản phẩm truyền thông đa phương tiện hiện đại, ngọn lửa đam mê, bản lĩnh và tinh thần tận tụy vẫn luôn được gìn giữ qua từng thế hệ của Vụ Thông tin Báo chí.
Trên hành trình phía trước, những cán bộ hôm nay sẽ tiếp tục viết tiếp những trang sử mới, để tiếng nói Việt Nam ngày càng vang xa, thuyết phục và giàu sức lan tỏa hơn trên trường quốc tế, góp phần xây dựng một nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Theo Hãng tin AFP ngày 22-4, Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu container đã báo cáo bị tàu pháo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) áp sát và khai hỏa.
UKMTO cho hay sự việc diễn ra lúc 7h55 sáng, tại vị trí cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc. Tàu pháo của IRGC bị cáo buộc khai hỏa mà không phát cảnh báo trước.
Vụ tấn công khiến khu vực buồng lái của tàu container hư hại nặng, song không xảy ra cháy nổ và không tác động đến môi trường. Toàn bộ thủy thủ đoàn cũng được xác nhận an toàn.
Theo Công ty an ninh hàng hải Vanguard Tech của Anh, con tàu này treo cờ Liberia và trước đó đã được xác nhận có quyền đi qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên các hãng tin Iran như Tasnim và Nour News khẳng định tàu đã "phớt lờ cảnh báo của lực lượng vũ trang Iran". Hãng tin Fars mô tả hành động của IRGC là đang "thực thi quyền kiểm soát hợp pháp" của Tehran tại eo biển Hormuz, theo Hãng tin AP.
IRGC sau đó cũng ra tuyên bố, cho biết họ sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào tại eo biển này.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Eo biển đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28-2.
Tehran ngay lập tức siết chặt kiểm soát tuyến đường này, đẩy giá dầu tăng mạnh và gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Phía Mỹ sau đó cũng đã triển khai phong tỏa các cảng của Iran.
Tuần trước Iran thông báo mở lại eo biển Hormuz, nhưng chưa đầy một ngày sau, Tehran thông báo đóng cửa trở lại.
IRGC cho biết sẽ đóng cửa eo biển cho đến khi lệnh phong tỏa của Mỹ được dỡ bỏ. Trong khi đó, Tổng thống Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 18-7, Iran đã phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ.
Động thái này diễn ra ngay sau đêm không kích thứ bảy liên tiếp của quân đội Mỹ nhắm vào các căn cứ quân sự và hạ tầng hậu cần của Iran, đẩy cuộc xung đột leo thang nghiêm trọng chỉ một tuần sau khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai bên đổ vỡ.
Theo kênh Al Jazeera ngày 18-7, Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo những quốc gia cho phép quân đội Mỹ trú đóng cần chuẩn bị đối mặt với "đòn đáp trả tương xứng".
IRGC kêu gọi các nước này "kích hoạt hệ thống phòng vệ dân sự để bảo vệ công dân và sơ tán khỏi các mục tiêu quân sự tiềm tàng", đồng thời cho rằng lãnh thổ của họ đang bị sử dụng làm bàn đạp cho các hành động chống lại Iran.
Tasnim cho biết lục quân IRGC đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa tập kích một trung tâm hậu cần của Mỹ tại Trại Arifjan (Kuwait), tuyên bố gây thương vong cho binh sĩ đồn trú.
Cùng thời điểm, IRGC nói đã tấn công Căn cứ Không quân Ali Al Salem, vô hiệu hóa hệ thống radar, đồng thời phá hủy một nhà vòm bảo dưỡng vũ khí và cơ sở chứa UAV.
Ngoài Kuwait, Iran cũng nhắm vào căn cứ không quân Sheikh Isa tại Bahrain, với các mục tiêu gồm nhà chứa máy bay, bãi đỗ, kho nhiên liệu và hạ tầng thông tin liên lạc.
Trước đó, IRGC tuyên bố đã phá hủy một kho UAV của Mỹ tại Bahrain, đồng thời đánh trúng một "trung tâm trí tuệ nhân tạo chủ chốt" mà họ cáo buộc Washington sử dụng để xác định mục tiêu tại Iran.
Quân đội Jordan cho biết lực lượng phòng không đã đánh chặn 10 tên lửa Iran xâm phạm không phận vào rạng sáng 18-7. Trong khi đó, Kuwait tiếp tục triển khai các biện pháp đối phó các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ hướng dẫn an ninh.
Bộ Ngoại giao Mỹ khuyến cáo công dân nâng cao cảnh giác khi tình hình khu vực leo thang.
Trên mạng xã hội X, cơ quan này cảnh báo môi trường an ninh tại Trung Đông "diễn biến phức tạp và có nguy cơ vượt ngoài kiểm soát", đồng thời đề nghị người dân cân nhắc kỹ kế hoạch đến hoặc qua khu vực.
Rạng sáng 18-7, truyền thông Iran xác nhận các cơ sở điện lực và trạm khử mặn tại tỉnh Hormozgan đã bị đánh trúng.
Phó thống đốc tỉnh cho biết tên lửa Mỹ đã phá hủy các trạm bơm tại cảng làng Bunji (huyện Jask), làm gián đoạn nguồn nước uống của nhiều khu dân cư.
Một quan chức địa phương nói với Hãng tin Mehr rằng giới chức đang đánh giá thiệt hại và khẩn trương khôi phục nguồn nước sạch cho người dân.
Hãng tin Reuters dẫn thông tin từ Hãng thông tấn quốc gia Iran (IRNA) ngày 17-7 đưa tin hải quân nước này đã phóng một tên lửa hành trình bờ đối hải về phía một tàu chiến của Mỹ mà họ cáo buộc là "thù địch" ở bắc Ấn Độ Dương.
Tehran khẳng định vụ phóng tên lửa đã gây ra "sự hoảng loạn", buộc tàu chiến Mỹ phải rút lui ra khỏi tầm bắn của hải quân Iran.
Theo quân đội nước này, cuộc tấn công nhằm tưởng niệm thủy thủ đoàn tàu khu trục Dena. Con tàu này được cho là đã bị đánh chìm ngày 4-3 bởi ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ, sau khi hệ thống phòng thủ bị vô hiệu hóa bằng tác chiến điện tử.
TASS dẫn thông báo của Bộ Quốc phòng Nga hôm 20.4 cho biết trong 24 giờ trước đó lực lượng nước này đã tấn công các tổ hợp công nghiệp – quân sự, hệ thống vận tải và cơ sở hạ tầng sân bay phục vụ quân đội của phía Ukraine.
Trong cùng thời gian, Bộ Quốc phòng Nga ước tính quân đội đối phương đã tổn thất khoảng 1.205 binh sĩ trên toàn bộ tiền tuyến.
Còn theo chuyên gia quân sự Andrey Marochko của Nga, trong tuần qua, lực lượng vũ trang Ukraine đã mất gần 7.300 binh sĩ, bao gồm số mà Nga gọi là lính đánh thuê nước ngoài.
Đây là ước tính dựa trên các báo cáo được Bộ Quốc phòng Nga công bố chính thức và được chuyên gia Marochko viết trên trang Vkontakte.
Tổn thất lớn nhất của phe Ukraine được ghi nhận dọc theo giới tuyến phía tây của CHND Donetsk tự xưng và tại vùng Dnepropetrovsk.
Cùng thời gian, lực lượng Nga đã phá hủy 3 xe tăng, một hệ thống pháo phản lực phóng loạt Grad, một bệ phóng Vampire, 46 khẩu pháo dã chiến, 36 trạm tác chiến điện tử, 98 kho đạn dược, nhiên liệu và hậu cần, hơn 600 phương tiện các loại, cùng khoảng 1.600 máy bay không người lái (UAV) của đối phương.
Ukraine chưa bình luận về thông tin trên, nhưng Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Ukraine cùng ngày cho biết phía Nga đã tổn thất 1.050 binh sĩ trong vòng 24 giờ trước đó, nâng tổng thương vong binh sĩ lên 1.319.270 người kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự vào ngày 24.2.2022.
Cùng ngày, báo Kyiv Independent dẫn lời Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết các cuộc tấn công tầm xa của quân đội nước này nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga đã khiến Moscow thiệt hại ít nhất 2,3 tỉ USD doanh thu trong tháng 3.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hành động trong tháng 4", nhà lãnh đạo nói. Trước đó, quân đội Ukraine đã tấn công thêm 4 cơ sở công nghiệp dầu mỏ của Nga vào đêm 18.4.
Trong những tháng gần đây, Ukraine đã tăng mạnh các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga với mục tiêu làm suy giảm nguồn thu của Điện Kremlin, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh sau xung đột tại Iran.
Kyiv ước tính các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa cùng việc thu giữ các tàu chở dầu thuộc "đội tàu bóng tối" đã làm tê liệt khoảng 40% năng lực xuất khẩu dầu của Nga trong tháng 3.
Dầu Nga vừa được Mỹ gia hạn thời gian miễn trừ lệnh cấm vận, theo đó cho phép các nước có thể mua dầu trên những con tàu bị mắc kẹt trên biển đến ngày 16.5. Đây là biện pháp mà theo chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể nhằm giảm áp lực tăng giá dầu sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự ở Iran từ cuối tháng 2.
Nga chưa bình luận về số liệu do ông Zelensky cung cấp.
Cựu tổng thống Rumen Radev của đảng Bulgaria Tiến bộ vừa giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội Bulgaria đã kêu gọi nước này nối lại đối thoại với Nga. Ông Radev đã dẫn dắt đảng dân túy cánh tả mới thành lập tiến hành vận động tranh cử với cương lĩnh thúc đẩy đối thoại phản biện với châu Âu và cách tiếp cận thực dụng hơn với Nga.
Phát biểu trước báo giới sau khi có kết quả thăm dò tại các phòng bỏ phiếu, ông Radev nói Bulgaria sẽ tiếp tục trên hành trình với Liên minh châu Âu (EU), nhưng cho rằng Sofia lẫn liên minh cần "tư duy phản biện nhiều hơn" trong chính sách đối ngoại.
Để thành lập chính phủ, một đảng hoặc liên minh cần thắng ít nhất 121 ghế trong tổng số 240 ghế tại quốc hội. Kết quả chung cuộc cho thấy đảng Bulgaria Tiến bộ giành được khoảng 130 ghế tại quốc hội, theo tính toán của DW.
Là người chỉ trích mạnh mẽ chính sách của EU đối với Ukraine, ông Radev phản đối lệnh cấm vận năng lượng Nga của Bulgaria, từng chặn kế hoạch năm 2022 về việc chuyển giao xe bọc thép cho Ukraine. Ông cũng cho rằng cuộc xung đột hiện nay không thể giải quyết bằng biện pháp quân sự.
