Sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga và những chuyển biến gần đây được cho là nghiêng về phía Kiev trên chiến trường, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 4/6 đã công bố một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là bức thư hiếm hoi của ông Zelensky được gửi trực tiếp cho ông Putin.
Bức thư, được đăng trên trang web của Tổng thống Ukraine, đề nghị nối lại các cuộc đàm phán hòa bình, nhưng đồng thời gửi thông điệp cho nhà lãnh đạo Nga về những tổn thất trong cuộc xung đột, tình trạng lạm phát và sự phụ thuộc của Nga vào các nước bên ngoài. Ông Zelensky cũng nhắc đến vấn đề tuổi tác của ông Putin.
Trong nhiều giai đoạn của cuộc xung đột, ông Zelensky đã ghi hình các thông điệp gửi tới ông Putin hoặc người dân Nga, trong đó có bài phát biểu vào ngày đầu tiên Moscow phát động chiến dịch quân sự tại nước láng giềng vào năm 2022. Tuy nhiên, bức thư lần này được xem là một trong những thông điệp trực diện nhất mà ông Zelensky từng gửi tới nhà lãnh đạo Nga.
Tổng thống Zelensky tuyên bố sẵn sàng ngừng bắn nếu Tổng thống Putin cũng mong muốn điều đó.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Putin để đàm phán. Cuộc gặp này nằm ngoài khuôn khổ đàm phán do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn dắt.
Các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian, với sự tham gia của Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, một nhà đầu tư bất động sản, và doanh nhân Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump, đã bị đình trệ sau khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bùng nổ vào tháng 2.
Ông Zelensky đề xuất đưa các quốc gia châu Âu tham gia tiến trình đàm phán và tổ chức hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo tại Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc một quốc gia Ả rập. Trước đây ông Zelensky cũng từng nhiều lần đề nghị gặp trực tiếp ông Putin, nhưng không đạt được kết quả như kỳ vọng.
Dù được gửi cho Tổng thống Putin, nhưng bức thư lần này của Tổng thống Zelensky dường như cũng nhằm thu hút sự chú ý của Tổng thống Trump. Đồng thời, hiện chưa rõ liệu lời kêu gọi của ông Zelensky có nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán hay để làm suy yếu tiếng nói của Nga trên bàn thương lượng.
Xen lẫn trong đề xuất hòa đàm là những cảnh báo ngầm về việc Nga không thể bảo vệ được chính thủ đô Moscow hay thành phố lớn thứ hai là St. Petersburg trước các cuộc tập kích của Ukraine.
Bức thư được công bố một ngày sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào một kho dầu ở St. Petersburg và một ngày trước khi Tổng thống Putin dự kiến phát biểu tại một hội nghị kinh tế được tổ chức gần thành phố này. Cuộc tấn công đã tạo ra cột khói đen khổng lồ bao phủ tuyến đường cao tốc dẫn từ thành phố đến địa điểm diễn ra hội nghị.
Bức thư dường như cũng là một động thái tuyên truyền, nhằm nhấn mạnh bước tiến của Ukraine trong cuộc tập kích tầm xa vào St. Petersburg, vốn gây ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn tâm lý đối với Nga.
Trong lời kêu gọi đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt xung đột, ông Zelensky đề xuất một tiến trình riêng biệt, khác với khuôn khổ do chính quyền Tổng thống Trump dẫn dắt. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng hứa sẽ chấm dứt cuộc chiến chỉ trong một ngày, nhưng các cuộc đàm phán hiện đã kéo dài hơn một năm.
Ông Zelensky cho rằng Mỹ đã không thực hiện được điều mà ông mô tả là một thỏa thuận ngầm giữa ông Trump và ông Putin.
“Chúng tôi đã nghe thông tin rằng tại Alaska, ông đã được hứa hẹn giải quyết một số vấn đề liên quan đến Ukraine và châu Âu”, ông Zelensky viết gửi ông Putin, nhắc đến hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Nga – Mỹ tại Anchorage, Alaska vào mùa hè năm ngoái. Nga từng tuyên bố ông Trump đã đồng ý để Ukraine nhượng lãnh thổ đổi lấy hòa bình, nhưng Kiev không chấp nhận điều này.
“Chính ông cũng có thể thấy rằng các vấn đề của Ukraine và châu Âu không được quyết định ở Anchorage”, ông Zelensky viết trong thư gửi ông Putin.
Hiện chưa rõ ông Zelensky có thể đạt được điều gì từ chiến thuật vừa gửi thông điệp cứng rắn tới đối thủ vừa kêu gọi hòa bình.
Các trợ lý cho biết trong giai đoạn đầu của nhiệm kỳ tổng thống, ông Zelensky từng theo đuổi chính sách tránh đối đầu với ông Putin. Tuy nhiên, cách tiếp cận này hiện đã thay đổi.
Bức thư cùng với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga có thể giúp vực dậy tinh thần trong nước Ukraine. Bức thư cũng có thể gửi tới một nhân vật đặc biệt – Tổng thống Donald Trump – thông điệp về vị thế hiện nay của Nga, đồng thời tác động tới công chúng Nga.
Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một trên đường trở về từ Trung Quốc ngày 15/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã thảo luận về cuộc xung đột Nga - Ukraine với Chủ tịch Tập Cận Bình và cả 2 nhà lãnh đạo đều nhất trí rằng họ muốn giao tranh chấm dứt.
"Đó là một cuộc chiến mà chúng tôi muốn thấy nó được dàn xếp. Cho đến đêm qua, mọi thứ trông có vẻ tốt đẹp, nhưng rồi Ukraine đã phải hứng chịu một đòn nặng nề vào đêm qua", ông Trump nói, ám chỉ đến làn sóng tấn công quy mô lớn của Nga vào Ukraine từ ngày 13/5.
Theo Không quân Ukraine, trong 2 ngày 13/5 và 14/5, Nga đã phóng khoảng 1.600 máy bay không người lái (UAV) cùng hàng chục tên lửa vào các mục tiêu trên khắp Ukraine, trong đó có thủ đô Kiev.
Tổng thống Ukraaine Volodymyr Zelensky chỉ đạo quân đội chuẩn bị "các phương án phản ứng khả thi" trước các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga.
"Chúng tôi đang chuẩn bị các bước có thể tăng cường phản ứng chung: các lệnh trừng phạt phải khiến tác động đến Nga nhiều hơn", Tổng thống Zelensky viết trên Telegram ngày 14/5, kêu gọi các đồng minh phương Tây thắt chặt các lệnh trừng phạt đối với Moscow.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này cho biết, từ ngày 12/5 đến ngày 15/5, các lực lượng vũ trang Nga đã thực hiện một cuộc tấn công trả đũa ồ ạt và 2 cuộc tấn công trả đũa theo nhóm nhằm vào các mục tiêu liên quan đến quân đội Ukraine.
"Từ ngày 12/5 đến ngày 15/5, để trả đũa các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga, quân đội Nga đã thực hiện một cuộc tấn công ồ ạt và 2 cuộc tấn công kết hợp bằng vũ khí tầm xa có độ chính xác cao, bao gồm cả tên lửa đạn đạo siêu vượt âm phóng từ trên không Kinzhal và các UAV, đánh trúng các doanh nghiệp thuộc tổ hợp công nghiệp - quân sự của Ukraine, các địa điểm cơ sở hạ tầng nhiên liệu, năng lượng, giao thông và cảng biển được quân đội Ukraine sử dụng, các sân bay quân sự, các địa điểm lắp ráp, lưu trữ và phóng máy bay không người lái, các kho đạn dược và nhiên liệu, cũng như các khu vực đồn trú tạm thời của các thành phần vũ trang Ukraine và lính đánh thuê nước ngoài", Bộ Quốc phòng cho hay.
Thông qua đợt tấn công này, Nga đã giành quyền kiểm soát 3 ngôi làng ở Kharkov, Zaporizhia và Donetsk.
Moscow cũng cáo buộc các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào thành phố Ryazan rạng sáng 15/5 đã khiến 4 người thiệt mạng.
Bất chấp những cáo buộc này, cả Nga và Ukraine đều tuyên bố chỉ nhắm đến các mục tiêu quân sự, không cố ý nhắm mục tiêu vào thường dân.
Tổng thống Nga Vladimir Putin dự kiến sẽ thăm Trung Quốc và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết ông Putin hy vọng sẽ thảo luận với ông Tập về chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, cũng như các mối quan hệ song phương và các vấn đề quốc tế.
Kathleen Thomas, 36 tuổi, đang lái xe ở Lake Worth, Florida hồi tháng 2 thì bị một sĩ quan thuộc Sở Cảnh sát Palm Beach yêu cầu dừng xe, cáo buộc cô đã dùng tay phải bấm điện thoại khi đang điều khiển phương tiện.
"Không phải đâu ngài cảnh sát", Thomas cười trả lời, vừa giơ cánh tay phải bị khuyết tật, không có bàn tay của mình lên. Cô nghĩ rằng đây chỉ là sự cố hiểu lầm, nhưng viên cảnh sát tỏ ra rất nghiêm túc với cáo buộc, nói lại rằng cô đã "dùng tay sử dụng điện thoại".
Sĩ quan này yêu cầu cô đưa tay phải lên thề trước Chúa rằng mình không dùng điện thoại trong lúc lái xe.
"Ngay lúc đó, tôi chỉ hành xử như bình thường và giơ tay lên thề trước Chúa. Anh ta không chấp nhận đó là một bàn tay đủ tiêu chuẩn để thề với Chúa, thật là mỉa mai vì chính Chúa là người đã cho tôi hình hài này", Thomas, người sinh ra đã thiếu mất phần cánh tay dưới bên phải, chia sẻ hôm 28/5.
Tại hầu hết bang Mỹ, những người bị khuyết tật một tay hoặc thiếu một phần chi vẫn đủ điều kiện cấp bằng lái xe hợp pháp, sau khi trải qua các đánh giá y tế và sát hạch thực hành. Bằng lái của họ thường được ghi chú các "hạn chế", như người khuyết tật một tay buộc phải lái xe số tự động.
"Anh ta tiếp tục yêu cầu tôi giơ tay trái lên, kiểu như 'Được rồi'. Sau này khi xem lại video từ camera gắn trên người cảnh sát và ngồi ngẫm nghĩ về nó, tôi lập tức nhận ra mình đã rất khó chịu", cô kể.
Sĩ quan cảnh sát sau đó vẫn viết phiếu phạt cô lỗi dùng tay cầm điện thoại khi lái xe.
Video mà Thomas chia sẻ lên mạng xã hội đã thu hút hàng triệu lượt xem. Cô định làm đơn khiếu nại lên tòa án vào 27/5, nhưng sĩ quan này đã chủ động yêu cầu hủy vé phạt.
"Anh ta đã nhận ra dù là thông qua mạng xã hội hay qua việc tự nhìn nhận lại bản thân, rằng: 'Này, có lẽ đây không phải là một ý hay. Có lẽ mình đã xử lý không đúng cách'", Thomas nói. "Anh ta đã chọn không tiếp tục tranh luận tại tòa, điều mà tôi rất biết ơn".
Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Palm Beach (PBSO) cho biết sĩ quan này "đã tiến hành dừng xe dựa trên quan sát bằng mắt thường tại thời điểm xảy ra sự việc". Vé phạt đã được hủy sau khi xem xét các quy định của bang và "dựa trên toàn bộ bối cảnh sự việc, đặc biệt là do sự thiếu rõ ràng trong cách phân loại các lỗi vi phạm trên phần mềm lập biên bản của chúng tôi".
"PBSO luôn cam kết giữ vững tính chuyên nghiệp, công bằng và thực thi pháp luật đúng theo quy định của bang Florida", cơ quan này tuyên bố.
Dù vé phạt đã được hủy, quá trình này vẫn gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của Thomas. Cô phải mất thời gian xin trích xuất dữ liệu camera của cảnh sát và trả lời chất vấn trực tuyến của tòa án.
"Tôi sinh ra đã như thế này rồi. Nó sẽ không bao giờ thay đổi. Tôi sẽ không bao giờ cầm được điện thoại khi lái xe", cô nói. "Điều tôi rất muốn mọi người rút ra được sau chuyện này là: khuyết tật chân tay là điều bình thường. Một ai đó trông khác biệt với bạn cũng là điều bình thường. Tất cả những điều đó đều bình thường. Bình thường chính là bất kỳ hình hài nào mà bạn cảm thấy thoải mái nhất khi là chính mình".
Thomas cho rằng sĩ quan này không "tiếp cận tôi với ý đồ xấu", nhưng anh ta hẳn là chưa được đào tạo để xử lý một tình huống như thế này. Nếu có thể nói chuyện lại với sĩ quan này, cô sẽ hỏi anh ta tại sao lại phản ứng như vậy và tại sao cuộc đối thoại lại trở nên căng thẳng đến thế.
Trong cuộc phỏng vấn công bố hôm 9/4, tổng thanh tra Bộ Quốc phòng Ukraine Yuriy Myronenko cho biết các doanh nghiệp tư nhân sẽ được phép tự trang bị hệ thống phòng không, nhằm bảo vệ cơ sở của mình khỏi đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga.
16 doanh nghiệp đã được cấp phép gồm các công ty trong lĩnh vực năng lượng, vốn là mục tiêu bị tấn công thường xuyên, cũng như vận tải và an ninh. Họ sẽ tự túc về chi phí và nhân sự vận hành mạng lưới phòng không. Myronenko, kiến trúc sư trưởng của dự án, tuyên bố một số công ty đã bắn hạ được UAV Nga, sự việc đầu tiên diễn ra cách đây hai tuần.
Tại khu vực gần tiền tuyến ở tỉnh Kharkov, một công ty đã sử dụng súng máy hạng nặng gắn trên tháp pháo điều khiển từ xa để chặn UAV Nga. "Tôi nghĩ Ukraine là nước đầu tiên trên thế giới tạo ra hệ thống này", ông nói.
Myronenko cho biết sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine phát thông báo, hàng chục nhóm đã liên hệ với giới chức để tham khảo về dự án. "Chúng tôi không kỳ vọng lưới phòng không tư nhân sẽ giải quyết mọi vấn đề", ông cho hay, thêm rằng Ukraine phải thực hiện bước đi này nhằm tăng cơ hội bắn hạ UAV Nga.
Các công ty muốn tham gia chương trình sẽ phải trải qua quy trình cấp phép đặc biệt, trong đó có đảm bảo họ không liên hệ với Nga, trước khi được quyền mua vũ khí và huấn luyện nhân viên.
Những doanh nghiệp này cũng phải tham gia hệ thống điều phối theo thời gian thực của không quân Ukraine. Đây là thành phần then chốt trong mạng lưới được dùng để quản lý hàng nghìn tổ phòng không. "Phần mềm đặc biệt cho phép giới chỉ huy quan sát được ai đang bắn hạ cái gì, bằng vũ khí nào và thuộc tổ nào, cũng như xác định mục tiêu đang bay tới", Myronenko nói.
Về lâu dài, các công ty tư nhân Ukraine thậm chí có thể được phép mua vũ khí chuyên đối phó tên lửa hành trình, như tên lửa phòng không vác vai. "Chúng tôi không đặt giới hạn về phương tiện phòng vệ mà họ có thể mua", quan chức Ukraine nói, thêm rằng nguyên nhân là vì giới chức hiểu "xung đột sẽ thay đổi trong 3 hoặc 6 tháng tới".
Mục tiêu chính mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đặt ra trong năm nay là "phát hiện được 100% mục tiêu đường không", gồm cả tên lửa và UAV, cũng như bắn hạ 95% trong số đó, so với mức khoảng 80% hiện nay.
Ông Myronenko cho rằng đây là mục tiêu "hoàn toàn thực tế" do sản lượng vũ khí đánh chặn của Ukraine đang tăng mạnh, với hàng chục nghìn sản phẩm được bàn giao cho quân đội mỗi tháng.
Kể từ cuối năm 2022, Nga thường xuyên triển khai UAV tự sát kiểu Geran nhằm vào các mục tiêu ở Ukraine và làm quá tải phòng không đối phương, mở đường cho những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo và hành trình. Cuộc tập kích lớn nhất kể từ đầu chiến sự diễn ra hồi cuối tháng 3, khi Nga triển khai gần 1.000 UAV cùng tên lửa trong vòng 24 giờ.
Hãng thông tấn AFP cho biết lưới phòng không Ukraine, trong đó có hàng nghìn tổ chống UAV di động, đang hoạt động tương đối hiệu quả song không đủ sức bảo vệ toàn bộ đất nước. Đó là lý do quân đội Ukraine trao một phần nhiệm vụ phòng không cho lĩnh vực tư nhân.
