Sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga và những chuyển biến gần đây được cho là nghiêng về phía Kiev trên chiến trường, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 4/6 đã công bố một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là bức thư hiếm hoi của ông Zelensky được gửi trực tiếp cho ông Putin.
Bức thư, được đăng trên trang web của Tổng thống Ukraine, đề nghị nối lại các cuộc đàm phán hòa bình, nhưng đồng thời gửi thông điệp cho nhà lãnh đạo Nga về những tổn thất trong cuộc xung đột, tình trạng lạm phát và sự phụ thuộc của Nga vào các nước bên ngoài. Ông Zelensky cũng nhắc đến vấn đề tuổi tác của ông Putin.
Trong nhiều giai đoạn của cuộc xung đột, ông Zelensky đã ghi hình các thông điệp gửi tới ông Putin hoặc người dân Nga, trong đó có bài phát biểu vào ngày đầu tiên Moscow phát động chiến dịch quân sự tại nước láng giềng vào năm 2022. Tuy nhiên, bức thư lần này được xem là một trong những thông điệp trực diện nhất mà ông Zelensky từng gửi tới nhà lãnh đạo Nga.
Tổng thống Zelensky tuyên bố sẵn sàng ngừng bắn nếu Tổng thống Putin cũng mong muốn điều đó.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Putin để đàm phán. Cuộc gặp này nằm ngoài khuôn khổ đàm phán do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn dắt.
Các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian, với sự tham gia của Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, một nhà đầu tư bất động sản, và doanh nhân Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump, đã bị đình trệ sau khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bùng nổ vào tháng 2.
Ông Zelensky đề xuất đưa các quốc gia châu Âu tham gia tiến trình đàm phán và tổ chức hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo tại Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc một quốc gia Ả rập. Trước đây ông Zelensky cũng từng nhiều lần đề nghị gặp trực tiếp ông Putin, nhưng không đạt được kết quả như kỳ vọng.
Dù được gửi cho Tổng thống Putin, nhưng bức thư lần này của Tổng thống Zelensky dường như cũng nhằm thu hút sự chú ý của Tổng thống Trump. Đồng thời, hiện chưa rõ liệu lời kêu gọi của ông Zelensky có nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán hay để làm suy yếu tiếng nói của Nga trên bàn thương lượng.
Xen lẫn trong đề xuất hòa đàm là những cảnh báo ngầm về việc Nga không thể bảo vệ được chính thủ đô Moscow hay thành phố lớn thứ hai là St. Petersburg trước các cuộc tập kích của Ukraine.
Bức thư được công bố một ngày sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào một kho dầu ở St. Petersburg và một ngày trước khi Tổng thống Putin dự kiến phát biểu tại một hội nghị kinh tế được tổ chức gần thành phố này. Cuộc tấn công đã tạo ra cột khói đen khổng lồ bao phủ tuyến đường cao tốc dẫn từ thành phố đến địa điểm diễn ra hội nghị.
Bức thư dường như cũng là một động thái tuyên truyền, nhằm nhấn mạnh bước tiến của Ukraine trong cuộc tập kích tầm xa vào St. Petersburg, vốn gây ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn tâm lý đối với Nga.
Trong lời kêu gọi đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt xung đột, ông Zelensky đề xuất một tiến trình riêng biệt, khác với khuôn khổ do chính quyền Tổng thống Trump dẫn dắt. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng hứa sẽ chấm dứt cuộc chiến chỉ trong một ngày, nhưng các cuộc đàm phán hiện đã kéo dài hơn một năm.
Ông Zelensky cho rằng Mỹ đã không thực hiện được điều mà ông mô tả là một thỏa thuận ngầm giữa ông Trump và ông Putin.
“Chúng tôi đã nghe thông tin rằng tại Alaska, ông đã được hứa hẹn giải quyết một số vấn đề liên quan đến Ukraine và châu Âu”, ông Zelensky viết gửi ông Putin, nhắc đến hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Nga – Mỹ tại Anchorage, Alaska vào mùa hè năm ngoái. Nga từng tuyên bố ông Trump đã đồng ý để Ukraine nhượng lãnh thổ đổi lấy hòa bình, nhưng Kiev không chấp nhận điều này.
“Chính ông cũng có thể thấy rằng các vấn đề của Ukraine và châu Âu không được quyết định ở Anchorage”, ông Zelensky viết trong thư gửi ông Putin.
Hiện chưa rõ ông Zelensky có thể đạt được điều gì từ chiến thuật vừa gửi thông điệp cứng rắn tới đối thủ vừa kêu gọi hòa bình.
Các trợ lý cho biết trong giai đoạn đầu của nhiệm kỳ tổng thống, ông Zelensky từng theo đuổi chính sách tránh đối đầu với ông Putin. Tuy nhiên, cách tiếp cận này hiện đã thay đổi.
Bức thư cùng với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga có thể giúp vực dậy tinh thần trong nước Ukraine. Bức thư cũng có thể gửi tới một nhân vật đặc biệt – Tổng thống Donald Trump – thông điệp về vị thế hiện nay của Nga, đồng thời tác động tới công chúng Nga.
Báo Al Jazeera đưa tin ngày 31/3, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar đã công bố sáng kiến 5 điểm nhằm “khôi phục hòa bình và ổn định” tại Vùng Vịnh và Iran sau các cuộc hội đàm tại Bắc Kinh.
Thứ nhất là ngừng bắn ngay lập tức. Trung Quốc và Pakistan kêu gọi các bên “chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch” và nỗ lực ngăn chặn xung đột lan rộng.
Thứ hai là khởi động đàm phán hòa bình. Các cuộc đàm phán hòa bình nên bắt đầu càng sớm càng tốt, đồng thời đảm bảo chủ quyền và an ninh của Iran cũng như các quốc gia Vùng Vịnh. Trung Quốc và Pakistan nói thêm rằng họ sẽ hỗ trợ tất cả các bên trong việc khởi xướng các cuộc đàm phán này.
Thứ ba là bảo vệ thường dân. Các cuộc tấn công vào thường dân và các mục tiêu phi quân sự phải chấm dứt.
Thứ tư là an ninh hàng hải. Các tuyến đường vận tải qua eo biển Hormuz phải được đảm bảo an toàn.
Thứ năm là khuôn khổ hòa bình toàn diện. Một khuôn khổ hòa bình toàn diện, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc, phải được thiết lập.
Cả Trung Quốc và Pakistan đều nỗ lực làm trung gian để ngăn chặn xung đột leo thang ở Trung Đông, trong đó Islamabad tuyên bố sẵn sàng đăng cai tổ chức "các cuộc đàm phán có ý nghĩa" giữa Mỹ và Iran.
Bắc Kinh cho biết Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã gặp người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị và đồng ý "tăng cường liên lạc và phối hợp chiến lược về tình hình Iran và nỗ lực mới hướng tới việc vận động cho hòa bình".
Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài hơn một tháng và tiếp tục có dấu hiệu leo thang.
Washington khẳng định 2 bên đang đàm phán hiệu quả nhằm tìm lối thoát cho cuộc chiến. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Tehran đã đồng ý với hầu hết các điều khoản trong bản kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm do Mỹ đề xuất.
Trong khi đó, Iran liên tục phủ nhận và tuyên bố chỉ chấm dứt xung đột theo điều kiện của Tehran. Iran cũng tiếp tục phong tỏa một phần eo biển Hormuz, coi đó là đòn bẩy trong bất cứ cuộc đàm phán tiềm tàng nào.
Một số chuyên gia cho rằng có thể đang có một số cuộc thảo luận mang tính quân sự hóa diễn ra thông qua Pakistan, nhưng không liên quan đến kế hoạch 15 điểm mà Mỹ đưa ra, thay vào đó, chúng liên quan nhiều hơn đến các vấn đề eo biển Hormuz và việc kiềm chế xung đột.
Theo Al Jazeera
BBC ngày 12/6 cho biết đã ghi nhận thiệt hại tại 51 cơ sở quân sự ở Iran trong xung đột Trung Đông, dựa trên phân tích ảnh vệ tinh thương mại do các công ty của Mỹ và châu Âu chụp.
Các đường băng và phi cơ tại hơn 10 sân bay đã bị đánh trúng. Đòn đánh ngày 7/3 nhằm vào khu vực quân sự tại sân bay quốc tế Mehrabad dường như đã phá hủy ít nhất 17 máy bay, trong khi các cuộc tập kích của Mỹ - Israel nhằm vào căn cứ không quân Shiraz ngày 2-17/4 cũng đánh trúng 13 phi cơ.
Nhiều tàu hải quân và tòa nhà đã bị hư hại sau các cuộc tập kích nhằm vào quân cảng Bandar Abbas trong giai đoạn đầu xung đột. Ảnh vệ tinh cho thấy cột khói bốc lên từ một tàu bị hư hỏng và khu vực hành chính ở cảng này ngày 4/3. Nhiều tàu cũng đã hứng thiệt hại nghiêm trọng tại căn cứ hải quân Konarak.
Các bức ảnh dường như cũng cho thấy thiệt hại lớn tại trụ sở hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và tổng hành dinh của lực lượng này ở ngoại ô phía đông thủ đô Tehran. Tướng Alireza Tangsiri, tư lệnh hải quân IRGC, đã thiệt mạng sau cuộc tập kích do Israel tiến hành cuối tháng 3.
Các cuộc tấn công còn nhắm vào lực lượng an ninh nội bộ trung thành với chính phủ Iran, trong đó có khu phức hợp của IRGC và căn cứ thuộc lực lượng bán quân sự Basij. Trung tâm chỉ huy của lực lượng này ở Tehran đã bị tập kích và hư hại hôm 4/3, một tòa nhà gần đó cũng bị san phẳng hoàn toàn.
Iran dường như đã tận dụng lệnh ngừng bắn đạt được với Mỹ hôm 8/4 để sửa chữa ít nhất 4 căn cứ tên lửa đạn đạo. Đống đổ nát trên những con đường ở căn cứ tên lửa Tabriz đã được dọn sạch, các cửa hầm bị Mỹ - Israel đánh sập cũng đã được khơi thông.
BBC lưu ý rằng phân tích chưa phản ánh đầy đủ thực tế do tính chất bí mật của nhiều cơ sở tại Iran, một số máy bay trúng đòn cũng có thể là khí tài đã loại biên và không còn khả năng chiến đấu. Công ty tình báo tư nhân Janes ước tính IRGC và quân đội Iran có tổng cộng 197 căn cứ trên khắp lãnh thổ.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin từ BBC. Quân đội Mỹ trước đó tuyên bố đã tập kích trúng hơn 13.000 mục tiêu trên khắp Iran trong 6 tuần xung đột.
Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần khẳng định không quân, hải quân và lực lượng tên lửa Iran đã bị xóa sổ trong chiến dịch tấn công của Mỹ - Israel. Lãnh đạo Mỹ hôm 11/6 tiếp tục tuyên bố "hải quân, không quân, lực lượng phòng không và các hình thức phòng thủ khác, cũng như phần lớn năng lực tiến công của Iran đã bị hủy diệt".
Tuy nhiên, video được công bố hôm 10/6 cho thấy tiêm kích hạng nặng F-14 Iran hạ cánh sau nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình Mỹ, trong khi trực thăng vũ trang Mi-28 cũng xuất hiện trên bầu trời Tehran nhằm đối phó máy bay không người lái (UAV) đối phương.
Giới chuyên gia cho rằng lực lượng vũ trang Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề, vẫn có đủ năng lực để gây thiệt hại cho Mỹ và đồng minh tại Trung Đông.
"Năng lực tự vệ của Iran không nằm ở lực lượng thông thường như không quân và hải quân, mà đến từ khả năng phản công bằng tên lửa và UAV", Zev Faintuch, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và tình báo tại công ty an ninh Global Guardian, cho hay.
Washington Post ngày 29/5 đưa tin Lầu Năm Góc những ngày qua đã gửi yêu cầu chính thức tới hàng trăm quân nhân Mỹ, đề nghị họ tới xem trận đấu võ tổng hợp Ultimate Fighting Championship (UFC) diễn ra ngày 14/6 trên bãi cỏ Nhà Trắng.
Truyền thông Mỹ dẫn thông tin do Lầu Năm Góc chia sẻ trên một nhóm Facebook kín của quân đội cho biết chỉ những quân nhân không thừa cân và đáp ứng một số yêu cầu về chiều cao, cân nặng mới được tham dự.
Yêu cầu về vóc dáng đặt ra cho các quân nhân được mời là họ phải có tỷ lệ vòng eo trên chiều cao dưới 0,55, theo CNN. Quân nhân được phát vé vào cửa miễn phí, nhưng phải tự lo phí di chuyển đến Nhà Trắng.
Một quan chức lục quân giấu tên nói các binh sĩ yêu thích UFC và đáp ứng tiêu chuẩn của lục quân được ưu tiên lựa chọn. Theo quan chức này, đó là thông lệ với những sự kiện như vậy. Tổng cộng có 300 vé dành cho lính lục quân, trong đó 100 vé dành cho Vệ binh Quốc gia Lục quân.
Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin. Davis Ingle, người phát ngôn Nhà Trắng, đề nghị truyền thông liên hệ UFC về việc phân bổ vé.
"Đây sẽ là một trong những sự kiện thể thao vĩ đại và mang tính lịch sử nhất, và việc Tổng thống Trump tổ chức sự kiện này tại Nhà Trắng cho thấy tầm nhìn của ông về lễ kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ", Ingle nói trong tuyên bố gửi USA Today.
Khoảng 1.200 trong tổng số 4.300 người tới xem trận đấu sẽ là quân nhân tại ngũ, lãnh đạo UFC Dana White xác nhận. Sự kiện chỉ dành cho khách mời, nhưng các màn hình lớn sẽ được lắp đặt để khoảng 85.000 người không có vé có thể theo dõi miễn phí.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhiều lần chỉ trích quân đội Mỹ vì nới lỏng tiêu chuẩn thể lực. Trong bài phát biểu trước các tướng cấp cao năm ngoái, ông công kích "các tướng lĩnh, đô đốc, binh sĩ béo phì".
Nhà Trắng đang dựng một lồng đấu lớn và khán đài 5.000 chỗ ngồi để chuẩn bị cho trận UFC tại bãi cỏ phía Nam để kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ. Sự kiện diễn ra đúng dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông Trump và Ngày Quốc kỳ Mỹ.
Các bang trên khắp nước Mỹ sẽ tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc, từ các cuộc chạy đua đến tái hiện những trận chiến lịch sử.
UFC là giải võ tổng hợp nơi các võ sĩ thi đấu trong lồng bát giác với sự kết hợp của nhiều môn như boxing, vật, jiu jitsu và muay Thai. Chủ tịch UFC Dana White có quan hệ thân thiết lâu năm với Tổng thống Trump, người từng cho UFC tổ chức sự kiện tại sòng bạc của ông ở Atlantic City.
White sau đó nhiều lần công khai ủng hộ ông Trump, phát biểu tại các sự kiện chính trị của đảng Cộng hòa và trở thành một trong những người trong giới thể thao thân cận với Tổng thống Mỹ.
